Pagina-afbeeldingen
PDF
ePub

ciste sunt, ibi frequentiores inveniuntur obsessi. remedia in subsidium vocata fuerint (1). Fieri enim 6° Nec aliter fieri potest, cùm Christus per passionem potest ut aliquis possit eodem tempore obsessus esse suam omnem dæmonibus potestatem ademerit, prout à dæmone, et morbo melancholico laborare. Nam meipse testatur Joan. 12, 31, dicens : Nunc princeps hu lancholia dicitur balneum diaboli. Ad tertium, nego. jus mundi ejicietur foras. Ergo. Resp. ad primum : Ne Recolantur nuper dicta in resp. ad primam diffic. Ad go ; siquidcm plura occurrunt in veris dæmoniacis si quartum, distinguo : Ex defectu prudentiæ ac peritive gna quze in suis lunaticis, melancholicis aut epilepticis in signis certis ac dubiis distinguendis, concedo; dehaud reperient medici utut peritissimi, quæque indi bità peritia adhibitâ ac necessaria prudentià, quali cantur in Rituali Romano (1), ac fusiùs recensentur à opus est in re tanti momenti, nego (2). Attamen non ita theologis, e. g. , si non unum aut alterum verbum

facilis est deceptio; et si interdum etiam prudentes proferant, sed diù sapienterque ignotis linguis loquan- decepti sunt, quid inde ? Debemusne ideò negare, tur aut ignotâ linguâ eos alloquentem peritè intelli quod Scriptura testatur ? An quia à spuriis nummis et gant, si occulta et remotissima pandant, quæ ab ipsis cauti homines quandoque decipiuntur, ideò veri numsciri nullâ ratione naturali potuerint , si vires supra mi nulli sunt ? Ad quintum, nego. Nam quovis temnaturam ostendant, ut ingentia pondera attollere, per pore ejusmodi infestationes contingunt, ut ex certissiacrem volitare, præcepta tacita ac præsertim menta mis documentis constat, quæque in dubium revocari lia intelligere, etsi distantibus in locis sit exorcista, ut nequeunt, quin omnes sanioris critices regule abjinec videri à dæmoniacis possit vel audiri, etc. (2). ciantur. Ad sextum, nego: ad prob. distinguo : PrinAddendum præterea est, 1°, quòd etiamsi nullum si ceps hujus mundi ejicietur foràs per fidem è credengnum seorsim sumptum per se sit omninò certum, ta tium animis, ut exponit S. Augustinus tract. 52 in men cùm plura concurrunt, baberi possit certitudo Joan. n. 7, seq., vel per destructionem idololatriz, conmoralis. 2o Tametsi, quæ signa habentur in obsessis cedo; per dæmoniacorum cessationem , nego. AlioEvangelii non essent per se certissima, tamen eos ob quin quomodò idem Christus de discipulis post resursessos fuisse credendum esset ex auctoritate scripto rectionem suam dixisset : In nomine meo dæmonia ris sacri; 3° quòd signa solidè probabilia sufficiant ut ejicient ? Quomodò per Apostolum Petrum Act. 5, 16, quis exorcizetur, prout contingit in morborum cura. vexati à spiritibus immundis liberati perhiberentur ? Ad secundum, distinguo : Qui tamen ex aliorum fide Quomodò ib. 19, 12, spiritus nequam egrediebantur, nec tamen satis firmà ea referat, concedo; idonea cùm deferrentur sudaria et semicinctia Pauli? Ubi auctoritate innixus, nego. Quòd si Pomponatius se ocu pariter narratur, quòd cùm quidam exorcistæ Judæi latum testem exbibet, nihil tamen determinati refert, expellere vellent dæmones in nomine Domini Jesu , quomodò scilicet, per quantum tempus, cum quantà quem Paulus prædicabat, respondens autem spiritus grammaticarum legum integritate id ab illå muliere nequam dixit eis : Jesum novi, et Paulum scio; vos aufactuna fuerit, et an præter naturalia , supernaturalia tem qui estis ? et insiliens in eos homo, in quo erat (1) Tit. de exorcizandis obsessis, ubi inter cætera

monium pessimum.... invaluit contra eos, ita ut nudi et documenta istud habetur : « Inprimis, ne facilè credat vulnerati effugerent. Quorsùm demum in Ecclesia

(exorcista ), aliquem à dæmone obsessum esse, sed exorcisatus institutus ? ( nota habeat ea signa quibus obsessus dignoscitur ab

