Pagina-afbeeldingen
PDF

in quibus juribus omnis pactio in beneficiis prohibetur, et proinde permutatio, quæ sine pactione et contractu oneroso fieri nequit. ldem dicendum de actioniυus beneficiis annexis, ut si quis dicat alteri : Elige me ad hoc oflicium spirituale, et ego eligam te ; vel si dicat : Confirmo te ad hoc beneficium, dummodò milii des aut promittas hanc capellaniam. Possunt tamen rectè fieri hujusmodi permutationes beneficiorum absque simonià , si sequentes serventur conditiones. Prima est ut commutatio fiat auctoritate superioris praelati, ad quem id jure spectat, nimirùm auctoritate episcopi in commutandis beneficiis quæ conferre potest in suà diœcesi, cap. Quæsitum et cap. Conquerenti de rerum permutatione; modò qui beneficium habet, pleno jure illud possideat cum jure in re firmiter acquisito. Jura enim tantùm permittunt permutare beneficia sua iis qui habent jus in re. Item dummodò permutatio purè fiat : requiritur enim auctoritas pontificis quando additur onus, et fil commutatio pensiomuium. Secunda quòd beneficium commutandum sit pleno jure acquisitum : hinc fit duos habentes expectativas à papà non posse ad invicem auctoritate episcopi commutare; tum quia solùm habent jus ad rem, tum etiam quia gratia illa est personalis, nec in aliam personam transit. Tertia, ut nulla pactio inter partes præcesserit, saltem absoluta; auctores tamen concedunt partes posse inter se de hoc negotio tractare; imò quidam dicunt facere posse pactionem conditionatam, et permutationem conditionalem quæ suspenditur usquedùm superior consentiat, ut illo consensu adveniente, non sit liberum permutantibus vel resignantibus retrocedere, prout tradit Innocentius papa, cap. Inter cætera, de præbendis. Quarta regula, ut sine auctoritate pontificis nulla pensio, nullum onus imponatur, nullaque fiat exactio, aut compensatio excessûs fructuum pro aliquo pretio æstimabili; ex cujus conditionis defectu si partes inter se conveniant ut unus solvat omnes expensas et accipiat suis sumptibus Bullas ad utrumque permutantium spectantes, aut similia faciat, simoniam committunt: nisi haec pontifici declarentur et ipse annuat, siquidem à resignatario, petitur onus quod de jure non inest; quilibet enim de jure tenetur proprias Bullas solvere, et expensas facere. An autem quando beneficia sunt inæqualia, possit hæc inæqualitas compeiisari datâ pecuniâ, vel aliquâ pensione ex pinguiori beneficio detractâ, dicendum est esse simoniacum, ex capite Cüm pridem, capite Ultima de pactis, capite Quam pio, capite Cum olim, capite Universorum de rerum permntatione ; tunc enim emitur et venditur temporale pro spirituali, quia excessus ille fructuum beneficii pinguioris ..on emitur, nisi ut est quid heneficiale, seu ut est annexus spirituali titulo beneficii, et comparandus per spirituales functiones: unde non potest beneficium per viam commutationis præcisè hoc modo à quàcumque auctoritate permutari, cùm sit centia jus naturale et divinum : potest tamen aliis

