Pagina-afbeeldingen
PDF
ePub

ardua pervenimus, ex sylvis scilicet ad radices mon- naturæ mature perveniet, ubi et statio serena, et pultium. Nam ab historia ad universalia certo atque cherrimus rerum prospectus, et descensus molli clivo constanti tramite (licet via nova et intentata) duce- ducens ad omnes practicas. Itaque consilium nosmus. Atque certe non male in vias contemplationum trum est, veræ et legitimæ de rebus inquisitionis (ut conveniret illud celebre et decantatum apud antiquos in secundo libro præcepta) ita hic exemplaria propobivium vitæ activæ, quo via altera, primo ingressu nere et describere pro varietate subjectorum; idque plana et facilis, ducebat ad prærupta et impervia ; ea forma, quam cum veritate summum consensum altera, a principio ardua et suspensa, in plana desine- habere putamus, atque ut probatam et electam trabat. Nam eodem prorsus modo, qui jam inde a dimus. Neque tamen, more apud homines recepto, prima inquisitione immobilia quædam in scientiis omnibus hujus formulæ partibus necessitatem quanprincipia prensabit, quibus acquiescens cætera veluti dam attribuimus, tanquam unicæ essent et inviolaper otium expediat ; illum, si modo perrexerit, nec, biles. Neque enim hominum industriam et felicitanimium sibi placens aut displicens, ab inquisitione tem veluti ad columnam alligandas existimamus. destiterit, prioris viæ fortuna manet. Qui autem Atque nihil officit, quo minus ii, qui otio magis abunjudicium cohibere, et gradatim ascendere, et rerum, dant, aut a difficultatibus, quas primo experientem veluti montium juga, unum primo, deinde alterum, sequi necesse est, liberi jam erunt, rem monstratam ac rursus alterum superare cum patientia vera et in potius perducant. Quin contra, artem veram indefessa sustinuerit, ille ad summitates et vertices adolescere statuimus.

INSTAURATIONIS MAGNÆ

PARS QUINTA.

PRODROMI, SIVE ANTICIPATIONES PHILOSOPHIÆ SECUNDÆ:

INSTAURATIONIS MAGNÆ PARS QUINTA.

PRÆFATIO.

conamur.

Existimamus eum et amantis civis et viri prudentis personam bene simul sustinuisse, qui interrogatus, an optimas leges suis civibus dedisset, Optimas certe, dixit, ex iis, quas illi accepturi fuissent. Atque certe quibus non tantum bene cogitasse satis est (quod non multo secus est ac bene somniasse) nisi obtineant quoque, et rem ad affectum perducant, iis non optima utique, sed ex iis, quæ probari verisimile est, potissima quandoque eligenda sunt. Nobis vero, licet humanam rempublicam, patriam communem, summo prosequamur amore, tamen legislatoria illa ratione, et delectu uti liberum non est. Neque enim leges intellectui aut rebus damus ad arbitrium nostrum, sed tanquam scribæ fideles ab ipsius naturæ voce latas et prolatas excipimus et describimus. Itaque sive illæ placeant, sive par opinionum suffragia antiquentur, fides nostra omnino exsolvenda est. Neque tamen spem abjecimus, quin sint atque exoriantur apud posteros nonnulli, qui optima quæque capere et concoquere possint, et quibus ea perficere et colere curæ erit. Itaque ad illa ipsa tendere, atque fontes rerum et utilitatem aperire, et viarum indicia undique conquirere (invocata Numinis ope) nunquam, dum in vivis erimus, desistemus. lidem nos de eo, quod ad omnes pertinere, et in commune prodesse possit, soliciti, dum ad majora contendimus, minora non aspernamur (cum lilla remota, hæc parata esse soleant) nec potiora (ut arbitramur) afferentes, idcirco veteribus ac receptis, quominus illa apud plurimos valeant, intercedimus; quinetiam ea ipsa et aucta et emendata, et in honore esse cupimus. Neque enim homines, aut omnes aut omnino, aut statim a receptis et creditis abducere

