Pagina-afbeeldingen
PDF
ePub

materiam omnino spoliatam et informem, et ad for- Cornua autem mundo attribuuntur, ab imo latiora, mas indifferentem introduxerunt (ut Plato et Aris- ad verticem acuta. Omnis enim rerum natura instar toteles) multo etiam propius et propensius ad para- pyramidis acuta est. Quippe individua, in quibus bolæ figuram accesserunt. Posuerunt enim materiam basis naturæ exporrigitur, infinita sunt; ea collitanquam publicam meretricem, formas vero tanquam guntur in species, et ipsas multiplices; species rursus procos : adeo ut omnes de rerum principiis opiniones insurgunt in genera, atque hæc quoque ascendendo huc redeant, et ad illam distributionem reducantur, in magis generalia contrahuntur ; ut tandem natura ut mundus sit, vel a Mercurio, vel a Penelope et tanquam in unum coire videatur; quod figura illa procis omnibus. Tertia autem generatio Panis pyramidali cornuum Panis significatur, Mirum ejusmodi est ut videantur Græci aliquid de Hebræis vero minime est Panis cornua etiam cælum ferire ; mysteriis, vel per Ægyptios internuncios, vel utcun- cum excelsa naturæ, sive ideæ universales, ad divina que, inaudivisse. Pertinet enim ad statum mundi, quodammodo pertingant. Itaque et catena illa non in meris natalibus suis, sed post lapsum Adami, Homeri decantata (causarum scilicet naturalium) ad morti et corruptioni expositum et obnoxium factum. pedem solii Joris fixa memorabatur ; neque quisIlle enim status, Dei, et peccati (sive contumeliæ) quam (ut videre est) metaphysicam, et quæ in natura proles fuit, ac manet. Fuit enim peccatum Adami æterna et immobilia sunt, tractavit, atque animum a ex genere contumeliæ, cum Deo similis fieri vellet. fluxu rerum paulisper abduxit

, qui non simul in Itaque triplex ista narratio de generatione Panis, etiam theologiam naturalem inciderit; adeo paratus et provera videri possit, si rite et rebus et temporibus dis- pinquus est transitus a vertice illa pyramidis ad tinguatur. Nam iste Pan (qualem eum nunc intuemur divina. et complectimur) ex verbo divino, mediante confusa Corpus autem naturæ elegantissime et verissime materia (quæ tamen ipsa Dei opus erat) et subintrante depingitur hirsutum, propter rerum radios. Radii prævaricatione, et per eam corruptione, ortum habet. enim sunt tanquam naturæ crines, sive villi: atque

