Pagina-afbeeldingen
PDF
ePub
[ocr errors][ocr errors][ocr errors]

in alio concilio Carisiaco latam. Quod ut percipiatur, inferni addictos, per mortem et passionem Christi suisse adverte duplex concilium Carisiacum esse distinguen- liberatos. 2° Idem constat ex comparatione quâ utundum. Primum celebratum est anno 849, et in eo damna tur, scilicet serpentis ænei quem Moyses in deserto lus est Gotescalcus, et errores ejus proscripti. Alterum exaltavit, ut quicumque illum aspicerent à morsibus concilium Carisiacum celebratum est an. 853, in quo aliorum serpentium sanarentur. Non enim æncus ille quatuor capitula edita sunt, in quorum quarto statui serpens pro quibusdam solùm positus dicitur, sed pro tur Christum pro omnibus mortuum fuisse. Cùm ergo omnibus et singulis qui percussi fuissent, sic tamen ut Ecclesia Lugdunensis, iu lib. de tenendå Verit. Script., illi tantùm sanarentur actu, qui eum aspicerent, at impugnat et reprehendit concilii Carisiaci Patres, de culpa eorum esset qui non sanabantur, quia eum repriori concilio Carisiaco loquitur, in quo damnatus erat spicere nollent. Ita de morte Christi dicendum est : Gotescalcus, quem errore facti probat injustè damna pro omnibus enim in cruce exaltatus est Christus, sed tum, existimans Gotescalcum solùm docere Christum illi tantùm salvantur qui per fidem aspiciunt in auctonon csse mortuum efficaciter pro omnibus, seu non rem fidei et consummatorem Jesum. 3o Denique idem applicari omnibus fructum passionis Christi; sed non colligitur ex eo quòd illi ipsi antistites qui Valentinæ impugnat quartum concilii Carisiaci secundi capitulum, synodo interfuerunt, cùm postmodùm ad synodum Linquo Christus statuebalur mortuus pro omnibus, licet gonensem convenére anno 859, Valentinos Canones non omnes morte ejus redempti sint.

ita probaverunt, ut censuram Carisiacorum Capitulo Respondeo 2°, Ecclesiam Lugdunensem quartum rum expungi volucrint. Imò utriusque synodi Carisiacz capitulum Carisiacum impugnasse (dato quòd illud im et Valentine præsules in synodo Tullensi apud Sapopaignaverit) errore duntaxat facti, quatenùs scilicet narias eodem anno, ex duodecim Galliæ Provinciis, existimavit Patres Carisiacos in eo condendo capitulo habitâ, Valentinos Canones, expunctå censurâ, tandem favisse Semipelagianis asserentibus Christum indiffe susceperunt, sicque utrique canones, scilicet tam Carenter et cum æquali affectu, tam pro salute reprobo- risiaci, quàm Valentini, concordare visi sunt, et Carirum quàm pro salute prædestinatorum , mortuum siaca Capitula doctrinæ S. Augustini minimè adversari. fuisse; imò sibi falsò persuasit eosdem Patres Cari Atque hinc non immeritò infertur censuram Carisiacos patrocinari voluisse errori illorum qui affir siacorum Capitulorum quæ legitur in canone 4 conmabant, ut antea ex SS. Augustino et Gregorio vidi cilii Valentini, non esse ipsiusmet concilii Valentini, mus, homines jam damnatos ex pænis inferni passione sed canoni ejus adjectam fuisse. Putant nonnulli cenChristi fuisse liberatos, et ita exinanitos fuisse inferos. suram banc canoni 4 insertam fuisse ab Ebbone, Gra