Dices 1°: Exorcismi perniciosi sunt, eò quòd super« iis qui vel atrà bile, vel morbo aliquo laborant. Siigna autem obsidentis dæmonis sunt ignotâ linguâ lo

stitionem et credulitatem fovent. 2° Quòd si reipsà « qui pluribus verbis, vel loquentem intelligere; dis dæmones possent hominum corpora invadere, vix

tantia et occulta patefacere ; vires supra ætatis seu ( conditionis naturam ostendere; et id genus alia, quæ

aliquis immunis esset ab ejusmodi infestatione ; 3° dee cùm plurima occurrunt, majora sunt indicia, etc. 7

mùm intelligi nequit quả ratione dæmones possint ita (2) Cursius Sprengel profess. in univers. Hall. in

corpus invadere, ut ad instar animæ illud moveant et opere : Storia prammatica della medicina, trad. dal le ad operandum impellant. Ergo.— Resp. ad primum : desco, Ven. 1815, t. 6. § 23, seqq. , plures recenset Nego. Quin potius , etiam in adversariorum hypothesi medicos, qui adversùs Wierum insurrexerunt ad adstruendam veritatem obsessionum demoniacarum, cu

de læså phantasia , valdè conferunt ad eam corrigenjusmodi inter cæteros sunt Georg. Pittorius, Guill. dam. Vid. Bergier, loc. supra cit. in not. Ad secundum, Adolphus Scribonius, Thomas Erastus, Joan. Malth. dist. : Si dæmones non subjicerentur divinæ ProviDurastante Maceratensis, ipse Paulus Zacchia primus auctor seu parens medicinæ legalis, Hieronym. Carda

dentie , transeat, sccùs , nego. Scimus enim absque nus, Ambros. Paré, Joan. Langius, Livin. Lemnius, divino nutu eos nec potuisse in porcos ingredi. Ad Bodinus, aliique perquàm multi etiam inter recentio

tertium, resp. 1° : Transeat : Etsi enim id daremus res tum Catholicos tum Protestantes. Etsi verò Sprengel lùm ibi, tùm tom. 10, § 157, seqq., rideat sper

adversariis, contra facta ignorantia nostra nibil efficit. naique omnes dæmoniacas operationes, non est tamen cur propterea moveamur ; hic enim incredulus auctor (1) En verba Pomponatii 1. c. : « Verus sum testis, ut plurimùm eas narratiunculas, que ad hanc quæstio

( quod Galgerandus medicus tempestate nostrà celenem spectant, mutuatur ex Bibliothecâ univers. Ger

berrimus in urbe nostrå Mantuæ, uxorem cujusdam manicà , quam alibi diximus non fuisse sub finem « Francisci Magreti suloris tali morbo (atræ bilis ) lasec. superioris nisi instrumentum ad incredulitatem « borantem ( loquebatur enim secundùm diversa idioomnisque generis impietatem convehendam ; conf.

i mata ) curavit, et perfectè. » Sed conf. de his Tartaeumdem op. c. t. 10, § 157, ubi sententiam suam si

rotti Del congresso notturno delle Lammie, lib. 2, c. I, gnificat circa curationes prodigiosas, omnia vera ac falsa permiscat, ut miracula omnia è medio tollat. (2) Conf. Dergier dict. Theol. art. démoniaque.

$6.

Resp. 9° : Negamus ad instar animæ dæmones agere Communis tamen sententia quxqne spectatis ipsius in corpora; anima enim est principium intrinsecum fundamentis ccrta videtur, ita ut absque aliquà temenostrarum operationum, dæmon extrinsecum (1). ritalis nota in dubium revocari nequeat, docel talem

dari commercii existentiam, quæ innitatur pacto sive PROPOSITIO 11. — Jure merito leges sancitæ sunt adversùs

expresso sive tacito cum dæmone (1). Cæterùm, antesuperstitiosa cum dæmone commercia.

quàm ejus sententiæ fundamenta exhibeamus, nolailNonnulli inter ipsos Catholicos contenderunt omninò dum est nos non defendere artem magicam propriè non dari realis magiz existentiam aliaque supersti dictam, nec congressus Sabati cum Dianâ (quorum tiosa cum dæmone commercia; e. 8., divinationes, fides à canonibus potiùs reprobatur), ncc ncgarc nos sortilegia , incantationes , philtra , aliaque ejusmodi, plurimas hâc in re illusiones fuisse , imò ut noxiam quæ fusè ac latè persequuntur, qui de dæmonologia

reprobare nimiam in his credulitatem. Jam verò sic pertractârunt (2); alii inter eosdem Catholicos saltem

