Pagina-afbeeldingen
PDF
ePub

rum non audiantur voces eorum. Psal. 4, v. 7 : Signa per formam positivam cujus est ncgatio; crgo, eu. tum esl super nos lumen vultus tui, Domine. Rom. 1, Tertium ex facilitate Dei cum reflexione cognoscendi v. 20 : Invisibilia ipsius (Dei) per ea quæ facta sunt in quam admittimus, eruitur. Nempe vel ca facilitas suptellecta concipiuntur ; sempiternu quoque ejus virtus et ponit aliquam Dei notionem ab ortu insitam menti, divinitas; ita ut sint inexcusabiles ; et c. 2, v. 14: Gentes vel consistit in virtute ejusmodi ideam produccndi, que legem non habent, naturaliter quæ legis sunt, faciunt, aut saltem attentè considerandi et inspiciendi. Atqui ejusmodi legem non habentes, ipsi sibi sunt lex, qui os repugnat, ut jam diximus, mentem cudere ideas suas. lendunt opus legis scriptum in cordibus suis, testimonium Repugnat pariter animam velle allentiùs considerare reddente ipsis conscientiâ ipsorum. Hæc omnia saltem objectum cujus nullam habet ideam, nullam notioprobant et supponunt magnam Dei cognoscendi nobis nem : Ignoti enim nulla cupido; ergo facilitas Dei cum inesse naturâ facilitatem.

reflexione cognoscendi, insitam in mente nostra ejus 2° Ex sanctis Patribus. Tertull. Apolog. cap. 17, ex

ideam supponit. testimonio animæ Deum esse comprobans, cùm obser Jam verò triplex illud argumentum inefficax videtur. vavit ab ipsis gentilibus in angustiis Deum unum no Nam ad primum responderi potest Dei ideam nobis à minari, exclamat : 0 testimonium animæ naturaliter Deo ipso concedi, sed successu temporis, ubi scilicet christianæ ! Et in libro de Testimonio animæ, docet ca nobis necessaria est, et ad eam nos ducunt objecta notionem Dei esse omnium primam, S. Hieronymus seu sensibilia, seu insensibilia certo quodam modo in caput. 1 Epist. ad Gal., postquàm attulit hunc considerata : v. g., ubi Deus nobis dat ideam finiti ut Evangelii S. Joan. locum : Erat luz vera quæ illuminat finiti, necesse est ut simul nobis aliqualem conferat odnem hominem, etc., sic habet : Ex quo perspicuum notionem infiniti cujus exclusione finitum constituitur. est naturâ omnibus inesse Dei notitiam. S. Joan. Da Hæc verò idea infiniti, quam indirectè saltem perspimasc. lib. de Fide orthod. c. 1 : Notitia Dei, inquit, cimus ubi finitum in genere consideramus, hæc, inomnibus à natura est insita.

quam, idea infiniti, illud repræsentat quod solo Deo Probatur quia tot tantaque sunt existentiæ Dei ar

compelit, ac proinde dicenda est aliqua veri Dei notio, gumenta, ejusmodi rationes adeò sunt obviæ et ubique

indiget tamen perfici, id est, oportet à nobis magis occurrunt, atque tam proclive est homines ex sui et

considerari quid in ea continealur, ut scilicet existenrerum omnium inspectione ad reflexam Dei cognitio

tiam et perfectiones plurimas speciales, omnipotennem duci, ut minimè fieri possit in aliquo homine

liam, v. g., omniscientiam, etc., illi enti attribuamus. rationis compote dari ignorantiam Dei invincibilem;

Eatenùs autem ejusmodi ideam, si ita loqui fas est, ergo, etc.

perficimus, seu eam magis consideramus et inspiciProbatur secunda pars, quæ meræ philosophiæ li

mus, quatenùs vel volitione nostrâ vel ex aliquà imimtes non excedit, nempe probabilius esse notionem

pressione Deus determinatur ad nobis ejusmodi objecti Dei propriè et strictè loquendo non esse innatam.

