Pagina-afbeeldingen
PDF
ePub

llinc D. Thomas non dixit quod liccat optare mortem ac desiderare ob propsium temporale emolumentum. peccatoris, ut ipse melior efficiatur, vel ab aliorum llinc idem pontifex Innocentius XI meritò damnavit nocumento cesset, sed dixit propter hoc ei oplari adhuc islam recentiorum propositionem : Licitum est posse ægritudinem, aut aliquod impedimentum. Duo absoluto desiderio cupere morlem patris, non quidem u igitur requiruntur, ut alicui malum temporale optari malum palris, sed ut bonum cupientis, quia nimirùn er possit licitè. Primum est quòd optetur mali remotio obventura est pinguis hæreditas. Et adhuc islam, præspiritualis vel temporalis in eo cui optalur malum, cedentibus abominabiliorem : Licitum est filio gaudere vel in alio quem injustè vexat; ila lamen ut si caren de parricidio parentis, à se in ebrietate perpetralo, protia boni, propter quod inducendum oplalur malum, pler ingentes divitias inde ex hæreditate consecutas. non sit reverà malum in optante, eò quòd sit privatio Heu ! quis in tali filio, aut poliùs naturæ monstro, et carentia boni indebiti, tunc nullum prorsùs malum tripudium hujusmodi non abhorreret? Quis hanc seroteniporale, sive grave, sive leve alteri oplari possit.

cem et supra modum barbaram impietatem non exeSecundò, requiritur proportio debita inter malum quod crarelur? Tam amara et inopinala parentis cædes, à optatur el nocumentum quod timetur et quod per cæteris dolorem et lacrymas extorquet; et in filio hoc intenditur removendum, ut mox explicatum est. gaudium sine inhumanitale et culpå excitabit ! in filio, Probatur secundò nostra conclusio ratione funda

inquam, propriis manibus illam inferente ! Sic etiam mentali. Oplare alicui mortem naturalem etiam affectu esset licitum filio gaudere de homicidio patris à sicario inefficaci ex motivo emolumenti temporalis etiam voluntariè ac injustè perpetralo, quia tunc filius resmagni momenti, est actus intrinsecè malus. continens peclu hujus cædis , non minùs culpå vacaret, quàm specialem difformitatem contra rectam rationem, con dùm ipse in ebrietate constitutus illam perpetravit; et tra aquitatem ac justitiam, et contra dilectionem quamvis alterius culpa lunc intercedat, objectum laproximo debilam. Ergo id nequit esse licitum. Prob. men gaudii in filio non foret hujusmodi culpa , sed antecedens : Contra rectam rationem, contra justitiam effectus bonus inde subsecutus , pinguis scilicet hæreet charitatem est ut quis alteri à quo minimè læditur, ditas, de quo juxta islos recentiores, licitum est gaunec malum accipit, neque injustum palitur, oplet ma dere. Et certè si licitum sit absoluto desiderio cupere lum, et omninò irreparabile. Item quòd ille, qui justė mortem patris, non quidem ut malum patris, sed ut possidet bona sua, illis privetur, et præcipuè mediante bonum cupientis, etc., licitum etiam erit de ipså gaumalo omnium gravissimo, scilicet morte. Alqui hoc dere quocumque modo accidat, quia impletio desiderii contingit in præsenti. Ergo contra rationem et æqui- affert gaudium, et si desiderium sit licitum , gaudium talem est alicui ob emolumentum temporale mortem quoque de eodem objecto, et ex eodem fine erit licioplare, de eå gaudere, ac de illius vitâ tristari; aliàs

lum. Hinc etiam exploditur aliud recentiorum dogma liceret etiam ex eodem motivo alterius mortem à Deo asserentium licitum esse matri filiarum mortem expetere ; licitum quippe est petere quodcumque licitum petere, eò quòd ob inopiam vel earum deformitatem, est desiderare, quod falsissimum esse constat. Nec illas juxta volum suum aut conditionem elocare nevalet dicere desideriumi et gaudium de morte alterius queat, vel earum ob causam corvè malèque traciclur à non esse de eâ quatenùs est malum illius, sed quate marito. nùs est bonum oplantis, nempe ut est adductiva pin. Quæres an quis possit licitè sibi optare mortem guis hæreditatis. Non valet , inquam, quia eâdem ra naturalem, Deumque rogare ut illam immittat.—Resp.:

