Pagina-afbeeldingen
PDF
ePub

21. Si in ortu illo rubicunda fuerit, ventos por 40. Cum cælo sereno fulguraverit, non longe abtendit; si rubiginosa aut obatra, pluvias; sed nil sunt venti et imbres ab ea parte, qua fulgurat; quod horum significat ultra plenilunium.

si ex diversis partibus cæli fulguraverit, sequentur 22. Recta luna semper fere minax est et infesta, atroces et horridæ tempestates. potissimum autem denunciat ventos; at si appareat 41. Si fulguraverit a plagis cæli gelidioribus, cornibus obtusis et curtatis, imbres potius.

septentrione et aquilone, sequentur grandines; si a 23. Si alterum cornu lunæ magis acuminatum tepidioribus, austro et zephyro, imbres cum cælo fuerit et rigidum, altero magis obtuso, ventos potius æstuoso. significat; si utrumque, pluviam.

42. Magni fervores post solstitium æstivale desi24. Si circulus aut halo circa lunam appareat, nunt plerumque in tonitru et fulgura ; quæ si non pluviam potius significat quam ventos; nisi stet recta sequantur, desinunt in ventos et pluvias per plures luna intra eum circulum, tum vero utrumque.

dies. 25. Circuli circa lunam ventos semper denotant 43. Globus flammæ, quem Castorem vocabant ex parte qua ruperint; etiam splendor illustris cir- antiqui, qui cernitur navigantibus in mari, si fuerit culi in aliqua parte, ventos ex ea parte qua splendet. unicus, atrocem tempestatem prænunciat, (Castor

26. Circuli circa lunam, si fuerint duplices aut scilicet est frater intermortuus,) at multo magis, si triplices, præmonstrant horridas et asperas tempes non hæserit malo, sed volvatur aut saltet ; quod si tates; at multo magis, si illi circuli non fuerint fuerint gemini, (præsente scilicet Polluce fratre vivo,) integri, sed maculosi et interstincti.

idque tempestate adulta, salutare signum habetur : 27. Plenilunia, quoad colores et halones, eadem sin fuerint tres (superveniente scilicet Helena, peste forte denotant, quæ ortus quartus ; sed magis præ- rerum) magis dira incumbet tempestas : videtur sane sentia, nec tam procrastinata.

unicus, crudam significare materiam tempestatis ; 28. Plenilunia solent esse magis serena quam duplex, quasi coctam et maturam; triplex vel multicæteræ ætales lunæ ; sed eadem, hieme, quandoque plex, copiam ægre dissipabilem. intensiora dant frigora.

44. Si conspiciantur nubes ferri incitatius cælo 29. Luna sub occasum solis ampliata, et tamen sereno, expectentur venti ab ea parte, a qua feruntur luminosa, nec subfusca, serenitatem portat in plures nubes. Quod si globabuntur et glomerabunt simul, dies.

cum sol appropinquaverit ad eam partem, in qua 30. Eclipses lunæ quasi semper comitantur venti; globantur, incipient discuti; quod si discutientur solis, serenitas; pluviæ raro alterutrum.

magis versus boream, significat ventum; si versus 31. A conjunctionibus reliquis planetarum præter austrum, pluvias. solem expectabis ventos, et ante et post; a conjunc 45. Si occidente sole nubes orientur atræ aut tionibus cum sole, serenitatem.

fuscæ, imbrem significant: si adversus solem, in 32. In exortu pleiadum et hyadum sequuntur oriente scilicet, eadem nocte; si juxta solem ab ocimbres et pluviæ, sed tranquillæ ; in exortu orionis cidente, in posterum diem, cum ventis. et arcturi, tempestates.