expositæ communi sententiæ solida fundamenta adin dubium hæc superstitiosa commercia revocârunt. slipulari, in dubium vocari non posse facilè evincimus. Ex istorum sententiâ, cui increduli accesserunt, qux Etenim ipsi favent argumenta intrinseca et extrinseca cumque de superstitiosis ejusmodi commerciis dicun

validissima. Ac primò quidem argumenta intrinseca tur, repeti debent vel ab ignorantiâ rerum physicarum, sunt ipsa rei de quâ agitur possibilitas; datà cnim vel ex facinorosorum hominum quorumdam vafritie, semel dæmonum existentià , eorumque maleficà invel phantasiæ ludibrio, præsertim quæ de congressu dole, quid impedit quominùs ipsi , Dco sic permitcum dæmone, de sagis, et lamiis vulgò circumferun

tente, pacta ineant cum pessimis hominibus ad corum tur, vel demùm à scelestis quorumdam conatibus (3). perniciem , ac mirabilia operentur ? Tum ejusdem (1) Conf. Calmet, diss. de obsidentibus et possi

verisimilitudo, speclatà cupiditatum vi ac in malum dentibus corpora dæmonibus , præmisså ejus com proclivitate, ex quibus tales superstitiones originem ment. in Evang. Lucæ. Nec omittendus S. Th., qui

suam capiunt. Argumenta verò extrinseca sunt 1° quz p. 1, q. 111, a. 2, ostendit dæmones in animam ob sessi directè non agere, sed solùm indirectè; observat

in Scripturis leguntur de magis, veneficis, pythonienim non posse angelum (id":oque et dæmonem) mo bus, etc., ex. gr., Exodi capp. 7 et 8, ubi mira rescvere voluntatem nisi ab exteriori per modum sua runtur à sapientibus et maleficis Pharaonis, qui per dentis , et per concitationem passionum , ut ipse lo

incantationes ægyptiacas et arcana quædam fccerunt quitur, tum ib. in corp., tum in resp. ad 2. Sed nec omittendum est non ita pridem opus prodiisse cui

similiter ac fecerant Moyses et Aaron (2), tum 1 lit. : Geschicten Besessener, etc., seu : Historia de ob mie, Rovereto 1749, qui tamen non videntur impusessis recentiorum temporum, Justini Kerner, animadversionibus L. A. Eschenmayer circa posses

gnàsse nisi artem magicam propriè dictam , aut 110

cturnos lamiorum congressus; alii verò ulteriùs pro sionem et magiam, Karlsruhe 1835, cum privilegio gressi sunt. regis Wurtembergensis, in quo auctores isti Proie

(1) Conf. Martin. Delrio, disquisit. magic. lib. 2, stantes, certissimis eventis seu factis recentiorum tem

q.1, seqq. Quod quidem opus variam planè diversis porum produclis, ostendunt possibilitatem et realita

temporibus subiit fortunam. Quùm in lucem prodiit, iem obsessionum , efficaciam exorcismorum et invo

adeo sibi eruditorum suffragia conciliavit , ut non cationis SS. nominis Jesu, orationis et fidei (et quod solùm Catholici, sed ipsi Protestantes ipsum adscivemagis mireris, in auctoribus Protestantibus ) neces rint tanquàm normam processuum contra sagas , ita sitatem confessionis peccatorum ad eorumdem veniam

ut amarè conquereretur Christ. Thommasius circa obtinendam. Moderna philosophia, inquit Eschen an. 1712, et scribere non dubitaverit : « Penè omnes « mayer, huic sententiæ de molimine et machinatio

( jurisconsulti Protestantes hunc auctorem exscribere ( nibus spirituum in mundo humano et de efficacia

i solent, » quæ res maximè damnanda illi videtur, ( orationis et fidei adversùs eos propitia non est, et quòd Delrio Lutherum et Lutheranos ac reformalos cun ( sub prætextu quòd obsessiones cessaverint, et de

impudentiâ et virulentiâ maximå traducit. De orig. pro( beat modus imponi abusibus, tollit bonum usum.'

