Pagina-afbeeldingen
PDF
ePub

DE REVELATIONE SECRETI (1,.

(EDITORES. )

Observatio secreti pertinet ad varia Decalogi præ mo facilè sccrctum promittat, sed allentiùs considecipta juxta diversitatem bonorum quibus opponitur, rel se onus sibi grave assumere, in quo facilè poprout damnum affert vel bonis fortunæ, vel honoris test de sua salute periclitari sive loquendo, sive tacendo et famæ, aut bonis animæ; sed reduci modo genera

§ 2. De obligatione servandi secrelum. liori potest ad octavum mandatum, quatenùs co pro Inquirunt theologi ad quam legem pertineat arcahibelur implicitè omnis abusus linguæ noxius pro ni custodia ; alii eam revocant ad fidelitatem, alii ximo. Ut questiones morales de secreto, quantùm verò ad justitiam. flanc controversiam non difficile par est, evolvamus, dicemus 1o de secreto generatim; est componere; enimverò si agatur de secreto à natu2° de obligatione servandi secretum ; 3* De quibus rå rei, seu ad quod servandum nullo pacto tenemur, dam consectariis ex illå lege secreti deducendis. sed jure naturali, qui illud revelat, v. 8., manifc§ 1. Notioncs praviæ de secrelo.

stando sine causà sufficiente delictum occullum proIn präsenti appendice non tractamus de observa ximi, non peccat contra fidelitatem, cùm nullo modo tione illius arcani, quod ex sacramentali confessione silentium promiserit, sed violat charitatem et justihabetur, hoc enim est supernaturalis ordinis, nec ad tiam, qui injusta detractio opponitur. Si autem quæprxsens allinet argumentum, et suo loco rescrvamus; stio sit de secrelo ad quod vi pacli obligamur, consed illius secreti, quod naturale est, et solå nature siderandum quæ sit nalura hujus pacli, quali intenlege indicitur. Multipliciter autem aliquid arcanum

tione sancitum fuerit, an partes voluerint se obligare vel secretum esse polest, nimirùm 1°, quia publicum justitiâ an solum titulo fidelitatis. Secretum simpliciter non est, ut sunt plura crimina, que secrelò commil promissum (seu cujus conventio subsecuta est cognilunlur; et hæc absque justa causâ revelare peccatum tionem rei quam promittens jam ipse viderat vel auconstituil detractionis, de quo superiùs abundè disi dierat), per se imponit obligationem fidelitas, ut omnes mus. 2° Quia lue fidei commissum est vel ad lui, vel fatentur; omnis cnim promissio seriò facta servari ad dicentis utilitatem, scilicet vel ut audiens aliquod debet; sed quandoque vinculum justitiie etiam inducit evitet periculum, vel ut dicens consilium quærat , et ex intentione promillentis. Quoties ea est voluntas hoc dicitur secrelum commissum. 3o Quia pollicitus contrahentis et permissio codem sensu ab altero aces corde legere, et arcanum habere quod audisti, et ceplatur, nullum dubium est quin exurgal obligatio hoc dicitur secretum promissum : quòd si alter rem justitiæ; si autem illa intentio nec verbis nec ali tibi sub secreto patefacit, et tu silentium pollicitus circumstantiis satis nianisestetur, præsumendum est sis, tunc secretum dicitur et commissum et promis- promittentem noluisse se obligare titulo justitiir; nam sum. 4° Quia quod arcanum erat, sed non tibi com gratuita promissio favorabiliter est interpretanda. Semissum, cum injurià proximi rescivisti, ut cùm arca cretum, quod theologi vocant commissum, quia alicui na amicorum per epistolae aperitionem innotescunt. 5° committitur prævià conventione de eo servando, imCùm illud fortè fortunå sine alterius injuriâ comperisti. ponit per se ei cui traditur obligationem justilize pro

