Pagina-afbeeldingen
PDF
ePub

luin, ul hinc coynoscant omnes, quod tunc diabolus mo. den prestigiosis quibusdam apparitionibus se aspectui vet annulum, quando versus ille dicitur ei, ut ipse in et auditui bominum ingerentes ad prænuntiandom sliluit: dicil aulem lacitâ intentione, quicumque dicit futura. El bac species voca:us præstigium, eò quòd eliam jocando illum ut habentem vim ad movendum oculi bominum perstringuntur. libi Cajetanus nolat annulum , quia rim illam non habet nisi ex pacto olim hujusmodi dæmonum apparitiones quandoque exleriùs inito cum dæmone aliquo; et sic idem de simulibus fac fieri, quandoque solum interius; exterius quidem, objijudicium. Hactenùs Cajetanus. Proindeque quicunque ciendo hominum sensibus vera corpora , vel occultè et etiam vanė, joco et curiositate verlunt cribrum farina celoriler aliunde asportata, vel à se conflata, applicando rium tanquàm usum aptum ad dignoscendum furem, activa passivis. Quandoque exhibenso non verum corpus ad experiendum et videndum quid casu accidat, non scd similitudinem lantum corporis, ex naturalium lamen videntur à superstitione immunes.

operatione consurgentem. Quandoque facit apparere aliDamnantur etiam qui ex lineis manuum aliarumve qua quæ nec in veritate , nec in similitudine extra sunt, partium corporis dispositione certò affirmant futura sed ex parte ridentis causa est, dæmone commovente contingentia sive libera, sive casualia, ut aliquem fore humores aut spiritus hominum, sicut accedit febricitantidivitem, felicem aut miserum, elc. Licet enim ex bus videre similitudines in parietibus, el aliis hujusmodi. ejusmodi signis aliqualiter possit conjici inclinatio et Interius verò dæmon apparitiones causat , vel in alienatemperamentum hominis, ea tamen que es causis tione à sensibus, sive per nimiam altentionem, ut accidit contingentibus et liberis sutura sunt, nedùin certò in superbis contemplativis , qui à dæmone illuduntur in prædici , sed et ullo modo inde conjici non possunt : variis imaginibus; sive per unctionem corpoream, ut unde graviter peccant interrogantes personas, quas accidit his qui ire se credunt vespere quintæ feriæ ad luvocant Ægyptiacas, seriò pelentes ab eis prædictio dos Diane vel conventus diubolicos : sunt enim hæc in nem bonæ aut male fortunæ animo credendi firmiter imaginatione , ut experientià compertum est. Sive quaearum dictis, vel cum aliorum scandalo : id enim

cumque alità causâ alienalio à sensibus contingat. Vel csset à dæmone sperare notitiam futurorum contin sine alienatione à sensibus operatur dæmon m homine, gentium ; si verò id fiat ex joco et animo ridendi, etc., quemadmodùm ex infirmitale accidit phrenelicis, qui proui communiter fit, lunc crit solùm res vana et ve vident el audiunt quæ non sunt. Facit autem damon... nialis. Ila Navarrus, cap. 11, num. 31;P. Navarra, hæc omnia intùs in sensibus commovendo humores, spilib. 2, cap. 2, dub. 7, num. 156; Bonacina circa 1 rilus, componendoque diversimodè, ut ostendit D. ThoDecal. praecept., disp. 3, q. 5, punct. 3, prop. 29, mas q. 16 de Malo. Ilactenùs Cajetanus. num. 11.

Secundo loco ponit D. Thomas divinationem per Tandem quando aliquis ex hujusmodi signis et im somnia. Tertiò divinationem per morluorum aliquopressionibus , non conjecturalem tantùm, qualis fieri run apparitionem vel locutionem , et vocatur necropotest ex eâ re per quam cognitio quaeritur, sed certo mantia , quia quibusdam praecantationibus adhibito vel ctiam probabiliùs el firmiùs quàm par est, vult sanguine, videntur resuscitati mortui divinare, et ad cognoscere et absolutè futurum prænuntiare, indicit interrogata respondere. Quartò dæmones quandoque divinationem superstitiosam.

