Pagina-afbeeldingen
PDF
ePub

De breedbladige Oogentroost (Euphrasia latifolia van Linnaeus) groeit meest in Zuid-Frankryk, met breede, handvormige bladen, getand en met haertjes bedekt. De Winkel-Oogentroost, die in Vlaenderen wast, is droog van aerd, heet van krachten en bitter van smaek; dit kruid werd voordezen in poeijers gebruikt, en ook het sap daeruit gedistilleerd, met Winkel bereid en suiker gemengd, om de loopende, vochtige, belemmerde oogen te genezen en het gezigt te verklaren, maer het schynt dat die middelen nu geheel verworpen zyn, want volgens verscheidene oogmeesters, is dit sap te inbytende en prikkelt te zeer op de deelen der oogen, die de doctor Haller Tutamina oculi noemt; dit gedistilleerd sap kan echter met andere verzachtende oogmiddelen in zalve gemengd worden, en wordt op die wyze by de apothekers verkocht. Dit kruid met wyn gekookt en langs buiten op de oogen gelegd, doet al de vurigheid verdwynen en de oogen verklaren, met wyn gekookt en gedronken, versterkt het 't geheugen en geneest de geelzucht, maer te veel daervan ingenomen, doet geweldig zweeten, en kan hinderen en schadelyk aen den mensch wezen, doch met mate genomen, is het goed, zegt Lobel, voor de zwakke en kwellende vrouwen. Deze plant wordt om hare deugden in veel kruidhoven alle jaren gezaeid.

OOIJEVAERSBEK, in 't fransch Bec de Cigogne, in 't latyn Pelargonium, is door Jussieu onder de familie van den Geranium of Kraenbek gesteld, en onder de 16e klasse van Linnaeus, Monadelphia heptandria, éénbroederigen met zeven helmdraden.

Deze plant, waervan men heden op sommige bloemlysten wel 200 verschillige soorten vindt, heeft den naem Pelargos uit het grieksch verkregen, die in onze tael Ooijevaersbek bediedt; zy is van de Kaep de Goede Hoop, in Afrika, oorspronkelyk. De volgende soorten worden hier by onze bloemisten en liefhebbers gekweekt, en op de wyze van de Kraenbekken en Reigersbekken, door het zaed en afzetsels vermenigvuldigd : de Pelargonium rapaceum, van Willdenow; de Pelargonium lobatum, van Linnaeus; P. triste, van Linnaeus; P. flavum, van Willdenow; De sierlyke Venusschoen (Cypripedium spectabile van Willdenow) is eene langlevende kruidplant van Canada, die met stengels omtrent 30 centimeters hoog groeit, en met eivormige, groote, steellooze bladen, bloeit in juny met witachtige bloemen, die ook de gedaente van eenen holleblok hebben. Deze schoone plant was voor de 78° toonstelling der koninglyke Maetschappy van Landbouw en Kruidkunde alhier, aengewezen om deel te maken van de planten die den 8 maerte 1845, in bloemen moesten zyn, waervoor de eerprys is toegewezen aen onzen behendigen bloemist, Jan-Baptist De Saegher, in de Gruisbergstraet te Gent, op wiens bloemlysten zy aen 4 francs aengeduid is, en by wien men ook den Cypripedium insigne en den Cypripedium purpuratum, met purpere bloemen, kan bekomen, die hier allen in den vollen grond gekweekt en op de wyze van het Slandelkruid kunnen vermenigvuldigd worden.

Van de krachten dezer kruiden vindt men niets beschreven; zy worden tot versiering der bloemhoven gekweekt.

OOGENTROOST, in 't fransch Euphraise, in 't latyn Euphrasia, is onder de 3e klasse, 4° sectie van Tournefort gesteld, door Jussieu onder de familie van het Luizenkruid, en onder de 14° klasse van Linnaeus, Didynamia angiospermia, tweemagtigen, planten die met twee lange en twee kortere stofdraden bloemen en welker zaed in een zaedhuisje besloten is.