Naturæ rerum, fata rerum, sorores vere perhiben- omnia fere vel magis vel minus radiosa sunt; quod tur et ponuntur. Fata enim vocantur ortus rerum, in facultate visus manifestissimum est ; nec minus et durationes, et interitus; atque depressiones etiam, in omni virtute magnetica, et operatione ad distans. et eminentiæ, et labores, et felicitates, denique con- Quicquid enim operatur ad distans, id etiam radios ditiones quæcunque individui : quæ tamen nisi in emittere recte dici potest. Sed maxime omnium individuo nobili (utpote homine, aut urbe, aut gente) prominet barba Panis, quia radii corporum cælesfere non agnoscuntur. Atqui ad istas conditiones tium, et præcipue solis, maxime ex longinquo opetam varias deducit individua illa singula Pan, rerum rantur et penetrant; adeo ut superiora terræ, atque scilicet natura ; ut tanquam eadem sit res (quatenus etiam interiora, ad distantiam nonnullam plane verad individua) catena naturæ et filum Parcarum. Ad terint et subegerint, et spiritu impleverint. Eleganhæc insuper finxerunt antiqui Panem semper sub tior autem est figura de barba Panis, quod et sol dio morari, sed Parcas sub specu ingenti subterraneo ipse, quando, parte superiore ejus nube obvoluta, habitare, atque inde maxima pernicitate ad homines radii inferius erumpunt, ad aspectum barbatus subito advolare : quia natura, atque universi facies, cernitur. spectabilis est et aperta ; at fata individuorum Etiam corpus naturæ rectissime describitur bi. occulta et rapida. Quod si fatum accipiatur largius, forme, ob differentiam corporum superiorum et ut omnem prorsus eventum, non illustriores tantum inferiorum. Illa enim ob pulchritudinem, et motus denotet, tamen utique et eo sensu optime convenit æqualitatem, et constantiam, necnon imperium in cum universitate rerum ; cum ex ordine naturæ, nil terram et terrestria, merito sub humana figura retam exiguum sit, quod sine causa fiat; et rursus nil presentantur : cum natura humana ordinis et domitam magnum, ut non aliunde pendeat; adeo ut fabrica nationis particeps sit: hæc autem ob perturbationem ipsa naturæ suo sinu et gremio omnem eventum et et motus incompositos, et quod a cælestibus in minimum et maximum complectatur; et suo tempore plurimis regantur, bruti animalis figura contenta esse certa lege prodat. Itaque nil mirum si Parcæ ut possunt. Porro eadem corporis biformis descriptio Panis sorores introductæ sint, et certe legitimæ. | pertinet ad participationem specierum : nulla enim Nam Fortuna vulgi filia est, et levioribus tantum naturæ species, simplex videri potest, sed tanquam philosophis placuit. Sane Epicurus, non solum ex duobus participans, et concreta. Habet enim profanum instituere sermonem, sed etiam desipere homo nonnihil ex bruto, brutum nonnihil ex planta, videtur, cum dixit, “ Præstare credere fabulam Deo- planta nonnihil ex corpore inanimato, omniaque rum, quam fatum asserere,” ac si quicquam in uni- revera biformia sunt, et ex specie superiore, et inverso esse possit instar insulæ, quod a rerum nexu feriore compacta. Acutissima autem est allegoria separetur. Verum Epicurus philosophiam suam de pedibus capræ, propter ascensionem corporum naturalem (ut ex ipsius verbis patet) morali suæ terrestrium versus regiones aëris et cæli, ubi etiam accommodans et subjiciens, nullam opinionem ad- pensilia fiunt, et inde dejiciuntur magis quam demittere voluit, quæ animum emeret et morderet, scendunt. Capra enim animal scansorium est, eaatque euthymiam illam (quam a Democrito accepe- que e rupibus pendere, atque in præcipitiis hærere rat) lacesseret aut turbaret. Itaque suavitati cogi- amat; similiter etiam res, licet inferiori globo destitationum indulgens, potius quam veritatis patiens, natæ, faciunt, idque miris modis, ut in nubibus et plane jugum jactavit, et tam fati necessitatem, quam meteoris manifestissimum est. Imo non sine causa deorum metum, repudiavit. Verum de Parcarum Gilbertus, qui de magnete laboriosissime, et secungermanitate cum Pane satis dictum est.

dum viam experimentalem conscripsit, dubitationem

Hic au

injecit; num non forte corpora gravia, post longam | in montibus et locis editis natura rerum panditur, a terra distantiam, motum versus inferiora paulatim atque oculis et contemplationi magis subjicitur. exuant ?