Sed quemadmodum sagitta aut missile fertur certe in processu, sed tamen interim conversiones suas perpetuo expedit progrediendo, et nihilominus rotando ; ita et nos, dum ad ulteriora rapimur, in receptis et cognitis volvimur et circumferimur. Quamobrem nos quoque rationis ipsius communis et demonstrationum vulgarium (abdicato licet imperio earum) honesta opera utimur; atque ea, quæ nobis secundum eas inventa et judicata sunt, quæque plurimum et veritatis et utilitatis habere possunt, pari cum cæteris jure proponemus. Sed tamen neque per hoc iis, quæ de rationis nativæ et demonstrationum veterum incompetentia dicta sunt, derogatum quidquam intelligimus. Quin hæc potius adjunximus ad tempus, et in gratiam eorum, qui justa excusatione aut virium aut occupationum retardati, contemplationes suas intra veteres scientiarum plagas et provincias, aut saltem earum confinia contermina, sistere volent; eadem iis, qui veram naturæ interpretationem secundum indicia nostra accedent, eamque molientur, loco diverticulorum aut tabernaculorum in via præbitorum ad solatium et levamentum esse queant; atque interim humanas fortunas aliqua ex parte juvare, et mentes cogitationibus, quæ paulo arctiorem cognationem habeant cum natura, perfundere. Id vero ex facultate aliqua nostra, aut ejus fiducia, minime ominamur. Verum nobis dubium non est, si quis mediocris licet ingenii, sed tamen animi maturus, idola mentis suæ deponere, atque inquisitionem de integro sibi decernere, atque inter vera historiæ naturalis atque ejus calculos attente et diligenter et libere versari velit et possit; quin ille ipse, quisquis sit, longe altius in naturam penetraturus sit ex sese, et propriis et genuinis mentis viribus, denique ex meris anticipationibus suis, quam per omnigenam auctorum lectionem, aut meditationem abstractam infinitam, aut disputationes assiduas et repetitas; etsi machinas non admoverit, nec interpretandi formam secutus fuerit. Quare et simile quippiam nobis usu venire posse non diffidimus ; præsertim cum accedat interpretandi experimentum et exercitatio; quam ipsum habitum mentis corrigere et mutare probabile est. Neque tamen hæc in eam partem accipi volumus, si fidem, quam antiquorum placitis denegavimus, nostris adhiberi postulemus. Quin contra testamur et profitemur, nos ipsos istis, quæ jam proponemus, qualiacunque ea sint, teneri minime velle, ut omnia philosophiæ nostræ secundæ et inductivæ tanquam integra serventur. Cogitata autem ipsa spargere, non methodo revincire visum est. Hæc enim forma pubescentibus tanquam a stirpe de integro scientiis debetur ; atque ejus est, qui non artem constituere ex connexis, sed inquisitionem liberam instituere in singulis, in præsentia tantum velit.

OPUSCULA PHILOSOPHICA.

FRANCISCI BACONI DE VERULAMIO

COGITATA ET VISA DE INTERPRETATIONE NATURÆ,

SIVE DE INVENTIONE RERUM ET OPERUM.

Franciscus BACONUS sic cogitavit. Scientiam, in chymista vero ad artis suæ sublevationem errores cujus possessione genus humanum adhuc versatur, proprios reos substituit, secum accusatorie reputando, ad certitudinem et magnitudinem operum non acce- se aut artis et auctorum vocabula non satis intellexdere. Medicos siquidem morbos complures insana- isse, unde ad traditionum et ore tenus eloquiorum biles pronuntiare, et in reliquorum cura sæpius susurros animum applicat, aut in practicæ scrupulis, errare et deficere ; alchymistas in spei suæ amplexi- proportionibus, et momentis aliquid titubatum esse: bus senescere et immori : magorum opera fluxa nec unde experimenta felicioribus (ut putat) auspiciis fructuosa ; mechanicas artes non multum lucis a in infinitum repetit. Ac interim cum inter experiphilosophia petere, sed experientiæ telas, lentas sane mentorum vertiginosas ambages, in inventa quædam, ac humiles, paulatim continuare. Casum, auctorem aut ipsa facie nova, aut utilitate non contemnenda, rerum proculdubio utilem; sed qui per longas am- impingat; hujusmodi pignoribus animum pascit, eabages et circuitus donaria sua in homines spargat. que in majus ostentat et celebrat, reliqua spe sustenItaque visum est ei; inventa hominum, quibus uti- tat. Magus, cum nonnulla supra naturam (pro suo mur, admodum imperfecta et immatura censeri : nimirum captu) prorsus effici videat: postquam vim nova vero hoc scientiarum statu, non nisi per secu-semel naturæ factam intelligit, imaginationi alas adlorum spatia exspectari ; eaque ipsa, quæ hactenus dit; remque magis et minus recipere vix putat; humana exhibuit industria, philosophiæ haud attribui. quare maximarum rerum sibi adeptionem spondet