1 tione viarum grassatores, ac malefactores, possent se 1° quòd si quis patriæ cælestis desiderio accensus, excusare dicendo quòd occidunt transeuntes ex bono exemplo D. Pauli, cupiat dissolvi et esse cum Christo, motivo, nec volunt illorum necem , quatenus est illis vel mortem exoplet ut eripiatur ex hoc seculo nemala , sed quatenùs est causa emolumenti inde sibi quam ut Deum non ampliùs offendere valeat, aut inprovenientis, quod est absurdum. In proposito autem jurias contra ipsum illatas non videat, tunc iste non primarium objectum et finis operis est malum proximi, peccat, quinimò aclum heroicae charitatis exercet, licet molivum et finis operantis sit bonum proprium; Resp. 2° quòd si quis sui compos , ad vitandas hujus quod motivum nequit tale objectum cohonestare, nec vitie calamitates et erumnas, ex irâ , impatientià , et à malitià denudare, cùm non tollat desiderium de passione immoderatâ , sibi deliberatè exoptet mortem, morte alterius, quam non licet privatze personæ illi non solo ore, sed ex corde, non videtur à gravi inferre , sicut motivum furandi ad dandam eleemosy peccato excusandus. Tum quia D. Thomas 2-2, q. 125, nam, non excusat à peccato furti. Confirmatur, nam art. 2, ad 2, ait quòd ille qui se periculis mortis exactus internus etiam inefficax sumit speciem ab eodem ponit, ut fugiat servitutem vel aliquid laboriosum, છે. 'objecto, à quo aclus externus ipsi correspondens. Sic timore vincitur, quod est contrarium fortitudini. Ergo cogitatio morosa de re lurpi, peccatum est ejusdem velle incurrere mortem potiùs quàm sustinere mala speciei cum opere venereo illi correspondente, ut morte minora, non est virtutis, sed vitii : tum quia tale palet. Et ut ostendunt nostri theologi 1-2, omnes actus desiderium graviter lædit charitatem, quam quisquis voluntatis, præter intentionem finis, sumunt speciem sibi debet, dùm vult privari vilà quæ est maximum ab objecto , seu sine volilo, non à motivo. Ergo sicut bonum naturale, cujus non est dominus, absque causa non est licitum persone privatæ mortem proximi, rationabili, cùm lunc tale desiderium bono fine, nempe præsertim innocentis procurarc, ita ncc eam optare majori commodo ac maximi momenti bono non ho

17

TU. XIV.

nestelur. Hinc colligitur mulierculas et presertim priè loquendo est passio quædam appetitus sensitivi, velulas graviter peccare, quæ ob res minimas vocife à quà vis irascibilis denominatur. Passio autem apperantur, et ex impatientiâ sibi mortem exoptant, nisi litûs sensitivi in tantum est bona, in quantum ratione cas excusare velimus ex defectu advertentiæ et delibe

regulatur : si autem ordinem rationis excludat, est rationis, aut quòd non seriò mortem sibi oplent, ut id mala. Ordo autem rationis in irâ potest attendi quantùm plurimum contingit. >

