Pagina-afbeeldingen
PDF
ePub

videlur accidere voluntariè immorantibus lalibus memo ordinatur et quem respicit, non ut est conditionalis, riis, lenentur has memorias evitare, sicut tenentur hujus sed absolutus, sallem ut apprehensus , adhuc mala modi pericula vitare. Hæc Cajetanus.

est ob causalitatem libidinis, ac commotionem spiriResp. 3° Quidquid sit de hâc sententià speculative tuum, et partium deservientium ad copulam, ad quam Boquendo, in praxi tamen videntur hujusmodi vidui à proinde ex natura sua disponit. Unde qui delectalur lethali peccato non excusandi, ob scilicet rationem de copulâ cogitatà conditionatè, probè sciens copulam mox allatam, nempe quod hæ cogitationes libidinosæ hic et nunc à tali conditione esse destitutam, capit deet morosa delectationes venereæ sunt præsentes, ac lectationem actualem ct præsentem, de se intrinsecè de se feruntur in copulam ut apprehensam quodam- malam, et lethaliter peccaminosam. modò præsentem. Que cùm sit viduis sub peccato Quæres quarto, quomodò discerni potest quando mortali illicita, similiter et delectationes libidinosz delectatio est de solà cogitatione, ideòque non peccaad eam movenles erunt lethales contra castitatem ex minosa, et quando est de re cogitatà malà , ideoque tra inatrimonii statum, et prohibentur sexto ac nono peccalum mortale, si res sit mortalis. Respondet D. Decalogi præcepto : nec habent bonum matrimonii, Thomas q. 15 de Veritate, art. 4, in corp., hæc duo in quo ex parte subjecti excusari possint à mortali; adde quibusdam actibus manisestè differre, et apertè diquòd delectatio est præsens et illicita. A fortiori le slingui, sed eorum distinctionem in cogitatione de thaliter peccat qui morosè delectatur cogitando uxo - peccatis carnis magis latere, eò quòd propter correm tanquàm præsentem, quæ mortua est, et appre- ruptionem appelitùs concupiscibilis, ad cogitationem hendit actum conjugalem cum illâ, quia expressè lunc talium concupiscibilium, sequitur motus concupiscidelectatur libidinosè de illo actu ut præsenti pro eo tem bilis ex ipsis concupiscibilibus causatus. Ut tamen porequo jain præteritum est matrimonium. Idem dicen discernat quis quod ipsum movet ad complacentiam dum de sponsis de futuro, qui intendunt carnalem de hujus delectationis, debet advertere si sentiat se lectationem ex cogitatione practica de copulâ sutura. moveri ab opere cogitato; ita ut cogitatio se babeat Queres tertid an voluntaria delectatio de actu

tantùm ut proponens et non ut movens. Et tunc jam conditionaliter licito , sit peccatum mortale , v. g. , habet morosa delectationis naturam : si verò supra dùm quis cogitat et delectatur voluntariè de copulâ cogitationem reflectens, tanquàm supra objectum, ab cum tali muliere, si esset uxor sua.