futura prænuntiant, per homines vivos, sicut in arrep

titiis patet, el hæc est divinatio per Pythones. Quintò § 4. De speciebus divinationis superstitiosæ.

quandoquc futura prænuntiant per aliquas figuras vel Cognitio futurorum vel occullorum ope dæmonis, signa, quæ in rebus inanimatis apparent, quæ quidem est ultimus linis, ex quo sumilur generalis ratio divi si appareant in aliquo corpore terrestri, puta in ligno nationis : distinguuntur autem diversæ species, sde vel ferro, vel lapide polilo, vocatur geomantia. Si aucundùm propria objecta sive materias, prout scilicet tem in aquà , vocatur hydromantia ; si autem in aere, in diversis rebus occullorum cognitio consideralur, dicitur aeromantia; si verò in igne, pyromantia. Si Ita D. Thomas, q. 95, art. 3, ad 2. Et ibidem in corp. tandem in visceribus animalium immolatorum in aris duas ponit generatim divinationis species, alteram d:emonum, appellatur aruspicium. quả expressè dæmon invocatur, aliam quâ demon Ad secundum capul, in quo est tantùm tacita dit'præter intentionem hominis se occultè ingerit ad monis invocatio , divinatio fit per solam consideratioprænuntiandum futura, in quâ tamen inest tacita illius nem dispositionis, vel motûs alicujus rei qux lamen mvocatio , quatenùs adhibentur media vana ad occul dispositio nullam habct sufficientem virtutem ad ri's tas res dignoscendas; et hanc duplicem constituit, illas indicandas, D. Thomas reducil, primò, astrolounam quâ ad præcognoscendum fulura adhibetur sola gium judiciariam , seu genethliacam, propter nataliun consideratio dispositionis vel motûs alterius rei, alte considerationem dierum , quando scilicet ex situ et ram dùm facimus aliquid ad hoc ut nobis manifestetur motu siderum inquiruntur natalia hominum, et eventus aliquod occullum. Prima pertinet ad necromanticos, contingentes futuri prænuntiantur. Secundò augusecunda ad angures, tertia ad sortes. Sub qualibet au rium, quandò scilicet per garritum avium, seu voces tem istarum, multi aliic continentur. Nam ad primum el motus quorumcumque animalium, sive per starnucaput, seu ad pactum expressum, plura reducit D. tationes hominum, vel membrorum saltem, quæritur Tiomas, dicens quòd daemones expressè invocati, so cognitio occultorum. Id enim generaliter pertinet ad lent futura pranuntiare multipliciter, quandoque qui augurium, quod dicitur à garritu avium, sicut anspi

cium ab earum volatu. Quorum primum pertinet ad causam, sicut fumus significat ignem; tertio, ut sint aures, secundum verò ad oculos et inspectionem. effectus multi unius et ejusdem cause, et tunc unus Tertiò omen , quando scilicet consideratio fit circa effectus potest esse signum alterius , quatenùs desiverba hominum casu absque intentione dicta, que gnando causam à quả ambo procedunt, per consequens quis retorquet ad fulurum, quod vult prænoscere. illum significat; sicut iris quandoque significat sereniQuarld, chiromantiam , quando scilicet ex figuris et tatem , in quantum screnilalis est etiam causa. Quolineamentis manûs inquiritur futurorum cognitio. ties igitur sapientům judicio aliquo ex his tribus modis Quintò, spatulomantiam , quando divinatio sumitur ex apparet unum ex alio cognosci posse, non est absolutė quibusdam signis in spatulâ alicujus animalis appa. damnanda conjectatio, proindeque juxta connexionem rentibus. Hæc D. Thomas. Quidam addunt meloposco et proportionem rei cognoscendæ ad medium, per piam, quando ex signis, lineamentis et motu frontis quod ejus cognitio habetur, mediata est. futurorum cognitio quæritur; physiognomiam quando Ad hanc igitur regulam generalem semper recursigna vultus et totius corporis humani eo fine inspi rendum est quoties dubium est, an prænuntiatio fuluciuntur; onirocrilicam, quæ ex somniis occulta per rorum ex his speciebus divinatio, nisi sit illicita et quirit.