ideam perfectiorem, seu minus generalcm et imperEnimverò illa opinio, dari in mente nostrå ab ortu ac

sectam tribuendam. jugiter perseverare aliquam notionem Dei actualem, Ad secundum, negari poterit notionem infiniti omni graviores patilur difficullales quàm ut iis possit sua

ideà finiti præsupponi. Finitum quidem non potest deri argumentis quibus nititur. Nam difficile est cre percipi, quin simul infinitum indirectè saltem et conditu, etsi non omninò impossibile demonstrelur, nobis notativè percipiatur, siquidem natura finiti ut linili, inesse perpetuò aliquam actualem notionem quæ sui exclusione realitatis ulterioris, exclusione infiniti conmillum sensum facial, cujus nobis conscii non simus, stituitur, ex quo sequitur ideas rerum finitarum ut cujus existentiam aliunde quàm à sensu intimo accer

finitarum, quas impressionum in sensibus factarum sere cogamur. Argumenta autem quibus ejusmodi no occasione habemus, semper esse conjunctas cum alilio Dei, quam directam appellare solent per opposi- quali notione generali ulterioris - realitalis, vel etiam rionem ad reflexam, menti adscribenda suadetur, tria infiniti, adeòque Deum illas nobis non imprimere, sunt potissimum. Primum est, ideam seu notionem quin simul et istam conferat. Verùm inde non conseDei esse à Deo, quia nec à sensibus oriri potuit, cùm quens est notionem infiniti esse idex finiti præviam; nihil sensus referant quod Deo simile sit; nec à mente, imò etsi simul existat, attamen cùm idcircò videamur quia mens ideas suas non cudit; aliàs produceret re habere primas illas infiniti notiones generales, notioni præsentationes rerum sibi penitùs antea ignotarum, finiti annexas, quia notioni finiti necessariò adhæreni, quod planè repugnat. At, inquiunt, si idea Dei sit à ipsamque comitantur, meliùs diceretur finitum esse Deo, proclive est eam admilli ab ortu menti conces nobis in hâc vità medium cognoscendi infiniti, quàm zam. Secundum est, eam ideam seu notionem esse infinitum cognoscendi finiti, et quidem eò accuratiùs innatam, quam omnis notio finiti præsupponit; atqui ita loqueremur, quòd infinitum percipi possit sine ullâ ideam Dei seu ideam infiniti omnis notio finiti præ ad finitum attentione, licet tamen reverà infinitum supponit, seu idea infiniti prima est, et omnem ideam necessarium ad omnia finita relationem dicat, quatenus finiti ut finiti antevertit, siquidem finitum ut finitum eorum omnium perfectiones eminenter continet, easnonnisi per infinitum cognosci potest, finiti natura in que valet producere; unde fit ut Deus seipsum comexclusione realitatis ulterioris, realitatis summæ con prehensivè cognoscendo, cætera omnia entia possisistit : forma autem negativa, non cognoscitur nisi bilia cognoscat.

I

TP. VII.

Ad tertium, ubi finitum percipis, necessariò per Instabis : Ita simplex cst infinitum ut percipi necipis infinitum ut exclusum à naturà finiti. Hæc autem queat ejus natura quin tota percipiatur, adeòque peridea infiniti ad quam necessariò el formaliter ducit fectè : neque enim in eo esse polest pars quæ perci finitun , tametsi valdè generalis est , nihil tamen re piatur et pars quæ lateat ---Dist. : Quin lola percipiatur præsentat nisi quod Deo soli possit convenire. Ad saltem sub ratione genericà entis et perfectionis, conhanc ideam attendere possumus, atque ex ejus inspec cedo ; sub ratione singularum perfectionum constitutione infinili existentiam et reliqua attributa colligere. tivå, et quantùm ad modum quo in unam perfectionem Dcinde ex rerum finitarum existentiå ct perfectioni coalescunt, nego. Ens perfectissimum, etsi simplicisbus possumus etiam colligere, illud ens infinitum, cujus simum, à nobis lamen imperfectè percipi experientiâ aliqualein ideam quocumque modo habemus, et exi constat. Ratio autem est quia, licet simplicissimum , slere et his atque illis perfectionibus summis esse diversis tamen conceptibus propter suam summam cumulatum.