eå moveatur, utpote novå, mirâ aut subtili, gaudealResp. Cajet., lom. I Opusc., tract. 14, dub. 1, et que quòd intelligat naturam talis peccati, aut modum in summå v. Delectatio, distinguendo inter deside quemdam artificiosum et insolitum quo patratum fuit, rium et delectationem, nempe quòd tam desiderium tunc delectatio est de cogitatione , et non compulaquàm consensus ferri possunt in objectum absolute tur inter delectationes morosas. vel conditionaliter : possum enim consentire et desi Quæres quintò, quænam regula est assignanda ad derare cibum absolutè sumere, aut sub conditione si discernendum, quando homo dubitat an plenè advernon esset dies jejunii; delectatio verò voluntaria con terit et libcrtalem sufficientem habuerit ad consensequens objectum interiùs apprehensum et concubi tiendum delectationi , an inadvertentia fuerit ita inlum, sive absolutè, sive conditionaliter , non potest deliberata, ut non sufficiat ad mortale. Resp. auctodistingui in delectationem vel absolutam, vel condi res hanc regulam communiter assignare, nempe tionalem, sed ex hoc ipso quòd inest hujusmodi delecta- quòd si ille qui jam contraxit habitum in hujusmodi tio voluntariè, et simpliciter absolutè de.ectatio. Undè peccatis, et etiam dùm advertit, facilè consentit, ac dùm aliquis desiderat actum conjugii cum aliquå, si foret ad opus progreditur si potest, neque solet resistere uxor sua, seclusis aliis adjunctis, non peccat morta ac curare de peccato, lunc in his dubiis præsumenliler : scd dùm delectatur de hujusmodi actu condi dum ac potiùs existimandum est eum peccåsse, eamtionali cogitato, tunc dclectatio ipsa non est conditio que inadvertentiam ortum habuisse ex malá voluntatis nalis , quia ponitur in esse voluntariè et est de facto inclinatione. Idem dicendum de persona desidioså præsens, ncc speclat ad objectum desideratum el quæ quotidiè cum suis passionibus conflictat et s.rpè cogitatum quatenùs est conditionale. Cùm itaque ac cadit : tunc enim declinandum est in deteriorem parlus ut conditionalis, non faciat delectationem condi lem, ac existimandum quòd consenserit. Secùs juditionalem, illam relinquit in suo genere delectationis candum est de personå timoralâ, quæ habet bonam voluntaris de concubitu seclusã conditione, quæ sola voluntatem erga Deum, quem non vult offendere, nec faceret illum aclum licitum, proindeque illa delectatio sentit se multùm affectam ad res turpes, quas dùn est de re illicità ac mortaliter peccaminosa, et iste in adverlit, solet resistere, pugnare et abstinere à conpresenti se delectando de tali opere cogitato, cum sensu in delectationem et in opus. Tunc enim quando illà muliere si sua cssel, incidit in morosam delecta dubitat an consenserit, polest inclinare in meliorem tioncm, perinde ac si nulla esset conditio apposita. partem et putare se non habuisse advertentiam deliAdde quòd non est eadem ratio delectationis de re beralam, nec proinde consensisse, neque mortaliter mortaliter malå si liceret, in aliis vitiis, et in luxuriâ. peccâsse. Tutissimum tamen est in his maximam Nam delectatio carnalis et sensualis, quæ sub condi diligentiam adhibere, et sæpè de istis dubiis conteri Lione,si liceret,capitur ab eo qui non est conjugalus, ac confiteri, ob aliquam negligentiam quæ irrepere ultra maliliam motivi seni actus exterioris ad quem solet, aut semiplenam advertentiam sufficientem ad

veniale Parcat mibi, lector, si in bis scribendis, per quòd non , tunc non est ulteriâs procedendum , ne incogitantiam aliquid minùs castum, viroque religioso fortè scandalizentur, et advertentes ad ea quæ antca non satis consonum irrepserit : charitale quâ scripsi, non noverant, peccare doceantur. Si autem responet quæ operit mullitudinem peccatorum, excusari rogo deant se habuisse inhonestas cogitationes, tunc inac spero; Deumque deprecor, ut qui suâ benedictione terrogandæ sunt an advertenter et deliberate in eis et gralià scribentem servavit illæsum, pariter et le immoratæ fuerint. Si dicant quòd non, tunc hic sisten: genti suo auxilio adesse dignetur. Interim cum nostro duin est. Si verò fateantur morosam delectationcm, Victoria et Ludovico Lope breviter monebo conses interrogandæ sunt an desiderio et voluntale consense sarios, ut post auditam puellarum confessionem , rint in opus carnale. Quòd si respondeant affirmativè, quando viderint esse vecessarium , tantà cautelå et rursùm debent interrogari an opere consummavcrint, lam honestioribus verbis interrogent, ut si ad istam ulendo tamen semper verbis honestis pudori puellari, interrogationem, qu:c primò ipsis fieri debet, scilicet et sanctilali Sacramenti convenientibus. an habuerint inhoncstas cogitationes, responderint

