Pagina-afbeeldingen
PDF
ePub

guuntur quàm justitia et omnipotentia : atqui justitia minalium distinctio nimiùm accedit ad Anomæoruni et omnipotentia distinguuntur ad minùs virtualiter; errorem; quæ verò Scotistarum est, velut suspecta ergo justitia et misericordia distinguuntur formaliter. Gilberti Porretani doctrinæ habetur; et insuper hæc - Respondeo : Distinguu maj. : Plus distinguuntur, utraque distinctio multiplici manet explosa ac confutala id esi, majus habent distinctionis fundamentum, quia momento; ergo restat ut admittatur distinctio virtuaproducunt effectus magis oppositos, concedo : id est, lis, seu rationis ratiocinatæ cum fundamento in re. majorem experiuntur distinctionem, nego: fundamen Dices 1° : SS. PP., præsertim ii qui contra Euno tum distinguendi est virtus collata ad effectus quos produ mium disputårunt, asserunt omnia, quæ de Deo prædieit:quò crgo magis diversi sunt effectus, eò majus menti cantur, varia esse nomina quibus idem omninò significadatur fundamentum distinguendi. Hinc solutio palet. tur : ita S. Basilius, Epist. 30, ait : Omnia Deo com

Instabis : Ergo realiter justitia parcit, punit miseri- petentia tam cogitata quànt nomina, ejusdem inter se cordia. Respondeo : Distinguo sequelam : Virtus sunt conditionis, quòd circa subjecti significationem quæ justa est et misericors parcit et punit, concedo : nihil habent discriminis ; ergo, etc. — Respondeo: Disid est, virtus quatenùs justa parcit, nego. Si sumatur tinguo antecedens : Idem realiter oinninò significatur, justilia prout est in Deo, eadem est cum misericordia concedo; idem virtualiter, nego. Hanc csse mentem virtus quæ parcit et punit. Si sumatur prout à mente SS. PP. constat , tum ex eorum scopo sæpiùs jam percipitur, et quatenùs est puniens, pugnat in termi exposito, tum ex illorum verbis supra relatis , tum nis, quòd concipiatur quatenus parcens; vera est ergo vel ex ipso textu objecto, ubi plura agnoscuntur non propositio in sensu identico, et in sensu formali falsa. solùm nomina, sed et cogitata; ac proinde admittendi

ConcLUSIO 11.-Non sufficit distinctio nominalium in sunt plures de Deo conceptus. ter attributa divina, sed virtualis est admittenda. Duæ Instabis : In concilio Remensi statutum fuit: Ne rasunt partes.

lio in theologiâ dividat inter naturam et personam. AdProbatur prima pars : 1° ex iis quibus stabilietur dit Otto Frisingensis Gilberti discipulos non admisisse pars altera conclusionis ; 2° quia eam et quidem so distinctionein realem ; ergo damnatione Gilberti verè lam admillebant Anomæi, adversùs quos Patres Græci proscribitur virtualis distinctio.- Respondeo : Concam ob rem insurrexêre ; 3° quia S. Facultas Parisien cesso antecedente, nego consequentiam : Siquidem sis nominales propter illam distinctionem è sinu suo Gilberlus distinguebat inter cogitationem seu abstraejecit, ut constat ex Balusio, tom. 4 Miscellaneorum; ctionem mathematicam , et cogitationem seu rationem 40 quia tali posità distinctione, jam varia quæ Deo tri theologicam; atque contendebat, non solùm mathemabuuntur nomina, synonyma erunt, eumdem exhibentia ticè sed et theologicè divina distingui attributa : porrò conceplum, quod absurdum est et ridiculum, ut notat

nomine cogitationis mathematicæ intelligebat distinS. Basilius; ergo, elc.

