Pagina-afbeeldingen
PDF
ePub

brum, secùs verd pars digiti. Infertur primò, non esse limitant in casu, quo tyrannus intenderct per hanc licitum homini seipsum mutilare, quando membrum mutilationem injuriam facere natur: rationali, et est sanum, ncc aliunde per accidens nocivum, quia crcatori, in ejus scilicet contemptum, aut odium fidci sicut non est dominus sui, ita nec suarum partium, in præcipiendo. Tunc enim non posset honio absque com homo sit omnes suæ partes simul. Si lamen ha peccato illi obedire, etiam ad vitam conservandar., ut bens manum aut pedem ligatum, invaderetur à ferå, de se patet. Si verò lyrannus non eo animo, sed ex vel ab hoste, aut ab incendio cum imminenti periculo crudelitate, aliove simili motivo procedat, tunc homo vitæ, quod aliter evadere nequit nisi per fugam, et sui sibi membrum abscindendo, non peccal, el probant membri abscissionem, tunc licitè se mutilare possel, rationes pro prima sententia adduciæ. Infertur secunquia licet non sit dominus sui ipsius et membrorum, dò, quòd licet per publicam potestatem possit reus est tamen admipistralor et gubernator illorum. Ideò. mutilari, non potest tamen condemnari ad excquenque dùm absoissio alicujus membri necessaria foret dam iHam sententiam, amputando sibi membrum saad vilä сonservationem, illud separare et truncare num. Id enim nimis crudele et inhumanum foret ac potest, cùm partes ordinari debeant ad lotum, et con contra naturalem inclinationem. Unde judex id præsequenter bono tolius postponi. Quando autem D. Tho. cipiendo peccaret, similiter et reus ili obediendo ejusmas dicit non esse licitum abscindere membrum, que peccato cooperando. Infertur tertiò ex D. Thomå quando est sanum, loquitur de corpore extra islas hiç, ad 3, quòd membrum non est præscindendum angustias, et in plena incolumitate constitulo, neque propter salutem corporalem totius, nisi quando aliter hoc et similes casus comprehendere voluit, et quos subveniri non potest toti ; saluti aplem spirituali scmrecta ratio dictat licitos esse.

per potest aliter subveniri, quàm per membri præciAn autem quis licitè possit se mutilare, dùm bostis sioncm, quia peccatum subjacet voluntati. Et idco in put tyrannus id jubct, eique necem minatur, nisi pe nullo casu licitum est membrum præscindere propter dem sibi abscindat, quidam aflirmant : potest enim quodcumque peccatum vitandum, neque ad virtutem quis sibi eruere unum oculum ne alter duos eruat. exercendam. Porrò factum D. Marci Eremitæ, qui sibi Sic naturà duce, castor dentibus sibi genitalia ampu