ad duo. Primò quidem quantùm ad appetibile in quod Non omittenda est hic Cajetani doctrina in Summå tendit, quod est vindicta. Unde si aliquis appetat quod v. Maledictio, ubi ait quòd maledicere seu optare ma secundùm ordinem rationis fiat vindicta, est laudabilis lum alteri, dupliciter incurritur, scilicet vel per se, ire appelitus, et vocatur ira per zelum. Si autem id est, ex intentione maledicendi , ut malum pæna aliquis appetat quòd fial vindicta qualitercumque contra sub ratione mali ipsi eveniat, el sic est peccalum ordinem rationis, puta si appelat puniri eum qui non mortale ; nisi propter imperfectionem actus, vei ex meruit, vel ultra quàm meruil, vel etiam non secundùm parte mali, quia minimum est, et parùm pro nihilo legitimum ordinem, vel non propter debitoni finem, reputalur; vel ex parte affectùs, quia non ex consensa qui est conservatio justitiæ et correctio culpæ, erit rationis cupiebal, excuselur. Secundò incurrilu: ma appetitus iræ vitiosus, et nominatur ira per vitium. ledictio, materialiter , cùm quis maledicit verbo, sed Alic modo atlenditur ordo rationis circa iram quantùm non animo maledicendi, sed ex subreptione, vel lapsu ad modum irascendi; ut scilicet motus irc non immolinguæ, aut malo 'su, hujusmodi profert. El est veniale deratè fervescat, nec interiùs nec exteriùs. Quod quipeccalum. Monet tamen Cajetanus confessarium ne dem si prætermittatur, non erit ira absque peccato, faliatur quoad duo: Frimò ad discernendum si persona etiamsi aliquis appelat justam vindictam. Monel autem maledixerit ex animo, an con. Siquidem non oportet D. Gregorius, lib. 5 Moral., cap. 33, curandum suminspicere ad lempus quietis, sed ad tempus irx et moperè esse ne ira quæ ut instrumentum virtutis furoris : ex hoc enim quòd post iram persona quicta assumitur, menti dominetur, ne quasi domina prreat, nollet malum illi cui imprecata est, non habelur signum sed quasi ancilla ad obsequium parala à rationis tergo sufficiens quòd non maledixerit ex animo, sed solùm nunquàm recedat. Hæc autem, etsi in ipså executione quòd non perseveraverit in malo animo. Unde oportet actùs judicium rationis aliqualiter impediat, non tamen scire si, tunc quando imprecabatur, passio iræ et rectitudinem rationis tollit. Unde D. Gregorius ibidem luroris in tantum prævaluit quòd flexit voluntatem ad dicit quòd ira per zelum turbat rationis oculum, sed consensum, ita ut tunc voluisset ut evenerit quod im ira per vitium excæcat. Non est autem contra rationem precabatur. Nam si sic est, non excusalur à mortali: virtutis ut intermittatur deliberatio rationis in execusicut nec ille qui ex nimio libidinis ardore fornicari tione ejus quod est à ratione deliberatum, quia clim vellet, quamvis transactâ tentatione nollet, ac gaudeat ars impeditur à suo actu, si dùm debet agere, delibequòd non fecerit, et mullùm dolcrel si fecissel, etc. reţ de agendis. Secundò Cajetanus docet quòd ad discernendum ani Igitur ira vitiosa est appelitus vindicla inordinatus mum ejus qui maledixit creaturæ irrationali respective à rectâ ratione exorbitans, ui dùm quis appetit vinad bona humana , v. g., diei in quo quis natus est, etc., dictam injustam, sive sit injusta secundùm se, pula oportet examinare animum dicentis. Si enim oplando quia appetit quòd alius occidatur, qui mortem non alteri vel sibi malum notabile, dixerit : Maledictus sit meruit; sive sit injusta quantùm adactorem, puta quia dies nativitatis ! quasi optans alium non esse natum, licet mereatur mortem, non tamen ab homine privaaut fuisse malè natum; sine dubio est peccatum mor lo; sive sit injusta quantùm ad intentionem appelentis, tale. Si verò ex irâ maledixit illi diei, et intendit quòd quia licet ille mereatur mortem à judice, iste lamen dies sit maledictus, non tamen per hoc intendit velle illam appelit non ut justam, sed ut sui animi satiatiut ille habuerit, vel habeat malum ex nalivitate sua, vam. Sic autem ira est peccatum mortale ex genere ita ut non intelligat verborum proprium sensum, quòd suio, quia contrariatur charilali, ut docet D. Thomas scilicet redundet in maledicendum illum hominem 2-2, q. 158, art. 2. Et quidem capitale, ut probat. D. nascentem , est peccatum veniale. Hactenùs Cajetanus. Thomas ibidem art. 6, cùm ex irå mulla vitia oriri ARTICULUS II.

possint, sive ex parte sui objecti, quod multùm habet

de ratione appetibilitatis, in quantum scilicet vindicta De iracundiâ et odio proximi ac inimici.