, Cogitavit et illud; in iis rerum humanarum an- non videns esse subjecta certi cujusdam et fere defigustiis, id maxime et ad præsens deploratum et in niti generis, in quibus magia et superstitio per omfuturum ominosum esse, quod homines, contra bonum nes nationes et ætates potuerit et luserit. Mechanisuum, cupiunt ignorantiam ignominiæ eximere, et cuis autem, si ei contigerit jam pridem inventa subsibi per inopiam istam satisfieri. Medicus enim tilius polire, vel ornare elegantius ; aut, quæ sepapræter cautelas artis suæ (in quibus ad existimatio ratim observaverit, componere et simul repræsentare; nem artis tuendam haud parum præsidii est) hanc aut res cum usu rerum commodius et felicius copugeneralem veluti totius artis cautelam advocat ; quod lare: aut opus majore, aut etiam minore, quam fieri artis suæ infirmitatem in naturæ calumniam vertit ; consuevit, mole et volumine exhibere, se demum inet quod ars non attingit, id ex arte impossibile in ter rerum inventores numerat. Itaque visum est ei, natura supponit. Neque certe damnari potest ars, homines rerum et artium novarum inventionem, ut cum ipsa judicet. Etiam philosophia, ex qua medi- conatum inanem et suspectum, fastidire ; vel credere, cina ista (quam in manibus habemus) excisa est, exstare quidem inventa nobilia, sed inter paucos habet et illa et in sinu nutrit quædam posita aut summo silentio et religione quadam cohiberi: vel placita, in quæ si severius inquiratur, hoc omnino huc descendere, ut minores istas industrias et invenpersuaderi volunt, nil arduum aut in natura imperi- torum additamenta pro novis inventis æstiment. Quæ osum ab arte vel ope humana exspectari debere. omnia eo redeunt, ut animos hominum a legitimo et Ab hoc fonte illud: calorem astri sive solis, et calo- constanti labore, et a nobilibus et genere humano rem ignis toto genere differre: et illud, compositi- dignis inventorum pensis avertant. onem opus hominis, at mistionem opus solius naturæ Cogitavit et illud; homines cum operum rarietaesse; et similia; quæ si diligentius notentur, omnino tem et pulcherrimum apparatum, quæ per artes mepertinent ad humanæ potestatis circumscriptionem chanicas ad cultum humanum congesta sunt, oculis malitiosam, et ad quæsitam et artificiosam despera- subjiciunt, eo inclinare, ut potius ad opulentiæ hutionem, quæ non solum spei auguria, sed etiam ex- manæ admirationem, quam ad inopiæ sensum acceperiendi aleas abjiciat, et omnes industriæ stimulos dant; minime videntes, primitivas hominis observaet nervos incidat; dum de hoc tantum soliciti sunt, tiones et naturæ operationes, quæ animæ aut primi ut ars perfecta censeatur, et gloriæ vanissimæ et motus instar, ad omnem illam varietatem sint, nec perditissimæ dant operam ; scilicet, ut quicquid multas nec alte petitas esse : cætera ad patientiam inventum non sit, id nec inveniri posse credatur. Al- hominum et subtilem et ordinatum manus vel in

strumentorum motum pertinere: atque in hac parte | tas subtilius explicet, non quæ novam lucem excitet. officinam cum bibliotheca mire congruere, quæ et Sin adhuc studium cujuspiam in tantum expandatur, ipsa tantam librorum varietatem ostentet, in quibus ut et novam lucem ambiat: eam scilicet lucem adaşi diligentius introspicias, nil aliud, quam ejusdem mabit, quæ ex longinquo contemplationes speciosas rei infinitas repetitiones, reperias, tractandi modis et ostentet, non quæ ex propinquo opera et inventa structura quadam novas, inventione præoccupatas. nobilia demonstret. Quare visum est ei, eodem rurItaque visum est ei, opinionem copiæ inter causas sus referri, scilicet mirum non utique esse, curricuinopiæ poni : et tum opera, tum doctrinas, ad in- lum non confici, cum homines ad hujusmodi minora tuitum numerosa, ad examen pauca esse.