ex humilitate, ne sacris initiaretur, pollicem amputahal, caque venatoribus relinquit, ut ill& prædà con vit, si vera sit historia, non est laude dignum, solùmtenti, à persequendo desistant, et hujus membri ja que excusari potest, si ex Dei speciali impulsu et reclurå vilam propriam conservet et redimat. Sic etiam velatione id egerit. Neque alius eliam de ejus volunJosephus lib. 3. de Bello Judaico, cap. 27, refert quòd, tale licitè polest alicui amputare membrum sanum ob jubente imperatore, ipse sibi lævam ampulavit, ut hunc finem, quia per hoc fit injuria communilali. Inaliam retinere posset. Nec facicndum est þic discri. sertur quartò ex codem D. Thomá ibidem, non esse jnen, an illa dependentią vilæ ct salutis totius corpo licituin castrare seipsum, neque permillere se ab alio ris ab abscissione membri, proveniat ex causå natu castrari, etiam absque vitae periculo, ad faciliùs carnis, rali, ut quia cancer membrum invasit, aut vipera tentationes vincendas, ad securiùs cum feminis, qu4momordit : an ex violentiâ et voluntate alterius, aut rum curam spiritualem aliquis habet conservandum, ex alia causa extrinseca. Utrobique cnim est par ratio, citatque D. Chrysost. sic exponentem illud Matth. 10: nec id est peccato tyranni cooperari, sed potiùs volenti Sunt Eunuchi qui seipsos castraverunt propter regnun majus nialum, el scelus inferre, minus peccatum con cælorum, non per membrorum abscissionem, sed masulere. Tandeni omnes concedunt, quòd si aliquis li larum cogitationum intercmptioném. Maledictioni enim galus delinelur in carcere, et non polest mortem in est obnoxius qui menibrum abscindit. Etenim qui lojuslam å lyranno inferendam evadere, nisi abscin micidæ sunt, talia präsumunt. Et postea subdit : Nedendo sibi mạnum quà catenatus est, fugiat, polest quc concupiscentia mansuctior ita fit, sed molestior. eam sibi amputare. Ergo idem facere potest in nostro Aliunde enim habet fontes sperma quod in nobis esi, casu; parùm enim refert quòd abscissio illa necessa et præcipuè à proposito incontinenti el mente negliria sil ex præcepto el intentione lyranni, vel pretergente : nec ita abscissio, membri comprimit tentaționes illius intentioner., cùm in utroque casu necessaria sit ut cogitationis frenum. Hactenus D. Thomas. Idem ad fugicndam mortem, et recla ratio, prudensque docent D. Ambros., lib. de Viduis, cap. 13. D. August. membrorum administratio, ad vitam tuendam illam lib. 6 contra Julianam, cap. 14. D. Basilius, lib. de dictat in utroque casu.

verà Virginitate, et Epist. 87 ad Simpliciam. Idemque Alii verò negant, quia dùm confraclio et abscissio prohibent decreta ecclesiastica can. 22 Apostolorum : membri est necessaria ad vitandam inortem imminen Si quis abscindit, dist. 55, can. Significavit, de Corp. lcm à fcrå, aut ab incendio, etc., lunc eligitur minus viliato; cạn. Qui parten, et can. primo concilii Nimalum ad vitandum majus, et aliunde hoc non est cani, cui videtur occasionem dedisse Leontius presbycooperari peccalo alterius, prout contigit dùm quis ler, cui cùm fuisset interdicta habitatio suspecta cum ebedit tyranno præcipienti, ex cujus malitiâ mutilatio feminå nominc Eulalià ab Eustachio Antiocheno antihic et nunc solummodò est necessaria ad vitandum stile, virilia sibi amputasse fertur, ut ab eà non rcccmajus malum, lotum ab ejus iniquâ intentione prove deret consuetudine ; verùm tanquàm duplici reus cripicas : indeque non est faciendum minus malum ad mine, fuit ab illo deposilns. Item Origenis eviratio ob vilandum majus, neque consulendum. Alii landem hoc euindcm fincm facta, lanquàm facinus ab Ecclcsià im

probata fuil, etsi zelo fecisset Dei, sed non sccundùm nus, v. 8., naturaliter non est propler seipsam. sed scientiam, ut ait D. Hieronymus,

propter totum, At verò homo ex natura sua est aliquid Ex quo à fortiori colligitur nullatenùs licitam esse totum in se, immediatè ordinabile in finem beatitudievirationem ad vocis suavitatem conservandam, quả nis, habelque solùm rationem partis secundùm conquis sibi lucrum comparare possit, aut ad fidelitatem versationem humanam, et communein conviclum pocirca seminas servandas in aliquo principum palatio, liticum. Hinc fit quòd quamdiù non peccat contra levelob alias similes causas et utilitates. Infertur deni ges, nequit respub. illum directè vità privare, etiainsi que solummodò ad vitam et lotius corporis salutem cx illius nece sequatur reip. salus; quantùmvis maconservandam, licitam esse evirationem et membri num sanam et integram liceat amputare pro totius abscissionem, quando scilicet non potest ei alites sub- corporis salute, ad quam duntaxat ordinantur omnia veniri. Tunc enim aliquis in istå ægritudine et angu

