Pagina-afbeeldingen
PDF
ePub

zaed, by het bloeijen, op de teeldeelen en op de bloemen van eene andere plant doen vatten; het stuifzaed of het bloemstof van die Hondschachten vat in het bloeijen meest de eijerstokjes of het stampertje der Klaverbloemen, die het aldus vruchtbaer maekt; als men dan dit Klaverzaed zaeit, dat met het bloemstof van die Hondschachten is bevrucht, zal het altoos min of meer Priemen voortbrengen. Het teelstof van die Priemen neemt ook op het eijerstokje van de gele Wortels, en op de bloemen van den Brem of Ginst, waerdoor zy ook Bremrapen genoemd zyn. Dit teelstof wordt ook zelfs door de biën en andere vliegende dierkens, die van bloem tot bloem heen en weder zweven, overgedragen. Volgens myne bemerking die ik sedert eenige jaren heb gedaen, zullen de Klaverbloemen, als zy dit teelstof vatten, altyd zaed geven dat Hondschachten voortbrengt, want de Priemen brengen van hun eigen zaed geene planten voort, niettegenstaende sommigen denken dat dit zaed zich aen het Klaverzaed vastplakt en alzoo weêr in die Klavers voortkomt, maer ik kan myne lezers door ondervinding verzekeren, dat het zaed der Priemen nooit uitspruit, dewyl ik in het bywezen van verscheidene persoonen, die belang stelden om er den uitslag van te kennen, dit zaed vier achtereen volgende jaren heb gezaeid, op eene bezondere plaets, en dit zaeisel heb nagespeurd zonder het land te beroeren, maer wel van het onkruid te zuiveren, en met zorg alle pogingen gedaen om dit Priemzaed te doen uitschieten, en nooit myn doel heb bereikt, maer het Anblad en de Vogelnest (Orobanche cernua en Orobanche laevis en ramosa), die geene zuigplanten zyn, spruiten uit hun eigen zaed voort, groeijen hier en elders meest in zandachtige gronden, heiden en bosschen, en worden zeldzaem in de beploegde landen gevonden. De heer J.-L. Van Aelbroeck, een onzer vernuftigste Landbouwkenners, geeft in zyne Werkdadige Landbouwkunst der Vlamingen, bl. 262 tot 281, eene klare beschryving van die Priemen (Orobanche major), met alle de wyzen om de Klavers van de Priemen te bevryden en die uit het Klaverzaed te weren. Die verlichte man heeft zich niet alleen bepaeld met die Priemen te beschryven, maer heeft ook aen zyne medeburgers al de voordeeligste wyzen om hunne landen te bewerken en de beste middels om vruchten te zaeijen en daeruit nut te trekken, voorgeschreven en medegedeeld. Wy zyn hem eene openbare hulde verschuldigd voor de poogingen welke hy heeft aengewend om het welvaren zyns vaderlands te helpen bevorderen, want het begunstigen van den landbouw is onophoudelyk het voorwerp zyner betrachting geweest. Wylen de heer Ch. Van Hoorebeke heeft ook over de Priemen een klein boekdeel in 't fransch, te Gent, in 1818 gedrukt, geschreven, waerin hy de wyze van groeijen van die gewassen en de middels om ze uit de Klavers te verdelgen, heeft ontwikkeld. Nog vele anderen hebben daerover geschreven, maer het eenigste middel om die Priemen te verwoesten, is van eer zy beginnen te bloeijen die uit de Klavers te doen trekken, dewyl het heden, volgens proeven en opmerkingen wel is bekend, dat die zuigplant met haer stuifzaed, dat overvloedig is, de Klaverbloemen in het bloeijen vruchtbaer maekt en het zaed wel zeven

[blocks in formation]

PRIEMGRAS, in 't fransch Stipe, in 't latyn Stipa, is door Jussieu onder de familie van de Caryophylleën gesteld, en onder de 3° klasse van Linnaeus, Triandria digynia, planten die met drie stofdraden bloeijen en twee stampertjes hebben.

Men vindt van dit Priemgras veel soorten, zoo als de Stipa pennata en de Stipa juncea, die met baerden groeijen en veel in Frankryk en elders, om de meerschen aen te leggen en de kruidetende dieren te voeden, en ook onder de Pimprenelle (Astragalus tragant) en Vogelvitsen, met de Coronille, Anthyllus en Cisterroozen op bergachtige streken worden gezaeid, om door de schapen en andere kruidetende dieren te laten afweiden.

Het Priemgras (Stipa capillata) groeit veel in België in sommige velden, de Stipa tenacissima en de Stipa membranacea van Linnaeus, groeijen veel in Spaenje en Zuid-Frankryk aen de bergen, en worden ook groen en droog gebruikt om de kruidetende dieren te voeden.

PROSTRANTHERA, in 't fransch Prostranthera, in 't latyn Prostranthera, is door Jussieu onder de familie van de lipvormige bloemplanten gesteld, en onder de 14e klasse van Linnaeus, Didynamia gymnospermia, tweemagtigen, planten die met twee lange en twee kortere helmstyltjes bloemen en naekt zaed dragen.

De Prostranthera lasyanthos van den Hort. Brit., is een langlevend, schoon heester-boomgewas van Nieuw-Galles, dat getakkeld, met lansvormige, getande bladen groeit, en alhier meest van juny tot in july bloeit, met trosvormige aren op de toppen en zeer schoone witachtige bleeke violette bloemen, die een purper kleur verkrygen.

De Prostranthera violacea, van Nieuw-Holland, met zyme schoone bevallige violette bloemen, is alhier enkelyk in 1843 by onze bloemisten overgebragt.