cessûs inquisitorii contra sagas, § 81, necnon de CriDeinde pergit argumentis ex intimâ philosophiâ petitis

mine magiæ § 21, 45, 49. Deinde adversarios quan:ostendere earumdem obsessionum veritatem , omnes

plures tum inter Catholicos lum inter Protestantes que disjici dilficultates , quas opponunt adversarii ex

nactum est. Nunc verò cum pluribus aliis ejusdem arideá fixà, simulatione , nervorum anomalià , ctc., gumenti scriptis jacet. acumine philosophico christiano. Aliud præterea opu Conf. præterea Joann. Bapt. Thiers, Trulié des susculum in lucem nuperrimè emissum est cui tit. : perslit. Paris 1617, tom. 1, liv. 2, ch. 4, suiv., et l. 3, Lapsus et redemptio , seu, opera Satanæ et Ecclesiæ ch. 1, suiv. P. Le Brun Hist. crit. des pratiques supersi. potestas; in quo thema Kerneri et Eschenmayeri ad Paris 1702, tom. 2, liv. 6, elc., qui tamen non semper sensum catholicum evolvitur argumentis theologico salis criticum se exhibet. Protestantibus inultò magis dogmatis conf. Schweizerische , etc., seu Helvetica

quàm catholicis , ut fatetur Wierus, persuasum erat ephem. eccles. 3 decemb. 1835, pag. 859.

hoc hominum cum dæmonibus commercium. Conf. (2) Diversas magiæ species enumerat inter alios Borgier dict. Theol. art. Magia. Plura de his congesta

in Apologetico p. 582, § 4. Nec desunt ex recentio

ribus qui eidem sent liæ adhærcnt , inter cæteros reperies in op. Malleus maleficar. Henrici Institoris

Eschenmayer lib. Religion's philosophie, seu, de philoet Jac. Sprenger ord. Præd. In eâdem collectione

sop..iâ religionis, Tubinge 1822, § 86, seqq. , Meyer continentur plures aliorum auctorum tractatus de Blatter, f. hoehere Wahrheit, id cst : Folia pro

sublin eodem argumento, vol. 3, in-4°, Lugd. 1669.

miori veritate, Samml. (collect.) 7, Frankf. 1826. 208, (3) Inter cæteros conf. March. Scipio Maffei in du seqq. knapp. Vorles ub. d. ev. Gl. 1, id est : Præleplici opere, quorum primo titulum fecit : Arte magica ctiones de fide erangelicà, Ilalæ 1827, p. 395, seqq. dileguata ; alterum verò inscripsit : Arte magica anni (2) Clericus in Comm. in h. I. Leng Desense de la chilata, de quo A. vid. Nicolai $. I. dissert. e lez. di relig. t. 5, p. 141; Clark. in op. ejusd. tit. 3, p. 300 sacra Scrittura, Firenze 1763, t. 8, libro dell'Esodo et t. 3 de l'Exist. et des Attributs de Dieu , p. 137. lez. 7. Sic Tariarotti del congresso notturno delle Lam Slackousc Traité complet de Théologie spéc., etc., 61,

cum

TA. VI.

Reg. 28, ubi Endorca pythonissa exhibetur exercens atque fæderala , qualia sunt molimina magicarum arnecromantiam (1). Sic in novo Fædere, Act. 8, men lium, et alibi passim. S. Hieronymus præterea in vita tio fit de Simone Mago Samaritano, qui multo tempore S. Hilarionis refert virginem à philtro liberatam (1). majiis suis urbcs integras ludificaverat; ut præler His præmissis, quibus opponi non potest nisi in. miltam Elymam magum, quem Act. 13 Paulus exca sipiens pyrrhonismus, aut effrenis impudentia, gradum eavit, ibid. 16, 16, sermo est de puellâ habente spiri facimus ad breviter adstruendam veritatem nostræ fum pythonem, quæque ejus ope artem divinatoriam propositionis adversùs incredulos et Ecclesiæ cathoexercebat, que species magix esl (2). 2° Consensus licz hostes. universalis, qui apud omnes populos viguit, cui non Leges illae jure meritoque sancitæ dicendæ sunt, solùm vulgtis imperitum, sed ei ipsi philosophi fidem quæ homines coercent ab immani ac nefario scelere, adhibebant (3). 3* Auctoritas gravissimorum scripto seu potiùs perenni scelerum ac flagitiorum fonte; rum, qui non tantùm artis magicæ mentionem faciunt, tales porrò sunt leges latæ sive in Scripturis à Dco Sed insuper ejusdem originem apcriunt; Eusebius ipso, sive ab Ecclesiâ adversùs magos, maleficos Præp. evang. I. 5, capp. 10 et 11, hæc scribit : « Jam

aliosque diversas superstitiones exercentes. In Scri« verd nou alios ab initio maleficæ artis magistros, pluris enim , cum Exod. 22, 18, Deus ipse præccepit « quàm ipsamet egregia numina fuisse constat. Qui populo suo : Maleficos non patieris vivere; ac rursùm

