Pagina-afbeeldingen
PDF
[ocr errors][ocr errors][ocr errors][merged small][ocr errors][ocr errors][ocr errors][ocr errors][ocr errors]
[ocr errors]
[ocr errors]

+niam celebravit Synodum , & hunc in Sanéti . Jvonis Decreto cuftoditum nobis Canonem emi" fit : Quòd Decima, quæ à fiaelibur datur , Dei cemfur muncupandus eff , & Deo ex integro reddemda. Cujus tertia parr, fecundùm Canonem Toletamum, Epifcoporum effe debet. Nor verò bac potefate uti molumus , fed tamtùm fingulir ammis quar*am partem juxta ufum Romamorum Pomtificum , & obfervantiam $am&ae Romamae Ecclefiae , de eadem Δabere volumus. Canon lucidè clamat Epifcopos ab avita fua in Ecclefiae fubftantiam poteftate invitos receffiffe , quibufdam placuiffe tripartitionem Hifpanicam, ac omnes tandem in Romanam quadripartitionem confenfiffe. Canonem , tamquam fuo tempore famofum & fundamentalem , fuo Capitulari inferuit , qui fub Carolo IMagno floruit , Hatto Bafileenfis Epifcopus , atque ità conftat ipfum tunc fuiffe antiquum & Bonifacianum. Ipfum executioni ac obfervantiæ mandandum credidit hac via Hatto, verùm illa fuit difficilior . Lucet ex Canonum confequentia. Etenim nec Cabilonenfis , nec Turonenfis, nec Remenfis , nec Moguntina , nec alia fub Caroli Magni Regno aut Imperio celebrata Synodus, nullum item ejufden Principis Capitulare , nullam etiam fub ejus filio Ludovico aut patre Pippino a&ta Synodus Romanam quadripartitionem Cathedralibus Ecclefiis imponit . Primum Ludovici Capitulare fic habet: Statutum ef? , quidquid tempore Imperii moßri à fidelibus Eccleffe fpontè collatum fuerit , im ditioribus locis duas parter im ufu* pauperum , tertiam in ffipemdia cedere clericorum aut Momacborum, im nmimoribur verò locis aequè inter Clerum & pauperes fore dividendum. Niff fortè à datoribus , ubi fpecialiter damdae fimt , fuerit comffitutum. Nihil Epifcopo, nihil fabricæ adfcribit : Nec de quavis ftatuit fubftantia, fed de fola fub fuo Imperio acquirenda. Et videtur de folis Monafteriis loqui, ac Ecclefiis Parochialibus. Nam fub ejufdem Imperio celebrata fexta Parifienfis Synodus de Epifcoporum avaritia graviffimè queritur , & adjungit: Quamquam au&oritar camomica doceat , ut quarta pars Decimarum & reddituum ex oblationibus fidelium im ufur Epifcoporum cedat, ubicumque tamem Epifcopus fua babet , fuis contentus ft ; ubi autem mibil rerum Ecclefiae fuae habet , accipiat de memorata quarta parte fibi fuifque, mon quod avaritia fuaferit , fed potiù* quod meceffta , compulerit . Caeterùm ß accipiendi mulla mecefftar urferit, mibil de memorata quarta parte accipiat , fed ufibus Ecclefiarum & pauperibus cbrifli imper. tiemdam fecundùm banc difpofitionem relinquat. Lucidè agit de folis Ecclefiis Pagenfibus , & ab ipfis Epifcopalem quartam non vult nifi juxta praecifos rigidæ neceffitatis limites extorqueri. Et in Canonicis ad Laudunenfem Ecclefiam de ordinato Hedenulpho Epifcopo litteris fcribit Hincmarus Metropolita Remenfis : Regulam, quae de quarta parte reddituum Eccleffe , juxta confuetudinem aliarum Regiomum , ità ut eff f.ripta, Epifcopus intelligat , & mom pravè illam inter. bretamr , perindè in bis Regionibus quae fumt Pref. byterorum contra facra* litteras diripiat. Lucidè loquitur ex laudato Parifienfi Decreto. Ver