Quod alter a Mercurio deorum nuncius sit Pan, ea Insignia autem in manibus Panis ponuntur dupli- allegoria plane divina est, cum proxime post verbum cia; alterum harmoniæ, alterum imperii. Fistula Dei, ipsa mundi imago, divinæ potentiæ et sapientiæ enim ex septem calamis concentum rerum et har- præconium sit. Quod et poëta divinus cecinit, moniam, sive concordiam cum discordia mixtam “ Cæli enarrant gloriam Dei, atque opera manuum (quæ ex septem stellarum errantium motu conficitur) ejus indicat firmamentum." evidenter ostendit. Neque enim alii, præterquam At Pana oblectant Nymphæ, animæ scilicet : deseptem planetarum, inveniuntur in cælo errores, sive liciæ enim mundi animæ viventium sunt. expatiationes manifestæ, quæ cum æqualitate stel- tem merito illarum imperator, cum illæ naturam larum fixarum, earumque perpetua et invariabili ad quæque suam tanquam ducem sequantur, et circa se invicem distantia compositæ et temperatæ, tum eum infinita cum varietate, veluti singulæ more paconstantiam specierum, tum fluxum individuorum trio, saltent, et choreas ducant, motu neutiquam cestueri et ciere possint. Si qui vero sint planetæ sante. Itaque acute quidam ex recentioribus, faculminores, qui non conspiciuntur; si qua etiam mutatio tates animæ omnes ad motum reduxit, et nonnulloin cælo major (ut in cometis nonnullis superlunari- rum ex antiquis fastidium et præcipitationem notabus) videntur illa profecto tanquam fistulæ, aut vit, qui memoriam et phantasiam, et rationem omnino mutæ, aut ad tempus tantum streperæ ; defixis præpropere oculis intuentes et contemplantes, utpote quarum operationes vel ad nos non perlaban- vim cogitativam, quæ primas tenet, prætermiserunt. tur, vel harmoniam illam septem fistularum Panis Nam et qui meminit, aut etiam reminiscitur, coginon diu interturbent. Pedum autem illud imperii tat; et qui imaginatur, similiter cogitat; et qui nobilis translatio est, propter vias naturæ partim ratiocinatur, utique cogitat: denique anima, sive a rectas, partim obliquas. Atque baculum illum, sive sensu monita, sive sibi permissa, sive in functionivirga, versus superiorem partem præcipue curva est, bus intellectus, sive affectuum et voluntatis, ad moquia omnia providentiæ divinæ opera in mundo fere dulationem cogitationum saltat; quæ est illa Nymper ainbages et circuitus fiunt, ut aliud agi videri pharum tripudiatio. Una vero perpetuo comitantur possit, aliud revera agatur; sicut Josephi venditio in Satyri et Sileni, senectus scilicet et juventus. OmÆgyptum, et similia. Quinetiam in regimine hu- nium enim rerum est ætas quædam hilaris et motu mano omni prudentiore, qui ad gubernacula sedent, gaudens, atque rursus ætas tarda et bibula : utriuspopulo convenientia, per prætextus et vias obliquas, que autem ætatis studia vere contemplanti fortasse felicius quæ volunt, quam ex directo superinducunt ridicula et deformia videantur, instar Satyri alicujus et insinuant. Etiam (quod mirum fortasse videri aut Sileni. De Panicis autem terroribus prudentispossit) in rebus mere naturalibus citius naturam sima doctrina proponitur. Natura enim rerum fallas, quam premas: adeo, quæ ex directo fiunt, omnibus viventibus indidit metum et formidinem, inepta sunt, et se ipsa impediunt; cum contra, via vitæ atque essentiæ suæ conservatricem, ac mala obliqua et insinuans molliter fluat, et effectum sor- ingruentia vitantem et depellentem. Veruntamen tiatur. Vestis Panis et amiculum ingeniose admo- eadem natura modum tenera nescie est, sed timoridum ex pelle pardalis fuisse fingitur, propter macu- bus salutaribus semper vanos et inanes admiscet ; las ubique sparsas. Cælum enim stellis, maria adeo ut omnia (si intus conspici darentur) Panicis insulis, tellus floribus consperguntur ; atque etiam terroribus plenissima sint; præsertim humana ; et res particulares fere variegatæ esse solent circa maxime omnium apud vulgum, qui superstitione (quæ superficiem, quæ veluti rei chlamys est.

vere nihil aliud quam Panicus terror est) in immenOfficium autem Panis nulla alia re, tam ad vivum sum laborat et agitatur, præcipue temporibus duris, proponi atque explicari potuerit, quam quod Deus et trepidis, et adversis. Neque superstitio ista tanvenatorum sit. Omnis enim naturalis actio, atque tummodo in vulgo regnat, sed ab opinionibus vulgi adeo motus et progressio, nihil aliud quam venatio etiam in sapientiores aliquando insilit, ut divine est. Nam et scientiæ et artes opera sua venantur ; | Epicurus (si cætera, quæ de diis disseruit, ad hanc et consilia humana fines suos; atque res naturales normam fuissent) locutus sit : “ Non deos vulgi neomnes vel alimenta sua, ut conserventur, vel volup-gare profanum, sed vulgi opiniones diis applicare tates et delicias suas, ut perficiantur, venantur (omnis profanum.” siquidem venatio est aut prædæ, aut animi causa) Quod vero attinet ad audaciam Panis et pugnam idque modis peritis et sagacibus :

per provocationem cum Cupidine ; id eo spectat, "Torva leæna lupum sequitur, lupus ipse capellam,

quia materia non caret inclinatione et appetitu ad Florentem cytisum sequitur lasciva capella.”