EXPOSITIO
SEPTIMI PRÆCEPTI DECALOGI :

Non furtum facies. (1)

Pr:rccptum istud latissimè diffunditur, pluresque naturalis; et in secundo , an liceat alicui rem quasi complectitur materias. Cùm enim furti nomine, non propriam possidere : quibus præmissis statim articulo solùm injusta rei alienæ acceptio, sed etiam illius in tertio agit de furto, utpote quia ex violalo dominio justa detentio intelligatur, ex D. Thoma 2-2, quæst. alterius nascitur, adeò ut dominium sit basis et fun66, art. 3, ad 2, idcò restitutione opus cst , ad cujus damentum acceptionis et detentionis injustä et oblinaturam penetrandam necessaria est explicatio pos gationis restituendi. De his omnibus fusissimè agitur sessionis el dominii rerum, ut patet. Unde D. Tho in tractatu de Justitiâ et Jure, quæ hic compendiosè mas 2-2, quxst. 66, agens de furto et rapina, appositè breviterque attingemus in quantum opus est et sufliomninò exorsus est à rerum dominio , quærens arti cit ad hujus præcepti accuratam expositionem, Iccloculo primo an possessio rerum exteriorum sit homini rem ad hujusmodi tractatum remittentes.

PROLOGUS DE RERUM DOMINIO. Non est hìc sermo de dominio jurisdictionis, quod vendendi, ac de illà disponendi. Additur in suum conscilicet consistit in polestate gubernandi subditos, seu modum, ad differentiam dominii jurisdictionis, quod jure præcipiendi , vetandi, permillendi, judicandi, non tam utilitatem propriam superioris quàm infcpuniendi, etc. , sed tantùm de dominio proprietatis riorum respicit. Potest tamen dominus disponere circa bona temporalia, quod juxta D. Thomam 2-2, quidem de re suà quoad omnes usus, scd lege perorisquxst. 66, art. 1, consistit in potestate quam quis sos : quia cùm jure naturali omnia bona essent comhabet utendi rebus exterioribus ad suam utilitatem, . munia, et divisio ac appropriatio rerum exteriorum quasi propter se factis, soletque definiri : Facultas seu solùm jure gentium introducta fuerit, ut probat D. jus disponendi de re tanquàm propriâ in suum commo Thomas loco citato, dominio maximè convenit ut dum, quoad omnes usus à lege permissos.

restringatur ad usus lege permissos, ad observatioHinc habelur quòd dominium formaliter neque

nem justarum legum in commerciis ct contracticst ipse possidens, neque res possessa, sed ha

bus ab omnibus gentibus receptam. Adde quòd usus bitudo inter rem possessam et possessorem, quæ

qui non est lege permissus, non est reverà usus,

sed habitudo vocalur jus et facultas possidentis in

abusus ; et potestas ad talem usum, non est verè porem {possessam ut sibi subjectam et propriam , lestas, seu licita, legitima el juridica : imò nec moraila ut de cà disponere valeat : in quo differt à liter loquendo dicenda est potestas, cùm id solùm nudà possessione et usufructu, quæ non dant faculta verè possumus, quod jurc possumus. Ut aulem essen tem propriam et independentem ab alterius voluntate

tia dominii clariùs innotescat, explicandum est quid rem alienandi, sallein quoad substantiam, donandi, sit jus, quid usus, quid ususfructus, quid possessio.

Jus in definitione dominii positum, sumitur pro la(1) Nonnullae annotationes adjici possent explana cullale aliquid faciendi, sive obtinendi, aut in eâ inlioni hujus precepti Decalogi ; verùm ab illis absti sistendi el instituendi, vel aliquo alio modo se habendi, nemus, cùm subsequi debeat lractalus specialis de jure ei variis contracluum speciebus , in quo fusiùs

cui sine causà justà, absque injuriâ contraveniri necvolvcntur questiones ad hanc maleriam spectantcs.