Secretum custodire ardua res est, præsertim si portionatam rei gravitati. Ratio est quòd tunc intercum vafris callidisque hominibus agendum sit, qui venit contractus onerosus, seu mutua et reciproca illud explorare satagant, nam quandoque ipsa vultus obligatio quæ ex sensu communi non est simplex obmulatio, involuntarius rubor, tenax silentium, re ligatio fidelitatis, sed justitiæ; hoc sccretum alicujus sponsi denegatio, nisi arcanum manifestant, suspi fidei traditum consideralur veluti depositum; porrò cionem tamen velementem inducunt. Quamobrem justitia velat quominùs violelur depositum et quis qui secreta sua aliis prodere volunt, allentè perspi ucatur notitiâ rei quam non habet ut suam, sed ut ciant oportet et indolem investigent illius, in cujus rem alienam sibi commissam. sinum secreta sua effundere cupiunt , nům 1° probus Quousque se extendat obligatio secreti sive titulo sil ct pius; nam ut dicitur Proverb. 11 : Qui ambulat charitatis, sive titulo fidelitatis vcl justitiæ, stalue. fraudulenter, revelat arcana; qui autem fidelis est ani mus, per regulas sequentes. ini, celat amici commissum. 2° Nùm ingenii polleat

REGULA PRIMA. De secrelo à naturâ rei. acumine, quo valeat versipelles indagalores vel de Qui sine ratione sufficiente secretum revelat ex quo clinare vel fallere. 3° Nùm sit animo fortis et constans, proximo damnum sequitur, sive in bonis fortunæ, : ut nec minis ad revelationem lerreri possit , nec sive in vità, famå et honore, quocumque modo seblanditiis et pollicitationibus emolliri. Et contra ne creti notitiam sit adeptus , peccat lethaliter contra (1) Vid. Molina de Justitià, t. 4, tract. 4, disp. 3,4,5,6;

justitiam, et ad damna reparanda lenetur. Manifesta De Lugo, de Jure disp. 11, seci. 9 ; Paluzzi de octaro

est hujus propositionis veritas, que probatione non præcepto, cap. 6.

indiget, sed leclaratione. Quii furibus locum secretum,

mbi custoditur pecunia proximi, revelai, graviter con

Recula III.- De secrelo promisso. tra justitiam peccal, et est restitutioni obnoxius. Qui Qui sccrcli custodiam spontè pollicilus est, ad illud ducum el principum arcana hostibus, revelant, pari servandum tenctur , modò sub gravi, modò subi levi; priclo gravissimè contra justitiam peccant, et damna. specialis circumstantiis. Nam si aliquod sequalur er lonenlur sarcire.

revelatione damnum proximo, illud sub gravi custoDixi, sine ratione sufficiente, nam justa ea quæ ex

dire lenetur; si verò nullum damnum vel nocumentum pilicata sunt ubi de detractione, nemo lenetnr secre prosluat, sed solùm dedecus vel ignominia, adhuc sub Cum servare cum vilie sua dispendio, nec cum suo gravi ad illius custodiam tenelur. Pari pacio, si nemajori damno, quàm csų illud quod ex revelatione gotium șit gravioris momenti, profectò arctiùs ad sequeretur, custodire, nisi in boni communis detri secreli custodiam, quàm si sit levioris , adstringit; menluin vergat. Manisesta est hujus quoque doctrine quæ enim levia in se sunt, materiam esse non possunt veritas; nam nemo tenetur magis proximum amare

gravis obligationis. quàm seipsum, et alterius bono cum suo majori de Nota 1°. Qui alterius secrctum injustè rescivit, ejus, trimento consulere. Fieri lamen potest, ut quis ex cha

ex. 8., lilleras injustè aperiendo, si grave inde proritale erga proximum, el ob bonum ejus spirituale, ximo consequatur damnum in vità , honore et bonis, tam grave onus assumal; nec peccabil contra ordinem

lenelur etiam cum periculo vitæ secrelum cuslodire. charilalis, cùm quisquc possit ex molivo charitatis,

Nam injustitia in proximum commissa ejus secrelum el ob bonum proximi spirituale vitae temporalis detri- detegendo injusto modo , illum jure suo, quo gaudet mentum sustinere, ut superiùs ostendimus.