perfectionem fundamentum præbet, ut aliquando exVcrùm hæc de innatâ Dei idea suficiant : quæstio plicabitur. ejusmodi ad eam philosophize partem attinet in quâ Inst. : Si cognoscatur infinitum imperfectè dunde mente humanå et ejus idcarum origine tractatur. taxat , ergo non datur ejus idea. Nam idea infiniti Idea Dei innala sit necne, parùm interest ad existen ini perfecta non illud omne quod est in Deo repræsentiam supremi et perfectissimi Numinis astruendam. liret; ergo non repræsentaret illud quo nihil majus Ac quidquid de ideâ innatâ statueris, illud erit abstru dari potest ; manifestum est enim illud quod ejusmodi sius et obscurius quàm ut in medium demonstrationis idea non repræsentat conjunctum ei quod ipsa exhibet, assumi possit.

aliquid debere majus constituere quàm illud solùm Quæres 2° utrùm idea infiniti sit positiva.—Resp. af- quod eâdem ideâ exlibetur. -- Nego conseq. Ad prob. firmativè, quia idea illa est positiva quæ nihil nisi

dist. ant. : Idea infiniti imperfecta non repræsentaret positivum repræsentat : atqui talis est idea infiniti, explicilè illud omne quod est in Deo, concedo ; implisiquidem nibil nisi ens, nisi realitatem, nisi perfe- cité, et sub ratione generaliori perfectionis et realiclionem exhibet menti, nullum defectum entis, nullos latis, nego. Itaque idea infiniti imperfecta non reprælimites, nullam imperfectionem repræsentat; quippe sentat quidem explicité et evolutè naturam propriam infinitum sub omni respectu est ens et realitas; ergo, etc.

singularum perfectionum divinarum, non repræsentat El verò, si idea infiniti essel negativa, maximè quia quæcumque vera de ejusmodi perfectionibus in se infinitum negationem limitum sonat, seu quia magis, sumptis enuntiari possunt, non repræsentat modum megando de Deo imperfectiones et defectus , eum eximium quo omnes illæ perfectiones unicam consticognoscimus, quàm astirmando et explicando quæ sint luunt. Sed illa omnia implicitè exhibet , quatenùs ejus perfectiones. Atqui hare ratio nulla est; negatio omnes Dei perfectiones sub ratione generica perfeenim limilum non est quid merè negativum, sed po ctionis sunimæ repræsentat; nam ex ejusmodi notione liùs affirmatio entis et perfectionis summæ; limitatio necessariò et evidenter colligitur, et omnes illas perenim negatio est entis , quam qui negal , summain af fectiones esse compossibiles, el ens quod iis constifirmat realitatem. Pariter omnem Deo abjudicare im tuitur esse summè perfectum , realitatem summam et perfectionem, ipsi est omnem realitatem el perfectio- infinitam co contineri , nullum in eo esse defectum et nem adscribere ; ergo, etc.

imperfectionem ; ergo, etc. Dices : Mius non datur idei sallem positiva, cujus Obj. 2° : Mens finita infinitum attingere non potest naturam et essentiam non cognoscimus : atqui non sallem ideâ positiva. — Distinguo antecedens : Aulincognoscimus, etc.; ergo, etc. Dist. maj. : Cujus na gere non potest comprehensive, concedo; imperfecte turam et essentiam non cognoscimus neque perfecto ct positivè, nego. Perceptio comprehensiva ca est quà neque imperfectè, concedo ; cujus essentiam non omnes rei respectus, omnia ejus attribula sic percicognoscimus perfectè et adæquatè, nego. Cognosce- piuntur ut nihil lateat videntem, seu ut nulla veritas remus Deum seu infinitum perfectè et adæquatè, si non ad eam attinens percipientem fugiat. Fateor infinitum modd infinitas ejus perfectiones sub ratione generica non posse percipi hocce modo à mente finitâ. Sed perfectionis, sed etiam singularum naturam et rationem mens finita potest Deum seu infinitum, modo imperabsolutam et modum quo unam summam perfectionem fecto supra explicato attingere etiam in hac vità. constituunt, cognosceremus. Cognoscitur imperfecte Etenim 1° experientiâ constat infinitum sic à nobis natura et essentia infiniti , cùm omnes ejus perfe- percipi; 2° mens humana babet facultatem intellictiones sub ratione genericâ perfectionis et realitatis gendi; infinitum est intelligibile , quippe cùm ejus solùm apprehendimus, non cognoscendo quid illæ in attributa consentiant, ut quid ergo mens humana inse sint, scu quả ratione singulae constituantur et in finitum imperfectè attingere non posset ? 3o Si que unanı summam perfectionem coalescant. Porrò , ut ratio obstaret quominùs ens perfectissimum percipedetur aliqua idca infiniti positiva , satis est infiniti retur à mente finitâ, maximè quia quò perfectius esset esscntiam cognosci imperfectè , sub cà ratione gene objectum , eò magis perceptio quà attingitur, mentis ricâ quæ cjus possibilitati, cxistentiæ et summæ per capacitatem occuparet : atqui id falsum; imò perceptio fectioni demonstrandæ sulliciat, quæque nisi ens ct