quit, ex aliquà ordinatione legis et juris conccdentis, (Edit) jubentis, vel permittentis. Et duplex est, scilicct jus

clamat pro

in re, el jus ad rem. Primum est illud quod quilibet in ris, animi et juris adminiculo. Debet enim res apprerem propriam existentem sibi traditam ac specialiter hendi corporaliter, et aliquâ actione corporis, ut pedevictam habet, tribuitque actioncm ncdùm in perso dibus aut manibus vel oculis, vel simili modo in se, nam quæ illam retinet, sed in ipsam rem, quz proinde aut in alio in quo censeatur contineri, ut lenendo claubicumque transeat, semper cum illo onere transit, et ves domūs, vel scripluram quæ dat jus ad illam. De

domino suo. Secundum verò est circa ali bet autem res sic corporaliter apprehendi animo posquid quod nondùm est perfectè nostrum, nec aclu pos sidendi : unde bajulus, aut depositarius alienas pecusidemus, licet sit nobis devictum ex aliquâ obligatione nias apprehendens ad portandum, vel custodiendum, ad illud, solùmque tribuit actionem personalem. Jus non censentur propriè illas possidere. Solent autem aulem in definitione dominii positum sumitur pro jure tales apprehensiones juris adminiculo ac dispositione in re, cujus est præcipua et potissima species. Ex quo confirmari, ac sufficientes censeri ad possessionem patet omne dominium esse quidem jus, sed non omne constituendam, interveniente titulo. Altera verò posjus esse propriè dominium, saltem proprietatis, ac la sessio definitur : Jus insistendi alicui rei tanquàm suæ, tiùs palere, rectèque tenere locum generis in illius non prohibitce possideri. Dicitur jus, sive verum, sive definitione.

putalum, ut conveniat eliam illi qui rem injuste posTitulus dominüi ab ipso distinguitur tanquàin ejus sidet; habet enim facultatem moralem illam tuendi origo, radix, causa et fundamentum. Unde alicui di adversùs extraneos, imò et quodammodò adversùs ilcenli se esse alicujus rei dominum, dicere solemus, lius dominum, quatenùs non potest eam auf rre per quòd id probet ostendendo titulos, nempe ejus acqui- vim, sed duntaxat per viam juridicam, aut aliam jusitionem, aut per emptionem, aut per testamentum et stam. In conscientiâ tamen non habet jus illam relidonationem, aut per mutationem et præscriptionem, nendi. Additur tanquam suæ, id est, nomine suo, licet ex quibus tanquàm causis oritur dominium ut effe aliquando per alium eam apprehendat; sic pupillus cius, accedente rei traditione et possessione, tanquàm possidel per tutorem. Tandem non prohibitæ possideri. conditione sine quâ dominiuin et jus in re ab istä ra Sic jure positivo laicus redditur incapax possessionis dice ct origine regulariter non emanat. Porrò hic ti loci sacri, ff. dc Acquir. possess. I. Qui universas. tulus est duplex, scilicet verus et præsumptus. Tilu Possessio dividitur in civilem et naturalem. Civilis lus legitimus et verus, est vera radix, origo el causa est quæ parit effectus civiles, nempe rei usucapiodominii, ul legitima emptio, etc. Præsumptus verò nem et dominium fructuum ; juris est, quæ el animo probabiliter et juste est quando non adest quidem relinelur, etsi quis actu non possideat, dummodò anvera causa , præsumitur tamen adesse, ut cum quis lea possederit, aut ejus majores, cùm omne domi. bonâ fide emit, aut dono accepit rem ab eo, qui alie nium à naturali creperil possessione ff. de Acq. poss... mare non poterat, sincerè tamen credens illum posse, Clam possidere; et hæc possessio est perfecta, simac ejus esse dominum. Accedente enim tunc rei tra pliciter talis ac juridica. Possessio naturalis est qua ditione, illam cum titulo et sine peccato possidet, re quis rem ab alio civiliter adhuc possessam seu nontinetque quamdiù durat bona fides. Pari modo loquen dùm voluntate propriâ, aut juris dispositione dejedum est de titulo usûs et ususfructûs.