ctionem quæ fit per mentem, et nomine rationis theoProbatur secunda pars : 1° ex Scripturis, quæ plu- logicæ distinctionem exprimebat realem : hanc illius res Deo perfectiones tribuunt, unde et in plurali nu mentem fuisse constat, tum ex verbis Gilberti quæ mero de iis Christus loquitur, Joan. 16, cùm ait : realem sonant distinctionem, tum ex rationibus quibus Omnia quæcumque habet Pater, mea sunt; ergo sunt in impugnabatur Gilbertus; eò quippè unicè collimant ut Deo plures perfectiones : sed hæc pluralitas non se le realem eliminent distinctionem ; tum ex fidei profesnet à parte rei, nisi ad summum fundamentaliter, ut sione concilii Remensis adversùs Gilbertum edilâ ; jam fuit demonstratum; ergo pluralitas hæc est admit verba retulimus conclusione prima. lenda juxta nostrum concipiendi modum, cui se ad Quod additur de Ottone, certum est illum nimis in aptal Scriptura, dùm nos alloquitur. 2° Idem evincitur Gilbertum propensum fuisse, unde eum ejusque disciex conciliis superiori conclusione citatis, præsertim- pulos quantùm potest, excusat ab errore, atque ipsoque ex concilio Florentino, in quo expressis verbis ha rum emollit dogma. Sanè si audiretur Olto, solam nobelur distinctio virtualis, utrinque admissa et propu minalium distinctionem admisêre Gilbertani, sic enim gnata. 3° Textus Patrum in eâdem superiori conclu illorum doctrinam exprimit : Ne ratio in Deo discernat sione relati probant varios et diversos esse conceptus in intelligendo, sed in dicendo; quomodò ergo errårunt perfectionum Dei : unde S. Basilius, lib. 2, contra Eu illi nimiùm in Deo distinguendo ? Quid contra illos denomium dicebat : Hæc est proprietatum natura, ut in finivit concilium Remense ? Verùm si intelligantur, ut substantiæ identitate aliud quiddam ostendant ; ergo pro intelligi debent, verba in intelligendo, et, ratio theologica prietates identificatæ in substantiâ diversos in illå ex pro distinctione reali; verba in dicendo, et, cogitatio hibent respectus. 4° Ea distinguuntur virtualiter, quæ mathematica pro distinctione quæ fit per mentem, omlicet sint à parte rei una eademque res, diversis ta nia plana sunt et aperta, concordant omnia cum verbis men à mente conceptibus apprehenduntur, ob sum Gilberti, rationibus S. Bernardi, et concilii definitione: mam rei unicæ excellentiam et vim quâ fit ut pluribus at de his adhuc mox dicemus. realiter distinctis æquivaleat, diversosque producat ef Dices 2° : Ens simplicissimum non potest variis afseclus : atqui talia sunt Dei attributa , ut multoties tingi conceptibus, quia totum unico repræsentatur et jam dictuni est; ergo. Et certè vel hæc distinctio est exhibetur; ergo rejicienda est distinctio virtualis. agnoscenda, vel admittenda est ea quæ à nominalibus Respondeo : Distinguo : Ens simplicissimum tum reapropugnalur, aut ea quam tuentur Scotistæ : sed no liter et physicè, lun virtualiter et metaphysicè, coire

cedo : ens simplicissimum physicè tantùm et realiter, telligit, sed loquimur secundùm varios quos in ca nego : porrò Deus est realiter simplicissimus, virtua apprehendimus respectus liter autem ob suam summam perfectionem composi

Quæ fuerit Gilberti Porretani sententia. tus undè varii conceptus varias illius compositionis partes, hoc est, varios Dei exhibent el representant Gilbertus Porrelanus Pictaviensis episcopus, vir respectus.

