Pagina-afbeeldingen
PDF
ePub

CURSUS COMPLETUS,

EX TRACTATIBUS OMNIUM PERFECTISSIMIS UBIQUE HABITIS, ET A MAGNA PARTE EPISCOPORUM NECNON THEOLOGORUM EUROPÆ CATHOLICÆ, UNIVERSIM AD HOC INTERROGATORUM, DESIGNATIS,

UNICE CONFLATUS,

PLURIMIS ANNOTANTIBUS PRESBYTERIS

AD DOCENDOS LEVITAS PASCENDOSVE POPULOS ALTE POSITIS.

ANNOTAVIT VERO SIMUL ET EDIDIT

J.-P. MIGNE,

BIBLIOTHECÆ CLERI UNIVERSÆ,

SIVE

CURSUUM COMPLETORUM IN SINGULOS SCIENTIÆ ECCLESIASTICÆ RAMOS EDITOR.

TOMUS DECIMUS QUARTUS.

DE DECALOGO, DE ORATIONE, DE MAGIA, DE SACRILEGIO, DE DIE DOMINICA ET FESTIS, DE CULTU SANCTORUM ET DERELIQUIIS, DE REVELATIONE

SECRETI, DE ABSTINENTIA ET JEJUNIO.

28 VOLUNINA : 138 FRANCIS.

EXCUDEBATUR ET VENIT APUD J.-P. MIGNE EDITOREM, IN VIA DICTA D'AMBOISE, OLIM PROPE PORTAM LUTETIÆ PARISIORUM VULGO D'EYFER

NOMINATAM, SEU PETIT-MONTROUGE, NUNC VERO INTRA MOENIA PARISINA.

[merged small][merged small][ocr errors]

AUCTORUM ET OPERUM QUI IN HOC TOMO XIV CONTINENTUR.

1

MAYOL.
SUMMA MORALIS DOCTRINE THOMISTICE CIRCA
DECALOGUM.

col. 9 Preloquium de Religione maximeque de Oralione, auctore IlABERT.

11 1. De Oratione in

genere
considerala.

13 Jl. De Oratione publica.

36 Expositio primi præcepti Decalogi.

51 1. De Adoratione et cultu latriæ soli Deo debito ac proprio.

52 II. Quid sit Superstitio, et quænam illius species.

57 Appendix : De possibilitate et exsistentia Magiæ. (EDITORES.)

108 III. De peccato Irreligiositalis quod reperitur in lentatione Dei.

112 IV. De Sacrilegio.

117 Expositio secundi præcepli Decalogi.

123 1. De Juramento.

127 II. De Voto.

160 ill. De Blasphemia.

236 Expositio lerlii præcepti Decalogi.

267 De operibus que isto mandato præcipiuntur el prohibentur.

268 Brevis Dissertatio de Profanatione rei sacræ per Simoniæ peccatum. (EDITORES.)

312 Expositio quarti præcepti Decalogi.

373 1. Quaenam pietatis officia hoc præcepto filii

astringantur exhibere parentibus suis. 378 II. Quænam oflicia parentes filiis prastare leneantur, el vir ac uxor ad invicem.

399 III. De officiis superiorum et inferiorum ad invicem.

429 Præloquium de Justitia et Injustitia.

437 Expositio quinii præcepli Decalogi.

447 1. De homicidio.

450 II. De affectibus et vitiis quæ ad homicidium quodammodo reduci possunt.

519

Expositio sexti et noni præcepli Decalogi. 531 1. De luxuria speciebus.

534 II. De mollitie aliisque impudiciliis.

596 III. De motibus sensualitatis, de cogitationibus morosis el delectationibus venereis.

639 Expositio septimi præcepti Decalogi.

6.3 Prologus de rerum dominio.

033 1. De furto et rapina.

673 II. De restilutione in communi.

713 III. De personis quibus restitutio facienda est, et quo ordine.

742 IV. Quomodo et quando restitutio sit facienda, et quibus de causis diterri possit.

761 V. De restitutione in particulari orta ex delicto.

774 VI. De restitutione orta ex commutationibus voluntariis, nempe ex contractibus.

78.5 Expositio oclavi pracepli Decaloyi.

815 1. De injuriis verborum extra judicium. 873 II. De injuriis verborum in judicio.

894 Expositio noni el decimi præcepli Decalogi. 933 De concupiscentia.

933

[blocks in formation]

DOCTRINÆ THOMISTICÆ

CIRCA DECALOGUM.

Decem esse præcepla Moysi à Deo tradita , constat ex ipso decalogi nomine, et ex cap. 20 Exodi, ubi recensentur in duabus labulis digito Dei scripta : quorum tria prima virtutem religionis concernunt, cultumque Dei respiciunt, et mandala primæ tabulæ communiter appellantur ; reliqua verò seplem, ad pietatem et justitiam commutativam spectant, el versartur circa proximum, secundæque tabulze præcepta appellantur. Ad juvandam memoriam , auctores sub bis versibus hæc decem præcepta comprehendunt:

1. Unum cole Deum. 2. Nec jures vana per ipsum. 3. Sabbala sanctifices. 4. Habeas in honore parentes. 5. Non sis occisor. 6. Fur. 7. Mæchus. 8. Testis

iniquus. 9. Alterius nuptam, 10. Nec rem cupias alienarr.

