Pagina-afbeeldingen
PDF

libris idem Auguftinus, profeffus quaeftionem hanc effe difficillimam , addenfque de ejus per fcriptos de adulterinis conjugiis libros folutione : .Quod utrum emodatiffîmè fecerim , mefcio , imo verò mom me pervemiffe ad bujus rei perfe&iomem femtio , quamvis multos finuj ejur aperuerim , quodjudicare poterit quifqui* 1mtelligemter legit. Hinc & ipfe & laudata CarthaginenfisSynodus cenfuerunt tanto animæ periculo nullum caput immittendum , item nullum Chriftiana fimplicitate jam immiffum licet folvi nolit, facilè damnandum. Mitigarunt , damnare tamen non prefumpferunt magnam , cui Africanæ Ecclefiae Primates adfuerant, Synodum Arelatenfem. Eadem licentia adeò graffata fuit per Gallicanas Ecclefias , ut eam damnare non praefumpferit , fed Apoftolicam Sedem confulendam duxerit San&tus Exuperius Epifcopus Tholofanus. Et licet Innocentius primus Pontifex refponderit ipfam adverfari Evangelio, adeò tamen Galliarum Epifcopis non placuit ejus fententia , ut ftatuerint in Venetica syuJ J : Eor, qui reliéfis uxoribus fuir , fcut im Evangelio dicitur, excepta caufa fornicationis , fine adulterii probatione alias duxerint, fatuimus à Communione arcendos , me per Indulgentiam noffram prætermiffa peccata alios ad licentiam erroris invitent. Uxorem deinceps non ex quavis , aut varia certè caufa, fed ob folum legitimè probatum adulterium dimitti , & aliam tunc duci lucidè permittunt : & Ewangelium fibi patrocinari omninô crediderunt . Quod ipfum eorum fucceffores confirmarunt in Synodo Agathenfi. Romanum Imperium cefpitabat , & labi tunc incipiebat in Gallia, ideoque adverfum ejus leges ita liberè definierunt Epifcopi Gallicani : Definierunt adverfum Conftantini , Arcadii, atque Honorii leges, datamque ab illis nimiam repudiorum & iiovarum nuptiarum licentiam circumcidunt , & ad fixos ab Evangelio limites, ut illis quidem vifum eft, coar&tarunt . Sui item Carthaginenfis Canonis confirmatricam legem adeò olim non impetrarunt Afrorum Epifcopi, ut addu&tam Conftantini legem confirmarit Theodofius Junior Auguftus , & fuo codici inferuerit. Etiam Patruus ejus Honorius novarum poft legitimum repudium nuptiarum 1icentiam moderatus quidem eft fcripta ad Palladium Prætorii Præfe&tum lege , tamen & confirmavit. Data fuit lex Euftafio & Agricola Confulibus, anno Domini quadrigentefimo vigefimo primo, atque ita vides Africanæ Ecclefiae preces nihil obtinuifïe . Quæ omnia in novella ad Joannem Orientalis Prætorii Præfe&tum lege çonfirmat Imperator Juftinianus, virum etiam ob adulterium permittens dimitti , addenfjue hoßili captivitate non folvi conjugium , nifi poft quinque annos incertitudinis de vita & ftatu captivi. In alia ad Theodotum ejufdem Praetorii Præfe&um lege rurfum firmat ifta omnia, caßrans tamen bonæ gratiæ licentiam , id eft , facultatem mutuo confenfu folvendi Matrimonii. Hac via folvi vetat, nifi fubfit legitima caufa , qualis eft voluntas intrandi Monafterii, aut faltem caftè vivendi . Quas leges in fuis ad quintum & quadragefimum feptimum Apofto

licum, ad quadragefimum oétavum & o&ogefimum fepiimum Trullanum , & ad centefimum quintum Carthaginenfem Canonem laudat & probat Theodorus Balfamon , de di&to Carthaginenfi , qui eft fupra adduétus decimus feptimus , adjungens : Quae in boc Camone comtimemtur, cum fint multo antiquiora , exoleverumt. Quofvis conjugalis vinculi folutionem damnantes Canones fchifmaticus laicae poteftatis adulator garrit cedere adduétis Juftiniani legibus , conjugem invito conjuge definit tranfire poffe ad ftatum Monafticum, eoque tranfitu conjugium folvi. Rogatus olim, $i alicujus uxor fpiritu corripitur, ut ferreor etiam compedes & mamica , geffet , vir autem dicat , Nom poffum comtinere , & vellet aliam accipere , debeatme aliam accipere , am mom ? Hanc inquam , quæftionem rogatus Sanétus Timotheus Patriarcha Alexandrinus refpondit: In hac re quidem adulterium imtercedit , nec imvenio quid de ea refpondeam. Quod refponfum commentatur etiam Teodorus: Refponfo fe mibi/ poffe dicere , eff emim adulterium , fi comffamte matrimomio vir aliam mulierem ducat . Ex movella autem Domimi Leonis Pbilofopbi marito comceffum eff mulieris , quae perpetua infamia laborat, folvere Matrimonium. 5oluto autem Matrimonio , licet marito aliam ducere.