viis à summo pontifice fieri, si nempe tanquàm supremus dispensator utatur translatione personarum à beneficio in pensionem, et à pensione in beneficium, in se suscipiendo provisionem et renuntiationem illarum rerum, et post earum mutationem distribuendo illas prout sibi videbitur cxpedire. Quia tunc non propriè intervenit permutatio inter partes, cùm reverà non conferant unam rem pro aliâ, sed tantùm se constituant in manus pontificis, suum desiderium ei exponentes; et ille tunc potest separare à beneficio pinguiori partem fructuum, illamque applicare in compensationem alterius qui tenue beneficium recipit. Quinta est ut permutatio fiat ex justâ causâ utili, vel necessariâ Ecclesiæ, cap. Quaesitum de rerum permutatione. Et ex D. Thomâ, loco citato. Item in 4 sent., d. 25, q. 5, art. 5, ad 8. Quidam docent suflicientem causam esse si aer unius loci sit salubrior pcrmutanti, vel in loco sui beneficii perpetuas habeat querelas et inimicitias, etc., modò non intervéniat aliqua causa quæ sit pecuniâ aut pretio temporali æstimabilis. Eodem ferè modo loquendum est de transactionibus circa beneficia litigiosa ad componendam vel dirimendam litem in rebus spiritualibus, in quibus amicabilis et gratuita compositio non prohibetur, dùm scilicet altera pars spontè et liberaliter cedit juri suo, et à lile desistit. Iloc enim simoniæ labe vacat, et tamquàm laudabile approbatur in cap. Super eo de transactionibus, nec ex vi illius compositionis requiritur auctoritas prælati nisi in casu quo post gratuitam compositionem, seu cessionem, facienda esset nova institutio, aut collatio beneficii, aut renuntiatio ad quam auctoritas prælati foret necessaria. Difficultas solùm est de transactione non gratuità, dc re dubiâ, de lite incertâ ad eam dirimendam. Dico in his transactionibus committi simoniam dùm remittitur vel retinetur jus spirituale pro temporali emolumento, et è contra, prout colligitur ex cap. Jam pridem de pactis, cap. Ultimo de rerum permutatione. Ratio est, quia in his transactionibus verè commutatur jus spirituale pro re temporali, et è contra, et est quoddam genus permutationis unius rei cum alterâ ad litem dirimendam. llinc habetur quòd si duo homines litem habeant circa jurisdictionem spiritualem , tunc non est licitum transigere mediante pecuniâ, vel alià re pretio æstimabilis, vel promittendo eam, ex cap. Præterea secundò de simonià. Item si beneficium sit litigiosum, non est licitum componere litem, vel dando pecuniam actori, ut desistat, vel illam recipiendo ab eo, et cedendo beneficium. ltem si de rebus sacris, ut de reliquiis lis orta esset, simoniacum est transigere de his datâ, vel acceptâ pecunià , nisi necesse esset eas redimere ab injusto detentore. Si enim olim primi Christiaiii martyrum corpora per pecuniam à carnificibus redimere solebant. ldem dicendum est de aliis rebus sacris quibus res temporales sunt antecedenler annexae. Item simoniacum est acquirere jus præsentandi datâ pecunià ; cap. Præterea , 1, de transactionibus. Dico secundò in materiâ beneficiorum Ecclesiam

prohibuisse hujusmodi transactiones proprià auctoritate fieri, etiamsi in eà pro spirituali transigatur. uap. Constitutus de religiosis domibus. Cap. Super eo de transactionibus. Idque prohibuit Ecclesia intuitu religionis et ob reverentiam rerum sacrarum, ac exigit judicium superioris, proindeque voluit intervenire simoniam in hujusmodi compositionibus beneficialibus, si propriâ auctoritate fiant. IIinc committitur simonia si litigans super pingui beneficio transigat cum adversario quòd ipse retineat pingue beneficium, et collitiganti tenue cedat; tunc enim censetur permutare, vel resignare, tenue beneficium pro jure quod alter habet super pingue, quod proprià auctoritate fieri non potest, sicut nec etiam quòd duo litigantes super pura beneficia inter se conveniant, ut unus unum retineat, alter verò habeat aliud; omnis enim pactio in materiâ beneficiali simoniaca est, quandò fit propriâ auctoritate. Quidam tamen docent episcopum vel arbitrum posse aliquid temporale distribuere et applicare illi qui cedit juri suo, tum ob bonum pacis, tum ob finem lilis; tunc enim nulla habetur ratio juris spiritualis, sed duntaxat commoditatis et utilitatis temporalis, quae consurgit ex bono pacis. Quâ de causâ, hujusmodi transactio permittitur et toleralur in cap. Nisi essent de præbendis, tum ratione laboris et expensarum quas iste fecit in prosecutione litis, ad hoc scilicet ut servetur indemnis. Transactio tandem de re spirituali pro aliâ re spirituali jure divino non est illicita, etiamsi propriâ auctoritate fiat; aliquando tamen prohibetur ab Ecclesià, ut dictum est de beneficiis. Item vetatur omnis cum laicis compositio circa decimas absque approbatione papæ, ex cap. Decimas 16, cap. Veniens de transactionibus, et cap. Venerabiles de confirmat. utili. Solus pontifex potest approbare pensionem alligatam non tam personæ beneficiarii quàm ipsi beneficio, seu quæ transeat cum eâdem obligatione ad ejus successorem; episcopi verò solùm eam approbae possunt si extinguatur morte primi beneficiarii cui tale onus fuit impositum : cap. De exætero, et cap. Veniens de transact., et cap. Nisi de præbendis : quod demùm intelligendum est nisi partes antea convenerint inter se absolutè, ac transegerint de hujusmodi pensione; tunc enim reseryalur papæ, ut dictum est supra. § 4. An in renuntiatione beneficii factâ in favorem alterius, aut in comfidentiam, simonia committatur. Ilenuntiatio , sive resignatio beneficii, nihil aliud est quàm voluntaria abdicatio quâ quis benefieium suum dimittit in manibus prælati. Ex cap. Admonet, ct ex cap. In dubiis de renuntiatione, et ex cap. Nisi cum pridem. et cap. Finali eodem titulo. Renuntiatio duobus modis contingere potest in favorem tertiæ personæ. Primò, absque confidentià ; secundò, cum confidentiâ, sive spe quòd ille in quem resignatur beneficium servabit illud, vel fructus illius pro ipso collatore aut famulis, sive consanguineis illius. De renuntiatione beneficii in favorem tertii factà primo modo, vel absque confidentiâ, auctores asserunt non esse sinyeniacam stando in jure divino, benè tamen