dissolutionem mundi et recidivationem in illud chaos

antiquum, nisi prævalida rerum concordia (per Etiam ruricolarum in genere Pan Deus est, quia | Amorem sive Cupidinem significata) malitia et imhujusmodi homines magis secundum naturam vivunt; | petus ejus cohiberetur, et in ordinem compelleretur. cum in urbibus et aulis natura a cultu nimio cor- Itaque bono admodum hominum et rerum fato fit (vel rumpatur, ut illud poëtæ amatorium, verum, propter potius immensa bonitate divina) ut Pan illud certamen hujusmodi delicias, etiam de natura sit:

adversum experiatur, et victus abscedat. Eodem Pars minima est ipsa puella sui.”

prorsus pertinet et illud de Typhone in retibus im

plicato, quia utcunque aliquando vasti et insoliti reMontium autem imprimis præses dicitur Pan, quia rum tumores sint (id quod Typhon sonat) sive in

tumescant maria, sive intumescant nubes, sive intu- dam ad fabulam sapientissima.

Per illam enim remescat terra, sive alia, tamen rerum natura hujus-præsentantur eæ, quæ perpetuis temporibus passim modi corporum exuberantias atque insolentias reti vagantur, atque omnia implent, vaniloquæ de rerum inextricabili implicat et coërcet, et veluti catena natura doctrinæ, re ipsa infructuosæ, genere quasi adamantina devincit.

subdititiæ, garrulitate vero interdum jucunda, interQuod autem inventio Cereris huic deo attribuatur, dum molestæ et importunæ. idque inter venationem ; reliquis autem diis negetur, licet sedulo quærentibus, et illud ipsum agentibus ; monitum habet verum admodum et prudens : hoc EXEMPLUM ALTERUM PHILOSOPHIÆ, SECUNDUM PARAscilicet, ne rerum utilium ad vitam et cultum inven

BOLAS ANTIQUAS, IN POLITICIS. tio, a philosophiis abstractis, tanquam diis majoribus, expectetur, licet totis viribus in illud ipsum in

De bello, secundum fabulam Persei. cumbant; sed tantummodo a Pane, id est, experientia sagaci, et rerum mundi notitia universali ; quæ Perseus, orientalis cum fuisset, missus traditur a etiam casu quodam, ac veluti inter venandum, in Pallade, ad obtruncandam Medusam, quæ populis hujusmodi inventa incidere solet. Utilissima enim plurimis ad occidentem, in extremis Iberiæ partibus, quæque inventa experientiæ debentur, et veluti maximæ calamitati fuit. Monstrum enim hoc, alias donaria quædam fuere casu in homines sparsa. crudele et immane, etiam aspectu tam dirum atque

Illud autem musices certamen, ejusque eventus, horrendum fuit, ut eo solo homines in saxa verteret. salutarem exhibet doctrinam, atque eam, quæ rati- Erat autem e Gorgonibus una, Medusa, ac sola inoni, et judicio humano gestienti, et se efferenti, so- ter eas mortalis, cum reliquæ passivæ non essent. brietatis vincula injicere possit. Duplex enim vide- Perseus igitur ad tam nobile facinus se comparans, tur esse harmonia, et quasi musica, altera sapientiæ arma ac dona a tribus diis mutuo accepit; alas a divinæ, altera rationis humanæ. Judicio enim hu- Mercurio, talares scilicet non axillares; a Plutone mano, ac veluti auribus mortalium, administratio autem galeam; scutum denique a Pallade et specumundi et rerum, et judicia divina secretiora, sonant | lum. Neque tamen (licet tanto apparatu instrucaliquid durum et quasi absonum : quæ inscitia, licet tus) ad Medusam recta perrexit, sed primum ad asininis auribus merito insigniatur, tamen et illæ ipsæ Græas divertit. Eæ sorores, ex altera parente, aures secreto non palam gestantur. Neque enim Gorgonibus erant; atque Grææ istæ canæ etiam a hujusce rei deformitas a vulgo conspicitur aut notatur. nativitate erant et tanquam vetulæ. Oculus autem iis