acris ingenii, sed dialecticis argutiis nimiùm deditus, Quæres 1°: Quodnam sit fundamentum illius distin publico quodam in concessu dixit, divinitatem non esse ctionis virtualis, et utrùm illa fit perfecta ant imperfe- Deum, sed formam quâ Deus est; cui respondet quod cta? — Respondeo ad primum, fundamentum distinc scripsit in suis ad Boëtium Commentariis, divinam is ctionis esse ex parte nostri finitudinem mentis ac sentiam esse substantiam quâ Deus est, non quæ Deus infirmitatem, quâ fit ut summam virtutem non possi est : à duobus sux Ecclesiæ archidiaconis Arnaldo et mus unico nobis exhibere conceptu : ex parte verò Calone, quibus se adjunxit S. Bernardus, ad EugcDei duplex est fundamentum : unum extrinsecum, va nium III delatus est. Hinc in concilio Parisiensi, eodem rietas scilicet effectuum, qui à Deo producuntur, et quo Eugenio præside, anno 1147 causa fuit agitata : negarum velut adminiculo assurgimus ad evolvendam nobis vit primùm Gilbertus propositioncs, verùm posteà disummam illius virtutem; alterum intrinsecum est, xit : Audacter confiteor Patrem alio esse Patrem, alio summa nempe et infinita illa virtus, quà unicâ Deus Deum, nec tamen esse hoc et hoc. Anno sequenti in conæquivalet infinitis entibus realiter distinctis et præstat cilio Remensi, sub eodem Pontifice, iterùm causa fuit unus quidquid illa præstarent. Ad secundum, dico dis discussa ; Gilberto obsequium pollicenti, disputandi tinctionem illam esse perfectam inter singula attribu concessa fuit facultas ; verùm cùm plura misceret, sic la : manifestum enim est justitiam Dei concipi absque ipsum affatus est Eugenius : Multa dicis, frater, multa eo quòd ne qui lem confusè concipiatur misericordia; et ea quæ fortassis à nobis non intelliguntur legi facis : singulorum ergo attributorum conceplus exhibent sub sed simpliciter à te cognoscere velim, anne iilam sunijectum cujus sunt perfectiones; namque justitia Dei man essentiam quâ tres personas profiteris unum Deum, percipi non potest, quin Deus percipiatur in obliquo, credas esse Deum. Cui Gilbertus diutinâ, si Oitoni fides, ut aiunt; sed ipsa verè concipitur, quin percipiatur aut collatione fatigatus, minùs præmeditalè respondis : Non. misericordia aut æternitas etiam confusè.

Tandem instructà lite, sententia fuit prolala, cui bona At, inquies, justitia Dei concipitur ut infinita : sed fide subscripsit publicè Gilbertus, el receptis in gratian ut infinita cætera saltem confusè involvit attribula ; archidiaconis ad sedem remeavit. ergo, etc. Respondeo : Distinguo maj. : Ut infi Duo hic quæruntur : 1° inter quæ distinxerit Gilnila in ratione justitiæ, concedo : in omni genere, bertus, an concreta inter et abslraela, an allributa nego. Ad min. distinguo : ut infinita in ratione justi inter absoluta et essentiam, an sola relativa sejunxerit tiæ cætera involvit consequenter et ex illatione attri ab essentià ? 2° quamnam distinctionis speciem admibuta, concedo; involvit formaliter et in suo conceptu serit ? Circa primum : certum est 1° illum dissinpreciso, nego : namque à cæteris attributis abstrahit xisse inter attributa relativa et essentiam : constat el prxscindit per suum formalem conceptum. illud, tum quia cùm Eugenio interroganti respondissel,

Addes : Dei essentia est totalitas et universalitas non, ut mox retulimus, sequenti die dixit, se nomen entis; ergo illa non potest à ceteris abstrahere attri Dei pro personá sumpsisse : lùm definitio concilii est butis. Respondeo : Distinguo : Dei essentia ad contra eos qui distinguunt inter naluram et personam: æquata et exsurgens ex omnibus perfectionibus est lo tum quia suam se jactitabat invexisse distinctionem ad lalitas entis, concedo ; Dei essentia inad:equata et vilandos errores Sabellii qui unicam personam admitgradus specificus, subdistinguo : est totalitas entis tebat, et Arii qui Filium negalat Deum quia genitus consequenter et illativè, concedo; formaliter et in suo eral; putabat enim utrumque errorem declinari non conceptu præciso, nego : nam in illo conceptu sola posse si persona et natura seu essentia identificarenexhibetur aseitas seu independentia à causå ?

