Pagina-afbeeldingen
PDF
ePub

adsit, nuptiæ fere expelluntur. Itaque, innumeros | irritas quidem non habent, sed hæreditate mulctant : apud vos videre est, qui uxores non ducunt, sed etenim talium nuptiam liberos duabus tertiis hæredicælibatum potius impurum, et libidinosum, præoptant, tatis privant. Equidem, in libro cujusdam e vestris, quam jugum matrimonii honorabile. Multi insuper, de republica quadam imaginaria, legi, ubi matrimoqui uxores ducunt, sero hoc faciunt, cum juventutis nium contracturis se invicem nudos conspicere perflos et robur evanuerint. Sin forte matrimonium mittitur. Hoc illi non probant. Etenim contumecontrahant, quid aliud est matrimonium illis, quam liæ loco ducunt, ut quis, post notitiam tam familiarem mercatura mera? in quo affinitas, aut dos, aut existi- rejiciatur: veruntamen, propter defectus in viris et matio quæritur, cum desiderio nonnullo (sed tamen mulieribus complures secretos, qui matrimonium tanquam rei indifferentis) sobolis: minime autem fide- postea infelix reddere possint, more utuntur magis lis illa inter virum et fæminam nuptialis unio, quæ civili : prope oppida singula, stagna duo habent ; principio instituta est, in mentem venit. Neque quæ vocant stagna Adami et Eva; ubi permisetiam fieri potest ut illis, qui tam magnam partem sum est, uni ex amicis viri, atque itidem alteri ex ætatis et roboris sui adeo viliter consumpserunt, amicis fæminæ, spectare eos separatim in balneo liberi (pars nostri altera) omnino in pretio sint. lavantes.” Quin et durante vinculo matrimonii, numnam res Dumque hoc modo colloqueremur, venit quidam, hæc in melius vertitur, ut fieri debuit, si excessus qui nuncius videbatur, indutus tunica picta et inauisti necessitatis solummodo causa tolerarentur ? Ne- rata ; qui Judæum allocutus est.

Unde ad me quaquam : manent autem desideria eadem etiam vertit, et dixit, “ Ignoscas mihi, obsecro; sine mora post matrimonium, in matrimonii ipsius dedecus et hinc accersor.” Postridie mane rursus ad me venit opprobrium. Neque enim lupanarium frequentatio, Judæus, lætabundus, ut videbatur, et dixit: “ Peraut consuetudines meretriciæ, in maritis magis, quam latus heri est nuncius ad præfectum arbis, intra dies in cælibem vitam agentibus, puniuntur. Ad novos septem accessurum huc unum ex patribus domus autem amores proclivitas, et meretriciorum amplex- Salomonis. Duodecim jam anni elapsi sunt, ex uum delectatio (ubi peccatum in artem conversum quo ullum eorum hic vidimus. Adventus ejus soest) nuptias reddit rem insipidam, et veluti onus, lennis futurus, causa in occulto. Curabo, ut tibi et aut tributum quoddam. Audiunt, hæc a vobis defendi, sociis tuis locus commodus apparetur, unde celebriutpote ad majora mala evitanda tolerata : veluti, tatem ingressas ejus spectare possitis.” Gratias ei adulteria, virginum constuprationem, libidinem con- egi, et dixi, nuncium hunc de accessu ejus mihi tra naturam, et similia. Verum prudentiam hanc pergratissimum esse. censent esse præposteram : eamque vocant conditio- Die constituto ingressus est pater. Vir fuit stanes Lothi; qui, ut hospites a contumelia eximeret, turæ, et ætatis, mediocris, aspectu decorus, vultum filias obtulit. Imo ulterius dicunt, ex hoc parum præ se ferens quasi miserantis. Vestitus erat toga, aut nihil lucri fieri, cum vitia eadem, et appetitus ex panno nigro, sincero, cum manicis largis, et capa. pravi usque maneant et abundent; quandoquidem Vestis interior ex lino erat, elegantissimo certe et libido illicita instar fornacis sit, ubi, si flam- albissimo, usque ad pedes demissa, cum balteo itimam omnino contineas, illico exstinguitur : sin exi- dem candido, ex lino. Liripipium etiam gestabat tus aliquis detur, furit. Quantum vero ad amores circa collum, ex lino purissimo. Chirothecas habemasculorum, istos ne fando quidem norunt, neque ta- bat sumptuosas, et gemmis ornatas. Calceos hyamen amicitias per universum orbem magis fideles, et cinthinos ex holoserico. Collum usque ad humeros inviolatas, reperies. Atque (ut verbo dicam, sicut nudum. Galerus figura galeæ erat, aut montera, antea quoque dixi) non ullibi legi tantam vigere ut vocant Hispani: sub qua propendebant cincinni castitatem, quantam in hac terra. Quin et sermo ejus, subcripsi, et modo decenti compositi. Color apud eos usitatus est, Qui impudicus est, sui reve- eorum subniger, quemadmodum et barbæ, quæ in rentiam perdit : reverentia autem sui, secundum figuram rotundam tonsa erat. Vehebatur autem in Deum et religionem, vitiorum omnium frænum po- cathedra splendida, sine rotis, lecticæ more, binis tentissimum.”