Postremo minime mirum est, si nulli amores Pani tantummodo et dens erat omnibus unicus; quos attribuantur, præter conjugium Echus; mundus prout exire foras quamque contigerat, vicissim gesenim se ipso, atque in se rebus omnibus fruitur : tabant, reversæ autem deponere solebant. Hunc qui amat autem frui vult, neque in copia desiderio itaque oculum, atque hunc dentem illæ Perseo comlocus est. Itaque mundi amores esse nulli possunt, modarunt. Tum demum cum se abunde ad destinec potiundi cupido (cum se ipse contentus sit) nisi nata perficienda instructum judicaret, ad Medusam fortasse amores sermonis. li sunt Nympha Echo, properavit; impiger et volans. Illam autem offenres non solida sed vocalis; aut si accuratiores sint, dit dormientem, neque tamen aspectui ejus (si forSyringa, quando scilicet verba et voces, numeris qui- san evigilaret) se committere audebat, sed cervice busdam sive poëticis, sive oratoriis, et tanquam reflexa, et in speculum illud Palladis inspiciens, atmodulamine, reguntur. Inter sermones autem sive que hoc modo ictus dirigens, caput Medusæ abscidit: voces excellenter ad conjugium mundi sumitur sola ex sanguine autem ejusdem in terram fuso, statim Echo: ea enim demum vera est philosophia, quæ Pegasus alatus emicuit. Caput autem abscissum mundi ipsius voces fidelissime reddit, et veluti dic- Perseus in scutum Palladis transtulit et inseruit: tante mundo conscripta est; et nihil aliud est, quam cui etiamnum sua' mansit vis, ut ad ejus intuitum ejusdem simulacrum et reflexio; neque addit quic- omnes ceu attoniti aut siderati obrigerent. quam de proprio, sed tantum iterat et resonat. Nam quod Lunam Pan in altas sylvas aliquando sevocas- Fabula conficta videtur de belligerandi ratione et set, videtur pertinere ad congressum sensus cum prudentia. Atque primo omnis belii susceptio derebus cælestibus sive divinis. Nam alia est Endy- | bet esse tanquam missio a Pallade; non a Venere mionis ratio, alia Panis : Ad Endymionem dormien- certe (ut bellum Trojanum fuit) aut alia levi ex tem sponte se demittit Luna; siquidem ad intellec- causa; quippe cum in consiliis solidis decreta de tum sopitum, et a sensibus abductum, quandoque bellis fundari oporteat. Deinde de genere belli elisponte influunt divina: quod si accersantur, et gendo, tria proponit fabula præcepta, sana admodum vocentur a sensu, tanquam a Pane, tum vero non et gravia. Primum est, ut de “ subjugatione natioaliud lumen præbent quam illud,

num finitimarum” quis non magnopere laboret.

Neque enim eadem est patrimonii et imperii ampli“Quale sub incertam lunam sub luce maligna Est iter in sylvis.”

ficandi ratio. Nam in possessionibus privatus, vici

nitas prædiorum spectatur, sed in propagando imAd mundi etiam sufficientiam et perfectionem per- perio occasio, et belli conficiendi facilitas et fructus, tinet, quod prolem non edat. Ille enim per partes loco vicinitatis esse debent. Itaque Perseus, licet generat; per totum quomodo generare possit, cum orientalis, tamen tam longinquam expeditionem, corpus extra ipsum non sit? nam de muliercula illa usque ad extremum occidentem, minime detrectavit. lambe, filia Panis putativa, est sane ea adjectio quæ- Hujus rei exemplum insigne est in belligerandi di

:

versa ratione patris et filii regum, Philippi et Alex- deorum, adeo ut fortunam ipsam fere regant et traandri. Ile enim in finitimis bellis occupatus, urbes hant. Accepit enim Perseus celeritatem a Merpaucas imperio adjecit, idque non sine maxima con- curio, occultationem consiliorum ab Orco, et provitentione et periculo. Quippe qui et alias, et præ- dentiam a Pallade ; neque caret allegoria, eaque cipue in prælio Chæroneo, in ultimum discrimen prudentissima, quod alæ illæ celeritatis in rebus conadductus fuit: at Alexander longinquam expeditio- | ficiendis (cum celeritas in bello plurimum possit) nem bene ausus in Persas, nationes infinitas subju- talares, non axillares fuerint, atque pedibus, non gavit, magis itineribus quam præliis fatigatus. Hoc humeris additæ; quia non tam inprimis belli aggresipsum adhuc clarius cernitur, in propagatione im- sibus, quam in iis, quæ sequuntur, et primis subsidio perii Romanorum; qui quo tempore, ex parte occi- sunt, celeritas requiritur. Nullus enim error in dentis, vix ultra Liguriam armis penetraverant, eo- bello magis frequens fuit, quam quod prosecutiones dem tempore orientis provincias usque ad montem et subsidiarii impetus initiorum alacritati non reTaurum armis et imperio complexi sunt. Etiam spondeant. At galea Plutonis (quæ homines invisiCarolus Octavus rex Galliæ, bellum Britannicum biles reddere solebat) manifesta parabola est. Nam (quod matrimonio tandem compositum est) non ad-consiliorum occultatio post celeritatem maximi ad modum facile expertus, expeditionem illam Neapo- bellum est momenti : cujus etiam celeritas ipsa pars litanam longinquam, admiranda, quadam facilitate magna est. Celeritas enim consiliorum evulgatioet felicitate transegit. Habent certe hoc bella lon- nem prævertit. Ad galeam Plutonis spectant, ut ginqua, ut cum iis manus conseratur, qui militiæ et unus bello præsit, cum mandatis liberis; consultaarmis invasoris minime sint assueti: quod in finiti- tiones enim cum multis, habent aliquid potius ex mis secus se habet. Etiam et apparatus in hujus- cristis Martis, quam ex galea Plutonis. Eodem modi expeditionibus solet esse diligentior et instruc- spectant prætextus varii, et designationes ancipites, tior ; et terror apud hostes ex ipso ausu et fiducia et famæ emissariæ, quæ oculos hominum aut permajor. Neque etiam fere possit fieri in illis expe- stringunt aut avertunt, atque vera consiliorum in ditionibus remotis per hostes, ad quos tam longo obscuro ponunt. Etiam cautiones diligentes et sus. itinere pervenitur, diversio aliqua aut invasio reci- picaces, de literis, de legatis, de perfugis, et comproca, quæ in belligerandi ratione cum finitimis sæ- plura alia, galeam Plutonis ornant et revinciunt. At pius adhibetur. Caput autem rei est, quod in sub- non minus interest, consilia hostium explorare, quam jugandis finitimis, occasionum delectus in angusto sua occultare : itaque galeæ Plutonis adjungendum versatur ; at si quis longinquiora non detrectet, po- est speculum Palladis, per quod hostium vires, interit pro arbitrio suo eo transferre bellum, ubi aut opia, occulti fautores, dissidia et factiones, progresdisciplina militaris maxime est enervata, aut vires sus, consilia cernantur. Quoniam vero tantum fornationis plurimum attritæ et consumptæ, aut dissidia tuitorum suscipit ratio belli, ut nec in consiliis procivilia opportune oborta, aut aliæ hujusmodi com- priis occultandis, nec in hostium explorandis, nec moditates se ostendant. Secundum est, ut semper in celeritate ipsa, multum fiduciæ ponendum sit, subsit causa belli justa, et pia, et honorifica, et fa- ideo ante omnia sumendum Palladis scutum, provivorabilis : id enim alacritatem tum militibus, tum dentiæ scilicet, ut quam minimum fortunæ relinquapopulis impensas conferentibus, addit, et societates tur. Huc pertinent explorato vias inire, castra aperit et conciliat, et plurimas denique commodi- diligenter munire (quod in militia moderna in desuetates habet. Inter causas autem belli, admodum tudinem fere abiit; castra vero instar urbis munitæ, favorabilis est ea, quæ ducit ad debellandas tyranni. Romanis ad adversos prælii eventus erant) acies des, sub quibus populus succumbit, et prosternitur stabilis et ordinata, non nimium fidendo cohortibus sine animis et vigore, tanquam sub aspectum Me- levis armaturæ, aut etiam equitum turmis; denique dusæ; quod etiam Herculi divinitatem conciliavit. omnia, quæ ad solidam et solicitam defensivam Romanis certe magna religio fuit, strenue et impigre spectant: cum plus valeat utique in bellis scutum accurrere ad socios tuendos, si quoquo modo oppressi Palladis, quam gladius ipse Martis. . Verum Perseo fuissent. Etiam bella ob vindictam justam fere sem- utcunque copiis aut animis instructo, restat aliud per felicia fuerunt; sicut bellum adversus Brutum quidpiam, maximi per omnia momenti, antequam et Cassium, ad vindicandam mortem Cæsaris; Se- bellum incipiatur: nimirum, ut divertat ad Græas. veri ad vindicandam mortem Pertinacis; Junii Grææ autem proditiones sunt, bellorum scilicet soBruti ad vindicandam mortem Lucretiæ. Denique rores, non germanæ illæ quidem, sed generis nobiliquicunque bello calamitates hominum et injurias tate quasi impares: bella enim generosa ; prodiaut levant aut vindicant, sub Perseo militant. Ter- tiones degeneres et turpes. Earum descriptio elegans tium ut in omni bello suscipiendo vera sit æstima- est, ut canæ a nativitate sint et tanquam vetulæ, tio virium ; atque recte perpendatur, utrum bellum propter perpetuas proditorum curas et trepidationes. sit tale, quod confici et ad exitum perduci possit, ne Earum autem vis (antequam in manifestam defecquis vastas et infinitas spes persequatur. Prudenter tionem erumpant) aut in ocülo, aut in dente est : enim Perseus inter Gorgonas (per quas bella repræ- omnis enim factio, a statu quopiam alienata, et in sentantur) eam delegit, quæ in sua natura mortalis proditionem propensa, et speculatur, et mordet. erat, neque ad impossibilia animum adjecit. Atque Atque hujusmodi oculus et dens tanquam communis de iis, quæ in suscipiendo bello deliberationem sub- est. Nam quicquid didicerunt et noverunt, fere per eunt, hæc præcipit fabula, reliqua ad belligeratio- manus ab una ad alteram transit et percurrit