stando in jure positivo, si fiat absque certis conditio. nil)us cum quibus à vitio simoniæ purgatur. Probatur, quia dupliciter explicari potest conditio in renuntiatione : primò tanquàm onerosa et obligatoria, suspendensque omninò effectum renuntiationis nisi beneficium detur tertiæ personæ. Secundo modo tanquàm simplex niodus renuntiationis, et declaratio affectùs solius, ut conferatur beneficium uali personæ. Quamvis autem primo modo resignatio includat pactum ac obligationem, non tamen secundo modo; relinquitur enim superior liber ad admitlendam, vel rejiciendam resignationem ; solùmque est simplex et libera resignatarii commendatio. Atqui ubi non intervenit obIigatio aut pactum, non admisceretur siimonia, quia non tollitur ratio gratuitæ domationis, nec fit contra Christi praeceptum Matthæi 40 : Gratis accepistis, gratis date; cum iilo euim stat quòd possimus velle gratis dare; ergo nec talis renuntiatio, nec collatio facta ab ordinario in virtute illius est simoniaca. Stando tamen in jure novo in Bullâ B. Pii V, quæ incipit: Quanta Ecclesiæ, quæcumque resignatio facta sub conditioue qualitercuumque explicatâ sive admissâ, est invalida et simoniaca, si fiat coram ordinariis, et quibuscumque prælatis inferioribus summo pontifici. Imò si cum episcopo, vel collalore imeatur antea pactum, vel obligatio conferendi illud beneficium certae personæ designat;e, videtur esse simoniacum, et contra jus divinum, eò quòd tunc episcopo imponatur onus pretio æstimabile in materiâ beneficii, quod posità institutione Ecclesiæ est quid spirituale, et etiam contra jus canonicum prohibens hæc, et alia pacta in materiâ beneficiorum, ut habetur in cap. Fimali de pactis. Ilinc etiam sequitur committi simoniam in resignationibus reciprocis factis coram episcopo, ut si, v. g., Petrus dicat Paulo : Ego resigno beneficium meum in favorem tui amici, eà conditione ut tu renunties aliud beneficium in favorem mei nepotis, vel amici : tum quia omnis pactio in beneficiis interdicta est uanquàm simoniaca; tum quia licet ibi quædam permutatio inesse videatur, habet tamen rationem renuntiationis factæ in favorem tertii et conditionalis ex conditione adjectâ ut virtualiter onerosâ sive obligatoriâ, quam proinde ordinarii non possunt admittere et approbare. Eâdemque ratione renuntiatio triangularis facta coram episcopo est invalida et simoniaca, quæ scilicet inter tres fieri solet, ut si Titius renuntiet canonicatui in favorem Caii; Caius verò renuntiet beneficio curato in favorem Sempronii; Sempronius verò beneficio simplici renuntiet in favorem Titii. Hæc enim non est simplex permutatio, nec pura resignatio, sed habet plura pacta adjuncta quæ coram prælato ordinario papá inferiore rectè celebrari nequeunt absque siimonià saltem juris positivi. Concilium Trid. sess. 25 de Refor., c. 15, damnat easdem resignationes reciprocas et triangulares. Ilinc etiam sequitur Petrum, v. g., coinmiuere simoniam, qui resignans beneficium in manu ponlificis, cum reservatione pensionis sibi solvend;e, vel alterius oneris, et timens resignatarium fuuurum in solvendo tardum, petit ab eo vel fidei jussorem secularem, vel aliquam hypothecam, vel ut anucipatè solvat. Itatio est quia totum hoc pertinet ad pacta simoniaca jure canonico prohibita, et obligat alium ad id quod de jure non inest, eique onus pretio æstimabile imponit. sionis aliquid exigitur, censura contrabitur, quia tunc intervenit actus sub censurâ prohibitus. Alii tamen conuimuniter contrarium docent, nempe has poenas incurri tam pro ingressu simoniaco, quàm pro professione. cap. Eae insinuatione, et cap. Quoniam, de Simonià. Ubi Innocentius lll decernit moniales tam recipientes quàm receptas, sine spe restitutionis de suo monasterio expellendas, et in locum arctiorem ad agendam pœnitentiam detrudendas. Urbanus W, pœuas poenis addendo, declaravit pro receptione simonacà incurri easdem censuras ac pœnas contra simoniacos in ordine aut beneficio latas à Mart. IV et Paul. II. Vide Arauxo p. 2, disp. 14, art. 6, num. 15.