lur. Certum est 2° ipsum distinxisse inter relationes Quieres 2° : Quomodò esssentia et attributa de se et personas ; dicit quippe de relationibus, quòd non invicem praedicentur ? — Respondeo prædicari de se sunt ipsæ Personæ, sed tres res æternæ, ct ab inicem invicem in sensu reali et identico, non verò in sensu à divinâ substantià in numero differentes. Ita Vasque virtuali seu formali. Realiter justitia est misericordia, sius ex codice manuscripto concilii Remensis. Huc acci bonitas est æternitas ; sunt enim à parte rei et essen cedit propositio in concilio Parisiensi prolata. Certum lia et attributa, una cademque res, una eademque sim videtur 3° ipsum distinxisse abstracta à concretis : in plicissima virtus : scd cùm distinguantur per mentem, nuunt istud quod dictum est de relationibus, proposivariisque conceptibus apprehendantur, variæ quoque tionesque tres suprà relate ex commentariis et ex sunt illorum notiones; ac proinde cùm sermo de iis dictis in concessu publico atque in concilio Parisiensi : babetur secundùm nostrum concipiendi modum, non et istud idem expressè asserit S. Bern., Serm. 80 in possunt de se invicem pr:edicari; el stultè admodùm Cantica , cùm dicit quòd magnitudinem quà madiceretur : Misericordia punit, parcit justitia, intellec gnus est Deus, et item bonitatem quà bonus, et sapien. tus vult, et voluntas intelligit; quia tunc non loqui tiam quà sapiens postremò divinitatem qui Deus esi, 2 ur sccundùm quod una res parcit, punit, vult et in Deum non esse, impiissimè disputaret. Divinitale ,

inquiebat, Deus est, sed divinitas non est Deus. An Patri divino habere filietatem, quàm eam, non habere; autem abstracta absoluta ab abstractis absolutis et ab 2° absolutè prædicabilis, quâ voce excluduntur adhuc essentiâ æquè distinxerit Gilberlus, prorsùs incertum relationes quæ solis adjacent personis, non natura et cst : etenim ex unâ parte, cæteris semel positis illius essentiæ, quæ absoluta est ; 3° necessariò prædicabilis, principiis, absurdum videtur negare illam distinctio ut removeantur respectus liberi ad creaturas, qui utnem : ex alterâ verò parte in suis ad Boëlium Commen pote liberi, Deo essentialiter non conveniunt; 4° lantariis ait : Deus idem ipsum est quod est justum, id est,

dem dicitur per modum formæ adjacentis, id est, procodemque esl, Deus est justus. Unde forma non est Deus, prietatis quæ essentiæ divine adjacere intelligitur, sed forma divinitatis est ipsa justitiæ forma : et hoc atque ab eà dimanare. quidem de abstractis absolutis, nam quod abstracta

Porrò divina inter attributa hæc potissimùm recenrelativa spectat, Gilbertum ea distinguentem tum ab

sentur, unitas, simplicitas, infinitas, æternitas, immeninvicem tum ab essentià supra andiebamus.

sitas et immutabilitas ; de iis totidem articulis agendum Circa secundum, gravior et intricatior est controver

est in præsenti quæstione, in subsequentibus tractasia. Fatentur omnes Gilbertum militâsse pro aliquâ dis

turi de visione et attributis quæ ad facultates divinas tinctione reali: sed alii contendunt contra Scotistas illam spectant.

ARTICULOS PRIMUS. esse distinctionem formalem; Scotistä verò affirmant

De unitate Dei.
Gilbertum admisisse distinctionem realem majorem.
Primæ sententie momenta hæc sunt : 1° dixit Gil-

Unum et unicum distingui debent: unum dicitur, bertus Deum alio esse Deum et alio Patrem, nec ta

quod indivisum in se divisum est à quolibet alio, et men esse hoc et hoc, id est, nec tamen esse rem et

hæc unitatis species cuilibet competit enti. Unicum rem; aliter non posset suam expressiùs mentem ape

verò illud est cujus natura numero multiplicari nerire Scotista ; 2° talem admittebat realem distinctio

quit; de håcce unitatis specie præsens agitatur quæsnem, ut eam vellet esse rationis theologicæ : atqui ab tio; partem propugnavêre negantem tum gentiles idosurdum foret hoc donare nomine distinctionem realem

lolatræ, tum et ex iis qui Christo nomen dederunt nonmajorem; utcumque autem admittitur hæc expressio

nulli hæretici : utrosque ut debellemus duplex erit ubi agitur de distinctione quæ reperirelur inter inse- paragraphus. parabilia ; ergo, etc. ; 3° quia personas tres unum

§ 1. De unitate Dei contra gentiles. asseruit Deum, quod cum doctrina distinctionis realis