membra seorsim, nec habent utilitatem propriam, sljà constilutus, non solùm permittere polest tale quæ intendi debeat, neque de se sunt capacia injuriæ, membrum sibi ab alio amputari, sed etiam potest et quasi despolicé gubernantur ab homine. Cùm laipsemet illud sibi abscindere, si periti chirurgi, aut men respub. solum politicè regal cives, et illorum vialterius copiam non haberet, et periculum esset in tä dominium non habeat, ita ut possit de illis ad libi.. morå, ncque suppeteret alia via evadendi mortem. tum disponere in suam utilitatem, inde non potest Ratio est, quia hoc rectæ rationi ac prudenti admini

occidere civem in suâ hominis dignitate manentem, strationi ct gubernationi membrorum congruil. An au

quatenùs scilicet non se redegit per peccatum ad con

ditionem bestiarum et servorum, ut possit dc ejus tem quilibct teneatur abscissionem cum ingenti cruçiatu pati ad scrvandam vitam, dictum est in § præ

vità disponere, sed remanet liber et per seipsum exi

slens. çedenti.

Dices 2°: Licitum est reipubl. occidere hominem inARTICULUS V.

nocentem peste inseclum, tanquàm membrum putriUtrùm liceal in aliquo casu interficere innocentenn, dum, ne scilicet alios inficiat. Respondet Bannes quòd

Supponimus ex D. Thomå, 2-2, q.64, art. 6, quòd nulla ratione id est licitum, eò quòd iste homo nullam Deus habet dominium mortis et vitæ. Ejus enim ordi

adhuc propter infirmitalem illam incurrat culpan. natione moriuntur et peccatores et justi. Et ideò ille

Ipse tamen tenetur ex charitate et ex justitia se ab, qui mandato. Dei occidit innocentem, talis non peccat,

aliis separare, et cavere eorum infectionem, et potest sicut nec Deus , cujus est executor, et ostenditur Deum

respub. id ei præcipere; quod si non fecerit, et peria timere, ejus mandatis obediens, prout fecit Abraham,

culum infectionis inde immineat, tunc licitè polest dùm perrexit ad occidendum filium suum Isaac. De hoc respub. in pænam peccati illum occidere, prout manon procedit præsens difficultas, sed solummodò de gis constabit ex dicendis, justitiâ bumana, an possit in aliquo casu interficere

Dices 3° : Tantò majus videtur esse peccatum quod innocentem, re et judicio existimatum talem. Dico :

committitur in proximum, quantò gravius infertur

damnum ei in quem peccatur. Atqui occisio plus noIn nullo casu licitum est per se directå intentione innocentes occidere, benè tamen aliquando indirectè,

cet peccatori quàm innocenti, qui de miserià hujus per accidens et præter intentionem. Ita D. Thomas

vitæ ad cælestem gloriam transit per mortem. Ergo loco citato, et communiter auctores. Probat D. Tho

cùm liceat in aliquo casu occidere peccatorem, multo mas ex illo Dei mandato Exodi 23 : Insontem el justum magis licebit occidere innocentem vel justum. Resp. non occides ; probat insuper ratione, ex hoc quòd ali

D. Thomas hic, ad 2, quòd in pensandà gravitate pecquis homo dupliciter considerari potest : upo modo

cati magis est considerandum id quod est per sc, secundùm se, alio modo per comparationem ad aliud.

quàm id quod est per accidens. Unde ille qui justum Secundùm se quidem considerando hominem, nullum

occidit graviùs peccat quàm ille qui occidit peccatooccidere licet, quia in quolibet etiam peccatore, debe. rem. Primò quidem, quia nocet ei quem plus diligere mus amare naturam quam Deus fecit, quæ per occi debet : et ita magis contra charitatem agit. Secundò, sionem corrumpitur; sed occisio peccatoris fit licita quia injuriam infert ei qui est minùs dignus, et ita per comparationem ad bonum commune, quod per magis contra justitiam agit. Tertiò, quia privat compeccatum corrumpitur, ut supra dictum est. Vita au munitatem majori bono. Quartò, quia magis Deum tem justorum est conservativa et promotiva boni com contemnit, juxta illud Lucæ 10 : Qui vos spernit, me munis, quia ipsi sunt principalior pars multitudinis : spernil. Quòd autem justus occisus ad gloriam perduet ideò nullo modo licet occidere innocentem.