sensibilis vel minimi objecti , v. g., sensatio puncpositivum repræsentet.

tionis qua percipitur pars aliqua corporis quæ acicula

pungitur, longè magis mentis capacitatem replet, Aliud est enim quòd objectum videatur aliquo mequàm perceptio pura objecti cujuslibet, quantåcumque diante; aliud est quòd idem objectum in eo videatur realitate et perfectione donati.

quod ducit ad ejus cognitionem. Non potest objectum Quæres quid sentiendum sit de eà existentie Dei percipi in eâ re in quâ non est, sed potest percipi demonstratione à plurimis inde pctilâ quòd solus Deus mediante illå re in quâ non est, modò res cjusmodi possit esse causa ideæ infiniti.-— Respondeo 1° ejus- illud repræsentet , seu ad illum eam habitudinem dimodi demonstrationem duplici ratione diversâ pro cat, quæ ad medium cognitionis necessaria est. In eo poni, nempe aliter à Cartesio; aliter à Mallebranchio. consistit vitium argumenti à Mallebranchio allati, quòj Cartesius sensit infiniti ideam esse aliquam mentis velit in repræsentatione objccti , seu in eâ re quâ obnostræ modificationem, finitam ratione entitatis, indi- jeclum menti repræsentatur, tantam saltem inesse nitam verò objective, id est, vi repræsentandæ rei realitatem, quanta inest objecto repræsentato, seu ope inlinitæ pollentem. Hæc autem mentis finitæ modifica illius rei percepto. Hlud principium gratis asseritur, tio realitatem infinitam repræsentans visa est Cartesio non probatur. Tota enim ratio quà Mallebranchius à solo Deo ut à causå efficiente potuisse oriri, atque ejusmodi principium confirmat, hæc est, id quo res idcircò ejus existentiæ invictum esse argumentum. aliqua menti repræsentatur, solùm videri immediatè, Mallebranchius verò statuit Deum esse causam for rem verò repræsentatam eatenùs tantùm videri, quamalem idcæ infiniti , seu non aliam esse posse ideam tenùs ejus idea seu ejus repræsentatio videlur. Atqui seu representationem infiniti quàm Deum ipsum. ratio ejusmodi nulla est, quia probaret non modò reaNamque, ait , infinitum non potest percipi ubi non litatem objecti repræsentantis non minorem esse deest , siquidem nihili nullæ sunt proprietates. Atqui bere realitate objecti repræsentati, sed etiam utriusque infinitum non est in finito , finitum tantam non ha naturam et essentiam debere esse similem, seu objecbet realitatem quantam habet infinitum ; ergo in tum repræsentans ejusdem omninò entitatis, naturæ et finitum non potest percipi in finito. Et certè, si ali essentiæ debere esse ac objectum repræsentatum ; quid finiti repräsentaret infinitum , mens nostra per enmverò, si dissimiles sint naturà, uno dunlaxat percipiendo aliquod finitum duntaxat seu aliquod finitum ceplo, non idcircò dici poterit percipi aliud ; qui tria et nibil præterea , dicenda esset percipere infinitum. tantùm in triangulo latera considerat , non potest dici Sed hoc planè absurdum est , cùm nihili nullæ sint in triangulo percipere circulum. Jam verò absurde, proprietates, et nihilum nequeat ut ens apprehendi; imò impiè diceretur naturam rei repræsentantis simiergo, etc. Hoc est præcipuum argumentum quo co

