Pagina-afbeeldingen
PDF
ePub

PRO.

CONTRA.

[ocr errors]

CO:

PRO.

CONTRA.

PRO.

CONTRA. Corpus sanum, hospes polychresta; ad quam tutes et vitia conspicua; est nolle, proxima non animæ est; ægrum, er- etiam sani confugimus. itaque illas provocant, posse. gastularius. Nimis arcto fædere hæc refrænant.

Honorum ascensus arNil tam summas actio corpus animæ jungit sa- Non novit quispiam, duus, statio lubrica, renum promovet, quam nitas.

quantum in virtutis cur

gressus præceps. prospera valetudo;

at Et lectus magna impe- su profecerit; nisi hono- Qui in honore sunt, contra, infirma feriatur ria administravit, et lec- res ei campum præbeant vulgi opinionem mutuennimis. tica magnos exercitus. apertum.

tur oportet, ut seipsos Virtutis, ut rerum ali- beatos putent. arum, rapidus motus est

ad locum, placidus in loUXOR ET LIBERI.

est autem virtutis

locus honos. Charitas reipublicæ Qui uxorem duxit, et incipit a familia. liberos suscepit, obsides

VIII. Uxor et liberi disci. fortunæ dedit. plina quædam humanita- Generare, et liberi, hutis; at cælibes tetrici et mana sunt; creare, et

PRO.

CONTRA severi,

Felicitate frui, mag- Quam miserum, habere Cælibatus et orbitas Brutorum æternitas num bonum est; sed nil fere, quod appetas ; ad nil aliud conferunt, soboles; virorum fama, eam et aliis impertiri infinita, quæ metuas ? quam ad fugam.

merita, et instituta. posse, adhuc majus. Qui in imperiis sunt, Morti sacrificat, qui Economicæ rationes Reges non hominum similes sunt corporibus liberos non procreat. publicas plerunque ever- instar, sed astrorum sunt: cælestibus, quæ magnam Cætera felices, in li- tunt.

nam et in singulos, et in venerationem habent, reberis fere infortunati Aliquibus fortuna Pria- tempora ipsa, magnum quiem nullam. sunt; ne divinæ sorti mi placuit, qui suis om habent influxum.

Nemo humanæ sortis nimium appropinquent nibus superstes fuit. Qui Dei vices gerunt, ad deorum convivia adhomines.

iis resistere, non tantum mittitur, nisi ad ludi.

læsæ majestatis crimen brium. VI.

est, sed theomachia quæ

dam. DIVITIÆ.

IMPERIA.

opera, divina.

IX.

CONTRA.

quam nuncia.

a

PRO.

CONTRA.
Divitias contemnunt,
Divitiarum magnarum

LAUS, EXISTIMATIO. qui desperant.

vel custodia est, vel disInvidia divitiarum, vir- pensatio quædam, vel

PRO. tutem effecit deam. fama; at nullus usus. Virtutis radii reflexi Fama deterior judex,

Dum philosophi dubi- Annon vides lapillis, laudes. tant, utrum ad virtutem et id genus deliciis, fingi Laus honor is est, ad Quid viro bono cum an voluptatem omnia sint pretia, ut possit esse ali- quem liberis suffragiis saliva vulgi? referenda, collige instru- quis magnarum divitia- pervenitur.

Fama veluti fluvius, lementa utriusque. rum usus ?

Honores diversis via attollit, solida mergit. Virtus per divitias ver- Multi, dum divitiis politiis conferuntur, sed Infimarum virtutum titor in commune bonum. suis omnia venalia fore laudes ubique sunt liber- apud vulgus laus est, Cætera bona provincia- crediderunt, ipsi in pri- tatis.

mediarum admiratio, sulem habent administratio. mis venierunt.

Vox populi habet ali- premarum sensus nullus. nem, divitiæ solæ gene- Non aliud divitias dix. quid divinum: nam quo- Laus magis ex ostenralem.

erim, quam impedimenta modo aliter tot capita in tatione, quam ex merito;
virtutis : nam virtuti et unum conspirare pos- et ventosis magis acce-
necessariæ sunt et graves. sint ?

dit, quam realibus.
Divitiæ bona ancilla, Ne mireris, si vulgus
pessima domina.

verius loquatur, quam
honoratiores; quia etiam
tutius loquitur.

VII.

[blocks in formation]

PRO.