ne sccretum suum manifestetur et in publicum proREGULA II. De secreto commisso.

deat, non privat; ipse verò, qui injustė alienum deGeneratim loquendo, qui secretum sibi commissum, lexit secretum, in hanc necessitatem se spontè conet ab ipso promissum revelat, graviter peccat, licèt jecit, quippe qui et prævidere et præcavere hujusmodi pullum sequatur proximo detrimentum, sed sola in periculum et polerat et debebat. Excipitur lamen cajuria vel dedecus : nam in re gravi proximum injustė sus, in quo tenerelur quis, cujus est res arcana delegravat, ac gravem illi infert injuriam, Secretum autem cta , eam manifestare ad vitam innocentis servandam, non solùm tunc commissum et promissum dicitur,

vel si injustė vexaret ipsum secrelum rescientem; quando alter secreti custodiam postulat, aller espressé tunc enim iste vim vi repellere posset, ut licet uti pollicctur, sed etiam cùm tacitè quis ex officio suo gladio ad sui defensionem quem illicitè furatus est, aliorum secreta novit, uti sunt medici, advocati, chi Nota 2°. Qui secrélum, quod sub grayi, caşlodire rurgi, theologi, obstetrices, quippe qui ex officio vel tenetur, vel uni revelat, graviter peccat. Huic regulx. imposito vel spontè suscepto, arcanorum veluti depo contradicunt non pauci auctores, quos citant el apprositarii constiluuntur, et lege sccreli adstringuntur,

bant Salmanticenses, qui putant : Posito quòd non celicèt nulla exterior præcesserit secreli vel commissio, dat in alicujus famæ vel bonorum detrimenlum , parim vel promissio. De advocalis scribit S. Thomas liic qu. refert quòd ab uno vel altero prudenii res scialur , qui 71, a. 3, ad 2 : 1 Advocatus si in principio crcdidit eam sub secrelo sunt servaturi. Verùm à posilà regula, ( causam justam esse, et postea in processu apparcat tanquam solå verå et certâ , puto non reccdendum, < eam esse injustam, non debet eam prodere, ut sci opposità planè ratione, quia nimirùm non parvi, sed

licèt aliam partem juvet, vel sccrcta suic causæ alteri imo maximi refert, ne quis uni vel alteri secretum sibi "parti revelct. ,

commissum revelet; nam hoc pacto quolibet arcanum Dixi, generatim loquendo ; noui polest modo absoluto jam facillimè in publicum prodiret. Qandoquidem si stalui legem secreti commissi semper obligarc sub, mihi, qui sub gravi , ut supponimus, lencor secretum gravi, cùm identidem ea sit illius maleria ut esse custodire , illum uni vel alteri pandere sine gravi nequeat, nequidem vi intentionis contrahentium, cu!på licel, profectò hoc licebit et iis, quibus secrelim objectum obligationis gravis; sed dici potest generatim revelavi, cùin majori non obstringantur silentii lege; banc esse obligationem gravem pricscrtim si sccrcluin polerunt igitur et isti uni vel alleri revelare, et sic de alicui fuerit commissum ratione sui officii. Tunc enim cæteris erit dicendum : en igitur secrctum manisestaindependenler à malerià el detrimento personali pro