utrumque conjugium in certis cafibus folvit. Et omni iftarum legum jure etiamnum hodiè Graeci vivunt. Et hinc de ipfis antiquus incogniti auétoris, Conftantinopoli in Patrum Prædicatorum Conventu repertus , traétatus merito fcribit : Viri & mulieris Sacramentum conjugit pro futili reputamt . Nam quoties alter difplicet alteri , coram Praetore urbamo voluntatibus eorum expofftir, imffrumemtir & fingulis praecifis , fime contradié7iome viri uxorer , & mulieres viror pro libitu; accipiunt , contra mandatum quod dicit : guod Deus comjumxit , bomo mom feparet. Etiam in Florentino Concilio ab fuis poft conclufam unionem poftularunt Latini , qua auétoritate rata & confummata conjugia dirimerent . Et licet Dorothus Mitylenenfis Metropolita nequiverit diffolvere quæftionem , illi tamen more fuo duri perftiterunt , iteratæ Eugenii quarti Pontificis dogma iftud effe enorme & Evangelio adverfum, ideoque neceffario reformandum urgentis,inftantiae aliud non reponentes, quam fe mom fime legitima caufa matrimonia feparare. Utique ex auétoritate jam addu&tarum legum. Etenim quod Juftinianus Auguftus Ecclefiafticam Chriftianitatis difcipliaam tangentes leges nec concipere fine doétiffimorum Epifcoporum affeffu & afsenfu, nec promulgare confueverit, lucet ex Procopio Caefareenfi , ideoque leges ißas Evangelio adverfari non poffe Graeci conftanter crediderunt . Etiam de Armeniis, Graecorum ritum hinc inde fequentibus, fcribit in Hiftcviali fpeculo Vincentius Epifcopus Belluacenfis : Si uxor alicujut adulteraverit , ßatim Epifcopur dat ei licemtiam accipiendi aliam.Et infignis ipforum Patriota,& ex Predicatorum Ordine Do&or Joannes Chernacenfisin Epiftola de eorum erroribus: Parocbi & Epifcopi faciunt inter virum & uxorem divortium fine

[ocr errors]

{Alteram de mariti, alteram de uxoris fuperve- L... , , ,. | nienti furore legem edidit Leo Sapiens : utraque 1 1..

I. 2. c. 57.

Ep. 2. c. 4*

(Cap. 2.

M.3. rit.16
«C4P. I •

lege * ». Cap.7. 15.

* Lege 17.

...

[ocr errors][ocr errors][ocr errors][merged small][merged small]

cau^* propter pecuniam , contra Evangelii præceptu,,. & $ac, of canone*. Erudita ad fui Ordinis in A, menia Fratres Epiftola exftat apud Clementem Galanum. Armenius Monachus Sanélus Nieon in opufculo de peffima peffimorum Armeniorum Religione adjungit: Hiftoriam , quæ mor aocet , quod mulier tamquam adultera ad Jefum addu&a eft , cum is autem dixiffet , qui mem peccavit lapidem im illam mittat , recefferunt ommer , & mec s cbrifio comdemmata eff , rejiciumt, banc auditionem multi , effe permiciofam dicemter. Et in catalogo, quem de Colchorum & Iberorum erroribus ad Urbanum o&tavum Pontificem mifit Petrus de Avitabolis, habet laudatus Galanus ; Si de uxore litterar mom recipiant , de Sacerdotum licemtia damt illi libellum repudii atque aliam ducunt. Idem fímiliter faciumt, frixofa fit , aut im adulterio eam deprebemderimt. Et fimiles Gentium Fidelium leges & confue

tudines exftiterunt olim etiam apud Latinos.