ctam, animo sibi retinendi, actu corporeo occupat; et Ususfructus est jus utendi et fruendi alienis rebus hæc est imperfecta, nisi aliquo jure civili adjuvelur; salvà earum substantiâ ff. de Usufructu, et Instit. eo aliunde est injusta, nec confert jus simpliciter. Unde dem tit. , unde constituitur tantùm in iis quæ non perfectissima possessio mixta est ex civili et naturali, unico consumuntur usu, ut in fundo, ædibus, et ju ut dùm quis occupat res quas civiliter possidet. Ilinc mentis, et non in aliis, v. 8., vino, oleo, nisi dando babetur, quòd possessio non tribuit jus disponendi de cautionem de æstimatione vini vel olei restituendå. re tanquàm propria, nisi quando conjungitur cam doUsufructuarius, v. g., alicujus domūs, non solùm po minio proprietatis. test eam inbabitare, sed et aliis locare. Item habet jus Dominium proprielatis dividitur in plenum seu perfruendi fundo alieno, sumendi fructus non tantùm ad fectum, el non plenum seu imperfectum, ff. de verb. usum proprium, sed etiam aliis vendendi, donandi, Oblig. I. Si ila stipulatus, et ff. Qui et à quibus I. Gealienandi, ad differentiam solius et nudi usûs : usua neraliter. Plenum est illud quo quis habol simul rei rius enim, v 8., potest quidem fruclum alieni fundi proprietatem cum usufructu ac possessione illius et sumere ad usum quotidianum, ac in eo ambulare et solus habet, ita ut hæc omnia in uno consolidentur, commorari absque domini incommodo; non tamen sine consorle. Non plenum verò esi, quando quis in aliis vendere aut donare. Item potest quidem domum dominio rei, v. g., hæreditatis adhuc indivisa, conalienam cuna familià inhabitare ac hospites recipere, sortes habet, ita ut sint plures domini cum eo, vel non tamen aliis locare : uterque rei substantiam mu quando unus habet quidem rei proprietatem, non latare, et extinguere non potest, sed inlegram, sarlam men usum et usumfructum, vel possessionem illius, lectamque præstare debet. In quo differunt à domino sed hæc ad alium pertinent. Iste enim licet sit domiproprietatis, qui habet jus alienandi et consumendi nus direclus, non potest tamen plenè disponere de re, etiam rei substantiam.

unde dicitur habere dominium non plenum ex parte Possessio una est facti , alia juris. Prima est actus objecti. Nec etiam dominium utile quod habet ususeu causa possidendi, et definitur : Detentio rei corpo fructuarius potest dici plenum, ob majorem rationem

cùm sit dominium tantùm secundùm quid. Ex quibus § 2. Ulrùm beneficiarii relineanl dominium redituum, constat definitionem dominii supra allatam propriè et bonorum ecclesiasticorum et ad restitutionen lesolummodò competere dominio pleno, ex directo et neantur, si hæc expcndant. Ulili consolidalis ac in unam personam simul accur In primis certum est beneficiarios licitè posse ex illis rentibus coalescenti.

bonis detrahere sibique appropriare quantùm opus est § 1. De subjecto dominii, seu quinam sint dominii et sufficit ad sus decentem sustentationem, illiusque capaces.