NATURA.
Honores non tyranno-
Dum honores appeti-

CONTRA.
rum (at loquuntur) sed mus, libertatem exuimus.
providentiæ divinæ cal- Honores dant fere po-

Consuetudinis progres

Cogitamus secundum culi sunt.

testatem earum rerum, sus est arithmeticus, na- naturam; loquimur seHonores faciunt et vir. quas optima

conditio | turæ geometricus.

cundum præcepta; sed

CONTRA.

PRO.

PRO. Ut in rebuspublicis se agimus secundum consue- Fabulosissima quæque habent leges communes tudinem.

portenta cujusvis religierga consuetudines, eo- Natura pedantius qui- onis citius crediderim, dem modo in singulis se dam est, consuetudo ma- quam hæc omnia sine habet natura ad consue- gistratus.

Numine fieri. tudinem.

Consuetudo contra naturam, quasi tyrannis quædam est: et cito, ac levi occasione corruit.

CONTRA. Præstat nullam habere de diis opinionem, quam contumeliosam.

Non Epicuri schola, sed Stoa, veteris respublicas perturbavit.

Non cadit in mentem humanam, ut sit merus atheista dogmate ; sed magni hypocritæ, sunt veri atheistæ; qui sacra perpetuo contrectant, sed nunquam verentur.

XI.

FORTUNA.

PRO.

CONTRA.

SUPERBIA.

PRO.

XIV.
Virtutes apertæ laudes Stultitia unius, fortuna
pariunt, occultæ fortunas. alterius.
Virtutes officiorum lau- In fortuna illud præ-

CONTRA. des pariunt, facultatum cipue laudaverim, quod Superbia etiam vitiis Hedera virtutum ac fortunas.

cum non eligat, non tue- insociabilis ; atque ut ve- bonorum omnium superFortuna veluti galaxia; atur.

nenum veneno, ita haud bia. hoc est, nodus quarundam Viri magni, dum invi- pauca vitia superbia ex- Cætera vitia virtutibus obscurarum virtutum,sine diam virtutum suarum pelluntur.

tantum contraria; supernomine.

declinarunt, inter fortunæ Facilis, etiam alienis bia sola contagiosa. Fortuna saltem ob fi- cultores reperti sunt. vitiis obnoxius est: su- Superbia optima vitilias suas honoranda est,

perbus, tantum suis. orum conditione caret, id confidentiam scilicet, et

Superbia, si ab aliorum est, latebris. auctoritatem.

contemptu, ad sui con- Superbus, cum cætetemptum ascendet, fiet ros contemnit, se interim demum philosophia. negligit.

XII.

VITA.

XV.

PRO.

CONTRA.

INGRATITUDO.

PRO.

Absurdum est acciden- Philosophi dum tantia vitæ magis amare, tum apparatum adversus

CONTRA. quam vitam ipsam. mortem colligunt, ipsam Crimen ingrati animi Crimen ingrati animi,

Præstat ad omnia, eti- magis timendam effece- nil aliud est, quam per- non suppliciis coërcetur, am ad virtutem, curricu- runt.

spicacia quædam in cau- sed furiis permittitur. lum longum, quam breve. Mortem homines ti- sam beneficii collati. Arctiora sunt vincula

Absque spatiis vitæ ment, 'quia nesciunt, ut Dum grati erga quos- beneficiorum, quam offimajoribus, nec perficere pueri, tenebras.

dam esse volumus; nec ciorum : quare qui indatur, nec perdicere, nec Non invenias inter hu- cæteris justitiam præsta- gratus, etiam injustus, et pænitere.

manos affectum tam pu- mus, nec nobis ipsis li- omnia.
sillum, qui, si intendatur bertatem.

Ea est conditio humapaulo vehementius, non Beneficii gratia eo mi- nemo tam publica mortis metum superet. nus reddenda est, quod fortuna natus est, quin

Mori velle, non tan- de pretio non constat. privatæ et gratiæ, et vintum fortis, aut miser, aut

dictæ, se omnino debeat. prudens, sed etiam fasti

na :

diosus potest.

XVI.

XIII.

præter

INVIDIA.
PRO.

CONTRA.
SUPERSTITIO.

Naturale est exprobra- Invidia festos dies non
PRO,

CONTRA.

tionem fortunæ suæ agit. Qui zelo peccant, non Ut simiæ, similitudo odisse.

Nemo virtuti invidiam probandi, sed tamen cum homine, deformita- Invidia in rebuspub. reconciliaverit amandi sunt.

tem addit: ita supersti- licis, tanquam salubris mortem. Mediocritates morali- tioni, similitudo cum re- ostracismus.