lem entitativè esse debere objecto repræsentalo; si natur ostendere Mallebranchius ideam infiniti esse enim quod aliquam rem intellectui exhibet, deberet Deum ipsum, scu, quod eodem redit, nonnisi immc naturà esse similis objecto perceplo, vel natura Dei diatè ct in seipso infinitum percipi. Evidens porrò est sub nullo respectu posset omnia possibilia suo intelex ideæ infiniti existentiâ meritò colligi existere infi lectui repræsentare, vel dicendum foret omnia possinitum , ubi ponitur scilicet ideam infiniti non posse bilia esse in Deo formaliter , seu secundùm suum aliud esse quàm infinitum ipsum sese immediatè menti conceptum formalem, quod eliam falsum perinde et nostræ exhibens; quapropter hanc suain Dei existen jinpium cst. Hinc Mallebranchius sæpè contestatus est liæ demonstrationem uno verbo proponit Mallebran- juxta suam sententiam ideas divinas naturà esse chius : Percipio infinitum; ergo est; nam , inquit, prorsùs diversas à rebus finitis quas exhibent, et eainfinitum non potest percipi quin existat, cùm non rum duntaxat esse repræsentationes. Hinc naturam possit percipi nisi immediatè in scipso.

extensionis intelligibilis , ut loquitur, seu ideæ extenCaveas autem ne existimes visionem essentiæ & sionis corporeæ, quam extensionem intelligibilem advinæ intuitivam , quả sancti fruuntur in cælis, nobis mittit in Deo, cogitur admitlere infinitè distantem ab igitur mortalibus à Mallebranchio adscribi. Aliud est ipsâ extensione materiali. Hæc ncmpe in suo conceplu enim illam Dei imperfectam et inadæquatam percep formali involvit limites, excludit cogitationem, et intionem quam habemus , dici non aliter quàm in ipso compatibilis est cum perfectionibus divinis ; illius verò Deo immediatè haberi ; aliud est menti humanæ, dùm idea , seu extensio intelligibilis, in suo conceptu forversamur in terris, attribuere claram hanc et perspi- mali nullam limitationem includit; cum cogitatione, cuam essentiæ divinæ in se consideratæ visionem ,

imò cum omnibus perfectionibus divinis compatibilis quæ quocumque modo à sanctis habeatur, seu imme est; quapropter in Deo formaliter reperitur. Ergo diatè in Deo ipso, ut multis placet, seu ope alicujus spe meritò agnovit Mallebranchius ideam rei posse esse 2h ciei ut alii sentiunt, appellatur visio Dei intuitiva, nulli illius rei naturâ planè diversam ratione entita tis. puro homini ante mortem concessa. De quo inferiùs susè. Verum, si idea quæ rem intellectui repræsentat possit Cæterùm, quod Mallebranchius ponit , nempe infi

entitate et naturå planè ab illâ re differre, quare ens nitum non nisi in se ipso immediatè percipi posse, aliquod minori perfectione et entitate donatum , non non satis demonstratum videtur, ut invictum astruendæ posset objectum ad quod certam habitudinem dicit. Dei existentiæ medium esse possit. Enimverò , etsi menti repræsentare ? Dicam quod res est, certò

COg perciperetur infinitum mediante aliquâ modificatione noscimus unum esse posse medium alterius cogno. linità quå representaretur, non ideò perciperetur in scendi , darique repræsentationes intellectuales obfiniluni in tinito, nec nihili essent aliqur proprietates. jeciorum : in quo consistat ejusmodi vis reprzsen

landi, non ita perspicuè novimus, nec ita facilè pos ergo, etc. -- Respondeo 2", eamdem propositionein sumus definire. Ilìc maximè cavendum ne phantasma non videri per sc notam quoad nos, quia veritas prolibus imaginationis, et ductis ex modo quo oculus positionis per se nota quoad nos ex solå terminorum corporeus res materiales attingit, comparationibus explicatione et comparatione sine ullo discursu innodecipiamur. Nobis videtur hanc esse facultatis cogno lescit : atqui veritas hujus propositionis : Deus est, scilivæ essentiam, ut quidquid naturâ habet aliquam

non videtur nobis ex solå terminorum inspectione et relationem ad aliud , ipsi esse possit medium hujus explicatione, sine aliquo discursu innotescere. Nempe alius cognoscendi , ac proinde ejusdem rei esse ali aliquem necesse est adhiberi discursum, ut ostendalur quam repræsentationem. Hinc essentia divina , qua existentia Dei ex creaturis , vel etiam ut eviricatur Lenùs omnium finitorum perfectionus eminenter con