deflectant; multo magis cum nec ipsa meta adhuc Cogitavit et illud; eas, quas habemus, doctrinas ulli, quod sciat, mortalium posita sit et defixa. Meea ambitione et affectatione proponi, atque in eum tam autem non aliam esse, quam ut genus humamodum efformatas ac veluti personatas in conspec- num novis operibus et potestatibus continuo dotetur. tum venire, ac si singulæ artes omni ex parte per- Cogitavit et illud; inter ista scientiarum detrifectæ essent, et ad exitum perductæ. Hujusmodi menta, naturalis philosophiæ sortem præ omnibus enim methodis, et iis partitionibus tradi, quæ omnia minus æquam esse : ut quæ a laboribus hominum prorsus, quæ in illud subjectum cadere possunt, trac- leviter occupata, facile deserta, nec majorem in tata complecti et concludere videantur. Atque licet modum culta et subacta sit. Postquam enim fides membra illa male impleta, et quod ad vividum ali- Christiana adolevit et recepta est, longe maximam quem rerum succum attinet, destituta sint: totius ta- ingeniorum partem ad theologiam se contulisse, men cujusdam formam et rationem præ se ferre, eó- hominumque ex hac parte studio et amplissima præque rem perduci, ut pauca quædam, neque illa ex mia proposita, et omnis generis adjumenta copiosisoptimo delectu, recepta auctorum scripta pro inte- sime subministrata esse. Quin et ævo superiore gris ipsis et propriis artibus habcantur. Cum ta- potissimas philosophorum commentationes in morali men primi et antiquissimi veritatis inquisitores, philosophia (quæ ethnicis magna ex parte vice theomeliore fide ac eventu, scientiam, quam ex rerum | logiæ erat) consumptas esse : utrisque autem temcontemplatione decerpere, et in usum condere statue- poribus summa ingenia haud infrequenti numero ad bant, in aphorismos fortasse, sive breves, easdemque res civiles se applicasse, præsertim durante magnisparsas, nec methodis revinctas, sententias conjicere tudine Romana, quæ ob imperii amplitudinem plurisolerent: quæ cum et rerum inventarum nuda si- morum operis indigebat. Eam ipsam vero ætatem, mulachra, et rerum non inventarum manifesta spa. qua naturalis philosophia apud Græcos maxime flotia et vacua indicarent, minus fallebant : atque rere visa est, fuisse particulam temporis minime diuhominum ingenia et meditationes ad judicandum et ad turnam : ac subinde contradictionibus ac novorum inveniendum simul excitabant. At nunc scientias iis placitorum ambitione corruptam et inutilem reddimodis exhiberi, qui fidem usurpent, non judicium soli- tam. Ab illis autem usque temporibus neminem citent, et auctoritate tristi lætis inventionum conatibus, prorsus nominari, qui naturalem philosophiam ex intercedant: adeo ut omnis successio et devolutio dis- professo colat, nec ejus inquisitioni immoriatur, adeo ciplinarum, personas magistri et auditoris complecta- ut virum vacuum et integrum hæc scientia jamdiu tur, non inventoris et ejus qui inventis addat: unde non occupaverit, nisi quis forte monachi alicujus in necessario evenire, ut scientiæ suis hæreant vestigiis, cellula, aut nobilis in villula lucubrantis exemplum nec loco omnino moveantur. Quod et per multa jam adduxerit, quod et rarissimum reperietur. Sed facsecula usu venit, eousque ut non solum assertio tum deinceps instar transitus cujusdam et pontistermaneat assertio, sed etiam quæstio maneat quæstio nii ad alia, magnamque istam scientiarum matrem et eodem plane statu alatur. Quare visum est ei, in ancillam mutatam esse, quæ medicinæ aut mathecolumnas non ultra progrediendi magnopere fixas maticis operibus ministret, aut adolescentium immaesse et quasi fatales, et mirum minime esse id haud tura ingenia lavet et imbuat, veluti tinctura quadam obtineri, cujus adipiscendi homines nec spe nec de prima, ut aliam rursus felicius et commodius excipisiderio teneantur.