Deze lieflyke gewassen, die nog zeldzaem verspreid zyn, moeten hier in de matige serren worden gekweekt, en kunnen door uitspruitsels en afzetsels, die wel wortel vatten, vermenigvuldigd worden.

PRUIMBOOM, Pruimen, Pruimelaer, in 't fransch Prunier, in 't latyn Prunus, is onder de 21e klasse, 7" sectie van Tournefort gesteld; door Jussieu onder de familie van de boomen die roosvormige bloemen dragen, en onder de 12e klasse van Linnaeus, Icosandria monogynia, twintighelmigen, planten die met twintig en meer meeldraedjes bloeijen, die op den kelk zyn vastgehecht, en maer één stampertje hebben.

De Pruimboom (Prunus domestica van Linnaeus) is een langlevend boomgewas van Azië en den zeeboezem van Persië, van waer hy eerst in Italië en van daer elders in Europa ten alle kanten is verspreid, en waervan men heden wel 100 verschillige soorten vindt, die meest uit het kernzaed zyn gesproten en in ZuidFrankryk, Italië, Spaenje en andere warme landen worden gekweekt, maer waervan er velen zyn, welker vruchten in ons klimaet niet wel hare rypheid kunnen verkrygen. Derhalve zal ik my bepalen met de soorten te noemen, die alhier best hare

III. 22

rypheid bekomen, voor de smakelykste zyn geacht en meest allen haren naem door de kweekers hebben verkregen. De vroege Amelie-Pruim is eene tamelyk groote Pruim, die een blauwachtig wit kleur heeft. De fransche Abrikoos-Pruim of dubbele witte Boere-Pruim is langer dan rond, en veeltyds met violette vlekken gestipt, haer vleesch is sappig en van eenen aengenamen, geurigen smaek. De prinsesse Abrikoos-Pruim heeft een geelachtig kleur met roode vlekjes naer de zonnezyde, haer vleesch is zacht en sappig, en van eenen geheel geurigen, verhevenen smaek. w De enkele witte Boere-Pruim verschilt zeer weinig van de dubbele, wordt tamelyk groot en heeft eenen aengenamen, verhevemen smaek, inzonderlyk als zy in leiboomen aen de muren wordt gekweekt. De blauwe Boere-Pruim is blauwachtig violet; haer vleesch is een weinig smiltachtig, maer zuer van smaek. De gele Brignole is van gedaente lang en rond; haer sap is sappig, maer iets zuerachtig van smaek. De violette Brignole is kantig en zwartachtig van kleur, zy wordt alhier laet ryp; maer in leiboomen aen de muren geplant, alwaer zy wel rypt, is zy zeer goed om te konfyten, te droogen of op te leggen. De Cerisette-Pruim is matig groot en helder rood van kleur, haer vleesch is zacht en sappig en heeft eenen geurigen smaek; zy wordt hier te lande veel gekweekt. De roode Damas-Pruim is eene matig groote Pruim, van gedaente rond en kantig, en heeft een violet roodachtig kleur, haer vleesch is vast en sappig, en heeft eenen geurigen, aengenamen, suikerachtigen smaek. Men vindt witte Damassen, zwarte vroege Damassen, groote brusselsche Damassen en toursche Damassen, die een blauwachtig violette kleur hebben, allen eenen aengenamen smaek inhouden en alhier wel hare rypheid verkrygen, inzonderlyk als zy in leiboomen aen de muren worden gekweekt. De Diaprée rouge is eene langwerpige Pruim, tamelyk groot en rood violet van kleur, haer vleesch is zacht en sappig, en zeer ryp zynde, heeft zy eenen zoeten aengenamen smaek; zy rypt gemeenlyk in augusty. De groote gulde Mirabelle-Pruim is lang en rondachtig, met een groen geel kleur, haer vleesch is sappig en van eenen geurigen smaek. Men kweekt ook alhier de witte Mirabelle, met een geelachtig wit kleur, maer doorgaens rood gestipt, zy wordt zeer geacht om te konfyten. De witte Eijer-Pruim is zeer groot van gedaente en geelachtig wit van kleur, maer haer sap is doorgaens iets zuer of scherpachtig van smaek; zy kan in waeiboomen maer in september hare rypheid verkrygen. De roode Eijer-Pruim is eene schoone groote Pruim, die veel op de gemeene Pruimboomen wordt geënt; haer vleesch is zacht en van eenen geurigen smaek; zy wordt alhier op het einde van augusty wel ryp. De Reine Claude, eene der beste Pruimen, is rondachtig en wil geelachtig, iets naer het groen hellende van kleur, haer vleesch is vast en sappig en geheel los aen den steen; wel ryp zynde, heeft zy eenen aengenamen, suikerachtigen smaek. Deze Pruim is onder de regering der koningin Clotilde in Frankryk uit het kernzaed gewonnen, zy wordt alhier meest op de gemeene Pruimboomen geënt, en ook wel in leiboomen gekweekt, alwaer zy op het einde van augusty gemeenlyk ryp wordt. Men kan uit de kerns van de Reine Claude medesoorten bekomen, zoo als die met violetkleurige vruchten en andere. De royale Pruim en de chypersche Pruim, met hare schoone, groote, violetachtig heldere vruchten, die eenen zoeten sappigen smaek inhouden, worden heden hier ook geplant. De S. Catharine Pruim is eene tamelyke Pruim, haer kleur is blauwachtig en haer vleesch vast; zy heeft eenen aengenamen sappigen smaek, en wordt alhier dikwils op het einde van september ryp; derhalve wordt zy meest gebruikt om te konfyten en droog op te leggen. De Pruimboom met dubbele bloemen (Prunus flore pleno) wordt alhier meest om zyne schoone dubbele bloemen, die in april zeer lieflyk de lusthoven versieren, gekweekt.

« VorigeDoorgaan »