Etenim apud Marculphum Monachum , qui fub Merovingiorum Regum finem in Gallia floruit, exftat ex ipforum confuetudinariis legibus defumpta formula, quæ ex bona gratia , feu mutuo ob domefticas difcordias confenfu decernunt, Ut umufquifque ex ipfi, five ad fervitium Dei im Momafferio , aut copulae matrimomii feciare fe voluerit, licentiam babeat , & aullam requifítionem ex boc de parte proximi fui habere debeat. Quod ipfum , ex folo tamen conjugii vel ipfius naturæ adulterio, permittunt leges Vifegothorum , quas licèt , teßeSan&o Ißdoro in Gothorum Chronico, Euricus Arianus Rex confcripferit , & Tyrannus Leovigildus correxerit, etiam correxerunt Chindafwintus, & Recefvintus Reges Orthodoxi , tandemque Ervigius Rex , haud dubiè cum Epifcoporum confilio, perfecit. Etiam Theodoricus Rex pro fuis in Italia tam Gothis quam Romanis fuprà addu&as Conßantini, Arcadii atque Honorii leges in fuo Edi&o confirmavit , Éaßem probaffe videtur Papa Deufdedit, virum qui proprium filium fufcepifset ex facro Fonte, ab uxore feparandum refcribens Gordiano Hifpalenfi Archiepifcopo , & adjunges : Muliere; zum feparatae fuerint pro hac illicita re a propriis viri, , totam praecipimus recipere dotem. Et pof expletum annum recipiant alium virum. $imiliter & vir uxorem. De ejufdem olim fa&i fpecie ita refponfum affirmatà fuis Antecefsoribus, Julio , Innocentio, Coeleftino. Eodem principio ufus

fuit Chilpericus Francorum Rex, de quo Abbas

Regino: cbilpericus Amdoveram Reginam à fe repufit, eo quod adhortante Fredegonde filiam pr?priam a facro Fonte fufcepifjet , & eandem Frede£gondem fibi im matrimonium jungit. Nec folùm à âiâarum gentium Regibus, fed etiam à popularibus fréquenter di&ta conjugibus repudia, inita* que conjugia alia, teftantur ipfarum Annales . francofuí Regum varia exempla exhibet in ipforum Hißoria San&us Gregorius Epifcopus Τuronenfis. Et quoniam Franci non ex folo -adulterio, fed ex aliis etiam caufis repudiabant, jpforum Regibus Gothorum in Hifpania Reges defpondere nolebant fuas filias nifi datis de citra adulterium non repudiando Sacramentis • Ita

habes apud Fredegarium , & Monaehum Aimonium. Etiam fub Pippino, Carolo Magno, Ludovico Pio, eorumque Succefsoribus graffata eft licentia. Quod enim Pippinus fa&us Rex , ejufque defun&i Succefsores & filii Carolus Magnus & Carolomannus uxores priores dimittere, & alias fublimioris fanguinis accipere voluerint, lucet ex Stephani tertii Pontificis Epißola ad di&os Carolum & Carolomannum. Quam peffimam ad Regnum eve&torum fuperbiam viguifse etiam in Anglorum Proceribus, fcribit Simeon Monachus Dunelmenfis. Et quidem Stephano Pontifici aliud mandanti Carolus non obedivit. Quod enim Defiderii Longobardorum Regis filiam, cujus nuptias fingulariter damnabat Pontifex , duxerit, & pofteà pœnitens etiam repudiarit, teftantur Hermannus Contra&us, Eginardus, & Sanéti Galli Monachus, addens id fa&lum ex Epifcoporum judicio , quod efset clinica & infœcunda. Secuti funt Gregorii fecundi Pontificis refcriptum ad Francorum Apoftolum San&tum Bonifacium : Quod propofuiffir , quod ß mulier infirmitate correpta mom valuerit viro debitum reddere , quid ejur faciat jugali* ? Bonum eßet, ß fic permaneret , ut abffinemtiae vacaret. $ed quia boc magnorum ef?, mubat magir. Nom tamem fubfidii opem fubtrabat ab illa , quam infirmitar præpedit, & mom deteffabili* culpa excludit. Et in Vermerienfi Synodo ftatuit ipfe , lapfam apud nos Chriftianitatem reparans, laudatus Bonifacius: $i aliquis cum filiafra fua mamet, mec matrem mec filiam ipfius habere poteff. Nec ille , mec illa aliis fe poterumt comjungere ullo umquam tempore. Foedus enim ille incaeftus utrumque privat perpetuo jure nubendi. Attamem uxor ejus , fíita voluerit , f fe continere non poteff , f poffeà quam cognovit , quod cum filia fua vir ejus fuit im adulteruo , carnale commercium cum eo mom babet , mifi voluntate abffimet , poteft alio mubere. Et iterùm : Si qua mulier mortem viri Jui cum aliis bominibus confiliavit, & ipfe vir ipfus bomimem defendendo fe occiderit, & boc probare poteff, ille vir poteft uxorem fuam dimittere, & fi voluerit, aliam accipiat. Et rurfum: $i quis neceffitate inevitabili cogemte , & in alium Ducatum feu Provinciam fugerit, aut $emiorem fuum, cui