Invidia virtutes laboribus debentur, extremita- ligione.

bus exercet, ut Juno Hertes divinis. Quale odium est affec

culem. Superstitiosus, religi- tationis in civilibus, tale osus designatus. superstitionis in divinis.

PRO.

esse.

XXI.

PRO.

CONTRA.

PRO.

XVII.

PRO.

CONTRA.

Justitia etsi vitia tol- Quid mihi æquitatem IMPUDICITIA.

lere non possit, tamen narras, cum sapienti omCONTRA.

hoc efficit, ut non lædant. nia inæqualia sint? Zelotypiæ debetur, Pessima Circes trans

Considera qualis reoquod castitas sit facta formatio impudicitia.

rum conditio fuerit apud virtus. Impudicus prorsus re

Romanos, et pronuncia Multa tristitia opus est, verentiam sui perdidit;

justitiam e republica non ut quis venerem rem se- quod frænum est omnium riam putet. vitiorum.

Vulgaris ista justitia Quid vel diætæ par- Omnes, ut Paris, qui

politiarum, philosophus tem, vel munditiæ spe- formæ optionem faciunt,

in aula ; boc est, facit ciem, vel superbiæ filiam, prudentiæ et potentiæ

tantum ad reverentiam inter virtutes collocas ? jacturam faciunt.

imperantium. Amorum, ut avium syl- In veritatem non vulvestrium, nulla proprie- garem incidit Alexander; tas est, sed jus possessione cum somnum et venerem, transfertur. mortis arrhabones esse

FORTITUDO. dixit.

Nil terribile nisi ipse Præclara virtus velle XVIII.

timor.

perire ut perdas.

Nil aut in voluptate Præclara virtus quam CRUDELITAS.

solidum, aut in virtute etiam ebrietas inducit. CONTRA.

munitum, ubi timor in- Vitæ suæ prodigus, aliNulla virtutum tam Cædibus grassari, aut festat.

enæ periculosus. sæpe rea est, quam cle- feræ, aut furiæ est.

Qui pericula apertis Virtus ferreæ ætatis mentia,

Crudelitas viro bono oculis intuetur, ut exci- fortitudo. Crudelitas, si a vin- semper fabulosa esse vi- piat, advertit et ut evitet. dicta est, justicia est; si detur, et fictio tragica. Cæteræ virtutes nos a a periculo, prudentia.

dominatu liberant vitioQui misericordiam in

rum ; fortitudo sola a imico impertit, sibi de

dominatu fortunæ. negat,

Non sæpius phlebotomiæ necessariæ sunt in

TEMPERANTIA.
curationibus, quam cædes
in civilibus.

CONTRA.
XIX.

Eadem fere vis absti- Negativæ istæ virtutes nendi et sustinendi. non placent; nam inno

Uniformitates, concor- centiam præstant, non CONTRA.

diæ, et mensuræ motuum, merita. Qui suas laudes appe- Gloriosi semper facti- cælestia sunt, et charac- Languet mens, quæ tit, aliorum simul appe- osi, mendaces, mobiles, teres æternitatis.

excessibus caret. tit utilitates. nimii.

Temperantia, velut fri- Amo virtutes, quæ exQui tam sobrius est, Thraso Gnathonis

gora salubria, animi vires cellentiam actionis induut nihil alienum curet, præda.

colligit et firmat.

cunt, non hebetudinem vereor ne et publica ali- Turpe est proco solici- Exquisiti et vagi sen- passionis. ena patet.

tare ancillam; est autem sus narcoticis indigent; Cum consonantes ani. Ingenia, in quibus ali- virtutis ancilla laus. similiter et affectus. mi motus ponis, paucos quid inane est, facilius

ponis; nam pauperis est curam reipublicæ reci

numerare pecus. piunt.

Ista (Non uti, ut non appetas; Non appetere,

ut non timeas) pusillaJUSTITIA.

nimi sunt et diffidentis. PRO. Imperia et politiæ, jus- Si hoc est justum esse;

XXIII. titiæ tantum additamenta Quæ tibi fieri nolis, ea

CONSTANTIA. sunt; si enim justitia ali- alteri non facere, cleter possit exerceri, illis mentia demum justitia

PRO.

CONTRA. minime fuerit opus. est.

Basis virtutum con- Constantia, ut janitrix Justitiæ debetur, quod Si suum cuique tribu- stantia.

morosa, multa utilia inhomo homini sit Deus, endum est, certe et venia Miser est, qui qualis dicia abigit. non lupus. humanitati.

ipse futurus sit, non novit. Æquum est, ut con

XXII.