Pariter simoniam committit, si habens beneficium litigiosum et multas expensas fecit pro eo obtinendo, et postquàm possessionem pacificam habet, velit illi renuntiare cum hoc onere, ut sibi solvantur expensæ factæ, quia petit quod de jure non inest resignationi, nec facit eam puram, et pro temporali permutat. Nec valet dicere Petrum nihil requirere præter suam indemnitatem ; non valet, inquam, quia non alia tunc approbatur indemnitas quàm illa quæ compenset laborem et expensas cum hujusmodi resignatione conjunctas : secùs verò alias quas olim resignans sustimuit, ut beneficium quod possidet sibi compararet. Tandem resignatio beneficiorum confidentialis est simoniaca etiam in manu legitimi prælati facta cum spe, et à fortiori cum pacto tacito vel expresso quòd ille in cujus gratiam resignat aliquis, alteri ad beneplacitum suum idem beneficium resignabit, aut beneficii fructus, vel pensionem, vel aliquid aliud assignabit, aut debitum aliquod legale super additum subeat. Item si Petrus, v. g., in favorem Joannis renuntiavit suo beneficio, et Joannes aliud suum beneficium resignavit in favorem Petri, eâ confidentiâ, pacto, aut conventione, ut prædicti in favorem nepotum postea cadem bcneficia resignarent, vel fructus, aut partem eorum sibi unusquisque vel aliis conferat; has enim resignationes confidentiales, ut simoniacas reprobârunt Pius papa IV et B. Pius W, per Bullam quae iircipit, Intolerabilis : has etiam retrocessiones reprolravit concil. Trid. sess. 24, cap. 29, et sess. 25, cap. 7; ubi damnat accessus, regressus, et ingressus, et similiter exspectativas, et confidentias tanquàm iiuaginem quamdam hæreditariæ successionis referentes. Et ob eamdem causam improbat coadjutorias cum futurâ successione, nisi urgens necessitas aut evidens utilitas Ecclesiæ aliud postulet, et decernit tunc non nisi causâ à Rom. pontifice diligenter examinatâ, concedi debere.

Anticulus IV. De paenis contra simoniacos in jure latis.