fidem memtiri mom poterat , fecutur fuerit , & uxor' ejus , cùm valet & potef?, amore Parentum aut rerum fuarum fequi eum moluerit , ipfa omni tempore , quamdiu vir ejus, quem fecuta mom fuit , vivit, femper inmupta permaneat. Nam ille vir ejus, qui neceffitate cogente im alium locum fugit , fi fe abfiinere non poteft , aliam uxorem cum pænitemtia potefi accipere. Plures ibi funt ejufmodi Canones. Quae omnia confirmavit etiam fub Pippini Regno Has bita Synodus Compendienfis : Si qui, bomo babet uxorem legitimam, & frater ejut adulteraverit cum ea, ille frater vel illa mulier, qui adulterium perpetrarumt , interim quo vivunt , mumquam habeamt conjugium. Ille, cuiur uxor fuit, f vult , poteffatem babeat aliam accipere. Et iterùm : $i quis vir mulierem fuam dimiferie & dederit commeatum pro Religionis caufa intra Monafterium defervire , aut foras Momafferiums dederit licentiam velare propter Deum , vir ille ace*

[ocr errors][merged small][ocr errors][ocr errors][ocr errors]
[ocr errors]

piat mulierem legitimam . $imiliter & mulier faciat. gregorius comfemfft. Et rurfum : $i vir leprofus mu{icrem habeat famam , f vult ci domare commeatum , ut accipiat virum , ipfa fæmima , f vult accipiat. $imiliter & vir. Etiam iftic funt plures iftiufmodi Canones. Porrò Gregorius ille fuit Romanus Epifcopus , id eft , Romanæ Ecclefiae Cardinalis, Pauli primi Pontificis ad Synodum iftam Legatus. Ex quo videri pofiit Romana Ecclefia tunc fuiffe ejufdem mentis. Primum iftum Compendienfis Synodi Canonem fuo capitulari inferuit etiam Ifaac doétiffimus Lingonenfium Epifcopus, atque ita lucet etiam tunc fub Caroli Calvi Regno morem iftum non fuiffe damnatum . Non folùm ob fornicationem , fed etiam ob fupervenientem fervitutem , amentiam , aut fimiIem infirmitatem , imò & ob paupertatem confueffe tunc uxores dimitti , aliafque duci in Francia, teftatur in libris de laica inflitutione eruditus ifto tempore Epifcopus Jonas Aurelianenfis. Iftud ipfum de Anglia affirmat in ... litteris ad Edelfredum Cantuarienfem Archiepifcopum Joannes Pontifex o&tavus. Nempe de conjugiis & divortiis quaeftionem efïè obfcuriffimam , & plenè à fe non poffe explicari, fupra

[ocr errors]
[ocr errors]

rantia laborarunt plurimi per alias etiam gentes Epifcopi, atque ita de hac re variè fenferunt. Abufus rurfum invaluit poft patrata in Formofum Pontificem fcandala. Tunc enim ftatuit Synodus Triburienfis: $i quis cum moverca fua dormicrit, meuter ad conjugium poteff pervemire , fed `vir eius , fi vult , poteft a/iam accipere , fcontimere nom poteff. $imiliter / qui r cum filiafra fua , ve! ctim forore uxorir fuae dormierit, obfèrv.tmdum cff . Ab omni fupervenienti impedimento dirimenti matrimonium folvi videtur cenfuifie. Licet non in hodiernis Synodi a&tis, exftat tamen Canon m apud Gratianum. Conjugibus ob enatas difcor