superstitiosa. Denique ad tertium caput divinationum, in quo est Notat autem Cajetanus in Summâ, v. Divinatio, tacita dæmonis invocatio , dùm scilicet aliquid fit ut usurpationen indebitam futurorum eventuum, vel prætemanifestetur occultum, D. Thomas reducit divinatio rilorum aut præsentium occultorum, esse quidem ex nem, quæ fit ex consideratione eorum quæ eveniunt , genere suo peccatum mortale , in quantum dæmoniaco ex quibusdam quæ ab hominibus seriò fiunt ad aliquid innititur auxilio. Posse tamen aliquando esse tantùm occultum inquirendum , sive per protractionem pun veniale propter imperfectionem aclús, vel quia nclus clorum, quod pertinet ad artem geomantiæ , sive per dæmoniacus non est secundùm se, nec ex intentione considerationem figurarum, quæ proveniunt ex plumbo tacitâ vel expressâ exercentis illum, ut contingit in multis liquefacto in aquam projecto, sive ex quibusdam sche vanis, puta libro fortunæ, etc.; vel quia non putatur dulis scriptis, vel non scriptis in occulto repositis, aclus dæmoniacus, ut contingit in multis in quibus sola dùm consideratur quis quam accipiat, vel etiam ex vanitatis deformitas apparet, ut in operatione librorum, festucis inæqualibus propositis, quis majorem vel mi et similibus, quæ ex fortunâ seu casu creduntur procenorem accipiat, vel laxillorum projectione, quis plura dere. Pro generali siquidem regulâ habendum est, quod puncia projiciat, vel etiam dùm consideratur quid ubi nulla intervenil dæmonis invocalio, nec explicita, nec aperienti librum occurrat; quæ omnia sortium nomen tacita, et non adest mala intentio, peccatum mortale non habent. Hactenùs D. Thomas.

incurritur. Tacita autem dæmonis invocatio tunc excluRegula generalis est ea quam tradit D. Thomas ditur, quando nullâ re aut verbo quis uritur, ut instituta art. 1, 2 el 5, nempè quòd divinationi, quæ ex opi ab aliquà secretâ causâ : quod tunc fieret , quando quis nione falså vel vanâ procedit , ingerit se operatio uteretur aliquâ re aut verbo , quasi habente virtutem ad dæmonis, ut animos hominum implicet vanitati aut aliquem effectum, ad quem constal nec naturalem nec difalsitati. Vaná autem vel falsâ opinione utitur quisquis vinam habere virlutem ; tunc enim facilè consentit in ex consideratione hujusmodi signorum, futura et oc dæmoniacum auxilium, quia ad virtutein illius tacitè culta pranoscere tentat, que per ea ceriò præco recurrit, dum sic utitur re aut verbo illo. gnosci non possunt , seu que virtutem non habent de Ibi tacitè intervenil dæmonis invocatio ; si cognila , se illa manifestandi. Ratio est quia iste non quærit aut credila , aut dubia est , peccatum mortale commillibæc scire vià inventionis, cùm superent humanam tur ; si ignota est, et si adesse crederelur, id omninò non cognitionem, et aliunde sint improportionala et inepla fieret , pactoque renuntiatur, non est peccatum mortale , media quie adhibet. Quærit ergo scire per viam disci quia propriè loquendo iste non invocat dæmoner elian plinæ ab aliquo magistro, sed non à Deo, nec per se, tacitè : quod si id contingeret, forel merè per accidens, nec per angelos instruente et revelante, utpote qui materialiter et involuntariè; idque non facit hominem huis vanis non intendit. Nec ab alio homine, cùm illa socium dæmoniorum. Hactenùs Cajetanus. notitia naturalem ejus caplum superet. Ergo à dæ Verùni, quia, ut ait D. Thomas, Dæmones ingerunt mone. Quòd si doctrina illa per modum alicujus artis se vanis inquisitionibus futurorum , ut mentes homiin quibusdam libris tradita inveniatur, censenda est à num implicent vanitate et falsilale, vanaque inquisitio demone per aliquem ministrum illius exarala , cum sit, lentare sulurum præcognoscere, unde prænosci quo pactum jam iniit. Secùs dicendum, si ista futuro non potest , ab his vanis abstinendum timendumque rum præcognitio , naturaliter et modo humano haberi censeo, ut clariùs apparebit istas species divinationis possit , per aliqua signa ex jam relatis , ut apparet in sigillation cum D. Thoma explicando. animalibus quæ, cùm propter cælorum influxum aliqua § 5. Ulrùm divinatio quæ fit per astra , sit licita. ratione moveantur, effectum naturalem demonstrant. De hâc tractat D. Thomas q. 95, art. 5, et incipit à D. Thomas autem art. 5, in corpore, docet quòd hæc regula generali à nobis jam statulâ, nempe quòd vaná signa corporalia naturalia tribus modis contingunt : aut falså opinione quis utitur, si ex consideratione primò, ut sint non solùın signa, sed causæ significan stellarum fulura prænoscere velit, quæ per ea coles , ut astra; secundò, ut sint effeclus significantes gnosci non possunt ; proindeque consideravidum est,