Postquàm D. Thomas 2-2, q. 100, simoniæ irreligiositatem et malitiam per quinque articulos demonstravit, tandem art. 6, declarat poenas, quas canones contra simoniacos infligunt, et per qucm praelatum ab iis dispensari, aut absolvi possint, sicque finem imponit huic quæstioni de materiâ simoniæ. Porrò inter alias poenas contra simoniacos in jure latas, tres præcipuè assignantur in extravaganti Cùm detestabile de simonià. Prima est censura excommunicationis et suspensionis ab executione et exercitio ordinum. Secunda est ut quis privetur eo quod per simoniam acquisivit. Tertia est ut pretium restituere teneatur: assignantur et aliæ pœnæ, nempe infamiae

depositionis, repulsæ ab altari , ab Ecclesiæ ingressu, etc., de simoniâ, cap. Sicut, cap. Hoc M, q. 1; cap. Erga simoniacos, et cap. Sanè 15, q. 5, contra simoniacos tam vendentes quàm ementes spiritualia aut etiam mediatores, ut refert D. Thomas art. 6 citato. Certum est quòd simonia purè mentalis, quæ totaliter sistit et consummatur in mente, non subjacet pœnis ecclesiasticis, imò neque simonia mentalis, quæ licet afferat opus exterius, nullatenùs tamen explicat parvum affectum, proüt colligi potest ex cap. Cogitationes de pœnitentià, dist. {. Item ex hoc quòd uunc desit pactum et conventio, proindeque non interveniat contractus exterior emptionis et venditionis. nec exterior simonia punibilis in foro externo. Certum insuper est quòd simonia merè conventionalis, in quâ neque res spiritualis, neque pretium tradita fuerunt, sed tantùm facta est conventio de dando et accipiendo, non affert secum poenas ipso facto incurrendas; sicut nec etiam simonia convcntionalis, quæ est consummata quidem ex parte ementis, qui dedit pretium, non verò ex parte vendentis, qui spiritualia nondùm tradidit, eò quòd istæ leges canonicæ solummodò emptionem et venditionem consummatum ipso facto hujusmodi poenis subjiciant, aliàs infligendas tantùm esse decernunt. An autem in simoniâ conventionali consummatâ ex parte solius vendentis, qui jam tradidit beneficium aut rem spiritualem, non verò ex parte ementis, qui distulit solutionem pretii promissi ipso facto incurrantur hujusmodi pœnæ, sub lite est. Quidam enim negant, idque ex stylo curiæ Romanæ, in quâ ita observatur, probant : item ex hoc quòd sola simonia ex utràque parte consummata ipso facto poenas juris affert. Alii verò affirmant, quia contractus emptionis et venditionis perfectè consummatus censetur, quando res est tradita emptori, etiamsi pretium nondùm fuerit venditori persolutum, sed tantùm promissum, datâque fide creditum, ut colligitur ex cap. Ea quæ 1, q. 3. Quidquid sit de hoc, Certum est excipiendam esse simonlam confdentialem, ex quâ, juxta Bullas utriusque papæ Pii IV et W, in simili casu incurritur ipso facto excommunicatio soli pontifici reservata. Item decernitur quòd collatio et resignatio beneficii in talem confidentiam facta, est nulla, et sic beneficium resignare tenetur, qui illud hoc modo simoniaco accepit, omnesque fructus restituere; idque etiam non sit omninò completa simonia, quia nondùm tradidit quod promisit, sed statim ac recepit beneficium in confidentiam, dictam excommunicationem incurrit, et beneficium cum fructibus ex tunc absque alià declaratione dimittere tenetur, ejusque collatio ad Sedem Apostolicam reservatur, fructusque beneficiales percepti Cameræ Apostolicae consignantur. Item qui acceperint aliqua beneficia in confidentiam, privantur omnibus beneficiis antea juslè acquisitis, ipsoque jure redduntur inhabiles ad illa vel ad alia in posterum obtinenda. Tandem simonia vera et realis, ex utràque parte completa, pœnis relatis subjicitur: ipsas tameu re