ba , Juxta confuetudinem aliarum Regionum , ref. piciunt omninò Italiam: Edicunt confuetudinem hanc ex ipfa veniffe in Gallias, atque ità Pagenfium Ecclefiarum quartam etiam illic ad Epifcopum pertinere. Quod ipfum infra ftatim audiemus à Ratherio Epifcopo Veronenfi. Attamen morem iftum in San&to Gelafio hunc ufque non reperi, nec in Magno Gregorio. Solas etiam Pagenfes Ecclefias exprimit in fuo Capitulari Riculphus Sueffionenfis Epifcopus: Unam quartam adfcribit Epifcopo , additque , Si velit , hoc eft , fi indigeat , juxta Decretnm Parifienfe. Eandem divifionem folis etiam Pagenfibus Ecclefiis difertè imponit Synodus Namnetenfis . Quocirca in Cathedralibus Francorum Ecclefiis numquam admiffa fuit Romana quadripartitio, aut certè non perfeveravit. Etenim communem in Clauftro vitam, quam in Remen. fi Metropoli incoeperat fub Caroli Martelli Ducatu Sanétus Rigobertus, omnibus fuæ Monarchiæ Cathedralibus Ecclefiis impofuerunt Carolus Magnus ac Ludovicus Pius, ideoque juxta Magni Gregorii ad San&tum Auguftinum pro Anglorum Ecclefia & difciplina inftru&iones ifta quadripartita divifione Cathedrales Francorum Ecclefiae non habuerunt opus. Africana Ecclefia divifionem hanc femper ignoravit : Et tripartitam & quadripartitam , Quòd enim San&i Auguftini tempore & Epifcopus & Clerici , & pauperes ex eadem maffa viverent , fuprà audivimus à San&to Poffidonio. Et fuam quadripartitionem Romana Ecclefia tunc necdum induxerat. Ante indu&tam invaf& fuit à Wandalis Africa , & fub ifto crudeli jugo fpoliata ac pauperrima gemuit ufque ad Juftinianum Auguftum : Et per ipfum liberata vix umquam caruit inteftinis motibus & bellis. Reparandæ ejus difciplinæ fingulariter ftuduit Magnus Gregorius : Quod tamen laudatam quadripartitionem illi impofuerit, nulla docet memoria, nullum teftimonium . Sub Juftiniano fe• cundo à Saracenis invafà eft , & ufque huc numquam plenè liberata, atque ità his partitionibus pauperrima non habuit opus . Quòd etiam » dum fub Romano Imperio floreret, ejus Ecclefiae effènt fubftantia mediocres, difertè teftatur San• &us Auguftinus. Illyriciana item Dioecefis fine divifionibus femper vixit juxta antiquos Canones. Licet enim ad Romanum fpeétaret Patriarchatum, Græcæ tamen linguæ caufa Græcos & Orientales mores femper dilexit, apud quos omnis hæc divifio fuit femper ignota. Ipfam in recuperata per Godefridum Lotharingiae Ducem terra San&ta Urbanus fecundus, ac in invafo per Flandros Conftantinopolitano Imperio plantavit Innocentius tertius , verùm cum ipforum pofteris pofteà per Saracenos aut Graecos eje&is & ipfa fuit eje&a. Avita difciplina , quae omnia & Pagenfium etiam Ecclefiarum & Monafteriorum bona ponebat ad manum & fidem Epifcopi, & quam labentem fuis Canonibus revocarunt Antiochena Synodus & vulgares Canones Apoftolici: Hæc, inquam, apud Græcos difci* plina ad Magni Theodofii tempora vix per

manfit. Quod & Monafteria paffim , •,3; C

[ocr errors][ocr errors]
[ocr errors][ocr errors]