7. càp 24 dias reconciliari & convivere pertinaciter recu

fantibus, aut ambobus, aut eorum alteri Monafticam profeflionem fuadebat, & apud fæculum remanenti novas nuptias indulgebat etiam San&us Fulbertus Carnutenfis Epifçopus , ac de ifto fuo more fcripfit ad Robertum Archiepifcopum Rothomagenfem : $i bac de caufa meum comfilium vultir , quod ego ftcio , idem vos facere futdco . Capitula Camomum ad hanc caufam pertinentia mobi* fubfcribere mom vacavit ad praefem* boßium perfecutione turbatir. Scribemur autem & bæc & alia Iwbemter im obféquium veflrum , fi Deus nobis concefferit falutem & pacem. Alia Canonum de hac re Capitula ego nefcio , nifi adduétas leges Juftiniani Augufti , & Canonem Synodi Compendienfis. Quod Scoti uxores fuas non folum dimitterent, fed etiam venderent, habes in litteris Gregorii feptimi ad San&um Lanfrancum Archiepifcopum Cantuarienfem. Etiam ad Muriardachum Hiberniæ Regem fcripfit tunc

[ocr errors][ocr errors][merged small][merged small][ocr errors][merged small]

fis: Legitimis uxoribus exclufir , multi contrahebant divortium , aliemum expugnamter matrimonium. Loquitur de Urbani fecundi temporibus. Atta

men abufus eft inveteratus, & longè antiquior. Fol. 1 5o.

Et adverfus illum Leo nonus emifit praefentem Canonem. Quaeftio eft , Quibus ex fundamentis famofam adeò fententiam , ac latiflìmè diffufum morem profcripferit ac damnarit? Refpondeo , ex firmiffimis fundamentis. Etenim repudio non folvi Matrimonia docet conftantiffime variis in locis Tertullianus, adjungit que in libro de Mo

nogamia: Adeò repudium, u ique conjugalis vin- Cap. 9.

culi diremptivum , à primordio mom fuit , ut apud Romano ; pofl ammum fèxcentefimum Urbis comditae id gemus duritiae commiffum demotetur. Et in libro Apologetico : Ubi eff i/lt felicitas Matrimoniorum de moribus ubique profperata , quo per amnor fere fexcentos ab Urbe comdita mul/a domus repudium fcripfit ? Utique apud Gentiles Romanos. Ita oftendit repudium non foli Evangelio , fed & naturali legi repugnare. Ex fornicationis caufa profitetur poße diverti, verùm fine vinculi injuria , & fine licentia novarum nuptiarum . Permiffam Judaeis licentiam affirmat fuiße duritiae gemur , feu merum Divinæ commiferationis indultum , impunè fuftinens duritiam Judaici cordis , malenfque ab ipfa dimitti uxores , quam trucidari. Vera quidem fa£fis hinc indè permifcet, attamen &c Catholicus & ad Montanum lapfus fententiam noßram eft {olidiffimè tutatus. Eandem tutata eft Eliberina Synodus , fœminis , quæ non folum fine caufa , fèd & quæ ob adulterium viros dimiferint, interdicens novas nuptias , & accipientibus , donec dimiffus vir obierit, auferens

communionem. Eandem fententiam in litteris Cap.9. ro.

Cap. 6,

ad Oceanum tutatur Sanétus Hieronymus, Ro-
manam Matronam Fabiolam , quae dimiffo adul-
tero alium virùm duxerat , affirmans & laudans
fuiffe à Romana Ecclefia fubje&am publicae poe-
nitentiae , tamquam Evangelicae legis praevarica-
tricem. Præcepit , inquit , Dominus uxorem mon
debere dimitti excepta caufa formicationis , & di-
miffa fuerit , manere innuptam . Aliud à Paulo,
aliud à Papiniano ait præcipi ; alias Caefarum,
alias Chrifti effe leges , quæ & viros & mulieres
pariformiter conftringant. Quae omnia repetit
in litteris ad Amandum, & in Commentariis ;
ad quintum & decimum nonum caput San&i
Matthæi. Et quidem publica nobilißimæ Fa-
biolæ antè Lateranenfis Bafilicae fores poeni-
rentia oftendit oppofitam fententiam à Ro-
mana Ecclefia judicatam fuifse improbabilem,
imò & intolerabilem : Quilibet enim probabi-
litatis fucus tantam Matronam à tanta coram
totius populi oculis confufione fàltem difpen-
fatoriè excufafset . Et in hoc fenfu Romani
Pontifices {èmper fuerunt conftantiffimi . Ete-
nim San&to Exuperio Tholofano Epifcopo , de
adulterorum repudio & novis repudiantium nu-
ptiis confulenti , refpondit Innocentius primus:
De his requiffvit Dile&io tua , qui intervemiente re-
pudio , alii fe matrimonio copularunt, quor im utra-
que parte adulteror effe manifeffum ef?. Ambos
ejufmodi novos conjuges affirmat abftinendos

J3 b COIIl^

Ep. 3

p. I 47,

Cap. 6.