equis, magnifice phaleratis ex holoserico coeruleo, Hæc cum dixisset, Judæus ille, vir egregius, pau- auro intexto, cathedram ad utrumque finem supporlisper tacuit.

Atque ego, licet audiendi magis, tantibus : una cum duobus cursoribus, ad utrumque quam loquendi, cupidus, decorum tamen existimans, latus cathedræ, pari ornatu. Cathedra ex cedro ut dum ille aliquantisper respiraret, ipse protinus erat, inaurata, atque crystallo ornata: nisi quod non silerem, hoc tantum dixi, me ad eum verbis illis pars anterior quadras haberet ex sapphiris, auro usurum, quibus usa est ad Eliam vidua Sareptana, interstinctis; posterior autem similis ex smaragdis venisse eum ad revocanda in memoriam nobis pec- coloris Peruviani. Etiam in medio verticis cathedra cata nostra ; quodque ingenue confiteri oportet, sol erat, ex auro radians: et in fronte ejus Cherub abundare justitiam Bensalem plus, quam Europæo- parvus, alis expansis, ex auro itidem. Operimen

Ad quæ verba paululum se inclinavit, et ser- tum cathedræ erat pannus, ex filis aureis, cum serico monem hoc modo continuavit:

cæruleo. Cathedram præibant quinquaginta juveLeges etiam habent circa nuptias complures, nes, in tunicis lasis ex serico albo, ad tibiam meprudentissimas sane et honestissimas. Polygamiam diam, et tibialibus ex serico itidem albo, calceis non tolerant. Sanxerunt, ut nec nuptiæ celebrentur, autem ex holoserico cæruleo, et galeris ex codem, nec contractus de nuptiis futuris fiant, nisi post men- cum plumis elegantibus diversorum colorum, galesem a tempore, quo uterque mutuo se primum con- rum ambientibus, in formam chordæ. Proxime ante spexerunt. Nuptias absque consensu parentum factas, cathedram incedebant duo viri, capitibus nudis, res

rum.