catur à Deo, per accidens se habet ad occisionem, Dices 1° : Licitum est abscindere membrum, quan

Ex dictis colligitur neque esse licitum occidere do saluti lotius corporis humani expediens erit, ed eum, qui in prasenti est innocens; prudenter tamen quòd ordinetur ad bonum totius. Atqui similiter inno el probabiliter timetur ac vehementer quòd postea in cens est pars reipub. ct ad eam ordinatur tanquàm

fulurum erit reipub. hostis valdè noxius. Non enim imperscclum ad perfectum. Ergo licitum est illum di

sunt facienda mala, ul eveniant bona, el ut vitentur alia reclè occidere, quando bono communitatis id expe

mala; et ne quidem Deus actu punit hominem pro dierit. — Respondco esse maximam differentiam in peccalo fuluro. Neque juslum est ac ralio::i conso.er hominem innocentem el mcmbrum, quòd ma

num, mediis illicitis providere bong communi; et in

präsenti casu aliis viis occurri potest malo qood ti altero iclu aggressorem feriat, utpote quia mors innometur, scilicet esilio, custodia, observationc diligen centis non potesi intendi tanquàm medium, cùin lunc li, bonå instructione, etc. Inde non est licitum infantes directè eligatur ct ametur propter utilitatem , quam Turcarum occidere, eliamsi timendum sit quòd adulti habet ad finem volitum. effecti, contra Christianos pugnabunt. Potest quidem Sic quidam docent quòd ille qui equo sugit hostem Deus utpote vitæ et mortis dominus, pro peccatis pa inscquentem ad occidenduin, nec potest aliter morrentium innocentes eorum filios morle plectere, et è lem vitare quàm currendo per iter angustum aul anconverso; id tamen non conceditur justiliæ humanæ, gulum , in quo jacet infans aut claudus, qui m equi cùm non habeat illorum vitit dominium, ut docent D, pedibus proteret, debct quidem omnem diligentiam August. in 7 caput; Josue, cap. 8; et D. Thomas, cl curaju adhibere , ne illi noceat, declinando à vià 2-2, quxst. 87, art. 8, nisi filii imitentur pravós mo rectà per aliam partem; et si id fieri non possit urres, et sequantur peccata parentum. In quo sensu gere debet calcaribus cquum, ut per saltum relinquat duntaxat intelligi debet Scriptura Exodi 20, et Matth. infantem intactum, vel alia media adhibere, que in 23. Solùmque potest justitia humana filios innocentes illå necessitate et celeritate occurrent lis tamen adhiprivare honoribus, bonisque temporalibus, in exilium bitis, non tenelur sistere, sed licitè cursum prosequi mittere, ob peccata parentum. Idemque repetit D. potest ad salvandam vilain, quando aliunde extrema Thomas, 2-2, q. 108, art. 4, ad 1,

necessitas spiritualis infantis, puta si nondùnı sil baProbatur secunda pars nostræ conclusionis, nempè ptizatus, non obstal. Ratio est, quia tunc occisio innoquòd indirectè, per accidens, et præter intentionem, centis contingil per accidens cl omninò præter intener gravissima causà, dando operam rei licilæ ac ne tionem agentis, qui ordinal illum cursum ail salvancessariæ, licitum sit occidere innocentes, quando ali dam vilanı, per viam communein, ad quod jus habet ler vitari nequit ipsorum mors : etenim nemo jure velletque ibi non reperiri infantem. suo utens, alteri censetur injuriam facere , ut fert Alii verò, elsi concedant posse istum excusari, commune axioma. Atqui aliquando mors innocentum quando intervenit dubium an ex illo cursu infans sit contingit ex aliquâ actione, quam hoino jure suo facit, occidendus, cùin lunc non lencatur certæ morti se nec eam omittere lenetur. Ergo tunc mors innocentis .tradere ad vilandan alterius incertam, si lamen cerlo illi non imputatur.