46. Liquidatio, sive disserenatio cæli nubili, in33. Stellæ (ut loquimur) discurrentes et sagittan- cipiens in contrarium venti, qui flat, serenitatem tes protinus ventos indicant ex ea parte, unde vibran- significat; sed a parte venti, nihil indicat, sed tur. Quod si ex variis aut etiam contrariis partibus incerta res est. volitent, magnas tempestates et ventorum et imbrium. 47. Conspiciuntur quandoque plures, veluti ca

34. Cum non conspiciantur stellæ minusculæ, meræ aut contignationes nubium, altera supra alteras, quales sunt quas vocant asellos, idque fit ubique per (ut aliquando quinque simul se videsse, et notasse totum cælum, magnas præmonstrat tempestates et affirmet Gilbertus,) et semper atriores sunt infimæ, imbres intra aliquot dies: quod si alicubi stellæ licet quandoque secus appareat, quia candidiores minutæ obscurentur, alicubi sint claræ, ventos tan visum magis lacessunt. Duplex contignatio, si sit tum, sed citius.

spissior, pluvias denotat instantes (præsertim si 35. Cælum æqualiter splendens in noviluniis, aut nubes inferior cernatur quasi gravida); plures conortu quarto, serenitatem dabit per plures dies; æqua- tignationes perendinant pluvias. liter obscurum, imbres ; inæqualiter, ventos, ab ea 48. Nubes, si ut vellera lanæ spargantur, hinc parte qua cerniter obscuratio. Quod si subito fiat inde tempestates denotant; quod si, instar squamobscuratio sine nube aut caligine, quæ fulgorem marum aut testarum, altera alteri incumbat, siccitastellarum perstringat, graves et asperæ instant tem tem et serenitatem. pestates.

49. Nubes plumatæ et similes ramis palmæ, ant 36. Si planetarum aut stellarum majorum ali- floribus iridis, imbres protinus, non ita multo post, quam incluserit circulus integer, imbres prædicit; si denunciant. fractus, ventos ad eas partes, ubi circulus deficit. 50. Cum montes et colles conspiciantur veluti

37. Cum tonat vehementius quam fulgurat, ventos pileati, incumbentibus in illos nubibus, eosque cirdabit magnos; sin crebro inter tonandum fulserit, cumamplectentibus, tempestates præmonstrant imimbres confertos et grandibus guttis.

minentes. 38. Tonitrua matutina ventos significant; meri. 51. Nubes electrinæ et aureæ ante occasum solis, diana imbres.

et tanquam cum fimbriis deauratis, postquam sol 39. Tonitrua mugientia, et veluti transeuntia, magis condi cæperit, serenitates præmonstrant. ventos significant; at quæ inæquales habent fragores 52. Nubes luteæ, et tanquam cænosæ, significant et acutos, procellas, tam ventorum quam imbrium. imbrem cum vento instare.

53. Nubecula aliqua non ante visa subito se mon- | bunt, ventos denotant; si vero carptim vocem resorbestrans, cælo circum sereno, præsertim ab occidente bunt, aut per intervalla longiora crocitabunt, imbres. aut circa meridiem, tempestatem indicat ingruentem. 71. Noctua garrula putabatur ab antiquis muta

54. Nebulæ et caligines ascendentes, et sursum se tionem tempestatis præmonstrare; si in sereno, recipientes, pluvias; et si subito hoc fiat, ut tanquam imbres ; si in nubilo, serenitatem ; at apud nos, sorbeantur, ventos prædicunt; at cadentes et in val. noctua, clare et libenter ululans, serenitates plerumlibus residentes, serenitatem.

que indicat, præcipue hieme. 55. Nube gravida candicante, quam vocant anti 72. Aves in arboribus habitantes, si in nidos suos qui tempestatem albam, sequitur, æstate, grando sedulo fugitent et a pabulo citius recedant, tempesminuta instar confituræ ; hieme, nix.

tates præmonstrant; ardea vero in arena stans tristis, 56. Autumnus serenus ventosam hiemem præ aut corvus spatians, imbres tantum. monstrat; ventosa hiems, ver pluviosum; ver plu 73. Delphini tranquillo mari lascivientes flatum viosum, æstatem serenam ; serena æstas, autumnum existimantur prædicere, ex qua veniunt parte ; at ventosum. Ita ut annus (ut proverbio dicitur) sibi turbato ludentes et aquam spargentes, contra, seredebitor raro sit; neque eadem series tempestatum nitatem : at plerique piscium in summo natantes, redeat per duos annos simul.

aut quandoque exilientes, pluviam significant. 57. Ignes in focis pallidiores solito, atque intra 74. Ingruente vento, sues ita terrentur, et turbanse murmurantes, tempestates nunciant: quod si tur, et incomposite agunt, ut rustici dicant illud flamma flexuose volitet et sinuet, ventum præcipue: solum animal videre ventum, specie scilicet horat fungi, sive tuberes in lucernis, pluvias potius. rendum.