Hanc enumerationem D. Thomas, 1 2, p. 101, art. 5, rectam et convenientem esse docel, quia, sicut legis humaniæ præcepla homines ad quamdamn coinmunitatem humanam ordinant, ita legis divinæ præcepla hominem ordinant ad quamdam communitatem , seu rempublicam hominum sub Deo. Ad hoc autem ut aliquis in aliquà communitate benè commoretur, duo requiruntur; quorum primum est, ul benè se habeat ad eum qui præest communitati : aliud ut benè se habeat ad alios communitatis consocios et comparticipes. Oportet igitur quòd in lege divina, primò ferantur quzedam præcepla ordinantia hominem ad Deum ; ct alia benè ordinantia homines ad alios proximos, simul convenientes sub Dco.

Principi autem communitatis tria debet bomo , primù lidelitatem, secundò reverentiam, tertiò fainulatum. Fidelitas quidem ad Dominum in hoc consistit, ul honorem principatus ad alium non deferat : et quantùm ad hoc accipitur primum præceptum : Non habebis deos alienos, etc. Reverentia autem ad Dominum requiritur ut nibil injuriosum in eum commitlatur : et quantùın ad hoc assumilur secundum præceplum : Non assumes nomen Dei tui in vanum. Famulatus aulem debetur Domino in recompensationem beneficiorum, quæ ab ipso percipiunt subdili. Et ad hoc pertinct tertium præceptum : Memento al diem sabbali s:inctifices. Vel, juxta D. Augustinum , à D. Thoma relatum , per primum prieceptum , jubemur revereri primi principii unitatem, quæ Patri appropriatur. Per secundum , divinam veritatem, quz Filio attribuitur. Per tertium, divinam bonitalem, quie Spiritui sancio tribuitur; nam per illius gratiam sanctisicamur , ct in

cà bonitate quicscimus sicut in fine. Vel ex hoc quòd hominis conversio ad Deum polest fieri tripliciter : primò corde, et sic primo pratceplo inducitur reve. rentia et cultus unius veri Dei in corde. Secundò in ore , et sic secundo præcepto jubetur non assumere Dei nomen in vanum , dùm profertur juramentum. Terliò in opere exteriori, sic tertio præcepto prohibenlur opera servilia ct delerminatur quies in sabbato ad exteriùs etiam vacandum Deo.

Ad proximos autem aliquis se habet specialiter cu generaliter. Specialiter quidem quantùm ad illos, quorum est debitor, ut scilicet eis debitum reddat. Et quantùm ad hoc accipitur quartum præceplum : Honora patrem tuum et matrem tuam , ul sis longaevus super terram, etc. Generaliter autem quantum ad omnes, ut nulli nocumentum inferatur, neque opere, Deque ore, neque corde. Opere quidem infertur nocumentum proximo, quandòque quidem in propriam personam, quantùm ad consistentiam personu, et hoc prohibetur per quintum prxceplum: Non occides Quandòque autem in personam conjunctam quantuan ad propagationem prolis, et hoc prohibelur sexto mandalo : Non mechaberis. Quandòque aulein in rem possessam , quæ ordinatur ad utrumque. Et quanlim ad hoc ponitur septimum præceptum : Non furtum facies. Nocumentum autem oris prohibetur oclavo præcepto : Non loqueris falsum lestimonium contra proaimum tuum. Tandem nocumentum cordis prohibelut nono cl decimo prarceplo : Non concupisces urorem, neque rem proximi tui. Hactenus S. doctor loco citato, et 2-2, q. 122 , ubi hæc decem præcepta egregiè suo more explicat tum in commmmi, lum in particuiari, cujus vestigiis fideliter inh:crebimus.

In hâc igitur prima parte, veluti in prima labulâ , reponimus tria priora decalogi priecepta : etenim cùm rationis ordo à fine incipiat, finis verò humanæ vile et societatis sit ipse Deus , priori loco collocanda erant ca quibus homo ad eum ordinatur per virtutem religionis ; quorum primum est, ut ei fideliter subdatur, nullam participationem et communicationem cum illius hostibus habens. Secundum, ut reverentiam exhibeat. Terlium, ut ipsi famulalum impendat; quæ r'ia præcipiuntur in primæ tabulie przeceptis; cun. quibus reponemus et quartum, ordinans hominem specialiter ad speciales proximos repräsentantes Deum, veluti secundaria principia nostri esse sub isto priino et supremo omnium rerum principio; cl est

1

TU, XIV.

« VorigeDoorgaan »