3

TH. XIV.

quid per cælestium corporum inspectiorem de futuris lapide cadente fiat molus terræ, vel quod honning præcognosci possit. Et inprimis certum est eclipses, fodienle sepulcrum, inveniatur lliesaurus, etc. Hæc siccitates, pluvias, fertilitates , sterilitates, sanitates, enim et bujusmodi non sunt simpliciter unum,

sed infirmitales, aliosque corporales effectus , qui ex cæle simpliciter multa : operatio autem nalure semper destibus corporibus causantur, posse ex eorum conside

terminatur ad unum aliquid, sicul procedit ab uno ratione inquiri et præcognosci, quoniam effectus quæ principio, quod est forma rei naturalis. Ubi D. Thomas runtur et reducuntur in suas causas nalurales, et non negat quòd ens per accidens divisim sumptum e! naturalis scientiæ opiniones ac conjecturæ non sunt

secundùm suas partes non possit habere per se suas prohibitæ, sed à Deo nobis in perfectionem intellectus causas : nam quòd hic sit locus thesauri, est ab aliquo ci adminiculum date. Hinc astrologia naturalis non ibi reponente; et similiter quòd hic sit locus sepuleri est prohibita.

esl ab aliquo alio. liem quòd bos, v. 8., deambules An aulem sit licita, etiam quando ex astrorum

horà tertiâ , habet causam naturalem; similiter quòd 2spectu, situ et inflexu in puncto nativitatis ali câdem horà tonitruum fiat, habet causam naturalem. cujus, conjectat illius temperamentum, habituales Sed hoc lolum simul, nempe quòd tempus ambulapropensiones et inclinationes naturales, videlur quòd tionis et tempus tonitrui sit unum et idem, nullam vult sit, quia ex causis naluralibus conjicere possumus na D. Thomas habere unam causam naturalem, ob ratiolurales ipsarum eflectus : habituales autem hominum nem allatam , proindeque ex consideratione siderum inclinationes, prout à corpore pendent, quodammodò non posse certò cognosci. proveniunt ab astris, quatenùs influunt in corpora, cl

Secundò subtrahuntur causalitati cælestium corpoconsequenter concurrunt ad propensionem habitualem rum aclus liberi arbitrii , eò quòd corpora cælestia bominis, unà cum naturali corporis dispositione. directè imprimere nequeant suos influxus in intelleErgo, etc.

ctum et voluntatem, quæ non sunt corpus, nec acus Notat tamen Cajetanus, quòd licet quandoque veri organi corporei; id enim esset ponere intellectum non tas aliqua ex istis habeatur, tamen adeò debilis est differre à sensu : unde corpora coelestia non possunt ratio conjecturæ , ut vix conjectura sil. Idquc propler esse per se causa operationum liberi arbitrii, quòd est humanam ignorantiam causarum cælestium et proxj- facultas voluntatis et rationis , sed solùm possunt ad marum ; totum enim quod cognoscimus in hujusmodi, hoc dispositive inclinare, in quantum aliquid influunt non meretur dici pars minima eorum quæ ignoramus et imprimunt in corpus humanum, et per consequens de eodem effectu : quoniain astra sunt nobis ignota, in vircs sensitivas, quæ sunt aclus corporalium orgaquomodò se habeant ad invicem et ad nos, vixque norum, quæ inclinant ad bumanos aclus; quia lamen potest sine errore notari situs astrorum existens in vires sensitivæ obediunt rationi , nulla necessitas ex puncio nativitatis , eò quòd rapidissimus cæli molus hoc, libero arbitrio imponitur; sed contra inclinatioesliciat lit constellatio priùs prætereat, quàm tunc ab nem corporum cælestium, homo potest per rationem astrologis notari valeat. Taceo de calculo motunm , operari. Inquirere igitur per certitudinem ex sideribus quoniam iinpossibile videtur habere instrumenta quibus cognitionem futurorum contingentium est vanum, ad amussim sciant ortum et occasum, novumque