58. Carbones clarius perlucentes, ventum signifi 75. Paulo ante ventum araneæ sedulo laborant, cant; etiam cum favillas ex se citius discutiunt et et nent, ac si provide præoccuparent, quia vento deponunt.

flante nare nequeunt. 59. Mare cum conspicitur in portu tranquillum 76. Ante pluviam campanarum sonitus auditur in superficie, et nihilominus intra se murmuraverit, magis ex longinquo; at ante ventum, auditur magis licet non intumuerit, ventum prædicit.

inæqualiter, accedens et recedens, quemadmodum fit 60. Littora in tranquillo resonantia, marisque vento manifesto flante. ipsius sonitus cum plangore aut quadam echo clarius 77. Trifolium inhorrescere, et folia contra temet longius solito auditus, ventos prænunciant. pestatem subrigere, pro certo ponit Plinius.

61. Si in tranquillo et plana superficie maris con 78. Idem ait vasa, in quibus esculenta reponuntur, spiciantur spumæ hinc inde, aut coronæ albæ, aut quandoque sudorem in repositoriis relinquere, idque aquarum bullæ, ventos prædicunt; et si hæc signa diras tempestates prænunciare. fuerint insigniora, asperas tempestates.

Cum pluvia et venti habeant ma

Monitum. 62. In mari fluctibus agitato si appareant spumæ

teriam fere communem ; cumque coruscantes, (quas pulmones marinos vocant,) præ ventum semper præcedat nonnulla condensatio nunciant duraturam tempestatem in plures dies. aëris, ex aëre noviter facto intra veterem recepto,

63. Si mare silentio intumescat, et intra portum ut ex plangoribus littorum, et excelso volatu altius solito insurgat, aut æstus ad littora celerius ardeæ et aliis patet; cumque pluviam similiter solito accedat, ventos prænunciat.

præcedat aëris condensatio, (sed aër in pluvia 64. Sonitus a montibus, nemorumque murmur postea contrahitur magis, in ventis contra excresincrebrescens, atque fragor etiam nonnullus in cam cit,) necesse est, ut pluviæ habeant complura pestribus, ventos portendit. Cæli quoque murmur pro prognostica cum ventis communia. De iis condigiosum absque tonitru, ad ventos maxime spectat. sule prognostica pluviarum, sub titulo suo.

65. Folia et paleæ ludentes sine aura, quæ sen. tiatur, et lanugines plantarum volitantes, plumæque in aquis innatantes et colludentes, ventos adesse Si animum homines inducere possent, nunciant.

ut contemplationes suas in subjecto sibi

Connexio. 66. Aves aquaticæ concursantes et gregatim proposito non nimium figerent, et cætera volantes, mergique præcipue et fulicæ a mari aut tanquam parerga rejicerent; nec circa ipsum substagnis fugientes, et ad littora aut ripas properantes, jectum in infinitum, et plerumque inutiliter subtili. præsertim cum clangore, et ludentes in sicco, ventos zarent; haudquaquam talis, qualis solet, occuparet prænunciant, maxime si hoc faciant mane.

ipsos stupor, sed transferendo cogitationes suas, et dis67. At terrestres volucres contra, aquam petentes, currendo, plurima invenirent in long inquoquæ prope eamque alis percutientes, et clangores dantes, et se latent. Itaque ut in jure civili, ita in jure naturæ, perfundentes; ac præcipue cornix, tempestates por-procedendum animo sagaci ad similia et conformia. tendunt.

1. Folles apud homines Æoli utres sunt : unde 68. Mergi anatesque ante ventum pennas rostro ventum quis promere possit, pro modulo nostro. purgant; at anseres clangore suo importuno pluviam Etiam interstitia et fauces montium, et ædificiorum invocant.

anfractus, non alia sunt quam folles majores. In 69. Ardea petens excelsa, adeo ut nubem quando usu autem sunt folles præcipue, aut ad excitationem que humilem supervolare conspiciatur, ventum sig. flammarum, aut ad organa musica. Follium autem nificat. At milvi contra, in sublimi volantes, sere ratio est, ut sugant aërem propter rationem vacui, (ut nitatem.

loquuntur,) et emittant per compressionem. 70. Covi singultu quodam latrantes, si continua 2. Etiam flabellis utimur manualibus ad facien

IMITAMENTA VENTORUM.