titi linteo albo, usque ad talos demisso, et succincti, tiones, quæ sociis nostris assignantur: postremo, calceis itidem ex holoserico cæruleo: qui gestabant, ordinationes, et ritus, quibus utimur. alter crucem, alter pedum pastorale: neutrum ex “ Finis fundationis nostræ est cognitio causarum, metallo, sed crucem ex xylobalsamo, pedum ex et motuum, ac virtutum interiorum in natura, atque cedro. Equites comitabantur nulli, nec ante, nec terminorum imperii humani prolatio ad omne pospone cathedram, ea (credo) ratione, ut tumultus sibile. omnis, et strepitus, evitarentur. Post cathedram “ Apparatus autem, et instrumenta nostra, hæc sequebantur magistratus et fraternitates urbis. Se sunt, Habemus cavernas amplas et profundas, diverdebat solus, super pulvinar, ex holoserico quodam sarum altitudinum. Profundissimæ earum deprihirsutiore, coloris cærulei : sub pedibus autem ves- muntur usque ad sexcentas orgyas. Atque nonnullæ tem stragulam habebat ex serico item colorum ex iis effossæ sunt subter magnos montes, adeo ut si diversorum, similem Persicæ quidem, sed elegan- altitudinem montis atque altitudinem cavernæ simul tiorem. Dextram, qua ibat, sustulit nudam, populo conferas, profunditatem habent aliquæ earum trium benedicens, sed cum silentio. Plateæ ita erant milliarium. Reperimus enim altitudinem montis, ordinatæ, ut via ampla pateret, nullibi interclusa : usque ad planum, et altitudinem cavernæ a plano, neque (credo) acies unquam in exercitu ordinata idem revera esse; utrumque æque a sole, et radiis melius fuit, quam populus, eo tempore, in plateis. cælestibus, et aëre aperto, remotum. Has cavernas Quin et intra fenestras ipsas non indecenter stabant regionem infimam vocamus. Iisdem autem utimur spectatores, sed quisque velut ordine suo locatus. ad omnes coagulationes, indurationes, refrigerationes, Celebritate finita, Judæus mihi dixit : “Per aliquot et conservationes corporum. Utimur etiam iis ad jam dies detinebor, quo minus vobiscum pro solito, mineras naturales imitandas; atque ad productionem et ut cupio, versari possim : eo quod a præfecto novorum metallorum artificialium ex materiis et urbis munus mihi demandatum est ut viro huic cæmentis, quæ ibi præparamus et in multos annos summo inservirem.” Triduo post, Judæus ad me sepelimus. Utimur illis quandoque (quod mirum reversus est, et dixit: “ Bonis avibus hac advenis- videri possit) ad curationem quorundam morborum, tis : pater enim domus Salomonis de vestra in hac et prolongationem vitæ, in aliquibus eremitis, qui urbe mora certior factus est: mihique mandavit, ut illic vivere præoptant, bene instructi omnibus rebus renunciem vobis, se universam societatem vestram necessariis; qui certe vivacissimi sunt; a quibus ad conspectum suum admissurum, seorsum etiam, etiam multa addiscimus. cum uno aliquo vestrum, quem ad hoc deligetis, “ Habemus etiam alias sepulturas corporum natucollocuturum. Cui rei diem perendinum designavit. ralium, et materiarum, non in concavo aliquo, sed Quoniam autem vos benedictione sua impertire in in ipsa terra contigua, ubi complura cementa condianimo habet, tempus ante-meridianum præstituit." mus, ut Chinenses condunt porcellanam suam. Sed Die et hora præfixis venimus : ego autem a sociis nos ea habemus majori varietate, et nonnulla ex iis meis ad privatum illud colloquium deputatus sum. elegantiora, quam porcellana Chinensis. Quin et Invenimus eum cubiculo specioso, aulæis splenden- habemus stercorationum, et fimorum varietatem tibus instructo, et tapetibus strato, absque ullo gradu magnam, item congestionum et massarum aliarum, ascensus ad cathedram ubi sedebat. Sedebat super quæ terram impinguant, et fertilem reddunt. solium humile, magnifice ornatum, supra caput “ Habemus turres præaltas, quarum altissimæ autem habebat conopeum ex serico cæruleo, auro usque ad altitudinem semi-milliaris, linea perpendieleganter intertexto. Conclave hominibus vacuum culari, insurgunt. Nonnullæ vero earum supra erat, nisi quod ab utroque latere solii, honoris ergo, montes excelsos sitæ, ita ut, si altitudinem montis et stabat servus, albis vestibus indutus. Vestis ejus altitudinem turris simul componas, extenditur altitudo interior similis fuit illi, qua amictum eum vidimus in aliquibus earum usque ad tria milliaria ad mini. in platea. Sed loco togæ, indutus erat pallio, cum Hæc autem loca regionem supremam appel. capa, ex panno nigro, admodum sincero, circa hume-lamus, æstimantes aëris tractum universum, inter ros revincto. Sub ingressum nostrum, prout edocti supremam et infimam, pro regione aëris media. fueramus, inclinavimus nos submisse : cumque prope Utimur his turribus, prout altitudinibus et sitibus soliam accessissemus, erexit se in pedes, dextram earum diversis convenit, ad insolationes, refrigeratiejus, exuta chirotheca, attollens, in modum bene- ones, conservationes, et ad meteora diversa specdicentis : nos autem singuli fimbriam liripipii sui, tanda, veluti ventos, pluvias, nives, grandines, et proni exosculati sumus. Hoc facto, reliqui ex sociis aliqua ex meteoris ignitis. Atque etiam supra eas, meis recesserunt, ego autem solus mansi. Tunc in aliquibus locis, sita sunt habitacula eremitarum, innuit adolescentulis

, ut illi quoque se subducerent, quos quandoque visitamus, atque insuper, quid meque juxta assidere voluit, atque lingua Hispanica, observare debeant, edocemus. ad hunc modum, exorsus est.