De Winkel-Oogentroost, die by de apothekers wordt gebruikt (Euphrasia officinalis van Linnaeus), is eene éénjarige kruidplant van Europa, die in België en elders aen de wegen, beemden op onbebouwde plaetsen en kanten wast, met eenen dunnen, teeren, getakkelden stengel, maer omtrent 15 centimeters hoog, met zydelingsche takjes en veel kleine, eivormige blaedjes met lynen geteekend en aen de kanten scherp getand; bloeit meest van augusty tot in september, met witte, gele en ook wel purperroode, gestraelde bloempjes.

De groote Oogentroost(Euphrasia odontites van Linnaeus)groeit ook in België aen de wegen en onbebouwde plaetsen, maer heeft effene, lynvormige blaedjes, geheel getand.

De breedbladige Oogentroost (Euphrasia latifolia van Linnaeus) groeit meest in Zuid-Frankryk, met breede, handvormige bladen, getand en met haertjes bedekt. De Winkel-Oogentroost, die in Vlaenderen wast, is droog van aerd, heet van krachten en bitter van smaek; dit kruid werd voordezen in poeijers gebruikt, en ook het sap daeruit gedistilleerd, met Winkel bereid en suiker gemengd, om de loopende, vochtige, belemmerde oogen te genezen en het gezigt te verklaren, maer het schynt dat die middelen nu geheel verworpen zyn, want volgens verscheidene oogmeesters, is dit sap te inbytende en prikkelt te zeer op de deelen der oogen, die de doctor Haller Tutamina oculi noemt; dit gedistilleerd sap kan echter met andere verzachtende oogmiddelen in zalve gemengd worden, en wordt op die wyze by de apothekers verkocht. Dit kruid met wyn gekookt en langs buiten op de oogen gelegd, doet al de vurigheid verdwynen en de oogen verklaren, met wyn gekookt en gedronken, versterkt het 't geheugen en geneest de geelzucht, maer te veel daervan ingenomen, doet geweldig zweeten, en kan hinderen en schadelyk aen den mensch wezen, doch met mate genomen, is het goed, zegt Lobel, voor de zwakke en kwellende vrouwen. Deze plant wordt om hare deugden in veel kruidhoven alle jaren gezaeid.

OOIJEVAERSBEK, in 't fransch Bec de Cigogne, in 't latyn Pelargonium, is door Jussieu onder de familie van den Geranium of Kraenbek gesteld, en onder de 16e klasse van Linnaeus, Monadelphia heptandria, éénbroederigen met zeven helmdraden.

Deze plant, waervan men heden op sommige bloemlysten wel 200 verschillige soorten vindt, heeft den naem Pelargos uit het grieksch verkregen, die in onze tael Ooijevaersbek bediedt, zy is van de Kaep de Goede Hoop, in Afrika, oorspronkelyk. De volgende soorten worden hier by onze bloemisten en liefhebbers gekweekt, en op de wyze van de Kraenbekken en Reigersbekken, door het zaed en afzetsels vermenigvuldigd : de Pelargonium rapaceum, van Willdenow; de Pelargonium lobatum, van Linnaeus; P. triste, van Linnaeus; P. flavum, van Willdenow; P. ovale, van Willdenow; P. blattarium, van Willdenow; P. elegans, van Willdenow; P. pulchellum, van Curtis, P. tabulare, alchemilloides, - odoratissimum, van Linnaeus, met zyne roode, welriekende bloemen; P. tricolor, van Willdenow, met zyne driekleurige bloemen; P. myrrhifolium, van Willdenow, P. lacerum, P. coriandrifolium, van Willdenow; P. glaucum, van den Hortus Kew.; P. lanceolatum, van Cavanille; P. diversifolium, stenopetalum, hybridum, van Willdenow; P. betulinum, - acetosum, - zonale, - inquinans, van Linnaeus, P. peltatum, tetragonum, - cucullatum, - papilionaceum, vitifolium, capitatum, - hispidum, - quercifolium,