tum viginti vel etiam triginta personis absque ulla ximi in casu particulari, adest consideratio generalis gravi secreti violatione. At hoc quàm contra commupelila ex ordine et bono publico societatis. Maximè nem sensum sit , nemo non videt : quamobrem velus interest boni publici ut grave sit depositum secreti sub adagium est : Res cæleras melius à pluribus custodiri, custodia hominum, qui ex officio illud suscipiunt, ut secretum melius à paucioribus. Nec valet quod subdunt, ynnes possint fiducialiter recurrere ad eorum fidem nimirùm secretum aperiri uni vel alteri prudenti, quia el prudentiam quando indigent consilio; atverò, si sub illud sciel custodirc; si enim eu, qui prudentissimus prolexlu quòd maleria sit levis, bi depositarii putarent es, pulas non graviter tibi illicitum uni vel alteri pruse aut nullatenus aut nonnisi leviter peccare secreta denti manisestare, el prudentes qui à le audiunt idem revelando, mullum læderetur illa fiducia , et non existimabunt, et sic prudentes qui sciunt custodire semel leve reputarelur quod grave est respectu corum secrelum, secretum prudentissiinè manifestabunt. At quorum refert; unde dicendum est generatim, gravis quænam prudentia lua aliis manifestare, qui secretum peccali reos essc censendos qui hæc sccrela produnt. custodiant, cujus tu custodiam pulas minimè sul gravi

'urgere, imò pulas parùm resurre, ut uni vel alteri imò tenetur illud revelare in quantum necesse est ad revelelur? Excipiunt lamen, el meritò in suâ doctrina, propulsandum damnum. Nam vel jam noverat pravas non detegendum sccrclum illi, cui qui revelavit scis, machinationes proximi antequàm sponderet silentium, vel prudenter censes voluisse specialiter celatum. vel illam noliliam accepit sub præviả conventione eas Regula IV. - De confliclu legis secreti, cum necessitate silendi; in primo casu, nulla est difficultas; stalim

vilandi grave damnum, vel removendi damnum nobis enim ac novil damnum quod injustė parabatur socieextremum, aut præcepto superioris.

tati aut privatis, charitas ipsi imposuit obligationem Nulla alia generalis regula potest assignari, in eo illud modo quocumque justo avertendi , ac proinde casu conflictùs, præter islam : Illa pars praponderare manifestatione occullorum, si neccssc erat; porrò debet quæ inagis favel bono publico omnibus allentis. pactum postea initum non pouit derogare buic obligaVerùm cùm illud suamet generalitate minùs inserviat lioni naturali; loco igilur principii slaluendum, aliquem in praxi, necesse est varias hypotheses percurrcre. esse obnoxium oneri revelandi quotics, ante promis. Itaque :

sionem et independenter ab eà, aderat obligatio cha1° Si agatur de damno ipsi secretum spondenti

ritalis auxiliandi proximo, sive qui postulavit sccretum, imminente, non pulamus eum teneri servare secr'elumn

sive lertio, per revelationem. In secundo autem casu, cum suo gravi damno, nisi spontè ad illud se obliga

idem generatim dicendum ; nam nemo polest alteri: verit. Pacta non obligant ultra intentionem legitimè imponere obligationem silentii quæ latiùs extendatur priesumplam contrahentium; at qui suscepit secrelum quàm jus quod habet ut res maneat occulla ; atverà non in sui, sed in deponentis vel alterius commodum,

supponi nequit jus ad occultationem in eo qui malum non censelur voluisse se obligare cum tanto onere, et

societati , aut, privatis, aut sibi machinalur, ncc ab injuslus profectò foret qui illud ei contenderet im incæplo vult desistere; ergo sibil sub co respeclu ponere; ergo, etc. ; quantum verò quis subire de obstal quin secretum dclegatur ab co cui fuerit com: beat damnum ne prodal secrelum , judicandum est

missum. attentis circunstantiis; minus certè requiritur pro

llæc decisio communiter datur; lamelimitanda. secreto promisso quàm pro commisso ; item minus si aliquando forct, in casu quo secrctum nun speclat so-. damnum immineat privato quàm si societati; in isto

cietatcm sed privalos, el susceplum fuerit in exer-ultimo casu salus publica incunctanter anteponi debet cilio professionis. Tunc pensanduin est quantùm ver-. nostræ saluti, et si quid grave malum passura sit so.

gerel in detrimentum boni publici, si homines scirent, cielas , necessitas nobis incumbit mortem sustinendi

hxc secrela posse revelari : nam præceplum subvca potiùs quàm delegatur secrclum.