appetitur sub ratione justi vel honesti, quia sua dignitate Catechismus concilii Tridentini reducit ad istud

allicit; sive ex suo impelu, quo mentem præcipitat ad præceptum ea quæ Christus Dominus contra iram Ira

inordinala quædam agenda. Ira enim dicitur janua dit Matth. 5, áliaque peccala interiora contra proxi vitiorum per accidens, scilicet removendo preliibens, mum. Intelligendos tamen est Christi sermo de irá

id est, impediendo judicium rationis , per quod bomo malà quæ vindictæ libido est, el lædendi conjunctum retrahitur à malis. Directè autem et per se ira est aliaffectum habet : potest enim quandoque ira bona esse, quorum causa specialium peccatorum, quæ dicuntur quà scilicet irascimur his quos diligimus, non ut læda filize ejus : sex autem assignat D. Gregorius, lib. 31, mus , sed ut corrigamus , juxta illud Psalnı. 4: Irasci Moral., nempe rixam, tumorem mentis, contumeliam, mini, et nolite peccare.

clamorem , indignationem, el blasphemias, quas ertra juxta D. Thomam 2-2, q. 158, ari. 1 ct 2, pro ponit D. Thomas ibidem art. 7. Ira tamcn potest esse

solummodò peccatum veniale in individuo cx imper ministris; sicque contra rationem et contra justitiam fectione actús, vel ex parte irati, dùm ira non est ex est sumere vindictam de inimico propriâ auctoritale : consensu rationis, ut contingit in passionum molibus tandem quia plures ethnici solo lumine naturali id antequàm verè consentiainus; vel ex parte vindicte, senserunt justuni ac rationabile , ul multis exemplis que minima est, ut contingit in punitionibus minimis, demonstrant auctores. que si fierent pro nihilo haberentur.

Nunquàm licitum est inimicum odio habere, sed Contingit insuper iram à rectâ ratione discordare slatim ac odium contra aliquem concepimus, illud ex alio capite, nempe quantùm ad modum irascendi, sub peccato deponere, tenemur. Ratio est quia pricputa dùm quis immoderatè et nimis ardenter interiùs ceplum de non odio habendi proximos est negalifervescit, aut exteriùs secundùm exteriores motus vum , proinde obligans semper el ad semper : hoc supra modum excandescit. Et tunc ira non est sine autem præceptum negativum habetur et continetur peccato: veniali quidem, si justam appelat vindictam virtualiter in præcepto affirmativo quo inimicos dilinudusque sit iste excessus; si verò sit connexus cum gere tenemur. Hoc autem præcepto aflirmativo oblialiquo contra Dei et proximi dilectionem ut blasphemiâ, gamur ad non frustrandum nec excipiendum à commaledictione ex animo, etc., lunc ex adjunclo lethali munibus benevolentix signis exterioribus ; inimicum, erit peccatum mortale. Vide D. Thomam quæstione eà solùm ratione quia est inimicus, et qui aliter facilatå, et q. 12 de Malo.

cit, mortaliter peccat, nisi levitas materiæ, aut indeliIndignatio est quandò aliquis ex ira sic afficitur beralio actùs illud reddat veniale , prout colligitur contra proximum, ut illum habcat lanquàm indignum Matth. 5 : Diligite inimicos vestros, bencfacite his qui suâ affabilitate, conversatione, etc. Et est peccatum

oderunt vos, et orate pro persequentibus vos. Quibus propter inordinatam passionem, et communiter veniale, verbis non tantùm præcipitur inimicorum dilectio , procedens ex hoc quòd indignum quis reputat se à tali sed etiam exhibitio ad minùs signorum benevolentia biomine nunc pati scu tractari. Potest lamen esse pec communium. Cùm enim effeclus et signa benevolencatum mortale, quando scilicet procederet usque ad