cnim isthire homines aliter nosse potuissent, nisi Lev. 19, 31 : Non declinetis ad magos, nec ab ariolis « dæmones iis res ipsi suas aperuissent, et quibus aliquid sciscitemini ; item ib. 20, 27 : Vir, sive mulicr, in « quisque vinculis constringantur, indicassent? Quod quibus pythonicus, vel divinationis fuerit spiritus, morte confirmat testimonio Porphyrii , qui in opere de Ora moriantur ; ct apertiùs etiam Deut. 18, 19 : Nec inveculis hæc scribit : « Neque tantùm įnslituli sui ratio niatur in te, qui lustrel filium suum aut filiam ducens per i nes, aut cætera quæ à nobis commemorata sunt, ignem, aut qui ariolos sciscitetur et observet somnia « verùm ctiam quibus ipsi (dii) rebus aut delecteu atque auguria , nec sil maleficus nec incantator, nec qui itur, aut vinciantur, imò quibus etiam cogantur, pythones consulat, nec divinos, aut quaral à morluis indicarunt, » etc. (6); ita pariter S. Augustinus vcrilatem. In Ecclesià aulem, ut patet tum ex diversis lib. 2 de Doctrina christ. commemorat, consultationes legibus quæ in jure canonico occurrunt , inter quas et pacta quædam significationum cum dæmonibus plaeita, celebris est Constitutio Innocentii VIII, data an. 1484,

tum ex Const. Sixti V : Coli et terræ Creator, in quà p. 391, pro certo habent ibi agi de vero dæmonum commercio el diabolicà operatione, innixi potissimùm

eos damnat, qui sortilegiis et superstitionibus non sine verbis Deut. 13, i seqq., ei Matth. 24, 24, qui profectò dæmonum saltem oscultà societale aut tacitâ paclione superstitiosc credulitatis argui non possunt. Hanc

operam dare non verentur; et paulò infra vehementiùs pariter diabolicam operationem admittit Car. Rosenmüller in sch. ad h. I., ubi non solum rejicit Michaelis

illos urget, qui etiam expressä сum diabolo pactione alioruinque interpretationem, qui arti magorum lìc nefarias vagicæ artis incantationes adhibent, quod et relata adscribunt, sed consulat Eichhornium , qui in præstitit Gregorius XV, in Const. Omnipotentis Dei. Comment, de Ægypti anno mirabili, in commentat. societ. reg. scient. Gollingæ recent. vol. 4 impudenter

Si enim admittitur, quæ undique patet, veritas seu veritus non est eamdem artem circulatoriam Mosi ad

realis existentia istius diabolici commercii, tunc nulla scribere, dùm coram Pharaone virgam projecit, quæ dubitatio superesse potest de justitiâ ejusmodi legum, in serpentem conversa est.

quibus atrox adeò crimen compescitur. Si verò super(1) Quod accuratè notavit ipsemet Van-Dale qui l. de Divinationibus idololatricis c. 9, scribit: «Non solùm

stitiones istæe in solà vulgari opinione in emotze phansita fuit ista éppekorplyv ns , dùm respondebat scilicet; lasiæ Iudibriis existere censentur, rursum inde appa( verùm et magia ex illorum nuncro, qui se morluos ret earumdem æquitas legum, quibus nefarii ausus et ( ex sepulcris esire atque in lucem reducere præi tendunt. ,

conatus compescuntur facinorosorum hominum, qui (2) Conf. Baltus, suite de la réponse, etc., 1 p., c. 14,

tale diabolicum commercium pertentant, vel sibi arroabi ostendit certissimis documentis tum ex sacris tum ex gant cum ingenti tum religionis tum societatis perprofanis auctoribus depromptis, per vocem pythonem nicie. Dixi religionis, quia ut plurimùm polytheismo designari ecs qui spiritu diabolico edocti dicuntur, et arlem divinatoriam, quae magiæ species est, exerce

atque idololatrià se polluunt, qui ejusmodi superstitiobant. Sané vocem heb. '*, quà utitur Moses Lev. 20, nibus dant operam, à quibus magia cum suis surculis 27, Deut. 18, 11, necnon Isa as 19, 3, constanter

originem primam habuit; dixi societatis, quia pariter Septuag. verterunt trycka perilous, scu ventriloquos, at diversâ significationc, quà nos eamdem vocem

ut plurimùm ad malum finem , seu, ut noceant, qui usurpamus , sed ad designandos homines demoniaco ejusmodi artis esercent, seu potiùs exercebant; tum spiritu agitatos , ut patet ex Plutarcho I. De defect.

etiam quia ignorantia, credulitate, terroribus populaoracul. et Hesychio, qui voeem w in suo diction, ribus abutuntur seu abutebantur ad populos in re graredit έγαστρίμυθος ; sic pariter Suidas : εγγαστρίμυθος, ós vūv Tubwyo. Nullum proinde dubium esse polest, per

vissimâ decipiendos ac perturbandos. Inde profluxeillam puellam in Actis signilicari spiritu dæmoniaco runt etiam leges civiles tum apud ethnicos, lum apud correptam, seu agitatam.