nicndi innocenti, vel alterius cujuscumque detrimen2o Si agatur de damno averlendo nobis cxtranco lum averlendi, non obligat cum gravi societatis. quod societati vel privatis, vel etiam ipsi qui commisit nocumento, et majus bonum resultans ex inviolabisecrctum, hæc lenenda : quando paclum secreti est

litate horum sccretorum postulat ut illius intuitu perincitativum ad crimen, vel aliqua criminis cooperatio,

millantur mala privala. ul si quis postularit secretum ut aller inlersit alicui 3" Quando lex silentii concurrit cum præceplo sudelicio vel adjuvet ad illud patrandum aut ci faveat perioris qui revelationem imperat, ob motivum alisuo silentio, res detegi debet; nam promissio fuit jure quod boni publici vel privati, hæc verisimiliora naturali invalida , ut palei. Quando aulem pactum

vide:lur. 1° Polest et debel revclari sccrelum pronullatcuùs est incitativum ad crimen , allendi debct, missum, quia co ipso quo viis justis obtenta fuit nolitia saltem regulariter loquendo, quæ sit rationabilis vo

rei, societis jus acquisivit obtinendi revelationem, si luntas commillentis secrelum; h:rc autem mcritò

sit necessaria ; huic juri non valent derogare pacta, pra:sumilur esse ut serveur secretum quoties ipse illud subsecuta. 2° Non potest revelari secrelum commise servare polest , illæså lum justitià , lum charitale; è sum in exercicio professionis vel titulo specialis prucontra, si ipse sub gravi tencatur vel ab incæpto desi dentir; omnibus enim ponderalis, magis societatis. stere, vel suam actionem manifestare, non potest ra

interest ut illa secreta serventur. Ju Videlur regulalionabiliter exigere secrelum ab alio. Hinc secretum

riter revelandum esse secretum conversationis, animi nocivum ordini publico, ut pula de conspiratione quam

levitale et sine necessitate commissuin; nam bonum moliuntur contra societatem , revelandum est; ralio. publicum non lantoperè requirit ul foveatur fiducia boni publici prævalet conventioni inter privatos init.c... pro hujusmodi secretis, unde obligatio reşullans ex Hinc revciari ctiam debel secretum graviler nocivum

pacto ea servandi elidilur per præceplum superioris ; prosimo, quando versatur circa crimen quod conti-. juri societatis subjacent omnes privalæ conventiones, nualur in detrimentum spirituale vel temporale pro

4° Quoad secretum titulo amicitiae alicui commendaximi. Idem dicendum quando secretum est valdè lum, si non agerelur de damno avertendo, sed tantùnı nocivum ipsi qui illud tradidit; non potest rationabi

de plectendo crimine, prodi non deberet, judice praclitcr exigere ut coulra suam propriam necessitatem

cipienle; ila, satis communiter societas alia media servelur. In his casibus præmillenda est correctio fra habet delegendi veritatem quæ ei sufficiunt ad suum lerna quå avertatur à pravo proposito; verùm, si aut scopum oblinendum, ct talis proditio foret maximus impossibilis sit , aut nihil proficiat illa fraterna cor

odiosa. rettio, qui secrctum habct polest lula conscientiâ,

[ocr errors]

987

APPENDIX III. AD DECALCCUM. LE REVELATIONE SECRETI. § 3. Consectaria doctrinæ præcedentis. prudenti, gnui sciat lacere, commissum secretum revc. Inter mulla consectaria quæ deducenda sunt ex prin lare, ita nec cuicumque prudentissimo licebit secreti cipiis positis, quardam seligemus majoris momenti, manifestationem extorquere, cùm sine peccato esse niinirùm circa usum restrictionum mentalium, aper non possit revelatio secreti. Tunc vcrò solùm licebit tionem litterarum, etc.