[ocr errors][ocr errors][ocr errors][ocr errors][merged small][ocr errors][ocr errors][ocr errors]

communione, tradendofque folenni poenitentiae: Qgod nempe, & illum qui dimiferit conjugem & aliam duxerit, itemque illum , qui duxerit dimiffam, Dominus edixerit moechari . Quod ejus refcriptum prædicat in libris de laicali inftitutione Jonas Aurelianenfis Epifcopus , & adjungit : AHoc tamtum mefar comtra praeceptum Domimi & $alvatoris Jefu Chriffi de dimittemdi* uxoribur , & alii, ducendij , ideò inoleviffè dubium mom eff , quoniam mefamdi tamti crimimir operatore r feveriffima Camoamica cemfura , ut oportet , mom percelluntur . Solemnes Romani Imperii leges , & ab ipfis permiffas nuptias damnare varii metuebant tepidi Epifcopi, ideoque largiffimè graffàtus eft nequiffimus abufus, imò & veritatis fucum induit apud imperitos. Et ifto ab errore atque metu Romana Eccleßa fuit femper immunis. Hinc etiam alterius conjugis captivitate conjugium non dirimi, contra Romanas leges ad virum iJluftrem Probum laudatus Innocentius refcripfit . Quod ipfum in litteris ad Nicetam Aquilejae Arcbiepifcopum confirmavit Leo Magnus. Et de iftis omnibus, præfertim Juftiniani legibus , à Theo&tifta Patricia rogatus Magnus Gregorius refpondit: $i dicumt Religionis caufa comjugia debere diffolvi , fciendum eff , quia etff hoc lex humama concefft , lex Divina tamem prohibuit. Per emim veritas

dicit : Quos Deus comjumxit, homo mom feparet . Et in

litteris ad Adrianum Notarium Panormitanum : Etfi mumdama lex præcipit , comuerfiomir gratia , 'utrolibet imvito poffe folvi conjugium , divima hoc ta•mem lex fieri mom permittit. Nam excepta formicationis caufa vir uxorem dimittere mulla ratione comceditur. Etiam Stephanus fecundus à Pippino Francorum Rege ac ejus Epifcopis de repudiis ac novis nuptiis rogatus refpondit per laudatum refcriptum Innocentii primi ad San&um Exuperium. Quod ipfum in fuis, per illuftriffimum Lucam Holftenium nuper publicatis, Romanis Synodis firmarunt etiam Eugenius fecundus , ac Leo quartus, addentes nuptias nec per Monafticam profeffionem folvi . Neophytis Bulgaris, fidelium Græcorum varia repudia & novas nuptias videre confuetis , ideoque defuper haefitantibus , iftud ipfum refpondit Nicolaus primus. Et Roftagno Arelatenfi Archiepifcopo, eundem abufum in Gallia adhuc fupereffe conquerenti , idem repofuit Joannes o&tavus & omnis fecunda Synodus Tricaffina . Eundem abufum graviffimè damnat idem Pontifex in litteris ad Airardum Archiepifcopum Aufcenfem , Longè plura adduci poffint ejufmodi decreta atque refcripta Romanæ Ecclefiae. Quare adverfà Deufdedit, Gregorii fecundi , & Zachariæ Pontificum refcripta Indulgentiam continent , non legem . Duris corruptorum dierum cordibus iftam difpenfatoriam paternae miferationis conniventiam maluerunt impendere, quàm lapfae difciplinæ vulnera magis exulcerare. - Romanæ Ecclefiae fententiam fortiffimè tuta

[merged small][merged small][ocr errors]