“ Habemus lacus magnos, tam salsos, quam dulBenedicat tibi Deus, fili mi: gemma præcipua ces: utimur autem iis ad suppetendos nobis pisces, ex iis, quas habeo, te impertiar: etenim haud grava- aves item palustres et aquaticas, omnis generis. bor, propter Dei et hominum amorem, statum verum Utimur etiam iis ad sepulturas corporum nondomus Salomonis tibi revelare. Fili, ut perspicue nullorum naturalium. Differentiam enim operationis cognoscas statum verum domus Salomonis, hoc or-invenimus in rebus, quæ in terra sepeliuntur, aut in dine procedam. Primo declarabo finem fundationis aëre subterraneo, et iis, quæ in aqua submerguntur. nostræ: secundo apparatum et instrumenta, quibus Habemus stagna, in qnorum nonnullis aqua dulcis ad opera instruimur: tertio, officia distincta, et func- percolatur ex salsa : in aliis autem per artem aqua

mum.

In

dulcis in salsam mutatur. Habemus insuper rupes menta anatomica, utimur, ut ab iis, quid fieri possit in medio maris, et loca quædam aprica ad littora circa corpus humanum, lucem accipiamus. ipsa, pro quibusdam operibus efficiendis, in quibus quibus mirabiles multos effectus reperimus, veluti aura maris requiritur. Habemus quoque gurgites vitæ in iis continuationem, licet nonnullæ partes, rapidos, et cataractas, ad usum complurium motuum quas vos pro vitalibus habetis, perierint, aut extractæ violentorum: ad similem usum habemus machinas | fuerint; resuscitationem nonnullarum, quæ specie complures, quæ ventos excipiant, multiplicent, et tenus mortuæ erant, et similia. Experimentum roborent.

etiam sumimus super illas venenorum omnium, et “ Habemus etiam puteos multos, et fontes artifi- antidotorum, et aliorum medicamentorum, tam chiciales, ad imitationem naturalium scaturiginum et rurgicorum, quam medicinalium, ut corpori humano balneorum factos vitriolo, sulphure, chalybe, ære, melius caveamus. Arte etiam reddimus alias maplumbo, nitro, et aliis mineralibus tinctos : habemus jores, et proceriores, quam pro natura sua; e contra, insuper puteos et receptacula parva, ad rerum mul- alias nanas facimus, et statura justa privamus : prætarum infusionem ; ubi aqua (currens scilicet) virtu- terea alias feraciores, et partu numerosiores redditem corporum melius et vivacius, quam in vasis, et mus, quam natura earum fert; e contra, alias steriles, catinis, excipit. Inter quos habemus aliquos, in et generationi ineptas. Etiam colore, figura, et quibus conficitur aqua, quam vocamus, paradisi, per animositate, eas multis modis variamus. Procurapræparationes quasdam nostras valde salubris et mus etiam misturas et copulationes animalium efficax facta ad sanitatem et longævitatem.

diversarum specierum, quæ novas species produxe“ Habemus etiam ædificia ampla et spatiosa ; in runt, neque tamen eas steriles, prout communis fert quibus imitamenta et repræsentationes meteororum opinio. Insuper, complura genera serpentium, verexhibemus : veluti, nivis, grandinis, pluviæ, pluvi- mium, muscarum, piscium, ex putrefactione produciarum artificialium ex corporibus mistis, non aquis ; mus ; quorum nonnullæ in perfectas species maturantonitruum, fulgurum, coruscationum, et generationum tur, sicut aves, aut bestiæ, aut alii pisces ; et sexu insectorum et animalculorum in aëre, veluti ranarum, discriminantur, et generant. Neque tamen casu muscarum, locustarum, et aliorum.

hoc facimus, sed satis novimus ex quali materia “ Habemus etiam cubicula nonnulla, quæ cubicula quale animal sit producibile. sanitatis vocamus, ubi aërem ad libitum tingimus, et “ Habemus etiam piscinas particulares, ubi similia temperamus, prout ad curationes complurium mor- experimur in piscibus, quæ prius de bestiis, et borum, et conservationem valetudinis, conducere, et avibus diximus. proprium esse, judicamus.