' poffèffionem emi, intelligendam puto cum hoc

Ecclefiæ tunc difcreta haberent, & fuo nutu adminiftrarent bona , poffit lucidè demonftrari . Verùm Graecorum difciplina non fpe&tat ad præ{entem Canonem. Saracenica captivitas omnem in Hifpania dormire fecit Ordinem , omnem Regulam : Praefertim quoad temporalia . Quod ipfum Gallia & Occidentale Imperium paffa funt poft exftin&tum genus Caroli Magni. Romana tunc quadripartitio variis in locis fuit variè laefa. Etenim de fuis Cathedralibus Clericis plura queritur Ratherius Veronenfis Epifcopus . Primò , quòd fuam quartam ipfi adminiftrarent , fepararent ab aliis partibus , ac inter fe diftribuerent. Secundò, quòd eam dividerent inter folos Presbyteros ac Diaconos. Tertiò , quòd eam non juxta merita, fed juxta capita dividerent, & quidem per villas & maffas. Quartò, quòd Epifcopum ab omni ejus difpenfatione arcerent. Quintò , quòd inferior Clerus eis faveret & adhaereret adversùs Epifcopum : Utique ex fpe in has violen*ias fuo tempore fuccedendi. Urget hæc in opufculo de contemptu Canonum , ac in opufculo de caufis difcordiae inter fe & Clerum . Hæc ab ipfis fieri affirmat ex uxorum & filiorum amore, atque hinc occafionem fumpfit in ipforum facrilega conjugia potenter declamandi. Et quidem omnium quatuor portionum adminiftrationem & difpenfationem fpeétare ad Epifcopum , re&è demonftrat ex Eugenii primi, Leonis quarti, ac aliorum Pontificum Decretis: Et lucidè id ipfum docet in laudata ad Juftinum Archidiaconum & Fauftum Defenforem Epiftola San&tus Gelafius . Sexta Ratherii querimonia eft , quòd è fabricae quarta donari aliquid pauperibus Clerici nollent. Infigniter oftendit unam quartam poffe ac debere juvari & fulciri ab alia : Deficientem à fuperabundanti. Et hinc ipfe inferioribus per majores ab omni fuæ quartæ participatione exclufis Clericis de fua fuccurrit Epifcopali. Hinc item aliam, in Gratiani Decreto exftantem, laudati Gelafii ad eofdem Juftinum & Fauftum Epiftolam, quæ fabricae fuperflua mandat tradi enthecis , & fuo tempore magnam ex ipfis conftrui fabricam, aut aliquam

moderamine : Si pauperes non indigeant. Notanda eft memorati Ratherii ad Pagenfes fuos Clericos adhortatio: Cùm authoritas conti. meat Ecclefiaffica , ut de rebus Ecclefiafíicir quatuor fieri debeamt partes , è quibuf uma Epifcopi, altera fabricæ Ecclefiae, tertia clericorum, quarta debeat effe paupertim & hofpitum, fi veßram pleniter babetis , de illi, quae ad Epifcopwm , fabricam , vel pauperer pertiment , mullam invidiam habeatir. De ipfa verò, quæ ad vor pertinet , fidem imter vor habetote , & communiter eam dividite, fíve fit magna , /ve fit modica. Noveriti, etiam, quòd meliùs fit omni Cbrifliano fraudem pati quam imferre . Oftendit varia. Primò, quod omnia Veronenfis Ecclefiae bona fuerint divifà in duas maffas : Pagenfium ęcclefiarum, & Cathedralis. Omnia Pagenfium Ecclefiarum bona fuere in unum confufa. Secundò, quòd etiam ex hac Epifcopus fuam quartam habuerit. Tertiò, quod Cleri quarta con