secreli manifestationem extorquere, cùm sine peccato 1° Necessitas servandi secretum, legitima est ratio esse non possit revelatio secreti. Tunc verò solùm olendi restrictione latè mentali, qualis fuit explicata licebit alia secreta expiscari, quotiescumque id poin tractatu Mayoli; ibi enim dictum est licere uti hu slulet vel bonum commune, vel etiam privalum, scd jusmodi restrictionibus, quamvis sensus à loquente gravioris momenti, puta ut quando eligendi sunt preintentus sit obscurus, et ipse loquens intendat celare posili, pastores, parochi, qui communitatem regere vcritatem modò subsit gravis causa ; hæc autem causa debent, vel quando quis poslulet ingrcdi religionem, certè reperitur in necessitate servandi secretum. Vel vel incundum est matrimonium : tunc enim his, quoenim aliquis ad illud tenetur vi pacti vel lege chari rum interest, licitum est inquirere si quæ sint ctiam talis : si prius, sensus loquentis sufficienter cognosci ucculta impedimenta, quæ obesse possint vel acceplapolest ab co cui dirigitur sermo, modò altendat ad tioni in religione, vel celebrationi matrimonii. Si que illam circumstantiam, si noverit pactum secreti inter tamen detegantur, quæ revelata aliis vel damnum vel cessisse, vel ad principia usu apud probos recepla. injuriam afferant proximo, sunt sub naturali sigillo Ponamus, ex. 8., aliquem interrogatum de re aliquà accuratè custodienda. quam silere tenetur, respondere simpliciter, nescio; 3° Non licet alienas litteras obsignatas aperire et biec responsio non reputatur mendacium, nam inter legere, nisi qui eas aperit vel polleat potestate, vel leviros probos, nec interrogatio nec responsio attin gitima movealur causå. Et primò quidem non licere, gunt res quae ex solà secreti communicatione cogno imò esse ex se lethale peccatum alienas epistolas apescuntur, vel quæ revelari nequeunt nisi violatà fide rire, et legere communiter docent theologi; nam datå, aut illato injustè damno alicui; hujusmodi re ipsum, quo obsignate sunt litteræ, sigillum ostendit, rum notitia vel non est in commercio humano, aut

secrela esse debere ea quæ ibi continentur, et quisupponi non debet communicanda ; ergo sic ratioci libel jus habet, ne suum secretum delegatur. Nec aunari possumus : Ad veritatem responsionis sufficit ut diendi sunt theologi illi, qui docertes non graviter censeatur meritò facta ad mentem interrogantis; peccare, qui altcrius crimen occullum uni vel alieri alverò qui lege silentii obstrictus declarat se nescire, revelat, ita cohærenter docent non lethaliter peccare, respondet ad mentem interrogantis; ille enim pro qui unius vel alterius epistolas aperit, licèt crimen feciò novit ea solùm sciri nolitià sibi communicabili, infamatorium in cà contineatur, dummodò tamen nulquiz manisest:tri possunt illæsa à fidc data, et si quid lum ex tali aperitionc ct lectione detrimentum paulteriùs quærere prrsumat, non ignorare debet alle liantur, qui scripsit, vel ad quem datæ sunt : nam rum jus habere cccultandi veritatem sub lali restri- quemadmodùm, ut superiùs ostendinius, reus est clione: ergo sibi impulet si inde fallatur. Ila à fortiori gravis detractionis qui uni vel alteri secretum revelat, dicendum, si occurral specialis circumstantia, ut con ila reus est lethalis culpæ, qui unam vel alteram aperit dilio consiliarii, negali, vel professio cui annectitur epistolam, et præsertim si grave alterius crimen ex câ depositum secreli, ut medici, advocals, etc. Si posle- prodeat; nam præter infamiam proximi, et injuriam rius, scu lege solà charitatis teneatur ad silentium, idem detecti alterius secreti, nova etiam cst injuria in modo dicendum ct eadem applicanda sunt principia; nullum detegendi, quod proximo graviter displicere potest. certè periculum procrcabunt illic restrictiones laté Addidi, nisi qui aperit epistolam po!estate polleas, cujus mentales, quoties ad hunc fincm adhibcbuntur : imò modi sunt omnes regularium superiores, sive id in coovenientissimum erat ut illa via restaret injustè op Constitutionibus præcipiatur, sive non; cùm superiopignalo ad celandam veritatem quic manisestala pro res omnes jus habcant ea resciendi, quae ad bonum ximo nocumentum afferret; circumstantia injustu vel commune, sive privatum suorum religiosorum pertiindiscreta questionis, mos apnd probos receptus ca nent. Non possunt lamen legerc litteras à subditis ad occullandi quæ non illius charitate panderentur, superiores, vel ab istis ad ipsos missas. Item parentes abundè sulliciunt ut audientes possint, si scriò allen valent filiorum et filiarum, quæ sub patria polcstale dunt, vitare errorem.