portionis congruæ dominium habere, cùm sit justa Quilibet homo in quocumque stalu et conditione re merces, et stipendium laboris et obsequii, quod eccleperialur, est capar dominii, qui ratione et libero ar siæ præstant : dignus est enim operarius cibo suo, et bitrio præditus est refertque Dei imaginem, in quo qui altari servil, de aliari æquum est ut vivat. Unde consistit radix et ratio dominii, juxta illud Genesis 1 : partem redituum illi correspondentem in proprios usus Faciamus hominem ad imaginem et similitudinem no necessarios et honestos consumere justè possunt. slram, ul præsit piscibus maris, volatilibus cæli, et bestiis An autem beneficiarius si parcè vivendo velit aliterræ ; id est, faciamus hominem cum intellectu, vo quid de cà portione sibi detrahere, licitè possit illud luntate et libero arbitrio, ut possit seipsum aliaque quod reservavit, aliis donare, ac de co disponere perinferiora regere, ut sic sui compos ac sui juris, possit inde ac de re suâ bonoque patrimoniali; affirmant de aliis rebus exterioribus lanquàm suis uti ac liberè communiter auctores, quia sicut operario liberum est disponere, consentire, velle retinere jus ad illas, invi mercedem consumere, ita in quos voluerit usus extoque animo pati earum ablationem, ac injuriam inde pendere. Et D. Thomas 2-2, q. 185, art. 7, ad 2, sic referre. Ita D. Thomas 2-2, q. 66, art. 1. Hinc colli ait : Bona ecclesiarum non sunt solùm expendenda in gitur pueros esse dominos earum rerum quæ ad ipsos usus pauperum, sed etiam alios usus, ut dictum est : et spectant, cùm sint rationales, habeantque liberum ar ideò si de eo quod usui episcopi vel alicujus clerici est bitrium, licet Lulores nomine illorum possideant. deputatum velit aliquis sibi subtrahere, et consanguineis Unde possunt fieri hæredes ac succedere in jus de

vel aliis dare, non peccat, dummodò illud faciat modefuncti ff. de Divers. et temp. I. Cùm hæres, idque pro ratè, id est, ut non indigeant, non autem ut ditiores inde bat Apost. ad Galat. 4. Item amentes sunt veri domini fiant. Unde Ambrosius dicit in lib. de Office : 1 Hæc suorum bonorum, quamvis non ulantur intellectu, et i autem approbanda liberalitas est ut proximos seminis libero arbitrio, sed usum rationis impeditum habeant: i lui non despicias, si egere cognoscas, non tamen ut iba .d enim non impedit, cùm ad dominium non requiralur a los ditiores fieri velis, ex eo quod tu potes conferre actualis usus harum potentiarum, alioquin dormientes i inopibus. , Ubi D. Thomas non videtur requirere illud amitterent; sed sufficiat quòd secundùm se, et se quòd parentes clerici sint pauperes, ad hoc ut possit cundùm suam naturam apti sint, et capaces uti suis re sine peccato illis tribuere quod sibi parcit de suâ conbus per intellectum, ac liberum arbitrium. Unde licet gruà portione : tunc enim posset ctiam ipsis elargiri pueri el amcntes à repub. justè privenlur guberna sine peccato de superfluo el redundante reditu eccle. tione et administratione bonorum, penés se tamen do siastico post suam decentem sustentationem, sicut et minium retinent. Hinc fit superiores dùm amittunt potest aliis pauperibus in eleemosynam dare, sicque gratiam per peccatum, non amittere jurisdictionem, nulla esset differentia inter ista bona; quod tamen cùm semper retineant dominji causam et fundamen D. Thomas non admittit, ut patet. Unde solùm intenlum, nempe liberum arbitrium, ut ostenditur in tra dit quòd clericus non peccat, moderatè tribuendc suis clalu de Justitiâ et Jure. Sequitur ctiani infideles ob pårentibus vel aliis aliquid de eo quod sibi ad coneamdem rationem esse dominos rerum suarum ; non gruam sustentationem necessariò detrahit, quantùır. enim ad dominium gratia aut fides requiritur : unde præcisè opus est et sufficit, ne in pauperiem et indigenfas non est Christianis, per se loquendo, spoliare ter tiam incidant, sed statum suum honestum conservent. ris suis paganos et barbaros, qui nec de jure nec de non verò ut ditiores evadant. Unde hujusmodi moderatio facto etiam quoad temporalem jurisdictionem illis attenditur penès exclusionem imminentis indigentiæ, subduntur, prout dictum est alibi.