“ Habemus etiam loca propria ad generationem " Habemus etiam balnea pulchra, et ampla, ex ejusmodi vermium, et muscarum, quæ vobis incogdiversis mixturis, ad curationem complurium mor- nitæ, et imprimis utiles sunt: quales sunt apud vos borum, et corporis humani restaurationem ab arefac- bombyces, et apes.

alia item ad roborationem, et confortationem “ Non te remorabor commemorando quales habe. nervorum, partium vitalium, atque ipsius corporis mus domus pro conficiendis, vino, sicera, cerevisia, succi et substantiæ.

et aliis potibus, aut pro panibus omnimodis confici" Habemus etiam pomaria, et hortos amplos et endis : aut culinas, in quibus conficiuntur et præpa. varios, in quibus non tam nobis cordi est pulchritudo rantur jura, cibi rari et inusitati, ad effectus speciales. ambulacrorum et similium, quam varietas terræ et Vina habemus ex uvis : potus item ex aliis snccis soli, diversis arboribus et herbis proprii. Aliqui fructuum, decoctionibus granorum, et radicum, et autem eorum arboribus et baccis consiti sunt, ad misturis mellis, sacchari, mannæ, fructuum multorum potuum complura genera conficienda, præter vineas. (sicut in uvis faciunt) passorum ; etiam ex lacrymis In his etiam experimenta facimus insitionum, et arborum, et medullis arundinum. Potus autem isti inoculationum, arborum tam sylvestrium, quam sunt ætatum diversarum, nonnulli usque ad annum fructiferarum, quæ multos et magnos effectus produ- quadragesimum servati. Habemus etiam potus mecunt. Atque efficimus per artem, in iisdem poma- dicatos ex infusionibus et mixturis diversarum radiriis et hortis, ut fructus et flores proveniant citius cum, herbarum, aromatum, quin et additis quandoaut serius, quam pro tempestate sua: item, ut que carnibus, ovis, lacticiniis, et aliis esculentis, ex minoribus intervallis pullulent, germinent, et fruc- quibus potibus nonnulli sunt instar cibi et potus tum ferant, quam natura sua consueverunt. Arbores conjunctim, adeo ut complures, præsertim ætate deetiam et plantas grandiores efficimus, quam pro crepita, ex illis solis vivant, cum exiguo, aut nullo natura sua ; et fructus earum majores et suaviores; usu cibi, aut panis. Atque ante omnia contendimus, atque sapore, odore, colore, et figura differentes a ut potus tenuissimarum partium conficiamus, quo specie sua: et multos ex iis ita præparamus, ut ad facilius in corpus se insinuent, sed absque omni usus medicinales valeant. Habemus etiam modos, mordacitate, acrimonia, aut corrosione: adeo ut per quos plantas complures, per solas terræ mixturas, nonnulli eorum, super dorsum manus impositi, post absque semine, exsurgere, et crescere, faciamus : exiguam moram, insensibilitur ferme ad palmam atque etiam novas et incognitas plantas educimus, a penetrabunt; qui tamen linguam, aut palatum, non vulgaribus differentes, atque plantas ex una specie mordebunt. Habemus etiam aquas, quas ita matuin aliam transmutamus.

ramus, ut nutritivæ plane fiant, et in potus excellen“ Habemus etiam septa, et vivaria, pro bestiis et tes evadant; unde complures alio potu uti nolint, avibus omnigenis : quibus, non tam propter novita- Panes habemus ex diversis granis, radicibus, nucitem et raritatem, quam ad dissectiones et experi- bus, et glandibus, aliquos etiam ex carnibus et pis

tione ;

communes.

cibus arefactis, cum fermentorum, et salitionum phanis et incoloratis repræsentamus colores singugeneribus variis, quorum alii mirum in modum ap- los, non in forma iridum gliscentes, (ut fit in gemmis, petitum excitant, alii ita nutritivi, ut ex iis solis, et prismatibus, sed per se, simplices et constantes. absque alio cibo, complures vivant, qui tamen lon- Præterea exhibemus omnem radiorum multiplicagævi plerumque sunt. Cibos habemus, quos ita tionem, adeo ut lumen ejaculemur ad distantias magtundimus, inteneramus, et mortificamus, sed tamen nas; illique eam virtutem, et fortitudinem indimus, absque aliquo gradu putredinis, ut calor stomachi ut per hujusmodi lumen cerni possint lineæ et debilis eos facile in chylum bonum vertat, non minus puncta tenuissima. Exhibemus omne genus lumiquam calor stomachi fortis operari possit in cibos num tinctorum, et coloratorum, atque omnes elusi.