Gentiles plures coluerunt deos, horuin triginta millia majoris coaptari nequit; 4° quia sicut Scotista ita et

numerat Hesiodus, quos inter, inquiebat Tertullianus, Gilbertus suam excogitavit opinionem ut faciliùs eno novi sunt ac veteres, Barbari, Græci, Romani, peredaret SS. Trinitatis mysterium : ita illi.

grini, captivi, adoptivi, proprii, communes, masculi, seScotistæ contra reclamant, voluntque Gilbertum dis

minæ, rustici, urbani, naulici, militares, etc. Ægypliotinctionem realem majorem admisisse : 1° quia for

rum dii nascebantur in hortis, ut canit poëta : Romas velut affixas subjecto et ab eo diversas exhibet

mani qui sibi sapientiores cæteris videbantur, cùm semper, unde in Boëtium scribens dicebat : Quidquid penè omnibus, ait S. Leo, dominarentur gentibus , ominest alicui, ab eodem diversum esse necesse est; 2° quia

nium gentium serviebant erroribus, et magnam arbiin definitione Remensi dicitur personas ad essentiam

trabanlur assumpsisse religionem, quia nullam respuebant comparatas non esse res; 3° quia argumenta , quibus falsitatem. Tantæ cæcitatis originem et causas inquirere preniebatur, ostendunt attributa inesse Deo, sicut acci

præsentis non est instituti, nec varia impii cultûs enudentia insunt subjecto à quo separari possunt.

merare objecta : sufficiat animadvertere nihil in rerum Ex his patet incertam esse Gilberti mentem, nec

naturâ, si verum excipias Deum, nihil, inquam, exstiadeò clarè ipsum fuisse loculum. Nostrům porrò non tisse cui cultum divinitati debitum non exhibueril gens est lantam dirimere litem ; sufficiat varias hâc de re

aliqua et natio. Contra nefandum errorem sit sententias præcipuaque earum momenta retulisse, ac CoxclusIO. Deus unicus est. penes leclorem erit suum proferre judicium.

Probatur 1° ex Scripturis : Deuteronom. 6 : Audi,

Israel : Dominus Deus noster, Dominus unus est. Joan. Quaestio tertia.

17 : Hæc est vita æterna, ut cognoscant le solum Deum verum, et 1 ad Cor. 8 : Scimus quia nihil est idolum in

inundo, el quòd nullus est Deus, nisi unus. Plura hanc Attributum generatim definitur perfectio fimpliciter in rem congerere testimonia supervacaneum esset, simplex de Deo absolutè et necessariò prædicabilis per cùm singulis fermè Scriptararum paginis Dei legatur modum formæ adjacentis.

et prædicetur unilas. Cæterùm hanc afferimus probaDicitur 1° perfectio simpliciter simplex, ut distinguatur tionem ad confirmandam Christianorum fidem, non lum à perfectionibus secundùm quid, quæ adjunctam autem ad impugnandos divind auctoritate idololatras; cùm babeant imperfectionem, non sunt in Deo, nisi emi- quanquàm et ex illà intelligere valeant hanc semper nenter; tùm à perfectionibus simplicibus, quales sunt obtinuisse doctrinam Deum esse unicum, quod etiain divinæ relationes, que quidem meliores sunt ipsæ quàm ex subsequentibus probationibus adhuc evincitur. non ipsæ respectu natura divinæ in quâ insunt, non ta 2° Eadem veritas adstruitur conciliorum et Symbolomen respectu personæ, nempe non cst melius, v. g., rum fidei auctoritate, cùm primus ille sit Symboli ar

DE ATTRIBUTIS SIGILLATIM CONSIDERATIS.