. Et nem ipsam pertinent.

quod ad dentem attinet, uno quasi ore mordent, et In bello maxime omnium prosunt illa tria dona | eadem scandala jactant; ut si unam audias omnes

[ocr errors]

audias. Itaque Perseo sunt istæ Grææ concili- quoque immittendi potestatem habebat. Certe in andæ, atque in auxilium adducendæ, præsertim ut orgiis ejus, a mulieribus furore percitis, duo viri oculum et dentem suum ei commodent; oculum ad insignes discerpti narrantur, Pentheus et Orpheus : indicia; dentem ad rumores serendos, et invidiam ille, dum arbore conscensa spectator eorum, quæ conflandam, et animos hominum solicitandos. Post- agerentur, curiosus esse voluisset; hic, cum lyram quam vero omnia bene fuerint ad bellum præparate suaviter et perite pulsaret : atque hujus dei res gesta disposita, illud imprimis curandum, quod Perseus cum Jovis rebus fere confunduntur. fecit, ut Medusa dormiens inveniatur. Prudens enim belli susceptor semper fere hostem assequitur Fabula videtur ad mores pertinere, ut vix quicimparatum, et securitati propiorem. Denique in quam in philosophia morali melius inveniatur. Deipsis belli actionibus atque insultibus, ille intuitus scribitur autem sub persona Bacchi natura cupiditatis, in speculum Palladis adoperandus est. Plurimi enim sive affectuum et perturbationum animi. Primum ante ipsa pericula res hostium acute et attente in- igitur, quod ad natalia cupiditatis attinet; origo trospicere possunt; at in ipso periculi articulo, aut cupiditatis omnis, licet nocentissimæ, non alia est, terrore offunduntur, aut pericula nimium præcipites quam bonum apparens. Sicut enim virtutis mater et a fronte spectant; unde in illa temere ruunt, est bonum existens, similiter cupiditatis mater est vincendi memores, vitandi obliti. At neutrum horum bonum apparens. Altera Jovis (sub cujus persona fieri debet, sed in speculum Palladis, cervice reflexa, anima humana repræsentatur) uxor legitima, altera inspiciendum, ut impetus recte dirigatur, absque vel pellex: quæ tamen Junonis honores æmuletur, tanterrore, vel furore.

quam Semele.