Genera quædam cibi, panis, et potus, ones et deceptiones visus, in figuris, magnitudinibus, habemus, quæ sumpta, diutius quam pro consueto, motibus, coloribus; omnes demonstrationes umbrajejunium tolerare facient: alia item, quibus qui rum, et imaginum in aëre volitantium. Invenimus insuescunt, carne fiunt duriore, et solidiore, quam quoque media complura, apud vos ignota, luminis antea : tum et robur ipsorum ad motum quemlibet originalis producendi ex diversis corporibus. Ruraugetur et intenditur.

sus, artificia invenimus, per quæ objecta valde “ Habemus etiam dispensatoria, vel officinas remota in oculos incurrant, veluti, in cælo, et aliis pharmacorum : in quibus facile est existimare, cum locis remotis. Imo etiam quæ rope sunt tanquam nos tanta copia et varietate plantarum, et animalium, ex longinquo ostendimus, et quæ ex longinquo tanpræ vobis in Europa, abundamus (etenim satis novi- quam prope, fictas ad libitum exhibentes distantias. mus quid apud vos inveniatur) simplicia item, phar- Præterea habemus oculorum adminicula, quæ bismaca, et ingredientia ad medicinas, tanto debere oculis vestris, et speculis, usu longe præstant. Habeesse magis varia, et multiplicia. Ibi quoque phar- mus etiam artificia, et perspicilla, quibus corpora maca habemus ætatum diversarum, et fermentationis minuta et pusilla distincte et perfecte cernimus ; diuturnæ. Quantum vero ad medicinarum præpa- veluti membra, et colores, muscarum exiguarum, et rationes, non solum distillationes omnigenas exqui- vermium; grana et glacies in gemmis alias non sitas, et separationes habemus, præcipue autem per visibiles ; plurima in urinis, et sanguine, alias item calores lenes, et percolationes, per diversa lintea, non visibilia. Porro exhibemus artificiales irides, lanea, ligna, imo et substantias solidiores, sed multo halones, circulos, vibrationes, et trepidationes lumimagis componendi modos excellentes, per quos nis. Denique exhibemus omnes modos reflexionis, compositorum incorporationem talem assequimur, refractionis, et conduplicationis objectorum. ut videantur ferme simplicia naturalia.

“ Habemus etiam gemmas omnium generum, “ Habemus etiam artes complures mechanicas, multasque earum pulcherrimas, et vobis incognitas : vobis incognitas, et materias per eas confectas, veluti item crystalla, et vitra diversorum generum, inter ea papyros, lintea, serica, textilia, consuta ex plumis autem quædam ex metallis vitrificatis, et nonnullis elegantissime splendoris mirabilis, tincturas et infec. materiis aliis præter eas, ex quibus apud nos vitra tiones colorum pulcherrimas, et alia complura. Quin conficiuntur. Tum complura etiam fossilia, quæ vos et officinas etiam aliquarum artium prædictarum, tam non habetis. Magnetes item virtutis prodigiosæ, et earum, quæ in usum communem receptæ non sunt, lapides alios raros, tam naturales, quam artificiales. quam earum quæ sunt.

Etenim scire debes ex iis “ Habemus etiam domos sonorum, ubi experimur quæ jam recensui, complura per universum regnum et demonstramus sonos omnes, eorumque generain usu esse, quamvis, si ab inventione nostra Auxe- tiones. Habemus harmonias, quæ apud vos in usu rint, eorum quandoque exemplaria, tanquam primi- non sunt, miscentes non tantum beta illud acutum et genia, et optime elaborata, in domo nostra retinemus. molle, ut vos, sed quadrantes sonorum, et sonos