stel superstitiosum, diabolicum, et ab Ecclesià damnatum, lati cæli situm ad quem planelæ relati, qualitatem in quia futura contingentia non de necessitate causantur duunt et mulant. Tandem quia ad hoc conjectandum, à cælo; sicque divinatio illa non fundatur in astris punctum animationis et conceptionis fætûs in utero tanquàm in causis actuum humanorum; aliàs tolleretur materno potiùs spectandum foret; cùm cnim influxus nostra libertas, omniaque fato et falali necessitale et vis astrorum profunda terre penetret , quantò ma contingerent; cùm astra naturaliter et necessariò gis uterum maternum! magisque solus tenerrimus quantùm possunt influant, sicque necessitale delerillum influxum percipiet ! Illud autem momentum et minarent nostram voluntatem ad unum. Nec polest instans conceptionis est scilu impossibile.

illa divinatio sundari in astris tanquam in signis natuSi quis autem ex consideratione stellarum vellet ralibus, cùm ncc sint causæ actuum nostrorum libeprxcognoscere futuros casuales vel fortuitos eventus rorum, nec effectus corum, nec cur illis habeant cauaut futura contingentia ex libero hominum arbitrio sam communem, in cujus influxu connectantur; unde dependentia per certitudinem, incideret in inquisitio non nisi ope diemonis, et ex pacto saltem lacilo hinem vanam, falsam et divinationem superstitiosam, beri solùm polest per viam disciplinze. inquit D. Thomas, quia ex stellis non accipitur prie Hinc reclè damnatur astrologia judiciaria , per cognitio futurorum, nisi sicut ex causis præcognoscun quam ex aspectu cælorum eventus liberos tuluros, Lur effectus. Duplices autem effectus subtrahuntur cau præterita et præsentia prorsùs occulta, quis vult divisalitati cælestium corporum.

narc, v. g., conditionem vite, slatum, inimicitias , Primò quidem omnes effectus per accidens contin matrimonium cum tali persona , tali tempore ineungentes, sive in rebus humanis, sive in rebus naturali dum; occisionem, naufragiuin, incendium, etc., caus. bus, quia ut probatur in Metaph. lib. 8, ens per accidens 26, q. 3, cap. Igitur , q. 2, cap. Sed et illud , cap. non habet causam et præcipuè naturalem cujusmodi Illud, q. 5, can. Non licet. El Sixtus papa V, in su est virtus cælestium corporum : nam quod per accidens Bullà 17, que incipit : Cali el lerre Crealor, Con. de lit, nequc est ens propriè, ncque est unum : sicut quòd Maleficis et Mathematicis, l. 2, 1. 5, ct 1.7, et Cod. de