Objici hìc solet auctoritas concilii Valentini III, anno tianopolitano episcopo, qui Valentinis canonibus con855 celebrati, in quo damnantur canone 4 Capitula dendis præcipuam navavit operam, quique haud paCarisiaca, ct definitur erroneum esse, asserere Christum rùm infensus erat Hincmaro Remensi, qui alteri mortuum esse pro impiis qui à mundi exordio usque ad Ebboni ab eâdem Sede dejecto, successerat. Cæterùm passionem Domini in suâ impictate mortui sunt. Verùm de mente ac doctrinâ concilii Valentini iterùm sese ofquæ mox dicta sunt ad exponendam mentem ac doctri feret disputandi occasio, in Tractatu de Gratiâ, ubi de nam Ecclesiæ Lugdunensis, huic diluendæ objectioni Gotescalco. abundè sufficiunt. Scilicet errore facti Valentini Patres

ARTICULUS V. decepti sibi falsò persuaserunt Patres Carisiacos favissc errori illorum qui affirmabant infideles in suâ

De affectibus voluntatis divinæ et perfectionibus ei animpietate mortuos ex penis inferni passione Christi fuisse

nexis. liberatos. Appositè ad hunc errorem, quem perperàm Cùm in Deo nulla sit vel minima imperfectionis umaslingebant Capitulis Carisiacis, damnårunt dicta Ca bra, cavendum maximè ne affectus nostræ voluntalis pitula et definierunt, erroneum esse affirmare Christum cum defectibus quos comites habent, in Deum transfemorluum esse pro illis impiis, ut eos videlicet ex in rantur; eaque cautio præsertim necessaria est in exferno eriperet, sicut Patriarchas, Prophetas et anti ponendis Scripturis quæ humanos affectus Deo tribuere quos Patres quos liberavit è limbo et secum perduxit videntur. Rem eleganter declarat S. August. lib. 1 in cælum.

Confess. cap. 4, ubi Deum ita alloquitur: Amas, nec Hunc tantùm errorem proscribere voluisse Patres æstuas, zelas, et securus es; pænitet le, et non doles; iraValentinos, nequaquàm verò negâsse Christum pro sceris, et tranquillus es; opera mutas, nec mutas consiomnibus hominibus, etiam impiis in suâ impietate lium; recipis quod invenis, et nunquàm amisisti; nunmortuis, sufficienter passum suisse, non solùm suffi quàm inops, et gaudes lucris, nunquàm avarus, et usuras cientià prelii, sed etiam sufficientiâ voluntatis et in exigis. tentionis, varia suadent. 1° Id ex eo maximè constat Affeclus autem de quibus hic difficultas movetur, sunt quòd in cilato Canone, ad suæ doctrinæ confirmatio in duplici ordine : alii per se et in idea suà important nem laudant illud Osee vaticinium : Ero murs tua, o aliquem defectum, ut paenitentia et dolor; alii in se nimors! morsus luus ero, inferne, quo ejusdem Pro hil habent imperfectionis, sed subjectivè tantùm et in phelä testimonio utitur S. Gregorius, homilià 22 in creatâ voluntate admixtum habent defectum, quales Evangelia, et lib. 12 Moralium cap. 8, ad confutandum sunt amor et gaudium; affectus pertinentes ad bunc errurem hæreticorum qui contendebant omnes pænis posteriorem ordinem sunt formaliter in Deo, seclusis

1

1

545
ART. V. DE AFFECTIBUS ET PERFECTIONIBUS VOLUNTATIS DIVINÆ,

546 imperfectionibus; qui verò continentur in primo ordi pturis desiderare aliquid videtur, desiderium illud nos ae, non tribuuntur Deo, nisi scnsu metaphorico et im respicit, nostramque salutem; 2° spes et desperatio proprio. Factå håc distinctione, facilè intelligitur qui- important in ideå suâ boni absentiam et difficultatem, cam affectus suinpti sigillatim adscribi possint, vel non vel etiam impossibilitatem obtinendi; atqui Deo nihil adscribi divinä voluntati. Præcipui sunt amor, odium, absens, nihil arduum et difficile; ergo; jo timor est de gaudium, desiderium, spes, desperatio, timor, tristi malo proprio et imminenti, tristitia est de malo præsia, ira, pænitentia.