fueta fuerit dividi æqualiter in pagos , aut in Presbyterorum capita , ideoque quælibet Pagenfis Ecclefia fuerit æquè dives aut pauper. Diverfae Ecclefiae habuerunt diverfam confuetudinem. Et haec communio atque divifio in longè pluribus vacillare cœperant circa præfentis Synodi tempora: Cathedralium Clericorum quarta fecariTjn Praebendas, Pagenfes Ecclefiae coeperant fuam fubftantiam difcernere , ac ipfae adminiftrare. Quin & multæ poffidebantur à Laicis, multæ à Monafteriis, reliquae fpeétabant ad fedem, feu ad avitam Epifcopi poteßatem. Quare haec præfentis Canonis verba, Eccleff.e ad fedem pertinentes , quæ folvunt tertiam, folito more perfolvamt Epifcopi , & Clericis , refpiciunt Hifpanos . Nam & ipforum Epifcopi Synodo adfuerunt. E Saracenica fervitute caput erigere jam coeperat Hifpania , ideoque & de reparanda difciplina feriò cogitabat. Sexta decima Toletana Synodus, quæ cun&os Epifcopos aut ad Pagenfium Ecclefiarum tertiæ renuntiandum, aut ad ipfarum Bafilicas reparandas obligaverat, induxit diverfam confuetudinem. Quidam enim Epifcopi renuntiarunt tertiæ , quidam ipfam cum di&to onere retinuerunt. Et ad horum Ecclefias diriguntur laudata verba noftri Canonis. Notanda funt verba : Epifcopi , & c/erici, . Utique Cathedralibus. Videntur hanc tertiam non foli Epifcopo adfcribere , fed fancire ipfam etiam Clero communem ac dividendam. Quod an antiquum fit , & obfervatum ante Saracenicam fervitutem , ignoro. Certè Cathedrales aliarum gentium Clerici , exceptis Archipresbytero & Archidiacono, confueti non fuerunt de Pagenfium Ecclefiarum bonis participare. Porrò di&a tertia debuit effe integra ex cun&is Pagenfis Ecclefiae proventibus. Hinc enim additur de Ecclefiis tertiam non confuetis folvere : Tertia pars Decimarum , cum primitii, & oblatiomibur, quae de cœmeteriis & defun&is comfequumtur , Epiféopo & Clericir affignetur. Solas cum quibufdam oblationibus immobiles poffeffiones à tertia folvenda eximit, Decimas & cum primitiis faciendas ad defun&torum fuffragia aut fepulturam oblatio• nes vult ifti oneri fubjeétas. Eandem legem ftatuit fpeétantibus ad Monafteria Ecclefiis. Etenim Monafteria in hujufmodi Ecclefiis ufurpabat omnia: Et Epifcopi , & Presbyteri , & pauperum, & fabricæ partem . Presbyterum dumtaxat alebant ad fuum arbitrium, frequenter in pane anguftiae & aqua brevi . Ita demonftrant frequentes Presbyterorum de Monafteriis querimoniæ, & multi adversùm illa Canones. Hinc ipfa ad tertiam Epifcopi partem praefens Canom obligavit . Verùm quemadmodum modica fit fecuta obedientia & executio , plures fuo loco Synodi docebunt. Et certè cun&is Pagenfes Ecclefias & ipfarum proventus poffidentibus Monafteriis frequenter inculcanda eft Regula : Res tranf* cum fuo omere. Cum onere non folum in Epifcopum , fed praefertim in Presbyterum , pauperes item & fabricam. Ecclefia in Monafterium tranfiens nec iota nec apicem nativæ fuæ obligationis deponit. Et ex hucufque diétis patet quintum fextae deci* ττι2r>

[merged small][ocr errors][ocr errors][ocr errors][ocr errors][ocr errors][ocr errors][ocr errors][ocr errors]

imae Toletanae Synodi Canonem fuiffe laefum à praefenti , ac mutilatum. Primò enim praefensi

Canon Epifcopos, qui ex illius jufTu ad fuften

tandæ fabricae excutiendum onus fuae tertiae renuntiarant, reftituit in grandem hujus partem , nec tamen reponit in partem iftius oneris. Deinde. Epifcopos , qui & onus & tertiam retinuerant, firmat in hujus plenitudine , nullam. que facit oneris memoriam , quin imò fapgire Videtur iftam non ampliùs impendendam fabricae, fed Epifcopo & ejus Cathedrali Clero deinceps dividendam. Etiam refufcitat exftin£tum fecundæ Bracarenfis Synodi Canonem . Licèt enim præter tertiam cun&is Epifcopis non affignet duos Cathedratici folidos , quibufdam tamen confirmat Synodaticum & Paratam. Synodaticum alio loco abundè expofui , Paratam ve• rò eruditus Carolus Sigonius exiftimat fuiffe collationes, quas populus ad reparandos publicos pontes & parandas vias facere cogebatur. At certum eft labi. I,abuntur & illi , qui vocem Parata exiftimant barbaram . Etiam in Canonis noßri fenfu eft antiquiffimè Romana. Etenim de Pofthumio Albino Romanorum Confule , quòd primus jußerit ut fibi Magiftratur obviam exiret, & locum publicè pararet tn quo diverteretur , fcribit Titus Livius. Et haec eft omninò prima Paratæ origo. Et in funebri Valentiniani fecundi Imperatoris Encomio Mamfonem Paratam laudat San&us Ambrofius. Quæ vox frequentiffima olim fuit apud Reges Barbaros. Etenim in ter