»

ipsà et de facto tales simoniacos non incurrere, nisi in beneficiis, in ordinibus, et in ingressu ac professione religionis, auctores conveniunt; idque colligunt* ex extravag. 2, de simoniâ, ex constitutione Martini W, Pauli II, contra simoniacos, ex Urbano papà W, in extravag. 1. de simoniâ, et ex cap. Ex insinuatione, et cap. Quoniam de simonià. Hujus ratio esse potest, quia ex simonià in his contractâ Ecclesia graviora mala proficisci, et majora disciplinæ canonicæ eversionis pericula, scandalaque imminere prospexit. Debent tamen judices, dùm vià accusationis aut inquisitionis procedunt ex officio, debitas pœnas pro qualitate criminum simoniacis infligere, de quo tamen certa regula præscribi nequit : solùmque de tribus principalioribus pœnis acturi sumus in sequentibus. § 1. De censuris latis contra simoniam committentes in ordinibus, in ingressu, vel professione religionis, et beneficiis. Ex simoniâ reali completâ in ordinum susceptione contractâ, excommunicationem papæ reservatam incurrunt, tam ordinans quàm ordinatus, etiamsi eam simoniam occultè incurrerint ex extravaganti 2. Cùm detestabile de simoniâ, et ex cap. Placuit 1, q. 1. Igitur qui simoniacè aliquem ordinat, aut ad hoc modo conferendum ordinem mediator, seu præsentator existit, quâcumque dignitate etiam cardinalitià cxistat, eo ipso excommunicationem papæ reservatam incurrit ex dictâ extravag. Item est privatus et, suspensus à collatione quorumcumque ordinum, etiam primæ tonsuræ, per Bullam Sixti papæ V, contra malè promotos, quæ incipit : Sanctum et salutare; nec quanlùm ad hoc revocata fuit per Bullam Clementis WllI. Item est suspensus ab executione omnium aliorum munerum pontificalium, eique interdictus est ingressus Ecclesiæ ex eàdem Bullâ. Tandem si contra suspensionem vel interdictum fecerit, est suspensus ab administratione suæ Ecclesiæ, et à perceptione fructuum suorum beneficiorum ex eàdem Bullâ. Similiter simoniacè ad ordines promotus, primò est excommunicatus extravag. Cùm detestabile. Secundò est suspensus ab executione susceptorum ordinum, et ab aliis suscipiendis, ut habetur expressè in Bullà Sixti W ; si verò ab alio, ipso nesciente data fuerit pecunia pro susceptione ordinum, multi negant, istum incurrere suspensionem, apud Bonacinam q. 7, § 6, prop. 1; et Lessium, lib. 2, cap. 55, dub. 24. Alii contrarium docent apud Felinum in cap. Per tuas, num. 3, et est expressa D. Thomæ, sent. 2-2, q. 100, art. ultim. ad 3. Item si præsumpserit ministrare in his censuris, efficitur irregularis. Tandem per Bullam Sixti W, ipso facto privatur omnibus dignitatibus, officiis, beneficiis, et redditur inhabilis ad omnia. Id tamen negat Bonacina. Si spectemus solum jus antiquum, episcopus absolvere potest à eensuris, aut cum simoniaco crlinato dispensare, præsertim si delictum sit occultum et non deductum ad forum contentiosum, ex Trident. sess. 24, cap. 6, quod Lessius verum esse dicit, etiainsi cum eo epi

scopo simonia commissa fuisset. Ubi tamen BuIIa Sixti V est recepta, non potest episcopus ab his censuris absolvere, saltem si delictum sit pul)licum. Wide D. Thomam 2-2, q. 100, art. ultimo, ad 1. Item excommunicantur ipso facto tam qui benefi. cium simoniacè acquirit, quàm ille qui confert vel procurat alteri per simoniam realem completam vel conlidentialem, eligendo, praesentando, postulando, instituendo, confirmando, commendando : et excom

municatio reservatur pontifici, etiamsi delictum non ;