adhuc detinentur, secreta cognoscere, et lilleras ape| 9° Non licet ab alio secreti commissi manifestationem rire. Idem possunt et supreni principes, et belli duvel blanditiis, vel promissis, vel subdolis interroga ces, quotiescumque id ob publicum bonum expedire lionibus et suggestionibus extorquere. Nam si ille, qui existimaverint. Subdidi : Ei nisi legitima adsit causa secretum sibi commissum revelat, graviter peccat, legendi, quæ hujusmodi sunt, 1° consensus illius, qui profectò ejusdem culpæ particeps est, qui illum ad vel epistolam miltit vel recipit, cùm isti possint, cui secreti manifestationem inducit, cùm ad peccandum voluerint sua secreta revelare, et volenti et consenpertrahat, ci incilet. Nec excusatur ut pulant Salman lienti nulla fiat injuria, qui consensus licèt expressus licenses, si ita extorquens, sccrcti manisestationem non sit, suflicil si sit prudenter præsumplus, pula habcat in proposito illud apud se custodiendi. Nam, quia maxima intercedit cum scribente, vel rccipicnte sicut supcriùs diximus, lion licere uni aut altcri, etiain cpistolas necessitudo, et amicitia, vel postulat neces

sitas, vel convenientia, vel lales occurrunt circum Alicnas cpistolas in proprio cubiculo relictis ctiam slantize, ut prudenter existimetur cui interest præbi- aperlas, vel fortuitò amissas, vel in ignem projectas iurum consensum. 2o Justa defensio, si nimirùm quis et inde extractas, seu laceratas, et collectis fragmenti prudenter et urgentioribus molus argumentis suspi unitas legere, culpå non vacat; nam omncs huju: calur in epistolà ea contineri, vel renuntiari, quæ sibi modi epistolze adhuc naturale secuni sccrctum affi magno damno esse possunt, ad illud averlendum po rnnt, quod violare nefas est. Nùm verò culpa gra vi lerit litteras aperire, et notitià uti ad sui defensionem; vel levis sit, puto ex circumstantiis, motivo, et fiin. sicut licet gladium vel vi extorquere, vel clàm subtra- colligendum , si enim qui legit suspicetur in illå aliqua here ab inimico, quo me ferire vel tentat, vel machi contineri, quæ occulta esse debent, et scribens vel natur. Cavere tamen debet , ne juslå defensionis recipiens nulli coniperia esse vellet, el ipse expiscari limites transiliat, ea solùm legendo, quæ ad finem velit, absque gravi culpå legere non polest. Si verið sunt necessaria, et quæ lecta sunt, et coguita, si ita solå levitate, vel curiositate legeret, nec quid arcari poslulent, secretò custodienda. 3o A gravi culpà ctiam in eâ contineri suspicaretur, fortassis solùm levis cxcusant plures theologi, inter quos et Concina, illos, culpæ reus esset; si quid tamen reperiret quod csset qui alienas aperiunt litteras, in quibus nihil contineri, tegendum, ad secretum custodiendum teneretur. Epiquod sit alicujus momenti, prudenter certò arbitran stolas verò spontè in publicum locum, vel ad comtur, solius curiositalis, vel risùs causå, ob rudem, vel munem usum relictas legere, nullum erit peccatum, !cpidum scriptionis modum. Cavendum tamen et å cùm manifesté appareat, illos, ad quos pertinent, vel veniali peccalo, quod certè commillitur, et forsitan à cedere juri suo, vel nihil in illis contineri, quod segraviori, si fortè illi cui interest bujusmodi curiositas crelum mereatur. vc risus acriter displiceal.