tia Marculphi formula Francorum Rex fcribit |

ad fuos Judices de domibus Epifcopalibus: Nec Mamfone , aut Paratas exigeti r . Et in quarta formula : Nullus Judex ingredi debet ad Manfome* aut Parata , faciemaum. Et in privilegio , quod Helenenfi Sanéti Andreæ Monafterio dedit Rex Carolus Calvus : Nullus Judex ingrediatur ad Manfione, aut Parata, faciendas . Quod ipfum in Narbonenfis ad San&tum Polycarpum Monafterii privilegio repetit Rex Carolomannus . Exftat utrumque privilegium in Speciiegio Lucae Dacherii. Porrò Manfionem laudat etiam San&us Joannes Chryfoftomus , afferens Romanum Imperium dividi in Civitates, Villas , ac Manfiones. Et in libro de unitate Ecclefiae Sanétus Auguftinus : Quaerite Domatiffae , ab Hierufalem per terrema itinera ufque im Illyricum , quot Manfo- ! me r fmt . Et in Monafticis Inftitutionibus Joan- ! nes Caffianus: Septem Mamfomibur , vel eo am-, pliùs , illius feparabatur babitatio. Et ad Chalce-,

'donenfem Synodum de Hærefiarcha Eutychete, quod per ipfius calumnias fuifïèt ad quadraginta Manfiones deportatus, queftus fuit Ibas Metropolita Edeffenus . Quare Romanæ Manfiones erant publica hofpitia, diftantia unius diei itinere, de quibus in lege ad Viventium Praetorio Præfe&tum fcribunt Imperatores Valentinianus & Valens: Addimus ut quifque Judex Provinciae Præfidemtem propria poff ffome fufceperit , ager quem diverforium praedié7ur babuerit im tramftu, Fifci viribus vimdicetur. $ic enim Judices Manfomes infiruere & imffaurare mitentur. Et in lege ad Mamertinum Prætorio Præfe&tum eidem Principes cum laude fcribunt de Anatolio Confulari : Pabula, quae ha&enùs ex Tabulariorum voluntate atque arbitrio ad mutationes Mamfonefque fingular, amim ilibus curfui publico deputatis , repentè atque improviyè folebant convebi, numc in confilio ratione tra&ata , pro longinquitate vel molefia itimeris , ab unoquoque oppido, certo ac demunciato tempore devehi ordinavit . Proindè manfiones non erant cauponae aut tabernæ meritoriae , fed ad Imperium fpe&tantia, ac omnibus ad lafforum hominum & jumentorum refe&tionem neceffariis inftru&ta hofpitia, quorum Princeps fummam habebat curam. Hinc enim Judicem , qui Provinciae Praefeétum non in ipfis , fed in proprio agro fufcepiffet , ejufdem agri ja&lura & confifcatione Valentinianus & Valens mul&tarunt . Suas manfiones voluerunt femper effe inftru&tas atque paratas . Principis aut militis in alieno agro aut domo hofpitium Romana Refpublica non appellavit manfionem , fed Metatum. Et hinc ad omnes Clericos fcripfit Conftantinus Auguftus : Neque hofpiter fufcipiatis . Privilegium iftud eadem Refpublica appellabat exemptionem ab omere Metati Barbarorum Reges haec non diftinxerunt : Nec enim habuerunt manfiones proprias. Hinc metatum vocarunt manfionem. Et in fuis Ediétis ac Præceptis manfionem ac Paratam paflim conjungunt , volentes intelligi non qualemcumque manfionem , fed inftru&tam omnibus ac plenè paratam. Itaque Epifcopo à Pagenfi Ecclefia deberi paratam , eft & ipfi, &c ipfius cum jumentis & vehiculis familiæ deberi

hofpitium , quod hoc tempore paffim vocamus

Procurationem . Et hoc Pagenfibus Ecclefiis

duriffimum jus quibufdam Hifpaniarum Epifco

pis, quoties Pagos fuos tranfiverint , praefens

Canon confirmat.

C A N O N XI.