senti; at Deo nullum malum accidere potest; 4° ira, 1° Amorem esse in Deo, singulæ clamant Scriptu cùm sit appetitus vindictæ cum spe ulciscendi, et ex farum paginæ, imò Deus totus est amor. 1 Joan. k, tristitiâ procedens, eâdem de causâ Deum dedecerct. v. 16 : Deus charitas est, nec sanè potest intelligi vo

Denique poenitentia dolorem quemdam importat, ac luntas sine amore; ergo voluntas Dei perfectissima im consilii seu voluntatis mutationem, cujus Deus est portat amorem perfectissimum. Ex eo autem affectu non omninò incapax. Quæ igitur in Scripturâ dicuntur de potest sequi gaudium seu complacentia in objecto ama irà et poenitentiâ Dei, intelligenda sunt metaphoricè et bili et dilecto. Horum affectuum objectum primarium,

quoad affectus exteriores, ut probatum est supra ubi er supra dictis, est ipse Deus; secundarium, creaturze. de immutabilitate. Cùm Deus irasci dicitur, ait S. Au2° Observat hic S. Thomas amorem creaturarum in

gustinus Enchiridii cap. 33, non cjus significatur perDeo æqualem esse ex parte ipsius, quia amat unico et turbatio, qualis est in animo irascentis hominis, sed ex simplici actu, qui neque intendi potest, nec minui;

humanis motibus translato vocabulo, vindictu ejus, quæ inæqualem verò esse ex parte termini, quia amare est

nonnisi justa esse potest, iræ nomen accepil. benè velle, Deus autem nonnullis creaturis plura con

Perfectiones speciali modo connexæ cum voluntate sert bona quàm aliis; ergo. Nec obstat quod dicitur

divinâ, sunt omnipotentia, justitia el misericordia. Sap. 5, v. 8: Æqualiter cura est illi de omnibus. Id enim intelligitur de divind providentia in necessariis, neque

§ 1. De omnipotentia Dei. excluditur peculiaris benevolentia quâ Deus nonnullis Quæ superiùs dicta sunt de efficacià voluntatis dicopiosiùs largiatur gratuita beneficia.

vinæ, sufficere possunt ad ejus omnipotentiam de3° Datur in Deo odium abominationis de peccato et monstrandam. Est enim omnipotentia, vel ipsa efpeccatore formaliter consideralo, non autem odium ficacissima Dei voluntas, vel ex cà necessariò et inimicitiæ quod cadit in personam.- Probatur prima proximè emanare intelligitur; nam, ut rectè ait pars, quia odium abominationis est simplex detestatio Tertullianus lib. adversùs Praxeam cap. 10 : Dei malitiæ peccati; atqui Deus non potest islam malitiam posse, velle est; et non posse, nolle. S. Chrysostomus, non detestari, cùm directè sit ejus bonitati et rectitu orat. 2 de incompr. Dei Nat., de Deo similiter ait : dini contraria. Unde Prov. 15 dicitur : Abominatio est Satis illi fuit ad omnia, velle; et Theodoretus serm 4 Domino via impii ; et Psal. 4 : Dilexisli justitiam et odi contr. Græcos : Quod cæteris artificibus est materia sti iniquitatem, ubi dilectio justitia designatur ut radix et instrumenta, necnon tempus, et labor, et scie:itia, ct odii quo Deus aversatur iniquitatem, et indicatur utrum diligentia, hoc universorum Deo voluntas est; et verò que affectum esse formaliter in Deo. Illudque odium Deum solo voluntatis suæ imperio omnia procreanestenditur in peccatorem formaliter ut talis est, dici tem passim exhibent Scripturæ, præsertim Gen. 1, tur enim, Sap. 14, v. 9: Odio sunt Deo impius et im his eximiis verbis : Dixitque Deus : Fiat lux, et facla pielas ejus; et Psal. 5 : Odisti omnes qui operantur ini est lux. Neque solùm elucet divina potentia in miquitatem. - Probatur secunda pars, quia odium inimi rabili modo quo è nibilo eduxit universa quae exi. citiæ est illud quod afficit ipsam personam peccato stunt vel futura sunt, verùm etiam in extensione maculatam; atqui licèt Deus odio habeat peccatum in ad infinita merè possibilia, quæ, si vellet, operapeccatore, ipsam tamen ejus personam, quæ opus retur, juxta illud Christi Domini, Luc. 3 : Dico vobis suum est, diligit. Nec proinde de personâ ipsâ, sed de quia potens est Deus de lapidibus istis suscitare filios formali conditione peccatoris intelligenda sunt mox Abrahæ; et Matth. 26, v. 53 : An putas quia non laudata testimonia, prout explicat S. Thomas hic q. possum rogare Patrem, et exhibebit mihi modò plusquàm 20, art. 2, ad 4, his verbis : « Dicendum quòd nihil duodecim legiones angelorum? His atque aliis similibus prohibet unum et idem secundùm aliquid amari, et exemplis utitur S. Augustinus, lib. de Spirit. ct Litt., e secundùm aliquid odio haberi. Deus autem peccato ut probet Deum potuisse plura facere quæ tamen non i res, in quantùm sunt naluræ quædam, amat; sic cnim fecit. Et serm. 213, aliàs de Tempore 119, sic « et sunt, et ab ipso sunt; in quantùm verò peccato loquitur : « Omnipotens est Deus ad facicnda mai res sunt, ab eo non sunt, sed ab eo esse desierunt, ct jora et minora, omnipotens ad facienda coelestia hoc in eis à Deo non est, unde secundùm hoc ab i et terrestria...., magnus in magnis, nec parvus ipso odio habentur. )