" Habemus etiam forpaces valde diversas, quæque tremulos aliquos dulcissimos. Habemus instrumenta gradus calorum diversos exhibent et servant, caloris complura musica, quæ vobis nondum innotuerunt, scilicet acris et celeris, robusti et pertinacis, lenis aliqua eorum melodiam exhibentia suaviorem, quam et moderati, sufflati, tranquilli, humidi, sicci, et vestra. Campanas quoque et tintinnabula soni similium. Sed ante omnia calores ministramus ad jucundissimi. Exhibemus sonos exiles tanquam imitationem caloris solis, et cælestium, qui pertran- magnos : et_graves similiter tanquam extenuatos, seunt inæqualitates multiplices, et veluti orbes, pro- et acutos. Dein fingimus trepidationes plurimas ex gressus, et periodos, per quas opera mirabilia educi- sonis, qui in ortu suo primo integri sunt. Exhibemus. Necnon habemus imitationes caloris fimorum; mus atque imitamur sonos omnes articulatos, et et ventrium animalium, atque sanguinis et corporum literas, item voces, et cantus, quadrupedum, et avium. ipsorum : fænorum, et herbarum dum humidæ sunt Habemus quoque adminicula auditus, quæ, auribus apcongestarum et conclusarum; calcium vivarum, et posita, majorem in modum sensum ipsum, et sonorum rerum aliarum. Item habemus instrumenta, quæ delationem, promovent. Habemus vocum reflexiones calorem excitant per motum tantum : atque insuper (quas echo dicitis) complures mirabiles, et artificiales, loca ad insolationes fortes, et rursus loca subterranea, vocem non tantum multipliciter repercutientes et quæ vel natura, vel arte, calores excitant. Hos jactantes, sed earum alias vocem augentes, alias excalores diversos exhibemus, prout natura operationis, tenuantes : nonnullas autem earum vocem articulaquam designamus, postulat.

tam reddentes differentem ab originali. Habemus, " Habemus etiam domus perspectivas, ubi expe- ultimo, modos deferendi sonos in tubis, et concavis rimenta exhibemus omnium luminum et radiationum; aliis, ad magnam distantiam, atque in lineis tortuosis. omnium quoque colorum ; atque ex corporibus dia- “ Habemus etiam domus suffituum et odorum, ubi

VOL. II.

3 B

vocamus.

et experimenta saporum adjungimus. Odores ibi “ Tres habemus, qui experimenta artium omnium (quod mirum videri possit) multiplicamus et fortifi- mechanicarum ; atque etiam scientiarum liberalium, camus. Imitamur odores naturales, efficientes ut insuper et practicarum omnium, quæ in artem non odores omnigeni ex aliis mixturis exspirent, quam coaluerunt, colligunt. Hos Venatores appellamus, ex genuinis. Similiter etiam sapores imitamur, ita Tres habemus, qui ad nova experimenta se acut gustum, quamvis accuratum, plane fallant. In | cingunt, prout ipsis expedire visum fuerit. Hos domo hac continetur insuper confectionarium, ubi Fossores, sive Operatores in mineris, vocamus. conficimus bellaria, placentas, et hujusmodi alia, tam " Tres habemus, qui experimenta reliquorum humida, quam sicca : imo et condimus ea cum rebus supradictorum in titulos, et tabulas, digerunt, ut inaliis dulcibus gratissimis, præter saccharum, et mel. tellectus in ea melius agere possit, ad eliciendas er Vina ibi conficimus jucundissima, lacticinia, jura, iis observationes, et axiomata. Hos Divisores salsamenta, et acetaria, grata certe ad gustum, et vobis minime in usu.

“ Tres habemus, qui ad hoc ordinantur, ut in ex. “ Habemus etiam domus machinarum, ubi præsto perimenta sociorum suorum introspiciant, et ex iis sunt machinæ, et organa, ad omnia genera motuum. extrahant, et comminiscantur inventa, quæ ad usum Ibi tentamus celeriores educere motus, quam apud vitæ, et practicam spectent, nec non quæ inserviant vos ullos habetis, sive ex sclopetis vestris minoribus, scientiis, non solum quoad opera, sed etiam ad liquisive alia quacunque machina. Tentamus item mo- das causarum demonstrationes, modos eliciendi natus reddere faciliores, et intensiores, eos multipli-turales divinationes, atque facilem et manifestam cando per rotas, et modos alios. Tum motus educi- informationem, quæ sint in corporibus singulis partes mus fortiores et potentiores, quam vos habetis, in latentes, quæ virtutes ? Hos Euergetas appellamus. majoribus vestris bombardis, et basiliscis quibuscun- “ Tum vero post multos sociorum universorum que. Exhibemus tormenta bellica, et machinas, conventus et consultationes, qui labores et collecomnis generis: novas misturas pulveris pyrii: ignes tiones priores penitus introspiciunt, et quasi rumiGræcos in aqua ardentes, et inexstinguibiles : ignes nantur, tres habemus, quibus curæ est ex iis, quæ missiles in omni varietate, tam ad voluptatem, quam jam sub oculis sunt, nova experimenta, lucis subliad usum.

