Pagina-afbeeldingen
PDF
ePub

S. 2. Mos namque retinendus est fidelissimæ vetustatis. L. 18, C. de testam.

52. De quibus causis, scriptis legibus non utimur; id custodire oportet quod moribus et consuetudine inductum est. L. 32, ff. de legibus.

9. 1. Et si quâ in re hoc deficeret, tunc quod proximum et consequens ei est. d. 1. 32.

9. 2. Sed si nec id quidem appareat, tunc jus quo urbs Roma utitur, servari

9. 3. ( Attamen ) non tam spectandum quid Roinæ factum est , quàm quid fieri debeat. L. 12, ff. de offic. præsidis

. 53. Consuetudinis usûsque longævi

oportet. d. l. 32.

9. 2. Fidelissimæ vetustatis)... Optima rati ea , quæ magno assensu recepta sunt.. Nec ad rationem , sed ad similitudinem vivimus. Senec de vitâ beatâ , c. 1.

53. Non usque aded ) Imò usus et mores legem superant, (suprà reg. 36.) Solve: specialis consuetudo generalem legem tollere non potest, ut hic: specialem potest. I. 32 , ff. de legib. l. 13, ff. comm. præd. Generalis generalem potest. d. I. 32, et ibi Gothof. Adde Vinnium ad S. 9. Inst. de jur, nat. et gent. non vilis auctoritas est; verùm non usque

adeò sui valitura momento, ut aut rationem vincat, aut legem. L. 2, C. quæ sit long. cons.

54. Quùm de consuetudine civitatis, vel provinciæ confidere quis videtur, primùm illud explorandum arbitror, an etiam contradicto aliquandò judicio consuetudo firmata sit. L. 34, ff. de legibus.

Heineccium ibid. 6. 71. J. Voët ad pandectas. lib. I, tit 3, n. 37. Arias de Mesa. variar, resolut. lib. 2, cap. 29, n. 14.

[ocr errors]

TITULUS II.

De Regulis Juris generalibus.

CAPUT PRIMUM.

De Regulis ipsis.

55. REGULA est, quæ rem, quæ

De regulis ipsis ) Extat Heineccii , Curiosa observatio de Paremiis (id est, regulis ) ad jurisprudentiam veterum Germanorum perti. nentibus. tom. 3 Operum, pag. 184.

55. Regula) Regula ab eo dicta est, quòd rectè ducit, nec aliquandò aliorsùm trahit. Alii dixerunt regulam dictam vel quòd regat, vel quòd normam rectè vivendi præbeat, vel quia distortum pravumque corrigat. Isidor. Origin. VI, c. 16.

Rem) Seu jus quod de aliquâ re observatur. (Photier) Nam regulæ, de facto non respondent, sed de jure. Gothofred.

Non ex regulâ) Řectè jubetur, ut non ex regulis jus sumatur, sed ex jure quod est,

est, breviter enarrat. Non ex regulâ jus sumatur; sed ex jure quod est regula fiat. L. 1. ff. de reg. juris.

5. 1. Per regulam igitur brevis rerum narratio traditur; et, ut ait Sabinus, quasi causæ conjectio est; quæ simul quùm in aliquo vitiata est, perdit officium suum d. l. 1, S. per regulam.

56. Plerùmque sub auctoritate juris scientiæ, perniciosè erratur. L. 91, S. 3, ff. de verbor. oblig.

9. 1. Omnis definitio in jure civili pe

regula fiat. Neque enim ex verbis regulæ petenda est probatio, ac si esset textus legis

. Regula enim legem (ut acus nautica polos ) indicat, non statuit.

g. i. Causæ conjectio) Causæ conjectio fiebat à litigatoribus, qui cùm ad judicium venissent, antequàm ageretur causa , rem per indicem exponebant, et causam in breve suam cogebant: (Faber).

Vitiata est) Regula vitiari dicitur cùm malè applicatur, id est ad aliquem casum quo res modicâ circumstantiâ aberret à vero regulæ suhjecto. (Gothof. Poth.)

56. Erratur) Scilicet quùm jus cum æquo et bono pugnat; ut in specie d. l. 91, 9. 3.

S. 1. Definitio) Id est, regula, sententia

riculosa est ; parùm est enim, ut non sus bertit possit. L. 202, ff.de reg. jur.

(Cujac. ad Papin.) Regulæ et definitiones, ait Gothofredus, magnam utilitatein in omni scientiarum genere adferunt. Inde Vegetius 3, C. 26, recenset quasdam regulas generales bellorum; idem medicis præstant aphorismi Hyppocratis ; geometris, elementa Euclidis; jurisconsultis, receptæ Pauli sententiæ, nec non titulus ipse de regulis juris. Cur igitur omnem definitionem in jure periculosam esse dicatur? Quia difficillimum est , et sæpè im, possibile, regulam juris ita accuratè confici ut omnes et solos casus quibus aptanda est complectatur: modica enim circumstantiæ varietas totum plerumque jus immutat; et sic omnes juris nostri regulas debemus accipere, ut non perpetud, sed plerumque obtineant,

« VorigeDoorgaan »