Christianos, quas Protestantes ipsi retinuerunt aid (3) Conf. Bergier Dict. art. cit. Baltus Défense des SS. P'ères liv. 3, ch. 2, suiv., Cudworth. system.

ejusmodi delicta plectenda. Quảcumque proinde ex intell. c. 5, § 1, 82, seqq.

(4) Alia piura habet in eamdem rem tum capitibus (1) N. 21. cdit. Vall. ; ibid. verò plures alias malecit., lum in seqq., que congerit Eusebius ex antiquo ficiorum dissolutiones commemorat. Conf. S. Th. 2-2, 7.1 testimoniis, quæ ibid. recoli rossunt.

q. 95, a. 4, et ib. q. 122, a. 2, ad 5.

parte specientur ejusmodi leges, et in qualibct hypo- cidia , furta adultcriaque ac vitia uicra ex legibus thesi, constat nonnisi sapicnter ac jure eas fuisse con contra cadem prolatis orta aut alla suisse, iisve ansam stitutas.

ant occasionem præbuisse. Ad tertium, distinguo : Difficultates.

Ex pravo legum usu, transcat; cx legibus ipsis, nego. Obj. 1°: Leges quæ nullum objectum reale habent, Nec enim duo hæc inter se commisceri possunt. Leges inanes prorsùs sunt ac perniciosa. Tales verò sunt siquidem optimæ interdum sunt; ast pravè omnind in leges latæ adversùs magiam ac varias ejus specics, usum deducuntur sive ex judicum immoderato ardore lum præsertim adversùs sagas ac lamias; quibus 2° ac præjudicio, sive ex perversà earum intelligentia , factum est ut per tot secula superstitiones alerentur, sive ex quæstionum aut processuum, ut aiunt, defect!, ac insanis, turpissimis nefariisque facinoribus ansa sive quacumque alià de causâ ex cujusque ætatis preel occasio præberetur. 3° Innumeras propè innocentes sertim moribus. Fieri proinde potuit ut invalescente victimas ferrum aut rogus ubique ferè locorum ad timore aut majoris mali formidine innoxii quandoquio plura secula absumpsit (1); 4° quæ quidem mala ulle cum reis permiscerentur. Ut plurimùm tamen, quod riùs prolata suissent, nisi philosophica lux affulsisset, animadversione dignum est, qui ad supplicium traheque demùm regnum illud diabolicum, cujus formam bantur, etsi solo imaginationis æstu laborarent, grahistoriamque omnes ferè gentes invicem inter sese vibus criminibus obstringebantur, de quibus longè communicaverant, destruxit, ac 5° revocavit ad quam faciliùs constare poterat. Ad quartum, nego. Frustra dam malorum et physicorum et moralium congeriem, gloriatur philosophia, seu potiùs incredulitas, se lucem quibus virtus nostra variè tentatur atque exercetur, altulisse ad tenebras fugandas. His enim malis nonnisi 6° monuitque, ut quivis Christianus non malum genium vera religio occurrere poluit per divinas suas instituextra se positum quærat, sed in suo animo, id est, in tiones, quibus has paganismi veluti reliquias omninò suis pravis cupiditatibus, quæ rectæ rationis impe- delevit, quæ altas radices in populis egerant. Hos rio non obtemperent, illum agnoscere haud dubitet.

ipsa edocuit, nihil dæmones posse absore Dei nutn. Ergo.

Sanè ecclesiastici viri primi fuerunt qui rudiores poResp. ad primum : Distinguo : Id est, verum aut pulos ab ejusmodi superstitionibus abduxerint. Fridesaltem apprehensum seu reali æquivalens, concedo, ricus Spee S. J., omnium primus in Germaniæ regio verum tantùm, nego; interdùm enim, ut experimento nibus, ubi processus polissimùm instituebantur adverconslat, erronce opiniones innumera prorsùs mala pa sús sagas, facem attulit, atque hunc non solum Cathoriunt æquè ac vere et reales. Quot mala non peperit liei, sed ipsi Protestantes et philosophi secuti sunt (1). Anabaptistarım, e. g., antinomianorum aliarumque sectarum fanatismus conceptus sive ex præposterå (1) Cùm Leibnitzius in Theodiceå p. 1, § 96 (opp. Seripturarum interpretatione, sive ex apprehensis edit. Dulens t. 1, Genev. 1768) vocàsset < Fridericuro falsis revelationibus aut inspirationibus ? Nemo est