i in minimis; postremò ad facienda omnia quæ fa4Cæteri affectus supra assignati Deo non conve I cerc volueril. Non debet tamen ex his concludi niunt nisi metaphoricè, quia imperfectionem quamdam divinam potentiam ad ea extendi quæ repugnant; In conceptu suo involvunt : 1° quidem desiderium est Deo siquidem Scriptura et SS. Patres tribuunt omrei absentis et non possessæ; at Deus omnia bona con nipotentiam, non nihili potentiam; atqui id quod tinet, neque ulla re indiget; si quando verò in Scri rep'ignal est merum nihil; mirum igitur non est

quod à Deo produci nequeat, sive repugnantia se Misericordia est virtus inclinans ad subveniendum teneat ex parte ipsius Dei, ut mentiri vel peccare , miseriæ alterius. 1° Deus est juslus , ita expressè sive repugnantia sit in ipså re, quale esset facere Psal. 10:Justus Dominus el justitias dilexit; et Psal. 118: ut præteritum non sit præteritum. De his cgregiè Justus es, Domine, et reclum judicium tuum. Hæc autem disserit S. August., serm. de Symbolo ad Catechum. justitia sæpè in Scripturis vocalur veritas, quia vi illius cap. 1 : « Deus, inquit, omnipotens est, el cùm perfectionis ordinem in rebus constituit Deus, confor. « sit omnipotens, mori non potest, falli non potest, mem infinitæ sapientiæ suæ, que est prima et summa ( mentiri non potest, et, quod ait Apostolus 2 Tim. 2, veritas. Hoc sensu præclarè dixit David, Psal. 84 : e negare seipsum non potest. Quàm multa non potest , Misericordia et reritas obviaverunt sibi , justitia et paa i et omnipotens est! el idcò omnipotens est, quia osculatæ sunt. Veritas de terrâ orta est, et justitia de cælo 1 ista non potest. ,