sciat inevitabilem prorsùs esse innocentis mortem , Sic in bello justo dircctè intenditur victoria ct no nec babcre spem lantillam ipsum salvandi , lunc cum centum internecio , ex quà per accidens occiluntur ilià morali certitudinc, negant cxcusari posse ab hoetiam innocentes, qui cum illis sunt permixti et dis micidio, etiamsi præter ejus intentionem contingat, cerni nequeunt; ncc tenentur milites abstinere ab quia isti innocentes nullatenùs sunt injusti invazores. everlendis lurribus, expugnandis urbibus, aut domibus Aliunde habent jus ad locum communem , et sunt in incendendis, ne simul pueri et innocentes, qui ibi re possessione illius viæ; sicut illicitum est extreme iitperiuntur, percant; aliàs victoriam non obtinerent, digenti auferre panem quem jam assecutus est, vel nequc bono communi reipub. consulerent. Neque la sulam quâ extremè indiget ad vila..dum naufralunc moraliter et in ordine ad actionem humanam , gium, cliamsi qui aufurre lentat, in cadem extrema innocentum mors illis imputatur, dummodò illam non necessitate sit constitutus, ob parein rationem. intendant, neque ut finem, ncquc ut mcdium. Unde si

$ UNicus. In quo resolvuntur aliqui casus controversi filios hostium obscssorum haberent in suis castris ,

el disficiles circa indirectam innocentum occisionem. cos occidere non possent, ut per hoc cogerent parenles ad urbem reddendam pro filiis à nece liberandis, Quieres primò, an sit licitum innocentom tradere quia tunc directè intenderent innocentum necem lan

lyranno urbis excidium minitanti , nisi illum tradant quàm medium ad hunc finem , quod non cst licitum. ad. occidendum, sicut olim Alheniensium hostis peleSolùmque possunt velle causam , nempc urbis expu

bat Demosthenem ? — Respondeo circa hunc casum gnationem , non propter conjunctionem quam habet metaphysicum , varias esse sententias , ut fusè ostencum lali effectu, nempe occisionem innocentum ; sed

ditur in lractatu de Justitia , quas nunc sub brevitale cum alio, nempe nocentum necem, quos aliter lædere

transcurrimus. non possunt; ad quod per accidens se habet quòd sit

Prima allirmat id esse licitum , quia tunc respub. connexa cum innocentum clade.

habet jus ad abscindendum membrum illud propter Sic invasus ab injusto aggressore, qui se infante

incolumitatem et salutem lotius corporis, ne scilicet lanquàm clypeo prolegil, si non possit vitam suam lola gens pereat, cùm et homo membrum etiam salucri, nec sc defendere etiam cum moderamine, nisi num pro salute et vità sui corporis abscindere valeat. seriendo infantem , potest ad necessariam vite suz

Insuper lalis innocentis traditio non est intrinsecè defensionem p rcutere illum, gladium directè vibrando mala, nec est eum occidere; aliàs ne quidem ipsi inin aggressorem injustum, esto quòd per accidens et nocenti foret licita. Scd ex eå solùm per accidens præter intentionem, illo ictu simul lædatur infans ipso consequitur ejus mors ab extrinseco , nempe ex tyinvito interpositus, propter scilicet localem conjun ranoi malitià , et nihil aliud est quàm innocentem exclionem ibidem reperlus. Ncquit tamen infantem ponere certissimo mortis periculo ob bonum commupriùs el dircctè impetcre , ut i!lo occiso et sublato, nc, se defendendo islo modo contra tyrannum , quo

modò cùm urbs obsidetur, exponuntur cives ad illius loquendo, teneatur cives suos à grassatoribus defendefensionem , illorumque vita postponitur bono com dere ac protegere, per accidens lamen, quando inde muni.