scabrum, hermanniaefolium, - fulgidum, - gibbosum, van Linnaeus; P. heterogamum, van den Hortus Kew.; P. monstrum, lateripes, cordatum, - angulosum, - acerifolium,

glutinosum, - graveolens, - tricuspidatum, - adulterinum, earstipulatum, - ceratophyllum, die in den Hortus Kew. aengeteekend zyn; P. inodorum, - rubens, - speciosum, - maculatum, van den Hortus Cantabrigensis; P. penicellatum, saniculifolium, grandiflorum, cotyledonis, - australe, radula, denticulatum, - bicolor, - crispum, - abrotanifolium, van Willdenow, P. balsameum, van Jacquin; P. formosum, quinquevulnerum, - lacinatum, van Andrews. De Pelargoniums die onlangs uit het zaed zyn gewonnen, zyn de volgende : Pelargonium denisianum, Schmithii, - pavonium, van Londen, P. Duc de Bordeauw, chrisanthemifolium, Welsanum, spectabile, candium, - involucratum, - scutanum, obscurum, venustum, macrocanthos, -Wastonii, opulifolium, - saepeftorens, - calicium, - floridum, wconinum, - nervosum, - pulcherrium, - thynnea, - incarnatum,– grand Commandeur,- grand Amiral, - Bayleianum, Robinsonii, solubile, duchesse de Glocester, - Bellulum rosetta, imbricatum, - versicolor, - Husseyanum, - duc d” Forck, atrofuscum, majestum, - principressae, - Seymouriae en veel meer andere, die hier alle om hunne wonderlyke en schoone bloemen 's winters in de matige serren worden bevryd en des zomers in de belommerde planthuizen gezet, om lang hunne bloemen te behouden. Plinius verhaelt dat het kruid van den Pelargonium met wyn gekookt en gedronken, den vloed stelpt.

ORANJEBOOM, in 't fransch Oranger, in 't latyn Citrus aurantium, is door Jussieu onder de familie van de Limoen- en Citroenboomen gesteld, en onder de 18° klasse van Linnaeus, Polyadelphia icosandria, veelbroederigen, met twintig helmdraden. De Oranjeboom (Citrus aurantium malum en de Aurantium sinensis van Linnaeus) is een langlevende boom van de OostIndiën en Persië, die van over veel eeuwen in Europa is overgevoerd, en ten alle kanten is verspreid, hy groeit zeer getakkeld, wel 2 meters hoog, met gevleugelde bladstelen en groene puntige bladen, en op zyne dunne takjes bloeijen hier meest in juny en july zeer lieve witte bloempjes, die eenen aengenamen geur verspreiden. Men vindt heden hier in België veel medesoorten van de Oranjeboomen, zoo als den Citrus aurantium myrthifolium, van de Indiën; den Citrus aurantium olyssiponense, van Portugael; den Citrus aurantium amarum en violaceum, den Citrus aurantium multiflorum, van Azië; den Citrus aurantium lunatum, van Turkye; den Citrus aurantium nobilis, van China, en den Citrus aurantium malta, op welks stralen der vruchten men een kruis van Maltha bemerkt. Zy bloeijen meest allen in de maend juny, en verkrygen in de matige planthuizen het volgende jaer in january, february en maert hunne rype vruchten. Al deze Oranjeboomen worden hier meest op de wilde Citroenstammen geënt. De bloemen, vruchten en bladen van deze boomen houden eene krachtige vlugtige olie in, en de welriekende bloemen worden vergaderd om er een kostelyk oranjebloem-water mede te distilleren, dat, volgens alle nieuwe en oude Kruidkenners, en zonder tegenspraek, eene uitnemende goede eigenschap bezit om de stuiptrekkingen, spannende spieren en vezeltjes te herstellen. Die bloemen worden ook wel in het kokende water geweekt en als thee gedronken, hetgeen den weedom der menschen verzacht en de vrouwekwalen en zenuwen herstelt. De schillen der Oranje

« VorigeDoorgaan »