Deum existere quia possibile est ens perfectissiinum tinet, ea intelligibiliter repræsentat, est eorum cog

et in ejus ideà existentia deprehenditur; ergo, etc. noscendorum medium, est uno verbo eorumdem idea. Hinc modificationes mentis nostræ videntur esse re

Duaestio secunda. præsentationes rerum ad quas referuntur, quia nempe cjusmodi modificationes non possunt cognosci secun

DE ATTRIBUTIS DEI GENERATIM CONSIDERATIS. dùm id quod ipsis naturâ convenit, quin cognoscantur

Attributi nomine intelligitur id quod de alio prædiea ad qux habitudinem dicunt. Verùm horumce om catur et dicitur; cùm autem agitatur quæstio de ente num fusior explicatio ad hunc locum non spectat. infinitè perfecto, nihil de eo dici potest quod non Quæ diximus sufficiat ad ostendendum demonstratio habeat rationem perfectionis : quomodò autem omnes nem quam Mallebranchius ex immediatå infiniti per contineat perfectiones , jam contra Spinosam supra ceptione protulit , non satis firmo fundamento esso

innuimus dicemusque infra, tractando de Dei infininixam.

tate. Sulliciat igitur hic observare attributa alia esse Quod ad allatum Cartesii argumentum attinet, illud primariò essentialia, que primarium Dei ingrediuntur eatenùs efficacius est , quatenùs concedendum est conceplum , alia esse proprietates secundariò essenideam infiniti quam habemus, iisdem saltem mo tiales, quæ ex primario Dei conceplu fluere intelligunmentis probari à Deo ortam , quibus id evincitur de tur; et ex his alia sunt absoluta , quæ absolutè de illis aliis nostris ideis quas mens nostra cudere non naturâ divinà enuntiantur et tribus communia sunt potest nec ab objectis sensibilibus haurire.

personis, ut æternitas, etc. ; alia sunt relativa qux Quæres 4utrùm dari possit ignorantia invincibilis

sunt singulis personis propria ut paternitas, filiatio, etc. Dei. - Observ. ignorantiam invincibilem eam esse De attributis secundario essentialibus quæritur, 1° quisquæ nec viribus naturæ nec auxiliis gratiæ ordinariis nam sit illorum fons et origo , seu, quæ ex divinis superari potest. Ignorantia verò vincibilis est ea quæ perfectio sit diflerentia Dei specifica, constitutivusque aut viribus naturæ aut auxiliis gratiæ ordinariis potest

ejus gradus ; 2° quomodò hæc attributa distinguantur. expelli. Prior nec in se nec in causâ voluntaria est ,

Duplicem hanc quæstionem duplici articulo expendeunde ad culpam non deputatur. Posterior voluntaria

mus atque solvemus. est in se vel in suả causâ ; quapropter ubi agitur de rebus quas cognoscere tenemur, vilio vertitur et peccato imputatur.

Quis sit fons omnium Dei attributorum. Quæstio est de cognitione quæ moraliter sufficiat Differentiæ Dei specificæ atque illius constitutivi ad agendum iisque proinde rationibus nixa sit quibus gradas triplex est conditio : prima ut sit perfectio spevir prudens assensum denegare non debeat. Re cialis quæ primarium Dei ingrediatur conceptum, atspondeo non dari ignorantiam existentiæ Dei invinci que generaliorem entis notionem ad peculiarem quambilem. Probatur 1° ex Psalm. 78, v. 6 : Effunde iram dam alicujus entis in particulari rationem coarclel tuam in gentes quæ te non noverunt , et in regna quæ et restringat; secunda conditio est ut per illam pernomen tuum non invocaverunt. Unde sic arguitur : fectionem Deus à quolibet alio ente secernatur ac diIgnorantia Dei non est invincibilis , si rei sint et poe stinguatur; tertia tandem est, ut sit fons, origo et 1anam mereantur qui Deum non cognoscunt et non dix cæterarum Dei perfectionum, ita ut illæ ab hac colunt , atqui ex illo Psalmi 78 testimonio, rei sunt primå fluere concipiantur et Deo competere, quia hæc et pænam merentur qui Deum non cognoscunt et non prima Deo competere intelligitur. colunt; ergo, etc.