Ad Art. 33.

CANONES MOBILES DE VENTIS.

dum ventum et refrigeria, impellendo solummodo
aërem leniter.
3. De cænaculorum æstivorum refrigeriis quædam Canones aut particulares sunt aut

Connexio posuimus in responso ad artic. gum. Possunt inve- generales ; utrique mobiles apud nos. niri alii modi magis accurati, præsertim si, follium | Nil enim adhuc pronunciamus. At particulares ex modo, alicubi attrahatur aër, alicubi emittatur. Sed singulis fere articulis possunt decerpi aut expromi; ea, quæ jam in usu sunt, ad simplicem compressio generales, eosque paucos, ipsi jam excerpemus et nem tantum referuntur.

subjungemus. 4. Flatus in microcosmo et animalibus cum ventis 1. Ventus non est aliud quippiam ab aëre moto, in mundo majore optime conveniunt; nam et ex sed ipse aër motus ; aut per impulsionem simplicem, humore gignuntur, et cum humore alternant, ut aut per immistionem vaporum. faciunt venti et pluviæ; et a calore fortiore dissi 2. Venti per impulsionem aëris simplicem fiunt pantur et perspirant. Ab illis autem transferenda quatuor modis : aut per motum aëris naturalem, aut est certe ea observatio ad ventos; quod scilicet gig- per expansionem aëris in viis solis, aut per recepnantur flatus ex materia quæ dat vaporem tenacem, tionem aëris ex frigore subitaneo, aut per compresnec facile resolubilem; ut fabæ, et legumina, et sionem aëris per corpora externa. fructus ; quod etiam eodem modo se habet in ventis Possit esse et quintus modus, per agitationem et majoribus.

concussionem aëris ab astris : sed sileant paulisper 5. In destillatione vitrioli et aliorum fossilium, hujusmodi res, aut audiantur parca fide. quæ sunt magis flatuosa, opus est receptaculis valde 3. Ventorum qui fiunt per immistionem raporum capacibus, et amplis, alioqui effringentur.

præcipua causa est superoneratio aëris per aërem 6. Ventus factus ex nitro commisto in pulvere noviter factum ex vaporibus; unde moles aëris expyrio, erumpens, et inflans flammam, ventos in uni- crescit, et nova spatia quærit. verso (exceptis fulminosis) non tantum imitatur, sed 4. Quantum non magnum aëris superadditi magexsuperat.

num ciet tumorem in aëre circumquaque ; ita ut aër 7. Hujus autem vires premuntur in machinis hu- ille novus ex resolutione vaporum plus conferat ad manis, ut in bombardis, et cuniculis, et domibus pul- motum quam ad materiam; corpus autem magnum verariis incensis ; utrum autem, si in aëre aperto | venti consistit ex aëre priore: neque aër novus magna pulveris pyrii moles incensa esset, ventum aërem veterem ante se agit, ac si corpora separata ex aëris commotione, etiam ad plures horas, excita- essent; sed utraque commixta ampliorem locum detura esset, nondum venit in experimentum.

siderant. 8. Latet spiritus flatuosus et expansivus in ar 5. Quando aliud concurrit principium motus prægento vivo, adeo ut pulverum pyrium (ut quidam ter ipsam superonerationem aëris, accessorium volunt) imitetur, et parum ex eo, pulveri pyrio ad quippiam est illud, et principale fortificat et auget ; mistum, eum reddat fortiorem. Etiam de auro lo- unde fit, ut venti magni et impetuosi raro oriantur quuntur chemistæ, quod periculose, et fere tonitrui ex superonerationem aëris simplici. modo, in quibusdam præparationibus erumpat; sed 6. Quatuor sunt accessoria ad superonerationem de his mihi non compertum est.