ticulus : Credo in unum Deum. Idem summo consensu pendens; atqui plura hujusmodi entia non slint adt. tradunt et rationum pondere firmant SS. PP., ac præ mittenda, 1° quia entis independentis hæc notio est, sertim ii qui contra gentiles in gratiam Religionis ut cætera ab illo dependeant, ipsum autem à nullo: christianæ apologias ediderunt. -3Plerique è phi ergo aut nullum erit, aut unicum admittelur ens indelosophis gentilibus él poetis, etsi gentis deos colerent, pendens; 2° aut invicem consentirent hæc entia, aut nihilominùs veritatem de Dei unitate tenuerunt et in dissentirent; sed neutrum dici potest : non primum, scriptis tradiderunt; idcircò rei magis, quòd agnitam quia libera sunt et sese determinandi motivum ex suo veritatem in injustitià detinerent et eam factis con potissimùm depromunt arbitrio, cùm singula sibi plane tradicerent suoque spurcitio cultu; horum auctoritates sufficiant, ac proinde possunt legitimè supponi non et testimonia recensent Christianæ religionis Apolo invicem consentire; non secundum, quia aut nullum gistä, Athenagoras, Justinus, Clemens Alexandrinus, prævalebit, et tunc nullum erit independens, aut Minutius Felix, etc. 4° Ratione multiplici eadem unum prævalebit cæteris, et tunc illud solum erit Deus; demonstratur veritas : prima, absurdum esset infinitos ergo unicus est Deus. Vide mox cilatum S. Athanasii actu Deos admittere, nec cò usque desipuerunt vel textum; unde dicebat Lactantius : Non vident qui deos ardentiores gentiles et idololatræ; atqui aut unicus multos esse credunt, fieri posse ut aliquid diversum velint; est Deus, aut infiniti aclu sunt admittendi : si enim ex quâ re disceptatio inter eos el cerlamen oriatur, sicut unitas non est Deo essentialis, jam infiniti sunt actu Homerus bellantes inter se deos finxit. possibiles ; neque polior afferri potest ratio cur duo aut Quinta, Deus est ens summè magnum, ens infiuile tres esse possent, non centum aut mille, aut numerus

persectum; sed ens summè magnum par non admittit; actu infinitus; sublatà quippe exclusione unitatis, non ens infinitè bonum et perfectum non distat à cæteris aliqua tantùm, sed actu infinita multiplicitas intelligi cntibus nisi ratione perfectionis alicujus, ac proinde tur possibilis, sed si sunt actu infiniti possibiles dii, actu Deus à Deo differre nequit; ergo Deus est necessariò existunt, cùm Deus sit ens existens necessariò et vi suæ

unicus. De isto, inquiebat Tertull. I. 1 contra Marciopossibilitatis, ergo cùni non sint actu dii numero infi

nem , convenit apud omnes, ut Deus sit summum maniti, Deus unicus est.

gnum et formà et rulione, et vi et potestate..... Quæ erit Secunda ex sufficientiâ unius Dei. Deus quippe jam condilio ipsius sumnii magni? nempè ut nihil illi adunus et sibi et mundo sufficit, ob infinita attributa

æquetur , id est, ut non sit aliud sunimum magnum : quibus pollet : utquid ergo plures admitterentur? Mul

quia si fuerit, adaquabitur; el si adoquabitur, non erit tiplicari debent virtutes, ubi unica impar agnoscitur

Summum magnum, eversâ conditione, et ut ita dixerim, effectibus producendis : sed in Deo infinita virtus par lege quæ summo magno nihil sinit adæquari, etc.; et est et æqualis omnibus effectibus quos producit; ergo Boetius lib. 3 de Consol. philos. ait, quae discrepant unicus est:unde Lactantius lib. 1, c. 3, ait : Deus si per bona, non esse alterum, quod sit alterum liquet; quars fectus est, ut esse debet, non potest esse nisi unus, ut in eo neutrum poterit esse perfectum, cùm alterutri alt. rum sint omnia. Deorum igitur virtutes ac potestates in firmio deest; et idem lib. de Trin. : Deus à nullo Deo dissert... res sint necesse est, quia tantùm singulis deerit, quantùm ubi verò nulla differentia est, nulla est omninò pluraliin cæteris fuerit; ita quantò plures, tantò minores erunt.

las ; quarè nec numerus , igitur unitas tantùm. Tertia ex ordine universi; orbis quippe ex variis et Sexta, natura cui singularitas individualis est essencontrariis resultat partibus in eumdem finem ordina

tialis numero multiplicari non potest, id est, natura tis et tendentibus; atqui hoc non potest explicari, nisi cujus differentia specifica est principium individuatiounus admittatur mundi creator et rector, id est, nisi

nis, non potest esse nisi•in unico individuo, quia cùm unicus admittatur Deus; ergo Deus est unicus. Hinc

ratio constituens speciem sit ratio constitutiva indiviS. Athanasius lib. contra gentiles ait : Ordo disposa dui, tam tunc repugnat multiplicari speciem, quàm tionis et rerum omnium consentiens harmonia, non plu