APPENDIX QUARTA.
DE ABSTINENTIA ET JEJUNIO.

( AUCTORE P. BILLUART. ) Series roren postularet ut post explanationem de 2° Jejunii nomen sumptum est à jejuno, quod est tem Decalogi preceptorum, specialem aggrederemur quoddam intestinum animalis semper vacuum, unde tractatum de præceptis Ecclesiæ; verùm cùm de eis significat abstinentiam à cibo et potu. Variè accipitur. agatur in variis theologize partibus, præsertim ubi de 1° Sumitur generaliter pro abstinentiâ ab omni cibo observatione diei Dominicæ, de sacramentis Pæniten et po!u in stomachum transmisso, sive ab omni eo live et Eucharistie, solùm reslat ut dicamus de Absti quod sumitur per modum cibi el polùs, ut es: aliam nentià et Jejunio. Hoc præstabimus extrahendo è medicamenlum; et sic sumplum dicitur jejunium jeThcologià P. Billuart dissertationem quæ reperitur in juni, seu jejunium naturale : lale requiritur à media iraclalu de Fortitudine et Temperantia. Novem erunt nocte ad sumptionem Eucharistice; de quo in materià hujus Appendicis articuli in quibus ordine successivo de Eucharistià. 2° Sumitur pro abstinentià cibi et poomnia expendentur qux spectant legem de Jejunio et tùs secundùm regulas communes lemperagli:e, in orde Abstinentià.

dine ad proprium finem qui est bona corporis et men

tis dispositio ad suas functiones. Hoc jejunium vocaDe Jejunio, utrùm et quo jure sit præceplum.

lur morale et philosophicum. 3o Sumilur pro absti

nentià cibi et potůs, majori quidem quàm exigit 1° Quæstioncm de jejunio aggressurus, in capite cominuniter temperantia secundum proprios fines, notare velim semel pro semper, es Cajetano hic a. 7, sed quam tamen exigit secundùm alios fines ad quos $ Ad evidentiam, quòd, quia hæc materia est juris ab aliis virtutibus ordinalur, puta, ad satisfactionem positivi humani, ut infra dicam, sicul consensu uten pro peccatis, ad refrenationem luxurie, etc. lim firmatur, ita contrariâ consuetudine, aut dispen Jejunium boc tertio modo sumplum, vel est arbisalione, seu relaxatione infirmatur et lollilur; et ita trarium, cujus varia exempla habemus in Vilis Paaccidit ut, quod priùs erat jus, non sit ampliùs de ju lrum, et eliamnum in religiosà piorum praxi, vel est ris necessitate, et quod priùs nefas erat, licitum post lege stalulum, scilicet vel lege particulari alicujus modùm sit. Ita Eminentiss. Non est itaque quòd mi communitatis aut religionis, vel lege communi lolias remur plures varietates circa legem jejunii à tempo Ecclesiæ, quale est jejunium quod dicitur communiler ribus Apostolorum irrepsisse, neque uniformiter in ecclesiasticum, de quo polissimùm bìc est quxstio. omnibus Ecclesiis observari. Unde auctor bic, a. 8, Eustachiani et Ariani quarlo seculo, negårunt jead 3, loquens de abstinentià ab ovis ct lacticiniis dicit: junium esse in præceplo; sic enim discurril Arius « In jejuniis diversæ consuetudines existunt apud apud S. Epiphanium, hæresi 75: Sed neque jejunii ini diversos, quas quisque obscrvare debet secundum stiluendi ulla ratio est : hæc enim omnia Judæorum i mures corum inter quos conversaiur. I

propria sunt et cuidant servitutis jugo subjecta : quippe

ARTICULUS PRISIUS.

« VorigeDoorgaan »