aëris : expiratio e subterraneis ; dejectio ex media regione aëris (quam vocant); dissipatio ex nube fac

ta ; et mobilitas atque acrimonia exhalationis ipsius. Motus ventorum, tanquam in speculo, spectatur 7. Motus venti quasi semper lateralis est; verum is in motibus aquarum quoad plurima.

qui fit per superonerationem simplicem, usque a Venti magni sunt inundationes aëris, quales con principio ; is qui fit per exspirationem e terrà, aut spiciuntur inundationes aquarum ; utræque ex aucto repercussionem ab alto, non multo post; nisi erupquanto. Quemadmodum aquæ aut descendunt ex tio, aut præcipitium, aut reverberatio, fuerint admoalto, aut emanant e terra; ita et ventorum nonnulli dum violenta. sunt dejecti, nonnulli exsurgunt. Quemadmodum 8. Aër nonnullam compressionem tolerat, antenonnunquam intra amnes sunt contrarii motus ; quam superonerationem percipiat et aërem contiguunus fluxus maris, alter cursus amnis; et nihilomi um impellat ; ex quo fit, ut omnes venti sint paulo nus unicus efficitur motus, prævalente fluxu maris: densiores quam aër quietus. ita et fantibus ventis contrariis, major in ordinem 9. Sedantur venti quinque modis: aut coëuntibus rediget minorem. Quemadmodum in currentibus vaporibus, aut incorporatis, aut sublimatis, aut transmaris, et quorundam amnium, aliquando evenit, ut vectis, aut destitutis. gurges in summitate aquæ in contrarium vergat 10. Coëunt vapores, atque adeo ipse aër in plugurgiti in profundo : ita et in aëre, flantibus simul viam, quatuor modis: aut per copiam aggravantem, contrariis ventis, alter alterum supervolat. Quem- aut per frigora condensantia, aut per ventos contraadmodum sunt cataractæ pluviarum in spatio an rios compellentes, aut per obices repercutientes. gusto; similiter et turbines ventorum. Quemadmo. 11. Tam vapores, quam exhalationes, materia dum aquæ, utcunque progrediantur, tamen si per- ventorum sunt. Etenim ex exhalationibus nunturbatæ fuerint, interim undulant, modo ascendentes quam pluvia, ex vaporibus sæpissime venti. At il. et cumulatæ, modo descendentes et sulcatæ; simili- lud interest, quod facti venti ex vaporibus facilius ter faciunt et venti, nisi quod absit motus gravitatis. se incorporant aëri puro, et citius sedantur, nec sint, Sunt et aliæ similitudines, quæ ex iis, quæ inquisita tam obstinati, quam illi ex halitibus. sunt, notari possunt.

12. Modus, et diversæ conditiones caloris, non

OBSERVATIO MAJOR.

[ocr errors]

CIRCA VENTOS.

minus possunt in generatione ventorum, quam copia, Proximum est, observatio circa ven

Proximum. aut conditiones materiæ.

tos statos; id quo usus videtur Co13. Solis calor in generatione ventorum ita pro- lumbus. portionatus esse debet, ut eos excitet, sed non tanta 5. Itidem de ubertate aut caritate

Optativa. copia, ut coëant in pluviam ; nec tanta paucitate, ut fructuum et segetum annis singulis : prorsus discutiantur et dissipentur.

res utilis ad lucrum, et venditiones anticipantes et 14. Venti spirant ex parte fomitum suorum; cum coëmptiones, ut proditum est de halete circa monoque fomites varie disponantur, diversi venti in pluri- polium olivarum. mum simul spirant : sed fortior debiliorem aut ob Huc pertinent nonnulla in inquisi

Proximum. :ruit, aut flectit in currentem suum.

tione posita de ventis, aut malignis, aut 15. Ubique generantur venti ab ipsa terræ super- decussivis et temporibus quando nocent, ad articulum ficie usque ad frigidam regionem aëris ; sed fre- 29um. quentiores in proximo, fortiores in sublimi.

6. Itidem de morbis et pestilentiis

Optativa. 16. Regiones, quæ habent ventos asseclas ex annis singulis ; res utilis ad existimatepidis, sunt calidiores quam pro ratione climatis sui; tionem medicorum si illa prædicere possint ; etiam que ex gelidis, frigidiores.

ad causas et curas morborum, et nonnulla alia civilia.