fuerit publicum. Ex extravag. Cùm detestabile. Nomine autem beneficii hic comprehenduntur abbatiæ, prioratus, et prælaturæ regularium, quæ non consistant in nudâ commissione, ad nutum revocabili, sed per electionem aliamve providendi rationem alicui tanquàm munus ordinarium conferuntur : tum quia dicta extravagans ea officia comprehendit : tum quia de illis est eadem ratio ac de beneficiis, et nOn impropriè inter beneficia computantur. Ita Cajet., in Summâ, verb. Ercommun. cap. 7; Navarrus, cap. 25, num. 111 ; et cap. 27, num. 106, et alii. Qui omnes addunt, quòd licet pensiones clericales sint materia simoniæ in eo qui pretio illas in alterum transfert, aut ex pacto per anticipatam solutionem privatâ auctoritate extinguit: in his tamen non incurritur excommunicatio, quia nomine beneficiorum, non solent comprehendi pensiones temporales super beneficiis impositæ, sicut neque vicariæ temporales ad nutum amovibiles, capellaniæ collativæ, etc., non enim pœnæ sunt extendendæ ultra casus in jure expressos. Tandem simonia realis completa circa ingressum religionis, seu cum pacto dandi aliquid pretio æstimabile pro ipso statu religioso, inducit excommunicationem papæ reservatam, singularibus personis tam dantibus quàm recipientibus. Item suspensionem conventui si consenserit, seu capitulum suspenditur ab officio capitulari ad jurisdictionem vel administralionem ecclesiasticam pertinente. Ex extravag. Urbani papæ IV, relatâ. An verò dantes vel recipientes aliquid non pro pretio statûs religiosi, sed solùm pro sustentatione novitii, incidant in istam excommunicationem, certum est quòd si conventus fuerit pauper, non incurritur simonia, proindequè nec censura; si verò fuerit opulentissimus, divus Thomas et alii volunt tunc incurri. Alii verò negant, juxta superiùs dicta. Quidam volunt dantes aut recipientes pecuniam pro ingressu religionis, committere quidem simoniæ culpam, quia susceptio habitùs ordinatur ad professionem : nihilominùs probabile esse non incurrere censuras, donec professio admittatur; quia censura non incurritur r.isi adsit effectus completus sub censurâ prohibitus; quamdiù autem non emittitur professio, non est completa receptio et admissio in religionem. Unde licet ingressus fuerit simoniacus, si tamen, postea factum retractetur, vel non accipiatur pecunia, aut reddatur, et professio gratis admittatur, nulla incurritur excommunicatio : sicut è contra si receptio ad habitum gratis facta fuit, et postea tempore profes

[ocr errors]

§ 2. De secundâ poenâ simoniaci, nempe quod temeaiur rem spiritualem, v. g., beneficium dimittere.

Contractum simoniacum ipso jure naturali esse nullum et irritum, aliqui negant; quia emens rem spiritualem non facit injustitiam, sed illam patitur cùm deberet eam recipere gratis, sieque dando pro illâ pretium, solummodò peccat contra religionem. Nec etiam vendens, quia collatio et alienatio ejus quoad substantiam non est contra domini voluntatem, cùm dominus absolutè non prohibuerit eam dispensare, solùmque sit invitus quoad modum dispensandi. Wellet enim dari gratis : sicque ille qui eam pretio accipit, validè possidet, nec jure maturæ restituere tenetur. Ita Sotus, lib. 9 de Just. q. 8, art. 2, ad 3 Sylvester, verb. Simonia, q. 20, num. H, Navar., cap. 25, num. 9, Victoria, Lopez, Arag., Willalob., idque Arauxo, p. 2, disp. 14, art. 6, num. 17, pluribus rationibus confirmat. Aflirmant verò alii, quia ad actionem turpem, quæ absque peccato fieri nequit, non potest esse obligatio, nec de eà præstandâ fieri contractus validus. Ista autem commutatio est intrinsecè mala. Nec refert collata simoniacè sacramenta validè miuistrari : id enim non contingit ex vi contractùs simoniaci, sed ex vi institutionis Christi. ldem dicendum de jurisdictione vel administrationé et collatione simoniacis rerum spiritualium, nempe earum dominium vel mom transferri in accipientem ; vel transferalur, id non provenire ex vi contractùs, sed ex institutioneChristi et Ecclesiæ. Sic ordinessimoniacè accepti, manent validi quoad characterem. Verùm privantur exercitio, cap. Per tuas. Et cap. Si quis de simoniâ, et ex D. Thomà 2-2, q. 100, art. 6, ad 1. Item consecratio et benedictio Ecclesiæ simoniacè facta est valida. Item si quis vendat calicem consecratum majori pretio propter consecrationem, non propterea eam amittit, nec emptio est invalida. Tandem in professione religiosâ simoniacè factà, constat eaim esse validam ex cap. Veniens de sim. et ex D. Thom. 2-2, q. 100, art. 6, ad 5. Hæc igitur et similia non sunt valida ex vi contractùs simoniaci, qui nullus est, sed solùm ex Ecclesiæ constitutione ; quæ ita disposuit ob bonas rationes, vel ratione voti. Quamvis etiam dici posset, quòd in ordine et professione religiosâ intervenit etiam aliqua pœna et privatio ecclesiastica, quatenùs