tie ex interiori dilectione procedant eique proporsubtrahendum aliquid de necessitate salutis proximo, tionentur, eodem modo ratiocinandum est de istis aut usque ad deliberatum contemptum, aut odium signis exterioribus ac de dilectione inimici. Sunt proximi cresceret, aul causarel scandalum, etc. Polest enim quædam signa vel beneficia dilectionis qux exbiaulem quandoque esse sine peccato, quando scilicet bentur proximis in communi, pula dùm quis orat pro ex justo rationis judicio procedit, juxta illud D. Grego omnibus fidelibus , vel pro toto populo, aut aliquod rii: Indignantur justi, sed non dedignantes, hoc est non bencficium impendit toli communitati , etc. Et talia habentes affectum inordinatum. Sic superiores justa

inimicis etiam exhibere est de necessitate precepti, de causâ possunt isto modo erga inferiores se gerere, nec possuut ab iis excludi absque livore vindicte, ct ul sic magis doleant de casu, et in futurum cautiùs absque peccato. ambulare discant. Unde D. Thomas 2-2, q. 158, art.

Alia verò sunt amicitize signa specialia et bc8, ait quòd defectus irx., quæ est simplex molus vo nelicia quæ exhiberi solent quibusdam personis. Et luntatis quo aliquis non ex passione sed judicio rationis ista inimicis præstare non est de necessitate salupoenam infligit, est peccatum; citatque D. Chrysost. lis, sicut nec omnes homines singulariter diligere, homil. 11 super Matth. Oper. imperfect. dicentem quòd

nisi secundùm præparationem animi, nempe quòd ille qui cum causâ non irascitur, peccat. Patientia enim homo sit ita animo dispositus ad hoc quòd inimiirrationabilis vitia seminat, negligentiam nutrit, et non cum in singulari diligeret eique succurreret sicut solùm malos, sed etiam bonos invitat ad malum. Non aliis, si forel in necessitate constitutus: extra verò neloquimur hic de peccato indignationis quod procedit cessitatis casum ea benevolentiæ signa specialia exhiex superbiå, sed de eå quæ iram comitatur.

berc ei propter Deum est tantùm de consilio et de Odium inimici dupliciter considerari potest : primò perfectione charitatis, ut docet S. Thomas 2-2, q. 25, ratione inimicitiæ reduplicativè; secundò ratione sub art. 8, in quo innuit non esse faciendam differentiam slantiæ, seu naturæ hominis. Cerlum est autem quòd de inimicis, magis quàm de quovis alio homine ut sub priori consideratione non est diligendus inimi proximus est : omnibus autem in necessitate consticus : sic enim malum ut lale diligeretur, nempe

Lutis subvenire lenemur ex charitale. Imò si inimicus prout pravam animi asseclionenı et peccatum habet.

ut talis non peccet contra Deum, non videlur contra Sed tantum sub posteriori ratione, nempe prout est

rationem charitatis aliquando eum diligere eliam ut homio et nosler proximus : sic enim mandat Christus est nobis molestus ac contrarius, si illa contrarielas Dominus uit à nobis diligatur Matth. 5 : Ego autem

aliundè non sit offensa Dei, sed tantùm nobis invisa. dico vobis : Diligile inimicos restros, etc. Quibus verbis Cajetanus in Summâ, v. Odium, ait quòd odii effenon solùm cousilium, sed etiain præceptum insinua clus seu signa prohibita sunt, subtrahere proximo lur. Inimicus enim est noster proximus : sub pre debila beneficia eo modo quo sunt illi debita ad hoc, ceplo autem tenemur nostros proximos amare sicut el similiter debita colloquia co modo quo sunt illi denos ipsos. Ilcm quia contra rationem est odisse natu bila ab islo. Sunt autem debita proximo à concive ram propter culpam, et opus Dei propter malitiam - que debentur civitati in communi; à consanguineo hominis. Item quia vindicia Deo reservatur cl cjus que debentur consanguinit:ati in communi; à Chri