Imitamur ibi avium volatus ; gradus mioris, atque in naturam altius penetrantia, excitare, quosdam habemus et commoditates vecturæ per et dirigere. Hos Lampadas vocamus. aërem, instar animalium alatorum. Naves habemus, " Tres habemus, qui experimenta, ita injuncta et et scaphas, quæ subter aquas navigare possint, et mandata, re exsequuntur, eorum que successus resepelagi furores melius perferre : cingula etiam ad runt.

Hos Insitores vocamus. natandum, et suffulcimenta. Habemus horologia “ Postremo, tres habemus, qui inventiones et complura exquisita, et alios motus aëris et aquarum, revelationes priores in natura, per experimenta, in in orbem, et per vices, revertentes; item motus non- observationes majores, axiomata, et aphorismos, erinullos perpetuos. Imitamur motus animalium in gunt, et promovent; quod faciunt nonnisi consultasimulachris eorum : veluti in simulachris hominum, tione et colloquio prius habitis cum sociis universis. quadrupedum, avium, piscium, et serpentum. Alios Hos Interpretes naturæ appellamus. denique habemus motus, æqualitate insignes, et sub- “ Habemus etiam (ut res ipsa postulat) noritios tilitate.

quosdam, et tirones, ut successio hominum, ad expe“ Habemus etiam domum mathematicam, ubi rimenta et axiomata designatorum, non intercidat; instrumenta omnia, tam geometrica, quam astrono- præter famulos multos et ministros, tam viros, quam mica, exquisitissima repræsentantur.

mulieres : hoc etiam apud nos in more est, ut accu“ Habemus etiam domum præstigiarum, ubi om- rate deliberemus, quæ ex inventis et experimentis nimodas præstigias, imposturas, et illusiones, et earum nostris in lucem eductis, evulgari conveniat, quæ fallacias, exhibemus. Facile autem credetis, nos, autem minime. 'Quinetiam jurejurando nos omnes qui tot habemus vere naturalia, quæ admirationem astringimus ad ea celanda, quæ celari decrevimus : moveant, posse etiam infinita hominum sensibus etsi nonnulla ex iis, cum consensu, interdum regi, imponere ; si ea in miraculum ornare, et exaltare aut senatui, rerelemus, alia autem omnino intra notivellemus. Verum nos omnem imposturam, et men- tiam nostram cohibemus. dacium, odio habemus. Quinetiam sociis omnibus " QUANTUM ad ordinationes, et ritus nostros : domus nostræ, sub pæna ignominiæ et mulctæ, habemus porticus duas spatiosas, et pulchras. In severe interdiximus, ne quid ex naturalibus, artificioso quarum una ordine collocamus exemplaria rariorum apparatu ementitum ostentent; sed purum solum, et omnium et præstantiorum inventionum; in altera ab omni fuco, et affectatione miraculi, immune. autem, statuas inventorum insigniorum. Ibi statuan

Atque hæ sunt, fili, domus Salomonis divitiæ. videre est Columbi vestri, qui primus Indias occi" Quantum ad functiones et munera sociorum dentales aperuit.

dentales aperuit. Itidem fabricatoris primi navium. nostrorum ; duodecim habemus, qui in regiones ex- Item monachi vestri, qui primus tormenta invenit teras navigant, sub aliarum nationum nomine, (nos- ignea, et pulverem pyrium. Item inventoris mit tram enim terram non revelamus,) qui libros, mate- sicæ. Item inventoris literarum. Item inventoris rias, et exemplaria experimentorum ad nos perfe- imprimendi typis. Item inventoris phænomenorum runt. Hos Mercatores lucis vocamus.

astronomiæ. Item inventoris operandi in metallis. “ Tres habemus, qui experimenta, quæcunque in Item inventoris vitri. Item inventoris fili bombycini. libris inveniuntur, colligunt. Hos Deprædatores Item inventoris vini. Item inventoris segetum et

panis. Item inventoris sacchari. Atque inventores

66

vocamus.

« VorigeDoorgaan »