prospexit; et Psal. 24 : Universæ viæ Domini miseris Dices 1° : Deus non potest extra se producere cordia el veritas. 2o Strictè loquendo non est in Deo aliquid infinitum; ergo non est infinitè potens.— Resp. justitia commutativa , nam in eo posita est ejusmodi 1°, eo sensu saltem Deum infinitè potentem esse , justitia, ut tantùm detur, quantùm acceptum est ; et quòd non possit tot producere creaturas, quin adhuc importat strictum debitum , strictamque obligationem plures et plures in infinitum producere valeat. Resp. retribuendi : atqui Deus nihil potest creaturis sic re2o : Antecedens verum non est, nisi de infinito in tribuere. Quis prior dedit illi, ait Apostolus Rom. 11, omni genere, quo sensu supposito, neganda est con el retribuetur ei? Cim omnia nostra ex Deo sint, inquit scquentia , quia infinituni in omni genere distinctum S. Thomas hic q. 21, art. 1, nec quisquam quidpiam à Deo omninò repugnat; ergo ad id extendi non dederit, pro quo sibi à Deo relribuatur, jure in ipso debet omnipotentia. At verò negandum est antece- justitia commutativa non est. Latiori tamen sensu addens, si intelligatur de infinito in certo quodam genere,

mitti potest in Deo justitia commutativa, quatenùs sciel de inanilà collectione finitarum perfectionum : nam licet opera nostra bona ex gratiâ elicita proportionem actu admittuntur in materiâ partes infinitæ semper de et æqualitatem habent cum gloria. Unde interdùm crescentes ; et infiniti mundi, etiam si darentur, nihil SS. Patres aiunt nos unum pro alio commutare, cæaliud forent quàm infinitus numerus finitarum per lum bonis operibus venale esse, et alia similia quæ sectionum, quæ adhuc infinitè distarent à Deo in omni sensu morali et accommodatitio sunt intelligenda. genere infinito.

3° Est in Deo justitia distributiva decernens merceDices 2° : Res merè possibiles sunt actu purum

dem meritis proportionatam. Huic divinæ justitiæ connihil; ergo non possunt aclu esse objectum omnipo- fidens, S. Paulus dicebat II ad Timoth. 4 : Bonum certentiæ.— Resp. : Dist. ant. : Sunt purum nihil ratione tamen certavi , cursum consummavi, fidem servavi ; in existentiæ, concedo; ratione essentiæ, nego : namque reliquo reposita est mihi corona justitiæ quam reddet essentix rerum possibilium sunt reales et æternæ in mihi Dominus in illâ die justus judex; et ad Heb. 6 : ideis divinis, seu in ipsà essentiâ divinâ, quæ infinitis Non injustus Deus, ut obliviscatur operis vestri et dilecmodis communicari potest ad extra. Facilè ex dictis tionis quam ostendistis in nomine ipsius. 4° Existit intelligitur an et quo sensu dici possit voluntatem Dei quoque in Deo justitia vindex rependens malis dedita esse causam rerum, namque id explicari potest com supplicia ; Psal. 5 : Odisti omnes qui operantur iniquiparatione cum artifice creato, in quo tres actus distin latem, perdes omnes qui loquuntur mendacium. Matth. 26, guuntur : scilicet 1° intellectus proponit modum operis v. 16 : Tunc reddet unicuique secundùm opera ejus ; et faciendi; 2° voluntas approbat et im erat productio- cap. 25, v. 46 : Ibunt ni in supplicium æternum , justi nem operis; go facultas exequens actualiter producit autem in vitam æternam. Rom. 1, v. 18 : Revelabitur upus. Possunt igitur iidem actus admilli in Deo , non ira Dei de cælo super omnem impietatem et injustitiam quidem realiter sed virtualiter distincti; atque ita di

hominum eorum qui veritatem Dei in injustitià detinent. cendum erit voluntatem, non immediatè, sed mediante

Eamdem veritatem certissimè demonstrat intimus tantùm omnipotentià , esse causam rerum. Plures ta

conscientize sensus, quo quisque inter peccandum ulinen theologi non sine fundamento contendunt sufficere tricem supremi cujusdam numinis manum perliduplicem actum, intellectus nimirùm dirigentis, et vo

mescit ; id enim non aliunde provenit quàm ex perluntatis exequentis, quia voluntas divina per se efficax

suasione à Deo impresså justitiæ vindicativa. Ilinc est, neque indiget ullâ facultate exequente; idque non

celebre illud pocte dictum : Primus in orbe deos fecil. obscurè insinuant testimonia laudata initio hujus para

timor , id est, timor justitiæ vindicis compulit homines

ad colendum Deum. graphi.