stiano que debentur S. Ecclesiic et communioni lide illo communi benevolentiae et dilectionis. llinc qui sium in communi. Sufficit ilaque ut in communibus inimicum paris conditionis salutantem ipsum, ex animo orationibus et aliis Ecclesiæ generalibus non excipiam ac de industrià vicissim non salutat , mortaliter peeChristianum inimicum; in communibus civitatis offi cat ob eamdem rationem. Considerandæ tamen sunt ciis non excipiam concivem inimicum ; in communi circumstantiæ loci, temporis, personarum et consuelubus consanguinitatis , non excipiam consanguineum dines patriæ ; si nempe id reputelur pro notabili coninimicum, etc. Et propterea nisi casus accidat, in temptu, qualis ferè semper esse videtur quandò non quo debcam huic in particulari, sicut non teneor actu resalutans est inferioris conditionis. Si enim esset interiori cogitare de islo in particulari, ita nec teneor superior, prælatus, aut pater, aut nobilis, lunc illa in particulari benefacere aut loqui. Hinc confessarius denegatio resalutationis erga inferiorem , filium aut tollere polest multos scrupulos personarum offensa plebeium, non habetur pro contemplu, nec causat rum, quæ absque odio cum illo qui oflendit, nolunt scandalum; quia etiam anle inimicitiam solebat eum particulariter conversari aut colloqui, quia non tenen non resalutare, neque ad hoc tenebatur : prudentia tur nisi in casu debiti.

tamen in his judicandis opus est, et ponderandum quà Verùm Bannes benè monet quòd in hâc materia intentionc fiat isla denegatio. Idem dicendum de colquædam definiuntur à D. Thomå et à doctoribus licita loquio el conversatione cum inimico. Ilinc quandò cssc secundùm rigorem legis, absolutè secundùm se inimicus veniam petit, tunc non satis est ejus dilespeculativè, quæ tamen in praxi frequenter ex cir clionem in corde habere, et odium deposuisse; sed cumstantià et scandalo proprio vel alieno non sunt

exhibenda sunt illi signa particularia reconciliationis, licita. Si enim, v. 6., quis se sentit valdè propensum

spectałå occasione et conditione persona. Non tencad rancorem, odium, et vindictam, videique remedium

tur tamen liesus remittere omninò satisfactionem inesse ne in malum consentiat, considerare bona aliqua juriæ et reparationem damnorum ; debet tameu cx qua sunt in inimico, ad illum

or inclinare, pro ipso

charitale acceptare si inimicus eam offeral sufficienorare, elc., tunc his remediis uti debet ex vi hujus tem et abstinere à gravi illius damno, quod à judice præcepti quo lenelur non odio habere inimicum , et reciperel. Experientiâ enim constat, quòd vix deponon se vindicare. Ilinc casus in istå materiâ occurren

sito odio, injuriarum actionem aliquis in judicio pro-les facilè resolvi possunt. Inprimis si aliquem verbo sequitur.

ARTICULUS II. aut signo salutare, sit specialis honoris vel benevolentie signum, non tenetur aliquis per se loquendo

De ricâ, discordia, contentione, litigio, sedilione , cru illud exhibere inimico, sicut nec aliis proximis com

delitate, aliisque similibus vitiis.. .muniter; per accidens lamen aliunde et ex circui Rixa juxta D. Thomam 2-2, q. 41, art. 1, estu.cstantiis ad id poterit obligari ex charitate , quando dam contradictio ad facta perveniens, seu quando scilicet et hoc postulat ratio vitandi scandali, si aliqui aliqui ex irà invicem se percutiunt : et ideò videtur inde sumerent occasionem idem faciendi , aut existi esse quoddam privatum bellum quod inter privatas mandi odium inimici esse licitum, aut non esse grave personas agitur, non ex aliquả publicà auctoritate, peccaluni. Item quando sentiret per omissionem hu sed magis ex inordinalá voluntate quà unus homo jusmodi signorum crescere in corde suo inimici intendit alium lædere. Semper importat peccatum, et odium. Jtem quando probabiliter speratur eå saluta quidem mortale in co qui alterum invadit injustè. Intione inimicum odium depositurum, ct ad reconcilia ferre enim nocumentum proximo etiam opere miltionem venturum : è contra verò ex illius omissione nuali, non est absque peccato mortali. In eo autem magis implacabilem futurum. Bannes existimat signa qui se defendit, potest essc sine peccato : et quandospecialia non esse, quæ secundùm consuetudinem que cum peccato veniali, ct quandoque cum peccato patriæ fiunt tali persona. V. g. , si inimicus sit meus mortali sccundùm diversum molum animi illius, consanguineus, aut notus, aut aflinis in proximo gradu, et diversum modum se defendendi. Nam si solid cui ego antea hujusmodi signa honorifica exhibebam, animo repellendi injuriam illatam , et cum debita maximè si esset episcopus seu prželatus meus, moderatione se desendit, non est peccalum, nec possem dissimulare eaque omittere absque peccato propriè dici potest rixa ex parte ejus. Si verò ciin! mortali : tunc enim censclur quædam vindicta. Simi animo vindiclie vel odii, vel cum excessu debie liter inter consanguineos hæc signa honorifica parti moderationis se defendat, semper est peccaluja. cularia sunt veluti communia el debita inter ipsos : sed veniale quidem, quando aliquis levis raotus odii, sicut enini inter illos specialis debet esse dilectio , ita