repugnat aliquod multiplicari individuum : atqui divires, sed unum rectorem ipsius ac ducem ostendit : non

nitati singularitas est essentialis, specificaque illius difenim, si plures essent rerum crcalarum principes, serva

ferentia est principium individuationis; hoc quippe relur ejusmodi universitatis ordo, sed omnia confusu rur

principium est juxta metaphysicos existentia, et, ut sus ac perturbata forent, cum unusquisque omnia ad suum

refert vulgare adagium, existere singularium est; sed arbitrium traheret et cum altero depugnaret. Unde Minu

existentia est differentia specifica divinitatis, Deusque tius : Rex, inquit, unus apibus, dux unus in gregibus,

definitur ens necessariò existens; crgo natura divina in armentis rector unus; tu in cælo summam poleslatem

unicum admittit individuum, et deorum pluralitas didividi credas, et scindi veri illius divini imperu totam

vinitatem destruit. potestatem; et Lactantius lib. de Irâ Dei : Non possunt

Dices 1°: Ex Scripturis plures sunt dii, Psal, 81 : in hoc mundo multi esse rectores, nec in unâ domo mul

Ego dixi : Dii estis ; et i Cor. 8 : Sunt dii mulii, et doli domini, nec in navi unà multi gubernatores, nec in

mini multi; ergo non unicus est Deus. — Respondeo : armento aul grege duces multi, nec in uno examine mul

Nego antecedens, ad primum textum distinguo : Dii fi reges , sed nec in cælo quidem mulli soles esse pote

estis, nomine tantùm et improprio sensu , concedo; re runt, sicul nec animæ plures in uno corpore; adeò in

et sensu proprio, nego: sermonem hic habet Psaltes finitale natura umiversa consentit.

de judicibus quos deos appellat ob potestatem et auQuarta ex Dei independentiâ : Deus cst ens inde ctoritatem quam habent, et de quibus statim subdit

quòd sicut homines morientur. Ad secundum lexlum má callidus arte, qui omnes leiendit nervos, ul veridistinguo : Sunt dii multi juxta variam gentilium opi - latem nebulis occultaret, ut difficultates excogitaret nionem, concedo; juxta veritatem, nego; patet vel acutè, premeret disputator acer; qui sub velo ratioex primå textus lectione, Apostolum loqui juxta gen nem subjiciendi revelationi, illam buic contrariam et lilium opinionem dùm plures admiltit deos, unde ad rectå fronte oppositam evincere satagit ac conatur : jungit : Nobis tamen unus Deus.

dùmque christianum se profitetur simplicem, versipciDices 2o : Plures sunt in Deo personæ; ergo multi lem se exhibet philosophum, ut ad scholam Pyrrhoplicitas non officit perfectioni naluræ divinæ nec nis suos ducat lectores. mundi regimini; ac proinde plures admitti possunt dii. Conclusio. — Non sunt admittenda duo summa re

Respondeo : Concedo antecedens, distinguo conse rum principia. quens : Multiplicitas personarum, concedo; multipli Probatur 1°. : Duo summa rerum principia essent citas deorum, nego : plures persona in unicâ existunt duo entia necessaria, ac proinde infinitè bona et pernalurâ; unde habent eamdem voluntatem, scientiam, fecta, ut ex demonstratis ubi de existentiâ Dei liquet; potentiam, uno verbo, habent singule omnes perfe- atqui ut summè bonum et infinitè perfectum, suum ctiones simpliciter simplices; non differunt ab invicem mali principium nusquàm Manichæi obtrudere ausi nisi penes relationes, quatenùs una est producens et sunt; ergo duo non sunt summa rerum principia. Et altera producta; quin et easdem relationes singulit certè principium mali debet esse substantialiter mahabent ratione nature et per ineffabilem circumin- lum, id est, tola illius (si qua sit) entitas et substantia, cessionem, ut loquuntur theologi, vi cujus paternitas debet esse pura pula malitia : sed repugnat tale ens , Filio competit, et filiatio Patri; igitur ritè exponitur tale principium; namque malum est privatio boni ; quomodò unus sit mundi auctor et rector, et quomo ergo quod non est nisi malum et malitia, illud nequit dò unaquæque persona differat ab aliâ, et sit nihilo esse ens et principium; est quippe mera privatio, deminùs infinitè perfecta. Sed si plures darentur dii, sectus purus, merum nihil, cujus nullæ qucunt esse diversas voluntates et potentias haberent, unde timen- proprietates, ac proinde admitti non potest summum dus tumultus, metuendaque consusio in mundi regiini- mali principium. ne ; insuper differrent ab invicem per aliquid sibi Ilo. Ideò admittuntur à Manichæis hæc duo principroprium el peculiare, quod non posset esse nisi per pia, ut explicetur origo mali in rerum naturâ : atqui fectio in ente hujusmodi, qux quidem in aliis deside positis duobus Manichæorum principiis, inexplicabilis raretur diis ; ac proinde non essent entia summa et é contrario est origo mali. Scilicet hæcce duo princiinfinitè perfecta.