« Spee, Jesuitam, unum è præstantissimis suæ socie

tatis... qui ex nobili Westphalici circuli stirpe oriunqui laudibus non commendet leges datas ad ejusmodi

( dus erat , inque odore sanctitatis obiit., subdit perniciosos fanaticos coercendos. Cùm igitur eadem $ 97 : Excellentis hujus viri memoria eruditis etiam occurrant in casu nostro, jure arguimus sapienter pa

et sapientibus in pretio esse debet ob conscriptum liriter constitutas leges fuisse ad facinora quæ exinde

brum, cui titulum dedit : Cautio criminalis circa pro

cessus contra sagas, qui fuit magnoperè celebratus, inoriebantur, compescenda ; el hæc quidem in hypothesi que varias linguas translatus. A magno eleclore Moadversariorum, quam tamen rejicimus. Ad secundum, guntino Joanne Philippo Schroenbornio, eminentissimi nego. Non enim ex legibus ejusmodi superstitiones

electoris hodierni... patruo, didici hunc patrem, cùm

in Franconià esset, quando in magiæ diabolicæ rcos originem duxerunt, sed cùm jam longè latèque pro habitos igne sæviebalur, et complures ad rogum comipagalæ essent ac publica privataque res gravissimum tatus fuisset, quos ex confessionibus et perquisitionidetrimentum caperet , leges supervenerunt ad hæc

bus à se factis insontes omnes agnoscebat, adeò commala aut delenda penitùs aut saltem compescenda;

motum fuisse ut periculo, quod veritas palefacta tum

temporis pariebat, nihil lerritus, opus hoc conscribere alioquin stultè omninò concludere deberemus homi

statuerit (lacito tamen nomine), quod ingens fructus

excepit, quodque in hoc argumento illum ipsum ele(1) Si fides habetur Moshemio in Hist. scient. in ctorem... ab errore populari ad mitiorem verioremMarca Brandeburg. p. 436, in solo electoratu trevir. que sententiam traduxit, cùm is, simul atque regimen prucis annis accusati malefica superst. et mulctati auspicalus est, exustiones istas compescuisset, in quo sunt 6500 homines. Christ. Thommasius in op. de scquaces habuit duces Brunswincenses, ac denique Crimine magiæ, $ 2, 6, 46, 47, fatetur longè commu potentissimam aliorum Germaniæ principum staluumniores fuisse penes Protestantes processus adversùs sa que partem. Frid. Bierlingius alter Lutheranus de cogas consectos. Attamen Romæ, in hoc scilicet, ut ipsi dem P. Spee disserens e inter singularia, inquit, sand dicunt, superstitionis et crudelitatis amplissimo do ( referendum circa ista tempora virum pontiliciæ relimicilio, Rome, inquam, vi observat Spedallieri in suâ gioni addictum talia scribere ausum suisse, quæ hoAnalisi dell'esame critico del sig. Nic. Freret.c. 10, (diè vix inter Protestantes ubique proferre licet art. I, § 5, ne unus quideni morte mulctatus est ob ( homini candido et veritatis amanti, nisi illepidas ejusmodi delicta. In Roma, inquit, non si è mai bru ( murmurationes adversùs se excitare velit. » (De ciato akuno per accusa di stregoneria, come più volte è pyrrhonismo historico cap. 4, § 5, 11. 2. Dixi primum accaduto in Francia, quod confirmat Bergier dict. fuisse P. Spee ; licet enim ante ipsum P. Tannerus theol. art. Inquisition, inquiens : L'on n'en connait ejusd. Soe. in suà Theologiâ scholast. conatus fuerit ancun exemple à Rome, scilicet capitalis prenæ adver aliquod remedium tanto malo afferre, at rix aliqui: sus hujusmodi reos.

profecerat.