ruina boni communis imminet , ut contingit in nostro Secunda sententia negat licitum esse tradere inno

casu, non tenetur cum tanto periculo, sed potest illos ccptem lyranno ad occidendum directè et immediatè, certæ mortis periculo exponere, neque ad eam proquia hoc idem esset ac ipsum directè occidere , et teetionem cives etiam innocentes jus habent, ut concooperari malitiæ tyranni, eique ministrare in re tur stat exemplis adductis, Ille autem innocens in nostro pi, quod in nullo casu est licitum; aliàs Pilati et Ju casu sic derelictus et expositus, laudabiliter polest non dæorum facinus occidendo Christum propter melum sugere, nec se defendere, scd velle mortem pati et Romanorum posset excusari. Deinde lalis innocens cxpcctare : lync enim cessat obligatio præccpli nababet jus sc defendendi contra tyrannum , et contra turæ conscrvandi vilam , ob ruinam communem. Siomnes qui cjus malitiæ cooperantur et ministrant ; cut dùm perculitur caput, manus se exponit obtrunproinde et contra rempub. , quæ proinde jus non ha cationi ad ejus malum averlendum. Et martyres bit ipsum directè tradendi in manus lyranni , aliàs Christi è carcere exire nolebant , ctiamsi commodė daretur bellum ex utraque parte per se justum , nisi possent, expectantes ibi mortem pro fidei defensione lunc innocens vellet juri suo renuntiare. Non enim subeundam. An autem lunc innocens iste licitè fugere respub. habet dominium despoticum supra vitam ci possit, vitamque salvare, quidam affirmant, ex hoc riun , sicut habet homo supra corporis sui membra, quòd jure naluræ jus habet ad vitam conservandam. prout jam dictum est,

Alii verò negant , quia tunc nedum cessat obligatio Tertia docet in hoc casu rempub. non posse huic præcepti conservandi vitam, sed adhuc urget aliud ianocenti præcipcre, ut ipsemet se tyranno tradat, præceptum strictiùs obligans, nenipe conservandi bonequc eum teneri , imò nec posse licitè ire ad lyran num commune, quod proprio est præferendum; et Lim, ut ab eo occidalur. Ratio est, quia hujusmodi addunt quòd si ad tyrannum placandum hoc minimè traditio vel est intrinsecè mala , vel non. Si primum sufficeret, teneretur etiam, ad illum animosè pergere, dicalur, nequit ab innocenle exerceri, sicut ncc à re et cum eo aut suis satellitibus pugnare, vitamque pub. præcipi. Si verò dicalur secundum, tunc sicut suam certo mortis periculo exponerc pro Reipub. saob hoc polest innocens se tradere ob boni communis lute, prout dictum est de militibus. defensionem, idem etiam à reipub. fieri immediatè Quæres secundò, utrùm judex inferior non solùm poterit , quia lenelur assumere media non mala , sed licilè possit, sed etiam teneatur ad mortem damnaro licita ab bonum commune tucndum, quod eodem modo eum qucm scientià privatâ novit innocentem esse, et procuralur et intenditur, ac ab innocente scipsum im reverà talis est, qui lamen secundùm allegata et pro mcdiatè tradente.

bata in judicio, convincilur esse reus? Quarta asserit lunc innocentem teneri scipsum ly Respondet D. Thomas hic, ad 2, quòd judex, si scit ranno tradere, idque rempub. ipsi præcipere posse, aliquem esse innocentem , qui falsis testibus convinqui si facere, renuerit , hoc ipso nocens efficitur , et cilur, debel diligentiùs examinare testes, ut inveniat consequenter respub, acquirit jus illum morte ple occasionem liberandi innoxium , sicut Daniel fecit. Si elendi, et multò magis tyranno tradendi: Quia ex cha autem nec hoc polest, non peccat secundùm allegata ritale sallem tenetur propriam vitam communi civium sententiam serens, quia ipse non occidit innocentem, cladi posiponcre, postquàm respub. adhibitis omnibus sed illi qui eum asserunt nocentem : minister autem inediis licitis non potuit, aliâ viâ quàm ejus morte se judicis , si sententia ivlolerabilem errorem contineat, liberare, et cum Jonå prophetà dicere : Tollite me, el non debet obedire : aliàs excusarentur carnifices, qui millile in mare ; scio enim quòd propter me venit hæc martyres occiderunt. Si verò non contineat manifegrandis lempestas, super vus. Incipit enim tunc esso slam injustitiam, non peccat præceptum exequendo : causa moralis ruinæ urbis. Ideòque respub. potest quia ipse non habet discutere superioris sententiam , hoc ei præcipere, æquè benè ac si civis foret in ex nec ipse occidit innocentem, sed judex cui ministctremå necessitale constitutus, et unum panem solum rium exhibet. inodò haberet, possel eum cogere ad panem dandum Et fusiùs probat, 2-2, q. 67, art. 2, tum ex DD. principi in eàdem extremå nccessitate constituto , Ambrosio et August., qui dicunt judicem bonum nihil etiamsi si fame moriturus esset; et quotidiè præcipi ex arbitrio suo facere, sed secundùm leges et jura tur militibus , ut maneant in statione periculosa, et pronuntiare; lum ratione efficaci , quia judicare perloco in quo certa mors illis imminel, pænaque capi tinct ad judicem , secundùm quòd fungitur publicâ Lis imponitur, si mandalum transgrediantur. His po potestate : et ideò debet informari in judicio, non sesitis,