Huc pertinent etiam nonnulla in inCHARTA HUMANA; SIVE OPTATIVA CUM PROXIMIS,

Proximum. quisitione posita, ad articulum 30um. De prædictionibus ex ventis, circa

Monitum. 1. Vela navium ita componere et dis- segetes, fructus, et morbos, consule hisOptativa.

ponere, ut minore flatu majorem confici- torias agriculturæ et medicinæ. ant viam ; res insigniter utilis ad compendia itine 7. Ventos excitare et sedare.

Optativa. rum per mare, et parcendum impensis.

De his habentur quædam superstiti

Proximum. Proximum non occurrit adhuc inven.

osa et magica, quæ non videntur digna, Proximum.

tum, præcise in practica. Sed consule quæ in Historiam naturalem seriam et severam rede eo observationes majores super articulum 26um. cipiantur. Neque occurrit nobis aliquid proximum

2. Molendina ad ventum et vela ip- in hoc genere. Designatio ea esse poterit, ut naOptativa.

sorum ita fabricari, ut minore flatu plus tura aëris penitus introspiciatur et inquiratur; si molant ; res utilis ad lucrum.

possit inveniri aliquid, quod, in quantitate non magConsule de hoc experimenta nostra in na in aërem immissum, possit excitare et multipli

responso ad articulum 27um, ubi vide care motum ad dilatationem aut contractionem in tur res quasi peracta.

corpore aëris : ex hoc etenim (si fieri possit) se3. Ventos orituros et occasuros, et quentur excitationes et sedationes ventorum ; quale Optativa.

tempora ipsorum prænoscere ; res utilis est illud experimentum Plinii de aceto injecto in ad navigationes et agriculturam; maxime autem ad occursum turbinis, si verum foret. Altera designaelectiones temporum ad prælia navalia.

tio possit esse per emissionem ventorum ex subterProximum.

Huc multa pertinunt eorum quæ in raneis, si congregentur alicubi in magna copia ; quale

inquisitione, præsertim in responso ad est illud receptum de puteo in Dalmatia ; verum articulum 32um, notata sunt. At observatio in pos- et loca hujusmodi carcerum nosse difficile. terum diligentior, (si quibus ea cordi erit,) pates 8. Complura ludicra et mira per

Optativa. cente jam causa ventorum, longe exactiora prognos motum ventorum efficere. tica præstabit.

De his cogitationem suscipere nobis

Proximum. Optativa.

4. Judicium et prognostica facere non est otium. Proximum est illud vul

per ventos de aliis rebus ; veluti primo, gatum duellorum ad ventum: proculdubio multa si sint continentes aut insulæ in mari in aliquo loco, ejusmodi jucunda reperiri possunt, et ad motus et vel potius mare liberum ; res utilis ad navigationes ad sonos. noras et incognitas.

Proximum.

[ocr errors]
[merged small][ocr errors][merged small][merged small][merged small]

Nil mirum, si natura philosophiæ et scientiis , aëris. Itaque, si quis asserat dolium aquæ totum debitrix sit, cum ad reddendas rationes nunquam ad- in dolium aëris unicum verti posse, idem prorsus huc sit interpellata. Neque enim de quanto mate- est ac si asserat aliquid posse redigi ad nihilum, riæ, et quomodo illud per corpora sit distributum Etenim una decima aquæ ad hoc sufficiet, reliquæ (in aliis copiose, in aliis parce) instituta est inquisitio novem partes necesse est ut annihilentur. Contra, diligens et dispensatoria, secundum veros aut proxi- si quis asserat dolium aëris in dolium aquæ verti mos veris calculos. Illud recte receptum est, “ Nil posse, idem est ac si asserat aliquid posse creari ex deperdi aut addi summæ universali:" etiam tractatus nihilo. Etenim dolium aëris, nisi ad decimam parest a nonnullis ille locus, " quomodo corpora laxari tem dolii aquæ attinget, reliquæ novem partes nepossint et contrahi, absque vacuo intermisto, secun cesse est ut fiant ex nihilo. Illud interim plane dum plus et minus.” Densi autem et rari naturas confitemur de rationibus, et calculis, et quota parte alius ad copiam et paucitatem materiæ retulit, alius quanti materiæ, quæ diversis corporibus subest, et hoc ipsum elusit; plerique auctorem suum secuti, qua industria et sagacitate de illis informatio Fera rem totam per frigidam illam distinctionem actus capi possit, arduam inquisitionem esse; quam et potentiæ discutiunt et componunt. Etiam qui tamen ingens et latissime fusa utilitas compenset. illa materiæ rationibus attribuunt (quæ vera est sen. Nam et densitates et raritates corporum nosse, et tentia) neque materiam primam quanto plane spoli- multo magis condensationes et rarefactiones procuatam, licet ad alias formas æquam, volunt; tamen rare et efficere, maxime interest et contemplativæ et in hoc ipso inquisitionem terminant, ulterius nihil practicæ. Cum igitur sit res (si qua alia) plane quærunt, neque quid inde sequatur perspiciunt; rem- fundamentalis et catholica, accincti debemus ad eam que, quæ ad infinita spectat, et naturalis philosophiæ accedere; quandoquidem omnis philosophia absque veluti basis est, aut non attingunt, aut non urgent. ea penitus discincta et dissoluta sit.