Dices : Deus lotus bonitas est; ergo nullum punire § 2. De justitiâ et misericordiâ Dei.

debet peccatum. — Resp: dist. ; 'Tolus bonitas est ex se Justitia est virtus reddens unicuique quod suum est ; et antecedenter ad peccatum commissum, concedo : priplex distinguitur : commutativa, distributiva et vin consequenter ad peccatum, nego; nam, ul cgregiè dicativa. Commutativa est ea quâ unum datur pro alio ait Tertullianus , lib. de Resurrect. carnis cap. 14: acceplo vel ablato; distributiva quâ præmium alicui Deus de suo optimus, de nostro justus. Nisi enim homo pro labwre et meritis rependitur; vindicativa , quá deliquisset, optimum solummodò Deum nosset ex naturæ pænæ pro admissis criminibus infliguntur.

proprietate; at nunc etiam justum eum patitur ex cause

necessitate. Plura de hoc argumento in tract. de Incar potest argumentum. Etenim, primò, plura sunt ieslinat., ubi probatur necessitas satisfactionis Christi pro monia quä disertè omninò exprimunt generalen Propeccato.

videntiam omnia, etiam minima, curanlein et guber5 Nihil frequentiùs in Scripturis occurrit quàm di nantem. Sap. 8, v. 1: Attingit à fine ad finem fortiter , rinæ misericordiæ commendatio; ita præsertim Psal. et disponit omnia suaviter, et cap. 12, v. 13: Non est 144, v. 8 : Miserator et misericors Dominus, patiens et alius Deus quàm tu, cui cura est de omnibus. Matth. 6, multùm misericors.... miserationes ejus super omnia V. 26 : Respicite volatilia cæli, quoniam non serunt... el opera ejus. Et certè misericordia perfectionem dicit sine Pater vester pascit illa; et cap. 10, v. 29. Nonne quo imperfectione; ergo existit formaliter in Deo: 1° dicit passeres asse veneunt, et unus ex illis non cadet super perfectionem, quia per eam non fit aliquid contra ju terram sine Patre vestro. Secundò, quòd divina Provistitiam, sed sapra , ut si debens quinquaginta det dentia speciatim prospiciat hominibus quoad tempocentum. Unde Jacobi 2, v. 13, dicitur: Superexaltat ralia , constat ex niox laudatis Christi documentis; ibi autem misericordia judicium; 2° perfectio illa est in Deo enim utitur comparationibus ut probet majorem adhuc sine imperfectione, quia licèt, ut habetur in nobis , esse providentiam Dei erga homines. Nonne vos, insit species tristitiæ, tamen ex suâ ratione et essentia quit, magis pluris estis illis ?..... Vestri capilli capitis tristitiam non postulat, sed tantùm velle subvenire omnes numerati sunt; nolite ergo timere : multis pasmiseriæ alienæ.

seribus meliores estis vos. Magistro concinit apostolorum. Dices : Misericordia et justitia sibi adversantur; ergo princeps, Epist. 1. cap. 5, v. 7: Omnem, inquit, solaon possunt simul admitti in Deo. Resp: nego ant. ; licitudinem vestram projicientes in eum, quoniam illi cura namque inclinat quidem misericordia ad parcendum, est de vobis. Tertiò, ipsi actus liberi, omniaque opera at justitia ad puniendum, sed cum limitatione quà

humana diriguntur per divinam Providentiam. Veritollitur omnis vera oppositio, nempe quantùm ipse tatem hanc sæpiùs inculcat Sapiens in Proverbiis cap. Deus supremus arbiter judicat decere et expedire.