cundùm hoc quod ipse novit, sed sccundùm id quod Pro verà sententia dico rempub. ad has angustias sibi innotescit, tanquàm persona publicz. Hoc autem redactam , licitè posse deserere hunc jnnocentem, sibi innolescit , et in communi, et in particulari. In scu illum non defendere, et non impedire quin capia communi quidem per leges publicas, vel divinas, vel lur à satellitibus ad boc à tyranno missis, imò et por humanas, contra quas nuslas probationcs admittere 'as civitatis ipsis aperire, aut innocentem sorás expel debet. In particulari autem negotio aliquo, per instru'erc. Ralio est, quia etsi respub. per se et ordinariè menta et Icstes, et alia hujusmodi legitima docu

menta, quæ debel sequi în judicando magis, quàm id in facto probalur juridice noccns. Et in hoc casu resquod ipse novit tanquàm privata persona. Ex quo pub. habet jus non solùm in bona forlunr, sed etiam lamen adjuvari polest, ut districtiùs discutiat proba supra vitam illius hominis, bonumque commune prictiones inductas, ut possit carum defectum investigare;

ferendum est particulari. Neque judex sic judicando, quod si eas non possit de jure repellere, debet, prout contra conscientiam suam agit, quod nunquàm cst diclum est, cas in judicando sequi. Hactenùs divus Tho licilun, sed agit contra scientiam suam privatam el mas. Sentit igitur S. doctor, quòd judex debet quidem speculativam de innocentiâ hujus hominis, rectèqtie tujic omnem curam adhibere, omniaque media tentare judicat hic et nunc tanquàm persona publica morte ad ipfirmandam et repellendam accusationem, tum condemnandum esse, ex hoc quòd in judicio legitimis examinando el rejiciendo testes, vel quia sunt ignoti, probationibus convincatur de crimine, proindeque non vel infames, vel urgendo de circumstantiis loci, tem

agit contra conscientiam, utpote quæ in judicio praporis , aliisque, ut possit dissidentes invenire : tum clico consistit; et sic procedit judex : Mibi ex ufficio dissimulando, differendo , et sinendo reum è carcere consurgit obligatio judicandi secundùm allegala cu secretò fugere, si absque incommodo ct scandalo fieri probala. Atqui iste homo pro reo ex illis habetur, possit ; tum remillendo judicium ad supremum judi

proindeque juxta leges est morte plectendus; ergo cem, et coram illo testificando quòd hujus hominişinno debeo illum coudemnare. Ut enim rectè ait D. Thomas centiam probè novit, ut ipse faciat,quod postea voluerit,

hic, ad 4, homo in his quae ad propriam personam Si autem omnibus tentatis , nequcat eum liberare,

pertinent, debet informare conscientiam suam ex proquidam dicunt quòd debet coram populo asscrere ve

prià scientia; sed in his quæ pertinent ad publicam ritatem, et innocentiam illius, quam novit, probare.

potestatem, debet formare conscientiam suam, secunAlii dicunt quòd officio suo potiùs renuntiare debet, dùm ea quæ in publico judicio sciri possunt, etc. quàm illum condemnare. Verùm cùm judex ulatur