Probatur 2° iis momentis ex Quænam autem inter divinas perfectio håç triplici Scripluris, ex Patribus et ex ratione depromptis, qui- polleat conditione disputant theologi : triplexque vulbus supra ostendimus magnam in nobis nalurà inesse gò eorum circumfertur opinio : prima, communis inDei cognoscendi facilitatem.

ter Thomistas, intellectionem assignat pro differentia Quæres altimò an ista propositio : Deus esi, sit per Dei specificâ ; secunda, qux Scotistarum est, infinilase nota quoad se et quoad nos.- Respondeo 1° hanc tem affirmat esse gradum Dei constitutivum; lertia propositionem esse per se notam quoad se, siquidem militat pro aseitate seu independentià, pro quà sen in ideâ Dei includitur existentia , ut superiùs dictum tentia sit. est : atqui propositio nota per se quoad se, ea intelli CONCLUSIO. - Ascitas seu independentia est dillegitur cujus attributum continetur in idea subjecti; rentia Dei specifica.

ARTICULUS PRIMUS.

Probatur locx Scripturis. Exodi 3, Moysi quærenti nes perfectiones quas habere potest : atqui ex hac Dei nomen, ut illud Israelitis annuntiet, sic loquitur principiorum serie manifestum est necessitatem exi Deus : Ego sum qui sum. Sic dices filiis Israel : Qui esi, stendi esse fontem omnium perfectionum, casque se misit me ad vos. Ex his sic arguere licet : Jlla perfe cum et vi possibilitatis existentiæ importare; ergo ctio est propria Dei differentia, quam sibi maximè aseitas seu necessitas existendi, fons est omniur: Dei propriam dicit et asserit; ut cnim ait S. Hilarius lib. perfectionum. 5 de Trinit., nobis loquendum non aliter de Deo, quàm Dices 1°: Entis infinitè perfecti gradus constitutivius w ipse ad intetligentiam nostram de se locutus est; at non potest esse mera negatio; atqui independentia cst qui aseitate seu existentià suà necessaria et indepen mera negatio dependentiæ ab alio; ergo, elc. Redenti Deus eo loci se discernit à quolibet ente, hanc spondeo : Disting'uo min.: Est mera negatio quoad vim perfectionem sibi tribuit et adscribit velut niaximè vocis, concedo; quoad rem voce significatam, nego. propriam et peculiarem; ergo aseitas est gradus Dei Sunt in Deo quædam perfectiones quarum vix ulla in constitutivus. Probatur 2° : Illud debet assignari pro crcaturis vestigia deprehendimus, quæ scilicet absogradu Dei constitutivo, quod ut primam in Deo per lutam et omnimodam significant illimitationem; terfectionem cæterarumque fontem agnoscunt SS. Pa minis affirmativis ejusmodi perfectiones possemus detres; atqui SS. PP. in mox appellatum Exodi locum signare, et aliquando designamus. Sed 'faciliùs et uno ore asserunt omnes aseitatem et existentiam ne disertiùs vocibus negativis et creaturarum imperfccessariam, esse primam et polissimam in Deo perfc- ctiones procul arcentibus, illas exprimimus : tales sunt ctionem, cæterarum fontem et originem; instar om independentia, immensitas, infinitas, etc.; vocibus aunium sit S. Bernard. lib. 5 de Consider. c. 6, ubi sic tem illis negativis si ratio soni habeatur, maximæ et loquilur : Quis est? non sanè occurrit melius, quàm qui sumnie positivæ exprimuntur perfectiones; sic maxima est. Hoc ipse de se voluit responderi, hoc docuil, dicen et omnium prima est perfectio, existentia à semetipso, te Moyse ad populum, ipso quidem injungente : Qui est, exclusà qualibet causà, quolibet secluso ente; ermisit me ad vos. Meritò quidem..... Si bonum, si ma