Tem de Ecclefiis in Alodiis Laicorum conftitutis , ut tertia pars

Decimarum cum Primitiis , &

Presbyterio , & cæteris , in po

teftate Presbyteri ad fervitium ipfius Ecclefiæ fub Epifcopi vel Cle-
ricorum ditione permaneant . Qui autem contrarii fanétæ Matri Ec-

[ocr errors]
[ocr errors][ocr errors][ocr errors][ocr errors]

clefiæ & auferunt & retinent ad fuum opus Alodia , quæ pertinent ad communitates Canonicorum vel Monachorum , nifi refipuerint, & reddiderint ea , praedi&o anathemati fubdantur.

[ocr errors][merged small][merged small]

fcopos, quibus totius ad Pagenfem Ecclefiam fpe&tantis fubftantiæ confirmavit tertiam , abfolverit ab onere fabricæ, atque ita quinto decimæ fextae Toletanæ Synodi Capitulo plenè derogarit. Praefens Canon denuò addit : Sub Epifcopi vel clericorum ditione. Lucidè intelligit Clericos Cathedrales. Vult fabricæ tertiam non ex folo Epifcopi , fed etiam ex Cathedralis Cleri judicio effe à Pagenfi Clero difpenfandam ac impendendam. Statuit de Decimis, primitiis , ac Prefbyterio. Per Presbyterium videntur intelligi illæ populi oblationes, quas hodie titulant Jura Stolae. Pofterior Canonis pars ftatuit in Domicellos , qui etiam immobiles Monafteriorum aut Clericalium Collegiorum poffeffiones invaferant,

aut detinebant.

A N O N XII.

Dulteros verò , incceftuofos , ac perjuros monemus

per Domi

ni obedientiam , & Petri Apoftolorum Principis , & Domini Vi&oris , & noftram , ut refipifcant à vitiis hujufmodi , & ad dignam fatisfaétionem , fecundùm Statuta Canonum , perveniant . Et cxcommunicamus id in futuro fieri nullatenùs.

[ocr errors]

Uilielmus Normandiae Dux adhuc fœtebat in incœftuofo conjugio , & ejus terra gemebat fub Ecclefiaftico Interdi&to. Eadem fcabies graffabatur per Franciam . Quàm horrendum porrò crimen fit 'adulterium , demonftrat primæva Ecclefiae difciplina, quæ tribus peccatis neceffarium Chriftianæ Reconciliationis Viaticum negavit etiam in mortis articulo , ipfa coegit ad perpetuam totius vitae poenitentiam , fummo noftro ad Dei Patris dexteram exaltato Pontifici J ESU Chrifto refervavit , & ad ipfum tranfmifit fo!venda vel retinenda. Iftorum unum fuit adulterium , & quævis moechia . Iftius difciplinae per Zephyrinum Pontificem faéta mitigatio adeò difplicuit Tertulliano , ut à nobis , tamquam impudicitiæ palponibus, ad impugnatum à fe anteà Montanum apoftatare maluerit, quàm Decreto obedire. Erravit dicendo Ecclefìa: nullam in tantum flagitium effe à Deo creditam poteftatem. Quòd multae per Africam Ecclefiae , falvo tamen Catholicae fidei ac fraternitatis vinculo, Decretum fuo adhuc tempore non admififfent, teftatur in Epiftola ad Antonianum Epifcopum Martyr Cyprianus . Primianum

Carthaginenfem Donatiftarum Archiepifcopum, quòd nefcio quos moechos admififfèt in Ecclefiafticam communionem , fuiffe à fui Diaconi Maximiani fa&ione degradatum demonftrat San&tus Auguftinus. Faétionis celebratam apud Cavernas Sufis Synodum refert & exponit in fecunda concione fuper Pfalmum trigefimum fextum. Ex quo lucet flagitium hoc etiam Hæreticis femper fuiffe horrori. Effe homicidio gravius non vanè colligi videtur ex divino Decalogo. Etenim ejus fecundam tabulam , quam nos legimus, Nom occider , Nom maechaberis , fuiffe olim le&tam inverfo ordine, ^Iom maecbaberir , mom occider , fuadent multa teftimonia. Ex ifta le&tione conftanter & confidenter fcribit in libro de Pudicitia Tertullianus : Ergo maechia , quod etiam formicationis eff rer , fecumdùm opus crimimir, qualis effimamda fit fceleris , prima lex Dei praefo eft . Siquidem poft interdi&am alienorum Deorum fuperfionem , ipforumque Idolorum fabricationem , poff commendatam Sabbatbi vemerationem , poft imperatam im paremter fecumdam à Deo religionem , mullum aliud im talibus titulis firmamdi* mumiendifque fubflruxit Praeceptum , quàm , Nom maechaberir. Pofl fpiritualem enim caflitatem fan&itatemque corporalis fequcbatur imtegritar. Et banc itaque mumivit , hoflem flatim ejuf probibendo marchiam. Qua