vel vindictæ se immiscel, vel cùm non multùm ex. eliam specialibus benevolentic signis mutuo se pro cedit moderalam defensionem. Mortale autem quandò sequi debent, praesertim cùm talium signorum omis obfirmato animo in impugnationem insurgit ad cum sio vix possit esse absque scandalo.

accidendum , vel eum graviter lædendum. Rixa igitur Hinc juxta Sylvestrum et alios, qui salutat alios ho propriè est peccatuin mortale ex genere suo, quia est mines in quorum cætu reperitur ejus inimicus , gra nociva proximo. Et si ex utraque parte se tenet, id viler peccat si eum ab hujusmodi salutatione excipiat; est, si mutuò contra se pugnent irati, utrinque est pee. quia regulariter loquendo lunc intervenit scandalum, catum mortale. Ad Galat. 5, rixe ponuntur inter opera toutcmplus et acerbatio inimici, et excluditur à signo carnis, quiz agunt regnum Dei non consequentur.

[ocr errors]

vix ego

Discordia importat quamdam disgregationem volun puta quia homo non tenebatur illud scire, pariter at Fauim, in quantum scilicet voluntas unius slal in uno, discordia excusabitur. llem considerandum est damel voluntas alicujus alterius stat in altero ; sicque ab num scu nocumentum quod ex liac discordià cousealiquo discordare, est recedere ab ejus voluntate. Id quitur. Discordia autem quæ fuit inter DD. Paulum que polest essc aliquando bonum, aliquando malum ; et Barnabam, fuit per accidens, el non per se : utersicut enim voluntas hominis adhærens Deo est quic que enim intendebat bonum. Sed uni videbatur hoc dam regula recta à quâ peccatum est discordare, ila esse bonum, aliud alteri : quod ad defectum humaeliam voluntas hominis Deo contraria, est quædam num pertinebat. Non enim erat talis controversia in perversa regula à quà bonum est discordare. Unde jis que sunt de necessitalc salutis , quamvis hoc ipfacere discordiam per quam tollitur bona concordia , sum fuerit ex divinâ providentià ordinatum propter quam charitas facit, est grave peccatum. llinc ad Ga utilitatem inde consequentem. Hec D. Thomas 2-2, lal. 5, dissensiones et discordiæ ponuntur inter opera 9. 37, art. 1. carnis, de quibus subditur quòd qui talia agunt , re Sicul discordia importat contrarietatem quamdam

gnum Dei non consequentur. Et Proverb. 6 dicillir : in voluntale, et rixam in opere, ita contentio dicit Ser sunt quæ odil Dominus; et septimum detestatur ani contrarietatem quamdam in locutione. Aliqui enim ma ejus, nempe seminare discordias inter fratres. Cau dicuntur contendentes ex hoc quòd unusquisque desare verò discordiam per quam tollitur mala concor fendit locutione id quod sibi videtur, verbisque contra dia , scilicet in malâ voluntate, est laudabile, èi hoc alium tendit. Unde contentio vocatur pugna locutiomodo laudabile luit quòd D. Paulus, Act. c. 23, posuit nis, non secundùm rationem, vel quantùm ad rem de dissensionem inter eos qui erant concordes in malo quà est contentio , vel quantùm ad modum contenscilicet inter Sadducæos et Pharisãos. Et Dominus dendi. Unde quandoque est peccatum veniale, quande se dicit Mallh. 10: Non veni pacem millere, sed doque mortale : si enim pugnet contra veritatem coglodiuin.