quæ probabiliter reventura timetut, et non penès appoHinc sequitur servos esse capaces dominii, quamvis sitionem divitiarum et mutationis statûs in altiorem et illud exercere nequeant, dùin permanent in servitute : ditiorem : tunc enim per hanc dispensationem clerici similiter et religiosos professos, in particulari alicujus

peccare possunt ex inordinatione affectûs erga carnem rei dominium proprium habere non posse, ut habetur et sanguinem, per quam contingit ut parentibus plura de stalu Regul. can. Cùm ad monasterium. Hoc tamen

conferant quàm oporteat, et pauperibus non subvenon est , quòd de se absolutè non sint capaces, sed niant, secundùm quod requirit debitum charitatis. Non quia spontè à se abdicârunt in perpetuum potestatem tamen tenentur ad restitutionem, quia hujusmodi res et jus dominii , ac usum independentem rerum, sunt eorum dominio deputatæ, ut dicit D. Thomas loco voventes et proîtentes voluntariam paupertatem, et cilato in corp. loquens de bonis propriis, quæ clerici sine proprio vivere, ac si essent mortui mundo. Diffi

possidere possunt. Si enim in bis bonis patrimonialibus, cullas solùm restat de beneficiariis secularibus, an quæ ex ipså rerum conditione non obligantur paupescilicet habeant actu dominium bonorum ecclesia ribus et piis operibus conferre, sed sibi retinere, vel sticorum.

eliam aliis pro l:bilo elargiri possunt, adhuc tamen cx

inordinatione affectûs, hoc modo peccare possint, contenti sint ; verùm ctiam in reliquo vilx genere ac quantò magis in dispensatione residui portionis con lolà eorum domo caveant ne quid appareat, quod à grux, utpote quæ est de bonis ecclesiasticis ? Quia ta sancto hoc instituto sit alienum, quodque non simplimen dantur clericis in mercedem obsequii et stipen citatem ac vanitatum contemptum præ se habeat. dium sustentationis, quodammodò censentur quasi Posset forsan ex decreto Innocentii papæ XII à paupatrimonialia, sicut ea bona quæ acquirunt concionan cis annis solemniter emanato omnium cardinalium do, Missam celebrando, elc. Ideòque distribuentes ea calculo, sigillo ac juramento obsignato contra nepoparentibus immoderatè ncmpe ad eos ditandos, non tismum, desumi regula hujus congruæ portionis. In videntur peccare contra justitiam, nec proinde ad re hâc enim Bulla taxantur, delerminantur, et assignanstitutionem obligari, ut colligitur expressè ex D. Tho lur ex reditibus Ecclesiæ duodecim mille nummi in må ibidem, benè tamen alio peccato.

annum pro decenti sustentatione cardinalis patroni et Hinc concilium Trident., sess. 25 de Reform., cap. 1, nepotis pontificis pro tempore existentis, et nihil amdistrictè clericis prohibet ne ex redilibus Ecclesiæ con pliùs. Hinc inferiorum prælatorum congrua portio ex sanguineos familiaresve suos augere studeant, cùm Apo fructibus beneficii, per detractionem pro ratâ et prostolorum canones prohibeant ne res ccclesiasticas quæ portione distantiæ inferioritatis et recessûs ab hâc suDei sunt, consanguineis dor.ent. Quæ prohibitio non in premå dignitate quodammodò taxari, et determinari congruè nec violenter intelligi potest, nedum de su haud difficile esset. Et fortè quinque mille nummi de persluis beneficii redilibus absolutè, sed de iis etiam fructibus pinguissimi episcopalås forent sufficientes de quibus est sermo in præsenti. Unde beneficiarius ad congruam portionem episcopi sublimioris constiquantumvis illius portionis sit dominus, usus lamen

tuendam; tres mille nummi communiter satis essent talis dominii determinatur, ne scilicet in vanos usus pro decenti sustentalione aliorum; mille pro abbatibus et ad parentes ditandos hujusmodi reditus consumere insignibus ; tandem quingenti nummi pro aliis comvaleat. El ex præcepto habct istud onus annexum illos munioribus, per se loquendo, seclusis negotiis, necesinsumendi in proprios, aul in pios tantùm usus, ita ut sitatibus et circumstantiis, quæ per accidens occurcontrarium facicns mortaliter peccet, transgrediendo rere possunt. Verùm de his non me intromilto, nec in grave istud ac strictissimum Ecclesiæ præceptum,