Primo igitur, quod bene positum est, non movendum: non scilicet fieri in aliqua transmutatione corporum transactionem aut a nihilo, aut ad nihilum;

SPATIA IN TANGIBILIBUS (QUÆ SCILICET DOTANsed opera esse ejusdem omnipotentiæ, creare

TUR PONDERE) CUM SUPPUTATIONE RATIONUM IN nihilo, et redigere in nihilum : ex cursu naturæ vero hoc nunquam fieri. Itaque summa materiæ totalis semper constat; nil additur, nil minuitur :

OCCUPANT, SIVE ÆQUE EXPORRIat istam summam inter corpora per portiones dividi, nemini dubium esse possit. Neque enim quisquam subtilitatibus abstractis tam dementatus esse queat,

Den, Gr.

Den, Gr.

Auri puri ut existimet tantum materiæ inesse dolio aquæ, quan- Argenti vivi

20. 0. Luti communis

2. 8.

19. 9. Luti albi tum decem doliis aquæ; neque similiter dolio aëris, Plumbi

12. 11.
Nitri

2. 5,

10. 21. Ossis bovis 2. 5. quantum decem doliis aëris. At in corpore eodem Argenti puri

Plumbi cineri

Pulveris marnon dubitatur, quin copia materiæ multiplicetur pro cei, Anglice

10. 12.

garitarum mensura corporis : in corporibus diversis ambigitur. Tin-glass.

Sulphuris

2. 9. 8.

Cupri
Quod si demonstretur, unum dolium aquæ in aërem

Terræ coinmunis 2. 14.
Aurichalci 9. 5. Vitrioli albi

1. 22. versum, decem dare dolia aëris, (istam enim compu-Chalybis 8. 10. Eboris

1.215. tationem propter opinionem receptam sumimus, Aëris communis 8. 9. Aluminis

1. 21. Ferri

8. 6. Ole: vitrioli 1. 21. licet centupla verior sit,) bene habet : etenim jam

Stanni

7, 22. A renæ albæ 1. 20. non amplius sunt diversa corpora, aqua et aër, sed Magnetis

5. 12.

1. 184

3. 1.

At unum dolium Lapidis Lydii idem corpus aëris in decem doliis.

Olei sulphuris

1. 18." Marmoris

2. 221 Pulveris salis aëris (ut modo concessum est) decima tantum pars Silicis

2. 223.

communis est decem doliorum.

Vitri

2. 206

Ligni vitæ 1 10.

2. 18. Crystalli

Carnis ovilla Itaque resisti jam non potest, quin in uno dolio

1. 10. Alabastri

2. 12. Aquæ fortis 1. 7. aquæ decuplo plus sit materiæ, quam in uno dolio | Salis gemmæ

Cornu bovis 1. 6.

TABULA COITIONIS ET

EXPANSIONIS

MATERIÆ PER

ex

CORPORIBUS DIVERSIS.

IDEM

SPATIUM

GUNTUR.

} 2. 2.

Cretae

} 1. 10.

2. JO.

« VorigeDoorgaan »