gnitam, judicanda erit secundùm veritatis naturam ; Discordia polest bonam concordiam tollere dupli id est, si veritas impugnala sit veritas fidei, aut neceseiter : uno modo per se, alio verò modo per acci saria ad salulem alicujus, aut pertineat ad bonos modens. Per sc quidem in humanis actibus ct moribus res, contentio pugnans contra talem veritatem , est dicitur esse id quod est secundùm intentionem. Unde perniciosa, ct per hoc peccatum mortale. Quâ de causa per se discordat aliquis à proximo , quando scienter Apostolus ad Galat. 5, illam ponit inter opera carnis. el ex intentione dissentit à bono divino et à proximi Si verò hujusmodi veritas lalis non est, ut oppositum bono, in quo debet consentire. Et hoc est peccalum sit mendacium perniciosum, contentio contra illam mortale ex suo genere propter contrarietatem ad eril solùm peccatum veniale: quæ demùm intelligenda charhatem : potest tamen esse solùm veniale propter sunt formaliter de pugnanle ex intentione contra veimperfectionem actùs, ut in primis motibus. Item ex ritatem, ut eam verè impugnet. Nam si ex aliâ intenparle materiæ, ut si tollat concordiam solùm in mini tione procedat, puta disputationis vel exercitii gratia mis. Rcquiritur autem quòd quis dissentiat à divino vel ex ignorantià ineulpabili, tunc non est contentio el proximi bono in quo debet consentire: nam discor nisi materialiter, cùm non tendat ut veritatem impudie peccalum completum lollit concordiam, non gnet et supprimat, et est aliquando laudabilis si disquamcumque, sed debitam, quże scilicet est ex debito

putatio suscipiatur ad veritatem meliùs explorandam. inter se el proximum. Unde si quis nolil concordare Alia est contrarielas in verbis quâ falsitas oppucum proximo circa bonum supererogationis, puia ad gnatur : el hæc ex suâ naturâ non est peccatum, nisi ingrediendum simul religionem, non pertinet ad dis fortè in modo, quando scilicet nimis est vehemens et cordis vitium, quia alius non tenetur consentire in clamosa contentio, vel si fiat ad ingenii ostentatiotale bonum.

nem, aut propter aliquem alium finem illicitum. Sive Per accidens verò in humanis actibus oriri polest autem exercitii et disputationis gratia impugnatur discordia quando contingit præter intentionem, seu verilas, aut seriò destrualur falsitas, servandus est cùm quis discordat ab altero, non ut discordet , sed modus qui conveniat personis et negotiis, ut sit lauut non minùs rectè aut rectiùs velit aut operelur. dabilis : si enim , excedat convenientiam personarum Unde cùm intentio aliquorum est ad aliquod bonum, et negotiorum, videtur vituperabilis. Communiter laquod pertinet ad honorem Dei, vel utilitatem proximi; men est solùm peccatum veniale, quia non contrariased unus æstimat hoc esse bonum, alius autem habet lur charitati sed modestiæ , nisi immodestia quâ quis contrariam opinionem, discordia lunc non est pecca uterelur, esset mali exempli et simplices personas tum, nec repugnat charitati, nisi hujusmodi discordia scandalo afficeret. Vide D. Thomam 2-2, q. 38, art. sit vel cum errore circa ea quæ sunt dc necessitale 1. Litigium consistit in verbis. Et quidem si contrasalutis, vel pertinacia indebitè adhibeatur. In quo dictio procedat contra personam alterius qui contra casu judicandum est tantùm inesse culpæ aut excusa dicens consentire recusat propter defectum amoris Lionis quantùm culpæ aut excusationis habet error animos unientis, videlur hoc pertinere ad discordiam in primo, et pertinacia in secundo. Si enim sint ve charilati contrariam. Quando verò contradictio oritur nialia, non nisi peccatum veniale incurritur : et simi ratione persona, quam aliquis contristare non vere. liter si error illc sit excusabilis proptcr ignorantiam , lur, tunc est liugium, quod amicilic vel afabilitati

« VorigeDoorgaan »