episcopali Audientià, l. Mathematicos. Reprobatur An sit illicitum conjicere ex levi conjecturà solùm Cliam jure divino Isai. 44, v. 25, et cap. 47, v. 13; probabiliter effeclus contingenter futuros, eosque conJerem. 10, v. 2; Actorum 19, v. 19, multi ex eis qui jecturaliter prænuntiare, affirmant plures , quia in fuerant curiosa sectati, contulerunt libros et combus bullå Sixti V expressè fuit prohibitum. Alii limitant in scrunt coram omnibus. Hos ad astrologiam judiciariam casu quo probabilis conjeclura desumatur non à solis spectåsse narrat D. August. in Psal. 61, et à Triden astris, sed etiam ab aliis causis et circunstantiis partino lalis astrologiæ libri reponuntur in indice libro ticularibus, ut à temperamento, dispositione, et actiorum prohibitorum. Hanc divinationem per astra repro nibus personæ : quia sicut pater cui explorati sunt bårunt sancti Patres, D. Basilius homilia 6 in Genesim; filii mores , facilè conjectat futuras ejus actiones ct D. Chrysost. in cap. 2 Matth.; D. Ambrosius lib. 4 eventus , ita et astrologi ex astris cognoscentes aliExam. cap. 4; D. August. lib. 2 de Genesi ad litteram cujus temperamentum , probabilem inde possunt sucap. 17, lib. 2 de Doctrinâ christ.; lib. 4 Confess. cap. mere conjecturam ejus actionum suturarum. Cajetanus 3; lib. I de Civit. et Psal. 61; D. Gregorius homil. verò negat id esse illicitum, in Summâ v. Astrorum, 10 in Evang: ; Eusebius lib. de Præparat. Evang. , obser io , quia actiones humanæ aliquo modo per Joannes Picus Mirandulanus, et Franciscus ejus ne. indirectam inclinationem , seu pro quanto pendent à pos; D. Thomas hic; D. Antoninus 2 p. tit. 12, cap. corporibus subjiciuntur cælo. Unde, si quis coelestium 1, § 6, et communiter doctores apud Petrum à Na influxum causas ut inclinativas ad ea humana, quæ ex varrà de Rest. lib. 2, dub. 2, num. 10. Hinc astrorum corporibus pendent, suscipiat, nec errat, nec peccai, observatio ad nativitales hominum et occurrentia hu servato moderamine conjecturæ , nec nimiùm inhæmana, tripliciter peccato subjici posse nolat Cajetanus rendo. in Summā, v. Astrorum observatio; et quodlibel eorum Addo lamicn quòd cùm ab astris nonnisi levissima ex suo genere est peccatum mortale, primò si ea que ac tenuissima conjectura haberi possit de propensione fidei christianae mysteria sunt , tanquàm subsint cæ et inclinatione habituali alicujus liominis, à fortiori ila lestibus causis babeantur ; quia hoc est contra spiri debilissima ratio conjecturæ haberi poterit de actiotualitatem christianæ religionis, quæ super cælos est, nibus humanis et effectibus particularibus contingenimmutare polens etiam ipsos cælorum cursus, juxta libus et provenientibus ab ea inclinatione, ut vix conid quod scriptum est : Confessio ejus super cælum et jectura sit; tum quia caremus perfectå astrorum lerram. Et ipsa experientia testata est. Secundò si fulura scientia ; tum quia , si sapiens dominetur passionibus contingentia quærantur , ceriòque divinari affectetur, suis, ila dominabitur astris. Unde cùm quidam astrocùm fit contra veritatem doctrinae christianæ et liberi logus explorando Socratem , dixisset nec castum nec arbitrii, quo domini sumus nostrorum opcrum. Tertiò, clarum esse, respondisse fertur , se talcm quidem fusi clecliones suas quis subjiciat cælestibus causis, ut lurum fuisse, sed per abstinentiam se caslum , et per legi illarum , ita quòd vitam suam et actiones suas re sludii exercitationem clarum evasisse, corporisque gulet secundùm cælos ; quia est contra dignitatem gra malas passiones philosophià superasse. tiäe legis divinæ ac humanæ mentis; quâ supra omnia Ad Ecclesiæ prohibitionem , respondet Cajetanus , corporalia constituti sumus; et sicut erraremus sub quòd sancta mater timens ne filii ad superstitiosam jiciendo nos passionibus irie, odii, spei, timoris , occultorum inquisitionem declinent, hæc horrel et etc., ita quòd haberemus impelus passionum pro lege; damnat , non injiciendo laqueum animabus, sed proita vilificaimus; si inclinationes coelorum habemus pro hibendo quæ de se mala sunt, et moncndo ne hujuslege; corpora enim sunt, el per modum passionum modi etiam licitis se implicent , ne fortè paulatim adi inclinant nos; et quemadmodùm sapiens dominatur perniciosa deveniant. Verùm postea, motu Sixti papie V passionibus suis, ita dominabitur astris.