16, v. 9: Cor hominis disponit viam suam, sed Domini Nec obslat quòd dicant nonnulli theologi justitiam di

est dirigere gressus ejus ; et cap. 20, v. 24 : A Domino vinam necessariò exigere aliquam satisfactionem pro

diriguntur gressus viri ; quis autem hominum intelligie peccato : enimverò in eo semper agnoscunt elucere viam suam ? et cap. 21, v. 1 : Sicut divisiones aquarum , misericordiam , quòd non necessariò exigat satisfac ita cor regis in manu Domini. David quoque id claró tionem ab eo ipso qui peccavit , sed acceptet oblatam exprimit Psal. 33 : De cælo respexit Dominus, vidit sibi ab alio, ut explicatur in tract. de Incaruatione.

omnes filios hominum.... qui finxit sigillatim corda eorum, qui intelligit omnia opera eorum. Similia habentur

Jerem. 10, v. 23. Quòd autem hæc omnia fiant sine Quaestio septima.

læsione libertatis, patet ex dictis de scientià divinâ, et

ex paulò post dicendis ampliùs constabit. Quartò, ipsa De providentiâ Dei in ordine naturali.

etiam peccata ad ordinem Providentice pertinent: Providentia , secundum etymologiam, idem est ac 1° ut non fiant, dando media ad ea vitanda ; 2° ut facta prævidentia, seu antecedens rerum futurarum cognitio; puniantur; 3° ut eorum occasione insignia procurentur vel procul-videntia, quia per providentiam Deus à longè bona, ut indicant verba Joseph ad fratres suos, Gen. 50: suis prospicit creaturis.

Vos cogitastis de me malum, sed Deus verlit illud in Quantùm ad rem , Providentia definitur : Ordinatio bonum. Sic etiam Deus malitiam Judæorum convertit rerum ad debitum finem, per media apta ad illum finem in bonum redemptionis hominum, ut praedicabat S. assequendum. Astruenda primùm hujus divinæ Provi Petrus ipsis Judæis, Act. 2, v. 23. Idipsum habetur dentiæ existentia; deindè dubia quædam singularia de Pharaone, Exodi 9, v. 16, et de omnibus impiis circa eamdem Providentiam resolvemus.

Rom. 9, v. 22 et 23. Horum omniuni testimoniorum

vim complexus est S. Augustinus de Gen. ad litt. cap. ARTICULUS PRIMUS.

5, his verbis : Vitiorum non est auctor Deus, sed ordiDe existentiâ Providentiæ divinæ.

nator. Quintò, tot exempla quæ in Scripturâ et apud Providentiæ divinæ existentiam impugnârunt, inter profanos leguntur, subversionis imperiorum, et puniVeteres philosophos, Epicurei qui, ut habet Tertullia tionis impiorum, sunt evidentia Providentiæ divine nus Apologet. cap. 47, Deum finxerunt otiosum et argumenta; hæc enim omnia, Deo sapienter dirigente, inexercitum rebus humanis ; ad eos accesserunt inter contigerunt, ut sciant reges se per Deum regnare, Prov. 8, Christianos Marcion, Priscillianus et alii. Eumdemque v. 15; Dcum esse qui dissipat consilia gentium; reprobot errorem libenter amplexi sunt omnium temporum autem cogitationes populorum, et reprobat consilia prinimpii, qui Job. 22, v. 14, inducuntur sic loquentes : cipum , Psalm. 32, v. 10. Consilium autem Domini in Nubes latibulum ejus, nec nostra considerat, et circa æternum manere: cogitationes cordis ejus in genera-cardines cæli perambulat.

tione et generationem , ibid. v. 11. Sextò, ea ipsa que Conclusio. Est in Deo providentia perfectissima, et maximè fortuita videntur, ordinationi divinæ adscrihæc ad omnia singularia, etiam vilissima , extenditur, buntur in Scripturis ; certè nihil magis contingens ac atque omnia per se regit el moderatur.