Cap. 5.

fe deli&um , jam imtellige, cujur cohibitionem poff idololatriae ordimavit. Eidem leétioni innixus fcribit in alio ejufdem libri capite: Servatur eff mr

Cap. 1 cbiae & formicationi locus bonori r fui inter idolola

- triam & homicidium. Utique locus medius. Eo#. $. dem ordine legit Apoftolicis temporibus vicinus ÉÉ. 1 19. Sanctus Irenaeus. Etiam in fecunda ad Januarium

qap. 1 . Epiftola , & in vigefimo fecundo contra Fauftum CAP. 53. libro Sanétus Auguftinus: Nom mrcbaberir , effe fecundum fecundæ tabulæ Præceptum difertis verbis tradit in libro de decem Chordis, ac in 9aP. 6. 9 (ecundo fermonum fragmento. In Commenta°P***' riis item fuper Apoftolícam ad Ephefios Epifto Hom. ,.. lam quaerit Sanétus Joannes Chryfoftomus : 242 ? eff primum mandatum ? Utique poft illud quo jubemur revereri Parentes. Et refpondet: Nom mœchaberi r , mom occider. Et in Commentariis fuper ejufdem Apoftoli litteras ad Romanos Decalogum eodem ordine profitetur Theodoretus. CAP. 13. Et quid miri? Ipfè in laudatis litteris Apoftolus ipfum tradit ac profitetur eodem ordine. Etiam • Scriptor ille, qui apud Ifidorum Mercatorem fe titulat Clementem Romanum, in prima fua Epiftola docet primum peccatum effe idololatriam, fecundum effe mœchiam . Nihilominùs in alia

- fuper Apoftolicam ad Ephefios Epiftolam homiH°m• i7. lia fcribit laudatus Chryfoftomus: Audi Moyfem dicemtem , primùm , Non occider , & deimde, Nom maecbaberis. Qui varius ordo reperitur & apud alios Patres, ideoque rigida ifta opinio non eft penitùs firma. Firma interim eft haec ejufdem Chryfoftomi in primae ad ThefTalonicenfes Epiftolae Commentariis fententia : Unicuique Deur tribuit uxorem , maturae conftituit terminor, nempe cum uma comcubitum . Quamobrem qui eff cum altera concubitur , eff tram/greffio , & latrocinium , & quod per avaritiam & plura babemai cupiditatem imfertur damnum. Imò verò eff gravior quovis latrocinio. Non enim ita dolemur , f moftrae exfportemtur pe. cuniae , ut ff moffrum matrimoniale perfodiatur cubile. Affirmat non effe qualemcumque , fed illam avaritiam , de qua Apoftolus ad Ephefios: Scitote imtelligemter , quòd omnir formicator , aut immumdur , aut avarus , quod eff idolorum fervitur , nom babet baereditatem in Regno Cbriffi & Dei. Ubi per avaritiam intelligi non nummorum cupiditatem , fed cunóta aut naturae aut etiam folius conjugii adulteria , conftanter docet & nervosè demonftrat San&us Hieronymus. Agit enim Apoftolus in avaritiam illam, cujus caufa veniffe' addit iram Dei fuper filios diffidentiae , id eft , fuper Sodomam & Gomorrham. Foeda enim ifta avaritia eft & mater & filia diffidentiae in Dominum Deum, feu defperationis. Non folùm à noftra anima & corpore , fed etiam ab ore & auribus profcribenda funt ifta flagitia: Et turpiloquium in ifto ipfo Epiftolæ loco damnavit Apoftolus . Hinc .do&trinam fuam executus, res iftas honeftioribus vocabulis circumvolvit , atque ita eft effatus. Ex his interim vides adulterium comparari idololatriae . Hinc enim idololatriam Sacra Scriptura paffim vocat moechiam aut fornicationem. Etiam Gentiles Romaiiorum Principes ipfum percufferunt gladio, & Magni Conftantini fuccef

Cap. 3.