go, ete. gnum, si beatum, si sapientem, vel quidquid tale de Deo Dices 2° : Ex aseitate non concipiuntur Nuere omdixeris, in hoc verbo instauratur, quod est : Est; er nes Dei perfectiones , neque enim ex eo quòd Deus sit go, etc. Probatur 3° ratione : Ila perfectio est gradus à se, idcircò inteHigitur, v. g., omnipotens pollensDei constitutivus, quz prima concipitur in Deo, illum que virtute crcandi; ergo aseitas non est fons omà quovis enle secernens, fons et radix cæterarum per nium Dei perfectionum. - Respondeo : Nego antecesectionum quæ ipsi tribuuntur : atqui talis est aseitas, dens : licet enim omnes et singulæ perfectiones non lioc est, existendi necessitas independens. Primò qui videantur sigillatim inclusæ in conceptu et idea nedem, est prima quæ concipitur de Deo perfectio; ne cessariæ existentiæ, attamen in illo conceptu clarè in que enim de Deo primùm cogitanti alia potest occur tuemur nccessariam existentiam nullam excludere rere idea, quàm quòd Deus sit ens à se existens, à perfectionem, et insuper ens, cui competit hæc necesnullo alio dependens ente, ens supremum; ergo, etc. saria existentia, habere omnes illas perfectiones Aliunde Deus est ens vi suæ possibilitatis existens; quas habere potest : unde ritè infertur quòd illud om ergo non potest concipi possibilis, quin simul cxistens ne quod habet rationem perfectionis competit enti ne. intelligatur, ac proinde existentia necessariò prima cessariò existenti. Cur autem singulas sigillatim in rium illius ingreditur conceptum; non potest autem

existentiæ necessarie conceptu non intueamur perfeiilum ingredi, nisi quatenùs differentia ; ergo existen

ctiones Deo proprias? ratio in promptu est, quòd lia necessaria est prima specialis, quæ in Deo intelli adæquatam, ut diximus, necessaria existentiæ et Dei gitur, perfectio. Secundò, Deum discernit à quolibet non habeamus ideam, et quòd harumce perfectionum alio enle : namque hoc ipsi maximè proprium est nullum in creaturis inveniamus vestigium; ex hoc quod sit à se; cætera quippe entia dùm illi compa quippe concipitur nihil occurrere quod nobis talium rantur, jam intelliguntur entia ab alio deperidentia, ministret ideam perfectionum, in quà videremus eainferiora, et ex hoc finita et limitata ; ergo, etc. Ter rum et possibilitatem et cum existentiâ necessaria tiò, necessaria existentia fons est origo ei radix cæte connexionem. Porrò ex hoc perfectionum numero est rarum Dei perfectionum; constat is cd ex demon virtus creandi, seu agendi potentia quatenùs infinita ; stratione petità ex ente necessario. Deinde si quæras verùm cùm ratiocinio constet talem admittendam et cur Deus sit sapiens, sit justus, sit bonus, statim re agnoscendam esse perfectionem, jam eam competci e ponetur quia est à sc; si autein quieras cur sit à se, enti necessario optimè concludimus ex principiis mox nulla alia occurret responsiɔ, quàm quòd tale conci et multoties recensitis. pitur ens esse debcre.

Dices 3° : Gradus Dei constitutivus debct essc Dei Et certè Deum esse cos summè perfectum demon quædam propria peculiaris perfectio : atqui ascitas lipstravimus triplici principio innixi : primum, necessitas lis non est, competit enim cuilibet Dei altributo, nullo existendi est prima entis necessari perfectio; secun luumque est cui proprium non sit, nullam habere caudum, nulla est vera perfectio cum necessitate existen sam sua existentiæ; ergo, etc. di incompatibilis; tertium, ens cui competit, et quia Respondeo : Distinguo maj. : Propria, et prculiaris ipsi conpelit neccssilas cxistendi, debet habere oin perfcctio relativè ad cætera entia à Dco distinchi.

« VorigeDoorgaan »