Concipitur vero cupiditas in voto A bello perfecto et victoria, sequuntur effecta duo: illicito, prius temere concesso, quam rite intellecto Pegasi illa generatio et exsuscitatio; quæ satis et judicato. Atque postquam effervescere cæperit, evidentur famam denotat, quæ per omnia volat, et mater ejus (natura scilicet et species boni) ex nimio victoriam celebrat, et reliquias belli faciles et in incendio destruitur et perit. Processus autem cupivotum cedentes efficit. Secundum, gestatio capitis ditatis a conceptu suo talis est : illa ab animo Medusæ in scuto; siquidem nullum præsidii genus humano (qui ejus est genitor) et nutricatur, et occulhuic ob præstantiam comparari possit. Unicum tatur, præcipue in inferiore parte ejus, tanquam enim facinus insigne et memorabile, feliciter gestum femore; atque animum pungit, et convellit, et deet perpetratum, omnes hostium motus obrigescere primit, adeo ut actiones et decreta ab ea impediantur, facit, atque malevolentiam ipsam stupidam reddit. et claudicent. Quinetiam postquam consensu et

tempore confirmata est, et in actus erumpit, ut jam

quasi menses compleverit, et edita plane sit atque EXEMPLUM TERTIUM PHILOSOPHIÆ, SECUNDUM PARA

nata, primo tamen ad tempus nonnullum apud ProBOLAS ANTIQUAS, IN MORALIBUS.

serpinam educatur, id est, latebras quærit, atque De cupiditate, secundum fabulam Dionysi. clandestina est, et quasi subterranea; donec remotis

pudoris et metus frænis, et coalita audacia, aut Narrant Semelem Jovis pellicem, postquam jura- virtutis alicujus prætextum sumit, aut infamiam ipsam mento eum inviolabili ad votum indefinitum obstrinx-contemnit. Atque illud verissimum est, omnem isset, petiisse, ut ad amplexus suos accederet talis, affectum vehementiorem tanquam ambigui sexus qualis cum Junone consuesset. Itaque illa ex con- Habet enim impetum virilem, impotentiam flagratione periit. Infans autem, quem in utero autem muliebrem. Etiam illud præclare, “ Bacchum gestabat, a patre exceptus, in femur ejus insutus est, mortuum reviviscere ;" videntur enim affectus quandonec menses fætui destinatos compleret: ex quo doque sopiti, atque extincti; sed nulla fides habenda tamen onere Jupiter interim nonnihil claudicabat. est eis, ne sepultis quidem : siquidem præbita materia Itaque puer, quod Jovem, dum in femore ejus por- et occasione resurgunt. taretur, gravaret et pungeret, Dionysi nomen accepit. De inventione vitis parabola prudens est : omnis Postquam autem editus esset, apud Proserpinam enim affectus ingeniosus est admodum et sagax, ad per aliquot annos nutritus est.

Cum vero adultus investigandum ea, quæ ipsum alant et foveant. Atqui esset, ore fere muliebri conspiciebatur, ut sexus ante omnia, quæ hominibus innotuere, vinum ad per. videretur tanquam ambigui. Etiam extinctus et turbationes cujuscunque generis excitandas et insepultus quondam erat ad tempus, et non ita multo flammandas, potentissimum est, et maxime efficax; post revixit. Atque prima juventa vitis culturam, atque est cupiditatibus in genere instar fomitis comatque adeo vini confectionem et usum primus invenit, munis. Elegantissime autem ponitur affectus sive et edocuit; ex quo celebris factus et inclytus, cupiditas, provinciarum subjugator, et expeditionis orbem terrarum subjugavit, et ad ultimos Indorum infinitæ susceptor : nunquam enim partis acquiescit, terminos perrexit. Curru autem vehebatur a tigri. sed appetitu infinito, neque satiabili, ad ulteriora bus tracto; circa eunt subsultabant dæmones defor- tendit, et novis semper inhiat. Etiam tigres apud mes, Cobali vocati, Acratus et alii. Quin et Musæ affectus stabulant, et ad currum eorum subinde jucomitatui ejus se adjungebant : uxorem autem sibi gantur. Postquam enim affectus curulis esse cæpesumpsit Ariadnem, a Theseo desertam et relictam. rit, non pedestris, sed victor rationis, et quasi triArbor ei sacra erat hedera. Etiam sacrorum et umphator factus sit, in omnes, qui adversantur aut ceremoniarum inventor et institutor habebatur : ejus se opponunt, crudelis est, et indomitus ac immitis. tamen generis, quæ et fanaticæ erant, et plenæ Facetum autem est, quod circa currum Bacchi subcorruptelarum, atque insuper crudeles. Furores sultant illi dæmones deformes et ridiculi. Omnis

esse.

[ocr errors]
« VorigeDoorgaan »