Hom. 5.

Cap. 5.

[ocr errors]

IL v. c. 19.

L. 2. Epift. 188.

L. 3. c. 14.

fores ac filii Conftantius & Conftans in fua ad Catullinum Africae Vicarium lege addiderunt: $acrilegor nuptiarum, tamquam manifeffor parricidtt , infuere culeo vivor , vel exurere oportet . Exftat lex in Codice Theodofiano . Affirmat adulterium effe & facrilegium &c parricidium : Quia nempè omnem parentelae & cognationis fecuritatem aufert , & violat Chriftianum Sacra mentum. Quòd non folùm domos & familias, fed etiam Provincias & Regna evertat, poßit variis demonftrari exemplis. Imitandus eft Ifaacius Comnenus Imperator, quem periculofiffimè laborantem mori maluiffè , quàm abfentis uxoris conjugium violare, laudant meritó Joannes Schylitzes & Michael Glycas. Etiam de Ludovico feptimo Francorum Rege fcribunt Joannes Bromptonus & Henricus Knyghtonus : Rediem , Rex Ludovicur de terra fan&a , cùm ex diutina contimentia , prout Medici dicebamt , aegritudinem incurreret, fuafumque fibi foret per Medicor & Praelator, ut ob mimitm R?ginae diffantiam puella aliqua uteretur , refpondit: Malo mori cafur , quàm vivere adulter . Et fic totum Deo committemr citò convaluit. Si præfentis Synodi tempore omnem Franciam atque Hifpaniam decoraffet tanta ca• ftimonia , hujus Canonis fraeno non fuiffet opus. Quantum perjurii horrorem G>ntiles Romani habuerint, lucet ex famjfo faéto Marci Attilii Reguli . Verùm Manichaei ac Prifcillianiftae hanc legem tenuerunt : Jura , perjura , fecretum. prodere no!i . Et de Meffalianis f:ribit im libro de Se&is Conftantinus Harmenopulus: Impunè juramt & perjurant. Et de fui fæculi vitiis fcribit ad Ifidorum Diaconum Ifidorus Pelufiota : Multi per Deum juranter perjurii crimine fe devin:iunt » per filiorum autem caput , me jurare quidem audent. Quomodo Theodoricus Francorum Rex faétiofum Regni affeétatorem Mundericum ftudiofis perjuriis in mortem circumfcripferit, refert San&tus Gregorius Epifcopus Turonenfis . Supra Evangelium ac Sanétorum præfertim Reliquias jurare eft antiquiffima Francorum confuetudo. Quod perjurare volentes fupra vacuas capfas jurarent , teftantur laudatus Gregorius , ejufdem fupplementum , Fredegarius, & alii Scriptores : Exiftimabant non effe perjurium aut peccatum . Hinc enim Capitulari fuo Hatto Bafileenfis Epifcopus indidit hunc articulum : Admonemdur eff populur , ut perjurii crimem ommimò devitent . Quia mom folùm in Evangelio , vel Reliquiir $an&orum crimen perjurii , fed in veritate , quae Deus eff , f? mentitur , perpetrare dignofcitur. Et in libris de Laicali inftitutione Jonas Epifcopus Aurelianenfis : Putatur à quibufdam , quòd folummodò ille , qui falfitatem fuper offa alicujur fan&i viri , aut fuper Reliquiar, aut fuper Altare , aut Evangelia jurat , perjurii crimine teneatur obnoxiur ; ille verò , qui pro qualibet re , magna aut parva , Deum teffem invocat, & per fam&am Trinitatem , fupermofque civer jurare non trepidat , immunis habeatur à perjurio. Et de fuis Anglis fcribit Radulphus de Diceto: Diebur Sabbatborum praeßita $acramemta , ßcut arbitramtur nonnulli , rarò robur

C. 18.

1. 2. c. 15.

« VorigeDoorgaan »