qua Sanétum Cyprianum imitatus nunquam praefumpfit fe ftatuere Epifcoporum Epifcopum, feu judicem fuorum Collegarum. Circa opiniones , quas vel quis fucus fuaderet tolerabiles, permifit quemque in fuo fenfu abundare. Eandem fententiam conftantiffimè tutatus eft San&us Joannes Chryfoftomus , intrepidè affeverans permißùm à Domino ex fornicationis caufa divortium effe quoad folam cohabitationem, non quoad vinculum , cun&tas Romani Imperii leges Evangelio adverfari. Addit adverfàri & legi naturali , ideoque Judaeis permißum à Moyfe divortium fuiffe merum indultum temporalis impunitatis. Sola morte folvi vinculum ißud firmiffimus affirmat. In fexagefima tertia fuper San&i Matthaei Evangelium Homilia ex Divinæ Majeftatis verbis, Erumt duo im carme uma , quod Deus comjumxit , bomo mom feparet , docet matrimonium & per naturam & per divinam legem effe infeparabile, nec ulla ex caufa poffe folvi. Datam Judæis folvendi licentiam addit fuiffe difpenfatoriam , & à nova Chrifti Domini lege etiam in adulterii cafu fublatam. In Commentariis ad primum Sanéti Efaiae caput affirmat repudium effe uxoricidio minus , & tanquam tale Judæis dumtaxat permiffum. Supponit vinculum permanfiße. In libro de virginitate palam docet adulterae repudio longè minus folvi apud Chriftianos, ideoque repudiantem oportere aut caftè vivere, aut reconciliari , & adjungit : Haber alterum effugium. Quodnam ? Ejus mortem exfpe&a. Quod ipfum pluribus docet in Homilia de libello repudii . Afferit mulierem effe non viri tantum , fed & legis fervam , fola viri morte emancipari , ac profequitur: Quæ autem ferva eff ac fubdita legi , etiamfi millies repudii libellum accipiat , adulterii ligabitur lege . Nam fervis quidem licet mutare I)omimor vivemter , uxori autem viventer commutare viror mom licet. Alioquim adulterium perpetrabunt. Me nwibi leger ab exterir comdita r logar , præcipienter dari libellum repudii ac divelli. Neque emim juxta illa * Deus te judicaturur eff , fèd fecundùm fuau . Id etiam extermae leger nom fímpliciter mec abfolutè boc pofuerunt : Nam & ipfe pumiumt fa3um . Et hinc liquet quod peccatum valde aegrè tulerimt. Unde eam ,

[ocr errors][merged small]

uxoris qualitatibus , ac in fermone adverfus defperationem. Quod ipfum in fuis ad feptimum primæ ad Corinthios Epiftolæ caput Commentariis infigniter tadit Theodoretus. Et quis ignoret Theodoretum Orientalis Dioecefis fuifse mentem & linguam, adeoque ex ipfius , in cujus Metropoli San&us etiam Joannes Chryfoftomus notus fuit & in tantum Do&orem formatus , unanimi fenfu fuifse locutum ? Idem fenferuut plures Patres Latini & Græci. Porrò pro adverfa parte addu&i Gallicani CanOn€S

Cap. 40.

[ocr errors]

cit ibidem , nec non in fermone de ducendae Serrm. 56.

[merged small][merged small][ocr errors][ocr errors][ocr errors][ocr errors]
[ocr errors][ocr errors][merged small]

viro fuo, nec vir aliam accipiat vivente uxore prio

ri. Loquitur etiam de faéto ob adulterium divortio. Edi&um enim fuum fundat in fuperius addu&o Canone Carthaginenfi . Quod ipfum in tertio fuo Capitulari firmat Ludovicus Pius. Et habita fub ipfo fexta Parifienfis Synodus ftatuit: 4Qui caufa formicationis dimifft uxoribur fuir alias ducunt , Domini fèntentia adulteri effe motamtur. Quod ipfum ftatutum fuiffè à fecunda, cui Joannés o&avus Pontifex præfedit, Trecenfi Synodo, eß fuprà oftenfum . Lucidiffimis verbis confirmavit etiam Namnetenfis Synodus : Vir dimiffae ob adulterium uxoris , illa vivente , mullatenu? aliam accipiat . $imilis forma & im muliere fervabitur , fi eam vir ejus adulteravit . Eam effe certam Evangelii legem, ipfique omnes Scripturas, Patres, & Canones confonare affirmavit in libris de Lotharii Regis divortio , atque infigniter demonßrat Hincmarus Metropolita Remenfis. Et in fuo Capitulari Ifaac Lingonenfis Epifcopus: Vir dimiffae ob adulterium uxorir , illa vivemre , multatemùs babeat licentiam ducere aliam. Apud Anfegifum Lobienfem Abbatem eft Capitulum Caroli Magni. Necaliud cum fuis Synodis fenfit gloriofus nofter Apoftolus & Martyr Bonifacius: Libertinos & omnem ferè Chriftianitatem exutos Parentes noftros plenè reparare unico inftanti non potuit, ideoque duro illorum cordi ad tempus aliqua divortia difpenfatoriè indulfit. Quæ omninò fuit mens etiam Gregorii fecundiT, & quorundam aliorum Romanorum Pontificum. At inquies San&um Joannem Chryfoftomum loqui adverfus folum ex alia quam fornicationis caüfa repudium. Etenim in laudatis de ducendæ uxoris qualitatibus , & adverfus defperationem fermonibus difertè fcribit , quod ob nullum, nifi folum impudicitiæ vitium Paulus Apoftolus permittat expelli uxorem, & aliam introduci. Et in decima nona fuper primam ad Corinthios Epiftolam Homilia diftinguit inter infidelem & adulteram uxorem, hanc folam affirmat poffe ejici, & addit caufam : Quia jam folutum eff matrimonium . Et infrà : Poft formicationem maritus mom eff maritus. Refpondeo haec ab ipfo in eadem Homilia exponi: Adultera maritum dedecore affecit, fa&a eff alterius , & abo