id videtur fuisse prohibitum, quia , cùm permiserit Dices astrologos ex consideratione astrorum fre ex astris judicium de agriculturâ , navigationc, mediquenter vera prænuntiare. Ergo, etc. Respondet cinå, et aliis rebus naturalibus, de quibus constat cêrD. Thomas, hic, ad 2 id contingere dupliciter , uno lum judicium ferri non posse, sed valdè dubium, et quidem modo, quia plures homines passiones corpo deinceps illud judicium absolutè interdicat circa casus rales sequuntur; et ideò actus eorum disponuntur ut fortuitos et contingenter pendentes ex libero arbitrio, in pluribus, secundùm inclinationem cælestium cor etiam cum eo Cubio , videlur hoc etiam interdixisse, porum; pauci autem sunt, id est, soli sapientes qui fortè quia hic quoque modus prænuntiandi futura proratione inclinationes ejusmodi moderentur : et ideò babiliter est valdè reipublicæ perniciosus, et exposiastrologi in multis vera prænuntiant, et præcipuè in lus multis superstitionum periculis et calumniis divicommunibus eventibus, qui dependent ex multitudine. natorum fingentium id dubium. Alio modo propler dæmones se immiscentes, ut ait Dicendum igitur quòd quando hæc futura prenuaAugustinus lib. 2 de Genesi ad litteram cap. 17, et tiantur absolutè, aut majori tirmitate quàm ex astris sic concludit : Quapropter bono Christiano, sive ma haberi potest, ut dicendo esse probabile, est ibi suthematici, sive quilibet impiè divinantium , et maximè perstitio, quia de futuris merè contingentibus, nullam, dicentes vera, cavendi suot, ne consortio dæmonio vel ferè nullam habentibus connexionem cum inclinarum animam deceptam pacto quodam socielatis ir tionibus hominum, v. 8., quod iste sit futurus rex l'utiant.

quòd post decem annos victoriam sit obteniurus in

mari, ex astris judicium absolutè probabile, aut con • propheta Domini, in visione apparebo ei, vel per sonj'cluralis cognitio, coinparari nequit; non videlur la ( nium loquar ad illum. ) Sic Joseph interpretatus est nien prohibitum aliqualiter conjectare effectus contin somnia Pharaonis, ejusque pincernæ. Et Daniel songentes et humanos , habentes aliquam connexionem nium regis Babylonis , elc. Quandoque verò operatione cum propensionibus, inclinationibus et temperamento dæmonum aliquæ phantasiæ dormientibus apparent , et hominum, non quidem à solis astris, sed ex his aliis quibus quandoque aliqua fulura revelant his cum quibus que causis et circumstantiis adjunctis; neque pr:edi habent pacla illicita. Hactenùs D. Thomas. cendo in particulari contingentia determinatè in se Discernere aulem somnia divina à diabolicis , viri ipsis, sed solùm in communi prænuntiando connexio prudentis et confessarii sapientis judicio relinquitur, nem dictam propensionum cum suis actibus. De quo observatis ferè iisdem regulis quibus veræ Dei reveetiam alii judicent; videtur tamen D. Thomas hoc in laliones à falsis discernuntur. Duas islas regulas circa dicare 1 p. q. 115, art. 4, ad 3.

somnia assignant communiter auctores. Primò enim § 6. Utrùm divinatio quæ fit per somnia, per auguria , considerandum est ad quid somnium impellat, nempe

omina , et alias hujusmodi observationes exterioruin si ad aliquod excitet opus malum , aut indiscretum, rerum, sil illicita.

etc., signum est esse à dæmone. Si è contra excited D. Thomas hic art. 6, divinationem superstitiosam ad bonum, potest existimari esse à Deo; cautè lamen per somnia dupliciter acciderc docet , primò ex reve et cum humilitate ac timore est procedendum; solet Jatione džemonum, cum quibus pacta habentur ex namque dæmon se transfigurare in angelum lucis , ut pressa, quia ad hoc invocantur; ad quam reduci debet pozlmodùm vana , falsa et perniciosa hominibus suasuperstitio quâ quis utitur instar gentilium certo modo deat. Secundò, si post somnium animus remancat aut situ se componendo ad somnum , ut occulta sibi confusus, inquietus, turbatus, minùs promptus ac disrevelentur per somnia ; id enim est dæmonis instru positus ad bona opera, indicium est esse à dæmonc; ctionem de industrià requirere. Secundò, quando exten si autem sit alacrior, quietior et promptior ad pia opeditur isla præcognitio ad fulura casualia aut contin ra, signum est, somnium esse à Deo. In dubio tamen, gentia libera aut occulta , aut ad ea quæ per somnia tutissimum est hæc contemnere, lum quia curiosa ceriò cognosci nequeunt : tunc enim est tacita cum somniorum observatio ad hoc discrimen agnoscendæmone conventio et societas , ac reprobatur Levit. dum, est superflua, quia Deus solet somnium immit10, Deuteron. 18. Item in Decreto caus. 26, quæst. 7, tens hominem reddere cerlum de sua inspiratione; can. Non observetis.