ant. Itaque visum est ei, naturalem philosophiam, Cogitavit et illud; quæ de hominum tum despera- incumbentium paucitate, et festinatione, et tyrocinio tione, tum fastu, dicta sunt, quod ad plerosque sci- destitutam jacere. Nec ita multo post visum est ei, entiarum sectatores attinet, nimis alte petita esse ; hoc ad universum doctrinarum statum summopere turbam enim longe maximam prorsus aliud agere. pertinere: omnes enim artes et scientias ab hac Doctrinam siquidem vel animi et delectationis causa stirpe revulsas, poliri fortassis aut in usum effingi, petere, vel ad usum et emolumentum professorium, sed nil admodum crescere. vel etiam ad ornamentum et existimationis suæ ad- Cogitavit et illud ; quam molestum ac in omni miniculum: quæ si ut finis scientiarum proponantur, genere difficilem adversarium nacta sit philosophia tantum abest ut homines id velint, ut ipsa doctrina naturalis, superstitionem nimirum, et zelum religionis rum massa augmentum sumat, ut ex ea, quæ præsto cæcum et immoderatum. Comperit enim ex Græcis est, massa nil amplius quærant, quam quantum ad nonnullos, qui primum causas naturales fulminis et usum destinatum vertere et decoquere possint. Si tempestatum insuetis adhuc hominum auribus proquis autem in tanta multitudine scientiam affectu in posuerunt, impietatis eo nomine damnatos : nec genuo et propter se expetat, invenietur tamen rerum multo melius exceptos, sed in idem judicium adducpotius varietatem, quam veritatem, aucupari. Quod tos, non capitis sane sed famæ, cosmographos, qui si et veritatis sit inquisitor severior, illa ipsa tamen ex certissimis demonstrationibus, quibus nemo hodie veritas erit hujusmodi, quæ res jam in lucem prodi- | sanus contradixerit, formam terræ rotundam tribue