[ocr errors][ocr errors][ocr errors][merged small]
[ocr errors]
[ocr errors]

I 95

levit jur.t M ttrimonii. Utique quoad thorum & cohabitationem . Hinc &c, trigefima Homilia introducit loquentem Dominum: $i adultera fie mulier, minime te cogo ut cum ea habiter ; fi infidelir , mom prohibeo . Nam laefum etiam adulterio vinculum fola morte folvi eft fupra profeffus. Et quod quædam Patrum locutiones hic cefpitare videantur , non eft mirandum. Utuntur enim phrafi Evangelica , quae omninò habet aliquid obfcuritatis . Aliis parumper verbis San&tus

Lucas, aliis in prima ad Corinthios Epiftola Paulus Apoftolus fuit ufus , ideoque San&tus Augu

ftinus fingulorum verba producit ac difcutit in libris de adulterinis conjugiis , & advertit palma

rem difficultatem effe de San&i Matthaei verbis :

Quicumque dimiferit uxorem fuam, miff ob formicationem , & aliam duxerit, mœchatur. Et qui dimiffam duxerit , maechatur. Eam lucidè exponit celebrata fub Caroli Magni Imperio per Paulinum Aquileje Patriarcham Synodus Foro-Julienfis : Quomiam im medio ambiguur imterponitur fermo, id eff , miß ob fòrmicationem, quaeri mimirum poteff , utrum ad folam licemtiam dimittendi uxorem , am etiam ad utrumque diáum referatur, boc eff , ad aliam vivente illa accipiemdam , quafi dixerit , Qui dimiferit uxorem fuam , & aliam mifi ob formicationem duxerit , mœchatur. Ex San&o Hieronymo definit exceptionem iftam ad folam , quæ proximè antecedit, dimittendi licentiam debere reftringi. Fa&a igitur ob fornicationem dimiffio non folvit vinculum, adeoque & qui aliam ducit , & qui dimiffam duxerit, ipfaque item alteri nubens dimiffa omnino mœchantur. Quem fenfum non dumtaxat in laudatis à di&a Synodo fuper San&i Matthaei Evangelium Commentariis, fed & in litteris ad Oceanum tradit San&us Hieronymus: Praecepit Domimur uxorem mom debere dimitti excepta caufa fornicationis , & fi dimiffa fuerit, manere imnuptam. Quidquid viris jubetur, boc confequenter redundat in fœminar. Aliter nonnihil fentit San&tus Auguftinus : Exceptam fornicationis caufam, licet non ad folam dimittendi , fed & ad novarum nuptiarum licentiam referatur , vult

iftis nuptiis non favere. Exiftimant effe locutionem fimilem huic : $cienti bonum, & mom faciemti , prccatum eff illi. Uti fcienter peccantes damnans, ignoranter lapfos non expurgat Jacobus Apoßolus, ita à Domino , dum citra fornicationis caufam repudiantes ac alias nuptias attentantes dam

nat adulterii, eos, qui ex ifta caufa patrant ea

dem, vult Auguftinus non expurgari. Iftos non

folos , fed praefertim dumtaxat ac gravius damna

ri cenfet ; uti fcienter peccantes damnantur ab

Apoftolo Jacobo. San&ti Hieronymi expofitio

eft clarior & longè firmior. Et ex his omnibus

vides præfentem Leonis noni Canonem folidis

fundamentis effe nixum .

[ocr errors][ocr errors][ocr errors][ocr errors]
[ocr errors]
[ocr errors]
« VorigeDoorgaan »