Sanè antiquiores philosophos cæteris superstitiosiores modum ejusmodi hostibus resistendi eosque vincendi. ac magicis artibus maximè addictos juxta dicta fuisse Neutra proinde veritas in dubium , nisi per summer novimus. Quare uni religioni christianae philosophi nefas, revocari potest. recentiores acceptam referre debent rectam judicandi Inst. : Usus saltem exorcismorum , qui in Ecclesia - formam, quam sibi tribuunt. Ad quintuni, distinguo : catholicâ adversùs incantationes viget, haud parùm Per integram veritatis testatissimæ destructionem, confert ad diabolicas superstitiones penès populos foconcedo; per moderatam discussionem, nego. Nempe vendas. Ergo. Resp. : Nego. Sed confert potiùs ad philosophi isti et rationalistä obtendentes delere se hoc, ut populi sibi persuadeant Dei omnipotentia et prorsùs velle regnum diabolicum, ut ipsi loquuntur, Christi meritis diabolica molimina coerceri. In hypoipsam demonum existentiam negårunt contra biblica thesi autem adversariorum, juxta quam dæmoniaca omnia documenla ac totius humani generis consen operationes non dantur, inserviunt exorcismi saltem sum, atque contra traditiones non rudiorum tantùm ad corrigendam phantasiae perturbationem, tranquillised et cultiorum populorum. Id fecerunt quod alius latemque in animos inducendam. Sanè apud Protesquilibet, qui volens domum purgare, eam incendit. tantes, qui profectò exorcismos non solùm non adhiAd sextum , distinguo : At perperàm, concedo; jure, bent, sed contemnunt, multò magis invaluit opinio -nego. Longè meliùs quàm rationaliste præstiterint, maleficiorum aliarumque dæmoniacarum operationum, divina revelatio quemvis hominem admonuit in se quàm apud Catholicos; idem dicatur de antiquioribus agnoscere debere omnium cupiditatum pravitatem ex hæreticis, penès quos magia, incantationes , maleficia culpa progenitorum inductam, quæ omnium malorum frequentissima reperiuntur (1). Vid. Bergier, art. Magia. veluti fons et radix nefaria est; ast simul eumdem hominem docuit diabolum tanquam leonem rugien

(1) Aded apud Protestantes invaluerat ejusmodi

credulitas, ut non obstante doctissimo opere P. Spee, tem circuire quærentem quem devoret, 1 Petr. 5, 8, quamplurimi ex ipsis eam doctrinam et agendi ratiohabere colluctationem non solùm adversùs carnem et nem tueri conati sint, inter quos eminent Ben. sanguinem , sed etiam adversùs principes el potestales,

Carpzovius, Dan. Sennertus, Christ. Crusius, Mericus

Casaubonus, Henr. Mauritius, Theoph. Spizelius, Jos. adversùs mundi rectores tenebrarum harum, contra spi- Glanvilius, Joan. Bapt. Van-Helmontius, Conr. Harizius, ritualia nequitiæ in cælestibus, Eph. 6, 12, docuitque aliique benè multi.

MONITUM.

Tractatum de Opificio sex Dierum, qui parvi primùm cedit Montanius, Sulpitianæ familiæ doctissimus soda negotii videtur, haud sine labore aliquo conflavimus. lis, qui, XVIII seculo natus, errores priori præsertim Nullus enim theologus congruum sub omni respectu hujus seculi parte grassantes pessumdavit. Denique P. opus suppeditat, cùm alter materiem hanc com Perrone, nobis coævus, in hoc potissimùm incubuit, pendiosiùs, prolixiùs alter redegerit, et plerique ut recentiores difficultates, scientiarum physicarum quæstiones omiserint gravissimas, quas ventilavit se ope, extricaret. Cùm verò auctor illustrissimus breviculo proximè elapso superba sophistarum inscientia, tatem affectare debuerit, ne Prælectionum theologicaquasque recentes scientiarum physicarum progressus rum propositos transiliret limites, lectorem remittiin religionis gloriam expediverunt. Quapropter, ut mus ad t. I et II nostri Cursus Scripturæ sacræ, ubi et tractatum numeris omnibus absolutum contexcremus, prosesso geologia, archäologia, chronologia, etc., ertres nobis viri succurrerunt, tempore pariter ac di- planantur. Cæterùm unusquisque supra memoratus cendi modo diversi. Primus adest Petavius, qui æta auctor animo sibi proposuisse videtur ut tractatas à lis suæ objectiones egregiè exposuit atque profligavit, duobus aliis sileret quæstiones, undè faclum ut netantà mirandus sublimitate, cùm animæ spiritualita dùm quisquam ab altero jam effata ullo modo repete

lem nostramque cum imagine Dei similitudinem ad ret, è contra in unum opus omni ex parte absolven· struit, ut ipse suæ argumentationis potentissimum sit dum tanquàm mutuo consensu tres simpul invicem

argumentum, et ingenio suo spiritales haustus divi coalescere quasi voluerint. namque configuratiouem alfatim redoleat. Secundus ac

[graphic][subsumed]
« VorigeDoorgaan »