PRO.

GLORIA VANA.

PRO.

XX.

CONTRA.

XXVII.

PROMPTITUDO.

PRO.

CONTRA. Imbecillitas humani stantia res adversas bene judicii, rebus ipsis con- toleret; nam fere inducit. stare non potest; quare

Stultitia brevissima opsaltem sibi constet. tima.

Etiam vitiis decus aspirat constantia.

Si ad fortunæ inconstantiam accedat etiam inconstantia mentis, in quantis tenebris vivitur ?

Fortuna, tanquam Proteus, si perseveres, ad formam redit.

PRO.

CONTRA.
Opportuna prudentia

Prudentia non alte pe-
non est, quæ celeris non titur, quæ præsto est.
est.

Prudentia, ut vestis, Qui cito errat, cito er- levis, quæ expedita. rorem emendat.

Cujus consilia non Qui ex composito, et maturat deliberatio, nec non obiter prudens est, prudentiam ætas. nil magni facit.

Quæ ad breve tempus excogitantur, ad breve tempus placent.

mus.

FACILITAS.

CONTRA.

XXIV.

XXVIII.
MAGNANIMITAS.

TACITURNITAS IN SECRETIS.
PRO.

CONTRA.
Si animus semel

PRO.
Magnanimitas est vir-
gene-

CONTRA. rosos fines optaverit; sta- tus poëtica.

Taciturno nil retice- Varietas morum optim non modo virtutes cir

tur, quia omnia tuto com- time animum collocat in cumstant, sed et Numina.

municantur.

secreto. Virtutes ex habitu, aut

Qui facile loquitur Taciturnitas confespræceptis, gregales sunt;

quæ scit, loquitur et quæ soris virtus. ex fine, heroicæ.

nescit.

Taciturno omnia reti.

Secretis etiam mys- centur, quia silentium reXXV.

teria debentur.

penditur. SCIENTIA, CONTEMPLATIO.

Tectus, ignoto proxi. PRO.

CONTRA. Ea demum voluptas Contemplatio, speciosa est secundum naturam, inertia.

XXIX. cujus non est satietas. Bene cogitare, non mulDulcissimus prospecto melius est, quam bene

PRO. tus in errores aliorum somniare. subjacentes.

Orbem Numen curat,

Amo virum alieno af- Facilitas, judicii quæ Quam bonum est orbes tu patriam.

fectui obnoxium, sed ta- dam inepta privatio. mentis habere concentri- Vir politicus etiam men judicium ab obse- Facilium beneficia, decos universo ? contemplationes serit. quio revocantem.

bita videntur ;

nega Omnes affectus pravi,

Flexibilem esse, ad tiones, injuriæ. falsæ æstimationes sunt;

naturam auri proxime Sibi gratiam habet, atque eadem sunt bonitas

accedit.

qui a facili aliquid imet veritas.

petrat.

Facilem omnes diffi

cultates premunt; nam LITERÆ.

omnibus se implicat. PRO. CONTRA.

Facilis fere se recipit Si de rebus minutis, In academiis discunt

cum pudore. libri scripti forent, vix credere. ullus esset experientiæ Quæ unquam ars do

xxx. usus. cuit tempestivum artis

POPULARITAS. Lectio est conversatio usum ? : cum prudentibus; actio Sapere ex regula, et

CONTRA. fere cum stultis. ex experientia, plane Prudentibus eadem

Qui valde cum stultus Non inutiles scientiæ contrariæ rationes sunt; fere placent, at stulto- congruit, ipse suspectus existimandæ sunt, qua- ut qui alteri assuefactus rum varietati occurrere esse potest. rum in se nullus est usus, sit, ad alterum sit inep- prudentiæ est.

Qui turbæ placet, fere si ingenia acuant, et or- tus.

Colere populum, est et turbas miscet. dinent. Artis sæpissimæ inep- coli.

Nil moderatum vulgo tus usus est, ne sit nullus. Qui ipsi magni viri gratum est. Hoc fere omnes aca- sunt, neminem

Infima assentatio est demici habent, ut ex qua

fere habent, quem vere. assentatio vulgi.
libet re soleant agnos- antur, sed populum.
cere quod sciant, et non
addiscere quod nesciant.

XXVI.

PRO.

unum

XXXI.

XXXIV.

LOQUACITAS.

CEREMONIÆ, PUNCTOS, AFFECTATIO.

CONTRA.

CONTRA.

res.