Dices 1°: Si judex scientiâ privatà sciret aliquam jure suo, nulli facit injuriam, nec proinde osticio re legem iniquam esse, non posset secundùm illam judinuntiare, damąumque reportare ad cavendum alle care, etiamsi à pluribus probaretur esse juslam. Ergo rius damnum, quod ipse non dat, obligatur. Igitur in Neque in nostro casu potest condemnare, elc. Resp.: nostro casu, si judex ad instantian partis aut populi, Neg. conseq. el paritatem. Tum quia bonitas legis non el ad vitandum scandalum , aliasve ob causas et cir

pendet à judicio hominum iniquorum aut ignorantium, cumstantias abstinere nequcat à judicando, et senlen sed ex hoc quòd lala est ab labente auctorilalem, et Liam proferendo, lunc sive in criminalibus, sive in ci est conformis æquitati et legi naturæ : alverò veritas vilibus, non solum potest, sed etiam tenelur in con facti in judicio pendet ex illius nolorietale et cx ilscientià , judicare secundùm allegala et probata., ac stium probationibus. Tum quia judex potest facile et mutilationis aut mortis pæna condemnare hunc homi publicè demonstrare iniquitatem legis : secùs verò nem, qui secundùm leges et probationes convincitur falsitatem facti, dùm per instrumenta publicą, probacalo mereri , quantùmvis privata scientià , certò co Lur et verificatur, ut contingit in nostro casu, nam per gnoscat esse innocentem. Ila D. Thomas omnesque ejus scientiam privatam , nequit haberi publica et juejus discipuli, et innumeri alii auctores insignes ex

ridica probatio. tranei.

Dices 2° : Medium non debet eligi quando contraIsla conclusio demonstratur ratione D. Thomæ jam. riatur fini inlento; sic prudens medicus non adhibet allatâ. Actus enim publicus, qualis est condemnatio. medicinam , quam certò scit esse infirmo noxiam , juridica, sive in criminalibus, sive in civilibus, per se

quantùmcumque alii medici probent esse utilem. Ergo habere debet causas publicas , nempe personam , po

prudens judex lestium probationes, quas scit perverieslalem et scientiam, seu notitiam publicam : non tere veritatem , respuere debet. Resp. quòd ut judex enim judex agit tanquàm persona privata, sed publica, prudenter agat, el teneatur istud medium adhibere, sungens auctoritate publicà , cui tanquàm concausa

sufficit quòd omninò requiralur et conducat ad maniconnexã, correspondel solummodò notitia publica. festandam juridicè veritatem, quantùm in judicio puHujusmodi autem scientia facti in aliquo particulari blico manifestari potest et debet, non verò secundùm negotio publica, non habetur nisi per processum, per

quòd est à parte rei et in se, cùm hoc non sit semper instrumenta, per testes et allegala ac probala, sicut, necessarium nec possibile, indeque innumera orirenscientia publica juris habetur per leges publicas. Ergo

tur inconvenientia. Nec exemplum medici est ad prout ritè suo officio publico sungatur, potest, imò tene positum. Curatio enim per se solùm ordinatur hic ct tur secundùm bujusmodi causas publicas judicare tam nunc ad salutem hujus infirmi: scntentia verò judicis in criminalibus quàm in civilibus. Confirmatur. Dùm ordinatur ad pacem et tranquillitatem reipub., qu.c judex in nostro casu condemnat reum, quem scientiå exigit ut in judiciis unicuique tribuaļur jus suum seprivala novit innocentem , aut committit injustitiam , cundùm allegala et probata, aut non : si dicalur primum, tunc ncc etiam in civili Dices 3° : Ex nostris principiis facilè excusari posse bus posset hoc modo judicare, quia commilleret in Pilati facinus condemnantis Christum ad mortem conjustitiam. Si verò dicatur secundum, habemus inten tra propriam notitiam quam habebat de ejus innocenlum. Sicut enim judex propter commune bonum, po lià , ob scilicet allegata et probala à Judecis. contra fcst civem privarc bono icmporali, ila ci vita, quando ipsum. Resp. judicium Pilati fuissc iniquissimum, ut

« VorigeDoorgaan »