scilicet, non quidem secundùm totum, sed secundùm partem dimitti debent. Nam simoniacè promouus privauir exercitio ordinum; et simoniacè professus expellitur ex monasterio, et in aliud arctius recludei:'dus ad agendam poeniientiam deportatur. Difti cultas ergo solùm movetur de beneficiis simoniacè acceptis. Et quidem non teneri jure divino et naturali illud dimittere, qui sic accepit, tenet communior senlenlia. Si enim naturaliter et ex jure divino talis obligatio oriretur, reperiretur etiam in simoniacè ordinato, et professo, et in aliis simoniis jure naturali et diviiio non minùs prohibitis, quàm in simoniâ beneficiali ; cùm utrobique sit par ratio si jus divinum et naturale spectemus. Deinde hic nihil deficit ad substantiam acquisitionis et ad dominium transferendum : nam est potestas in conferente, eapacitas in accipiente, et vera voluntas ac intentio in- utroque. Inprimis enim conferens potest absolutè beneficium donare ; deinde accipiens per simoniam non fit incapax acquirendi, cùm iste posset donare gratis, et ille sic recipere. Quòd autem cum pretio vel sine pretio fiat, id reddet quidem actum licitum vel illicitum, non tamen invalidum, ut constat exemplis jam adductis : nam simonia non habet majorem vim naturalem auferendi potestatem à conferente, et capacitatem à recipiente beneficium , quàm alia peccata, neque majorem reptignantiam; sed ainbitio, superbia, avaritia aliaqu peccata aliquando concomitantia, istam collationem et receptionem, de se non tollunt : ergo neque simonia, elc. Si dicas D. Thomam 2-2, q. 100, art. 6, in corp. ratione naturali demonstrâsse eam obligationem dimittendi ac restituendi rem spiritualem simoniacè acceptam, eò quòd hæc venditio sit contra voluntatem veri ipsius domini; respondent M* quòd licet alienatio simoniaca sit contra domini voluntatem eò quòd absquæ del)ità reverentiâ ejus res tractetur et vilipendatur, postquàm tamen est facta , nulla fit ei injuria in retentione, modò debitè administretur: sicut obligatio ad actum turpem committendum non tenet, postquàm tamen est adimpletus et executioni mandatus, valida est traditio pretii pro eo, ut constat de copulà cum meretrice habità quæ pecuniam proinde non tenetur restituere, quamvis illicitè copulam promiserit et permiserit. Resp. 2° quòd quando dominus prohibuit absolutè rem suam alienari, et est invitus quoad substantiam, non est valida alienatio, nec potest ab accipiente res i!la retineri : secùs si fuerit invitus tantùm quoad modum alienandi pro pretio, ut hic contingit. Resp. 5" rationem D. Thomae esse optimam congruentiam ad justificandas et confirinandas leges pontificias, quas D. Thomas in toto illo articulo supponit, irritantes istas beneficiorum alienationes et translationes simoniacas. Et sanè si ob simoniam

quis foret inhabilis jure divino et naturali ad accipien

dum et retinendum beneficium, non esset in potestate pontificis cum eo dispensare, eamque collationep va lidam efficere, cùm non sit supra jus naturale et di

« VorigeDoorgaan »