PRO. Qui silet, aut alios ha- Silentium verbis, et bet pro suspectis, aut sus- gratiam addit, et auctoripectus est ipse sibi. tatem.

Custodiæ omnes infe- Silentium, veluti somlices; miserrima silentii. nus quidam, alit pruden

Silentium stultorum tiam. virtus : itaque recte ille Silentium fermentatio silenti: Si prudens es, cogitationum. stultus es ; si stultus, Stylus prudentiæ siprudens.

lentium. Silentium, veluti nox, Silentium ambit veriinsidiis opportunum. tatem.

Cogitationes in profluente sanissimæ.

Silentium, solitudinis genus.

Opinioni se venditat, qui silet.

Silentium nec pravas cogitationes egerit, nec bonas distribuit.

PRO. Vultus et gestus de. Quid deformius, quam cora moderatio, verum scenam in vitam transcondimentum virtutis. ferre ?

Si et in verbis vulgo Ex ingenuitate decoparemus, quidni in ha

rum, ex arte odium. bitu, et gestu?

Magis placent cerusQui in levibus, et quo- satæ buccæ, et calamistidiana consuetudine, de- trata coma, quam ceruscus non retinent, sit licet sati et calamistrati movir magnus, noris tamen hunc tantum certis horis Qui animum ad tam sapere.

exiles observationes apVirtus et prudentia plicat, magnæ cogitasine punctis, velut pere- tionis capax non est. grinæ linguæ sunt; nam Affectatio ingenuitatis, vulgo non intelliguntur. putredo lucens.

Qui vulgi sensum per congruitatem non novit, is, si nec per observationem noverit, omnium stultissimus est.

Puncti translatio sunt virtutis in linguam vernaculam.

[blocks in formation]

XXXV.

rerum

nem.

non

Dissimulatio, compen-
Cum cogitare secun-

JOCI, diaria sapientia.

dum

veritatem Non idem dicere, sed non possimus, at loqua

PRO.

CONTRA. idem spectare debemus. mur secundum cogitatio- Oratorum ara jocus.

Istos deformitatum ac Etiam in animo defor

Qui in omnibus mo

concinnitatum

aucupes mis nuditas.

Quibus artes civiles destum leporem miscet, quis non contemnat ? Dissimulatio et decori supra captum ingenii libertatem animi retinet. Rerum magnitudinem est, et præsidio.

sunt, iis dissimulatio pro Res est supra opinio- eluere joco, improbum Sepes consiliorum, prudentia erit.

nem politica, facile trans- artificium est. dissimulatio.

Qui dissimulat, præci- ire a joco ad serium, a Jocos tum considera, Aliqui bono suo fal. puo ad agendum instru- serio ad jocum.

cum risu destituti sunt. lantur. mento se privat, i. e. fide. Veritatis, alias

Faceti isti fere non peQui indissimulanter Dissimulatio dissimu

perventuræ, sæpe vehi- netrant ultra superficiem omnia agit, æque decipit; lationem invitat. culum jocus.

rerum, ubi joci sedes est. nam plurimi, aut non ca- Qui dissimulat, liber

Ubi jocus ad seria piunt, aut non credunt. non est.

momenti aliquid habet, Indissimulatio nihil

ibi levitas puerilis est. aliod, quam animi impo

XXXVI. tentia. XXXIII.

PRO.

CONTRA.
AUDACIA.

Annon vides, omnes Amori multum debet
PRO.

se quærere ? at amans scena, nihil vita. Docet improbare, qui Audacia stultitiæ via- solus se invenit.

Nil tam varii nominis verecundatur. tor.

Non est melior ordi- est, quam amor : nam Quod actio oratori, id Inverecundia inutilis, natio animi, quam ex res, aut tam stulta est, audacia viro civili; pri- nisi ad imposturam. imperio affectus alicujus ut se nesciat, aut tam mum, secundum, tertium. Confidentia, stultorum insignis.

turpis, ut se fuco condat, Confitentem verecun- imperatrix, prudentium Qui sapit, desiderium Odi istos monophrondiam amo, accusantem scurra.

quærat; nam qui non tistas. odi.

Audacia est stupor aliquid insigniter appetit, Angusta admodum Confidentia

quidam sensus, cum ma- ei omnia ingrata sunt, et contemplatio amor. animos promptius sociat. litia voluntatis.

tadio plena. Placet obscurus vul

Quidni in unitate actus, et perspicua oratio.

quiescat unus ?

AMOR.

CONTRA.

morum

« VorigeDoorgaan »