alicnam messem falcem mittere intendo, solùmque sundalum in natura, conditione et constitutione hu nudè rem propono, viris probis ac sapientibus relinjusmodi bonorum ecclesiasticorum, quæ sunt res Dei quens judicium; ipsi sibi viderint beneficiarii. Porrò sacræ, illi dicatæ, Christi et pauperum patrimo- beneficiarius quantumvis habens pingue patrimonium, nium, etc. Et quantùm ad hoc, videtur de istà portione aut aliunde dives, licitè potest desumere suam conpari modo esse ratiocinandum ac de reditibus super gruam portionem ac decentem sustentationem, ex re. fluis et redundantibus, juxta principia auctorum qui ditibus et fructibus sui beneficii, ac de illå vivere aut docent bencficiarium esse quidem illorum dominum, disponere, ut ait D. Thom. quodlib. 6, a. 10; et 2-2, el tamen profanè expendendo, peccare mortaliter, li q. 185, art. 7, ad 3, et colligitur ex Apostolo 1 ad cet ad restitutionem non tenealur.

Corinth. 9; et ex causâ 1, q. 2, cap. Ultimo, el ex Porro hæc congrua pars ex fructibus beneficiorum, causâ 12, q. 2, cap. Charilalem; ratione siquidem laquac necessaria est ad decentem sustentalionem bene. boris el officii spiritualis quod præslant, debelur eis ficiarii, non consistit in indivisibili, sed habet latitu aliquod stipendium; et quòd aliunde sint divites, id dinem juxta locorum, negotiorum, personarum et tem omninò et merè per accidens se habet, nec ab eis porum circumstantias, ncc potest eadem uniformis tollit hujusmodi jus ad vivendum de allari, prout regula certa pro omnibus assignari. Unde D. Thomas fusè probabitur tract. de Just. in præloquio de Doquodlibet 6, art. 12, ait, quod beneficiarius non peccat minio. mortaliler, eliamsi fortè aliquid plus in suos usus con

Tota igitur difficultas est de fructibus beneficiorum verlal, quàm oporteat; talia enim, quia in singularibus ac reditibus ecclesiasticis, qui supersunt, redundant est eorum judicium, non possunt per omnimodam certi et superfluunt, post demplam sustentationem conludinem definiri, dummodò in modico solùm deficiat et gruam ac decentem episcopi et beneficiarii, an scilisuperabundet. Potest enim hoc fieri absque bonæ fidei cet sub peccalo mortali, teneatur illos impendere in dvirimento, quia non potest homo in talibus punctualiler eleemosynas et pios usus. Et quidem omnes conveaccipere illud quod fieri oportet. Si verò sit multus exces niunt beneficiarium peccare mortaliter, fructus illos sus, non potest latere. Unde videtur bonæ fidei repu impendendo non solùm in usus turpes et de se illicignare : ideò non est absque peccato mortali.

tos, sed etiam in profanos, vanos, et de se licilos, v. Monet concilium Trident. loco citato, episcopos non 8., ad ditandos parentes, amicos, ctc.; sub gravi enim ad propria commoda, non ad divitias, non ad luxum, obligatione tenetur eos in pauperes piaque opera insused ad labores et sollicitudines pro gloriâ Dei vocatos mere, sive habeat illorum dominium sive non. Qui esse. Vult ut ila se componant, ut reliqui ab cis fru enim docent esse dominum aut usufructuarium, adgalilalis, modestie, sanctæque humilitatis exempla dunt esse ligatum ad certos usus, et habcre onus istud petere possint. Quapropier exemplo Patrum nostro annexum ex præcepto Ecclesiæ, ut constat ex verbis rum in concilio Carthaginensi, non solum jubet ut concilii Tridentini mox relatis, quod videtur esse decpiscopi modestà supellectili, menså, ac frugali viclu clarativum juris naturalis. Ex hoc cnim quòd Lilia

« VorigeDoorgaan »