a

runt, et ex consequenti Antipodas asseruerunt, accu- | Lectiones autem et exercitia ita disposita, ut aliud a santibus quibusdam ex antiquis patribus fidei Chris- consuetis ne facile cuiquam in mentem veniat cogi. tianæ. Quin et duriorem (ut nunc sunt res) condi- tare. Sin autem alicui inquisitionis et judicii libertionem sermonum de natura effectam ex temeritate tate uti contigerit, is se in magna solitudine versari theologorum scholasticorum, et eorum clientelis, qui statim sentiet. Sin et hoc toleraverit, tamen in cum theologiam satis pro potestate) in ordinem capessenda fortuna industriam hanc et magnanimiredegerint, et in artis fabricam effinxerint; hoc in- tatem sibi non levi impedimento fore experietur. super ausi sunt, ut contentiosam et tumultuariam Studia enim hominum in ejusmodi locis in quorunAristotelis philosophiam corpori religionis immiscu- dam auctorum scripta veluti relegata esse; a quibus erint. Eodem spectare etiam, quod hoc seculo haud si quis dissentiat, aut controversiam moveat, continuo alias opiniones et disputationes magis secundis ventis ut homo turbidus et rerum novarum cupidus corriferri reperies, quam eorum, qui theologiæ et philo- pitur; cum tamen (si quis verus æstimator sit) magsophiæ, id est, fidem et sensus, conjugium veluti num discrimen inter rerum civilium ac artium adlegitimum, multa pompa et solennitate celebrant, et ministrationem reperiatur. Non enim idem pericugrata rerum varietate animos hominum permulcen- lum a nova luce ac a novo motu instare. Verum in tes, interim divina et humana inauspicato permis- rebus civilibus motum etiam in melius suspectum cent. Revera autem si quis diligentius animum esse ob perturbationem, cum civilia auctoritate, conadvertat, non minus periculi naturali philosophiæ sensu, fama, opinione, non demonstratione et veriex istiusmodi fallaci et iniquo fædere, quam ex tate, constent. In artibus autem et scientiis, tanapertis inimicitiis, imminere. Tali enim fædere et quam in metalli fodinis, omnia novis operibus et societate recepta in philosophia tantum compre- ulterioribus progressibus strepere debere. Atque hendi : aucta autem vel addita, vel in melius muta- recta ratione rem se ita habere. In vita autem ta, etiam severius et pertinacius excludi. Denique visum est ei, doctrinarum politiam et administraversus incrementa, et novas veluti oras et regiones tionem, quæ in usu est, scientiarum augmenta et philosophiæ, omnia ex parte religionis, pravarum propaginem durissime premere et cohibere. suspicionum et impotentis fastidii plena esse. Alios Cogitavit et illud ; etiam in opinione hominum siquidem simplicius subvereri, ne forte altior in sensu communi, multa ubique occurrere, quæ noras naturam inquisitio ultra datum et concessum sobrie- scientiarum accessiones libero aditu prohibeant, tatis terminum penetret, traducentes non recte ea, Maximam enim partem hominum, præsentibus non quæ de divinis mysteriis dicuntur, quorum multa æquam, in antiquitatem propendere, ac credere, si sub sigillo divino clausa manent, ad occulta naturæ, nobis, qui nunc vivimus, ea sors obvenisset, ut quæ quæ nullo interdicto separantur : alios callidius con- ab antiquis quæsita et inventa sunt, primi tentarejicere, si media ignorentur, singula ad manum et mus, nos eorum pensa longo intervallo non fuisse virgulam divinam (quod religionis, ut putant, max- æquaturos: credere similiter, si quis etiam nunc, ime intersit) facilius referri ; quod nil aliud est, ingenio suo confisus, inquisitionem de integro susciquam Deo per mendacium gratificari velle. Alios pere affectet, hunc hujusce rei eventum fore, ut aut ab exemplo metuere, ne motus et mutationes philo- in ipsa incidat, quæ ab antiquitate probata sunt ; aut sophiæ in religionem incurrant et desinant. Alios sane in alia, quæ, ab antiquitate jampridem judicata denique solicitos videri, ne in naturæ inquisitionc et rejecta, in oblivionem merito cessere. Alios, aliquid inveniri possit, quod religionem labefactet. spreta omnino gente et facultate humana, utriusque Quæ duo cogitata incredulitatem quandam sapiunt temporis, sive antiqui sive novi, in opinionem labi et sapientiam animalem ; posterius autem absque curiosam et superstitiosam ; existimantes, scientia. impietate ne in dubitationem aut suspicionem venire rum primordia a spiritibus manasse, et ab eorum potest. Quare satis constabat, in hujusmodi opini- dignatione et consortio similiter nova inventa anconibus multum infirmitatis, quin et invidiæ et fer- toramentum habere posse. Alios, opinione magis menti non parum, subesse. Naturalem enim philo- sobria et severa, sed diffidentia graviore, de auctiore sophiam, post verbum Dei, certissimam superstitionis scientiarum statu plane desperare, naturæ obscuritamedicinam, eandem probatissimum fidei alimentum tem, brevitatem vitæ, sensuum fallacias, judicii infiresse. Itaque merito religioni tanquam fidissimam mitatem, et experimentorum difficultates et immensas et acceptissimam ancillam attribui : cum altera vo- varietates reputando. Itaque hujusmodi spei exluntatem Dei, altera potestatem manifestet. Neque cessus, quæ majora, quam quæ habemus, spondeat, errasse eum, qui dixerit : “Erratis nescientes Scrip- esse impotentis animi et immaturi, atque læta seilituras et potestatem Dei," informationem de volun- cet principia, media ardua, extrema confusa habere, tate, et meditationem de potestate, nexu individuo nec minorem desperationem præmii, quam faeti, copulantem. Quæ licet verissima sint, nihilominus esse : scientias siquidem in magnis ingeniis proculillud manet, in potentissimis naturalis philosophiæ dubio innasci et augeri; pretia autem et æstimaimpedimentis, ea, quæ de zelo imperito et supersti- tiones scientiarum penes populum aut principes viros, tione dicta sunt, citra controversiam numerari. aut alios mediocriter doctos, esse. Itaque non to

Cogitavit et illud ; in moribus et institutis acade- rundem propositionem scientiarum et judicium esse : miarum, collegiorum, et similium conventuum, quæ unde fieri, ut ea tantum inventa vigeant, quæ popuad doctorum hominum sedes et operas mutuas desti- lari judicio et sensui communi accommodata sunt; ut nata sunt, omnia progressui scientiarum in ulterius in Democriti opinione de atomis usu venit, quæ, adversa inveniri : frequentiam enim multo maximam quia paulo remotior erat, lusu excipiebatur. ltaqne professoriam primo, ac subinde meritoriam esse. altiores contemplationes naturæ, quas, fere religionis

[ocr errors]
« VorigeDoorgaan »