tum quia Eccles. 38, v. 6, dicitur : Nisi ab Altissimo Considerandum igitur est quæ sit causa somniorum; fuerit emissa visitatio, ne dederis in illis cor tuum; mulet an possit esse causa futurorum eventuum, vel ad los enim errare fecerunt somnia, et exciderunt sperantes cognoscendum illos conducere. A multis autem causis

in illis. Semper itaque magnâ opus est prudentia et somnia procedere tradit D. Thomas hîc art. 6 : Quan discretione spirituum. Et, ut ait Cajetanus hic, in sidoque enim causa esl interior ; et hæc est duplex. Una gnificationibus somniorum oporlet omnes cautelas adquidem animalis, in quanlum scilicet ea occurrunt homi hibere, quæ circa cognitionem futurorum ex corporibus nis phantasiæ in dormiendo , circa quæ ejus cogilatio et coelestibus jam relatie sunt. Et tantò plus oportet hic affectio fuit imınorata in vigilando; el talis causa som esse cautiorem, et minùs conjicere ex somnio, quantò niorum non est causa futurorum eventuum ; unde hujus somnium est incertissimus effectus cæli; si enim comodi somnia per accidens se habent ad futuros eventus : gnitâ cæli natura in aliis conjecturarum generibus, et si quandoque simul concurrant, erit casuale. Allera adhuc trepidamus conjectantes futura , quid erit rerò corporalis; nam ex interiori dispositione corporis quando ignoratur quod hoc indicium , scilicet somformatur aliquis molus in phantasià conveniens tali dis

nium sit à causâ cælesti ? Unde ex somniis soli suspipositioni; sicut homini in quo abundant frigidi humo cioni relinquitur locus circa futura. res, occurrunt, in somnis, quòd sil vel in aquâ, vel in

Cùm igitur lam variæ sint cause somniorum, et ab nive; el propler hoc medici dicunt esse intendendum

earum quâlibet somnium æquè provenire valeat, non somniis ad cognoscendum interiores dispositiones et hu nisi temerè attribui potcst alicui certi causa, unammorem prædominantem.

que determinatè inferre, est velle errare. Item somQuandoque causa somniorum est exterior, et hæc simi nium temerè determinalur ad aliquid unum signifiliter est duplex, scilicet corporalis et spiritualis. Cor candum; ex eo cnim quòd nescitur causa somnii, poralis quidem in quantum imaginatio dormientis immu oportet inccrtum esse an somnium illud fulurum silalur vel ab aere circumstante , vel ex impressione cæle gnificet; quoniam ex causà pendet significatio ; el slis corporis, ut sic dormientis aliquæ phantasiæ appareant nullum videtur somnium procedens ex certâ causa , conformes crelestium dispositioni , sive fat in imagina- quod non possit ab alià provenire : et ex hoc pericu . lione animalis, v. g., crocitantis, imago pluviæ , sive lum imminet cadendi in crimen superstitionis divinamotus quidam correspondens pluviæ ; ita quòd somnium tivæ per somnia ; el adbuc pejus est majusque tale et futura pluvia , sint effectus unius communis causce periculum, cùm quis per somnia omillit vel committit cælestis. Spiritualis verò causa quandoque est quidem à conlra necessaria ad salutem, aut tantam fidem dat Deo, qui ministerio angelorum aliqua hominibus revelat in somniis, ul propterea omittat , vel committat contra somniis, juxta illud Num. 12: « Si quis fuerit inter vos aliquid ad quod tenetur, quamvis illud non sit de reo

« VorigeDoorgaan »