pia ex cæco agunt naturæ suæ impetu, nec de juribus § 2. De unitate Dei contra hæreticos.

suis cedere queunt; alioquin enim sub unico prin

cipio summè bono intelligeretur origo mali, dùm non Ex iis qui doctrinam Christi se profiteri gloriaban reluctante ac illæså bonitate suâ malum permitteret : lur, errårunt circa Dei unitatem : 1* Valentiniani qui atqui duo hæc adversa principia necessariò agentia si friginta Æonas Jeorum diversi sexûs admiserunt , semel admissa sint, jam inexplicabilis est origo mali. eorum incredibilem atque vix ab ipsis intellectam do Etenim in mundo bona malis miscentur : sed sub duoetrinam recensent ac refellunt S. Irenæus, Ter bus principiis impossibilis est hæc mixtio : namque tull., etc. 2° li omnes qui Tritheitarum nomine desi vel æqualibus militant in invicem viribus principia, et gnantur, qui existimârunt tres sanctissime Trinitatis tunc neque bonum datur neque malum, vires quippè personas, esse totidem deos à se invicem naturâ nu æquales sese mutuò elidunt, cunctaque hærent i merali distinctos, totidemque individua unius specificè æquilibrio suspens : vel alterum altero superius est, divinitatis : confulantur illi ex professo ubi de Trini et sic non est nisi bonum in nalurâ, aut nisi malum ; late, (t. 8 Cursûs Theologiæ.) 3o Gnostici, quorum ergo origo mali in Manichæorum systemate explicari dụx Carpocrates, Cerdo, Marcion, Apelles, qui duo non potest. Undè patet quàm subdolé et fraudulenter rerum prima agnoverunt principia. Horum dogma ratiocinetur Baylius, qui Manichæorum defendendas evolvit Manes, à quo Manichæi : ille distinxit princi- suscepit partes eo fine ut explicaretur origo mali, dùm pium bonum, quod auctor est rerum invisibilium, fatetur illud idem systema funditùs everti à priori ( 1 lucis, Evangelii, cujuslibetque boni, atque Pater Chri ratione habità nalurie utriusque principii. Demus enim sti, et principium malum , à quo sunt res sensibiles, ad tempus invicta esse Baylii ratiocinia adversùs pertenebræ, lex vetus et quodlibet malum.

missionem mali sub unico eoque summè bono princiImmane portentum ab Ægyptiis et Persis hauslum, pio, attamen non probat his ratiociniis duo existere eò libentiùs amplexati sunt viri illi nomine tenùs Chri principia , atque demonstratum mox fuit ea duo esse stiani, quòd viderent in rerum naturâ malum, nec in impossibilia; ad sunimum everteret unum, sed due lelligebant quo pacto potuisset illud existere sub unico non adstruit : atqui lamen is est Baylii scopus demojiprimo rerum principio summè bono. Doctrinam hanc strare ex mali existentiâ et à posteriori duo esse agno debitis jamdudum consepultam tenebris, mediam de scenda principia; ergo longè aberrat à scopo, sonuò protulit in lucem Baylius, suisque firmavit artifi- lamque callidilale suâ in dubium revocat existentiain ciosis ratiociniis, quibus cuncta ferè sanclæ Religionis Dei. dogmata revocat in dubium : vir sagax ingenio. sum Illo. Non solum origo mali sub duobus principiis

« VorigeDoorgaan »