fortuitum videtur cæde hominis factå å lignatore price Probalur 1o ex Scripturis, ex quibus multiplex crui ejus intentionem; hæc tamen Deo tribuitur, Exodi 21,

v. 13, et Deut. 19, v. 4; ipsi quoque tribuitur eventus sidium, res siquidem create sc tueri non valent, nisi sortium, Prov. 16, v. 33, ubi dicitur : Sortes mittuntur Dei providenti, jugiter serventur et regantur, ut rectè in sinum, sed à Domino temperantur. Idipsuin evincit colligit Origenes, lib. o contra Celsuni, ex his Apostoexemplum electionis Saülis in regem, dùm quereret li verbis : Quoniam ex ipso, et per ipsum et in ipso sunt asinas perditas; item Josephi vendili, incarcerati ac omnia. Ibi enim ostendil principium subsistendi in eo subinde exaltati.

quod dicit, ex ipso, conservationem autem cùm ait, Probatur 2° auctoritate SS. Patrum, variisque argu per ipsum, finem denique ad quem per Providentiam mentis quibus paganos ct hæreticos Providentiæ hostes

cuncla diriguntur, cùm addit, et in ipso. profligårunt. — Primuin est, quia Deus non providus,

Hæc atque alia similia argumenta videri possunt est Deus nullus. Hoc argumento usus est præsertim apud Lactantium, S. Augustinum, Theodoretum, NeTertull. lib. 2 adversùs Marcionem cap. 24 : Nemo, mesium, Boētium, ct maximè apud Salvianum, qui inquit, te sustinebit improvidentiam adscribentem Deo, octo libros edidit de Gubernatione Dei, seu de divina ei quem, Deum non negans, confiteris et providum; hæc Providentia. enim illi propria divinitas constat. Iisdem armis Epicu Probatur 3° evidenti ratione : Si Deus rebus omnirum oppugnat Lactantius, lib. de Irâ Dei cap. 9, his

bus non provideret, vel quia non posset, vel quia nolverbis : Quid repugnacius dici possil non video (nempe

let, vel quia id supremam ipsius majestatem dedeceDeum esse et non providum); etenim si est Deus, uli

rel; atqui nullum horum dici potest. Non primum, que providens est Deus; nec aliter ei potest divinitas at

Deus enim, cx supra probatis, cognoscit singula entia, tribui, nisi et præterita teneat, et præsentia sciat, et su

etiam minima, et aliunde ejus infinita potentia omnibus tura prospiciat. --Secundò, negare providentiam Dei,

abundè sufficit. Non secundum, summa siquidem Dei est de medio tollere omnem religionem, omnibusque bonitas et amor beneficus non patitur id suspicari, facinoribus viam aperire : Si Dei providentia, inquit quòd nolit eorum curam gerere quæ ipse condidit. S. Augustinus, lib. de Utilit. credendi cap. 16, non Non tertium, namque si divina majestate indignum præsidet rebus humanis, nihil est de religione satagendum;

non est res quaslibet viles et contemptas creare, neet Lactantius, citato lib. cap. 8: Si Deus nihil unquàm

que ipsum dedecere potest easdem regere et adminiboni tribuit, si colentium obsequio nullam gratiam referi, strare. Vcritatem hanc illustrat comparatio cum radiis quid tam vanum, quid tam stultum, quàm templa ædifi

solaribus, qui dùm cloacas penetrant, sordium contacare, sacrificia faccre, dona conferre, rem familiarem gione minimè inficiuntur. Addo sapientiam divinam in minuere, ut nihil assequamur? Consecutionem vidit ipse minimis singulariter elucere. Deus, inquit S. AugustiTullius, lib. de Nat. deorum : Si dii, ait, neque pos nus, lib. 11 de Civ. Dei cap. 22, ita est artisex magnus sunt nos juvare, nec volunt, nec curant omninò, quid ul in magnis, ut minor non sit in parvis : quæ parva sunt, los diis immortalibus cultus, honores, preces exhibemus? non suâ granditate, nam nulla est, sed artificis sapientid -Tertiò, Deus est omnium creator; ergo et providus. mietienda sunt. Similia habet lib. 3 de Gen. ad lilt. Rationem hanc sic proponil S. Ambrosius, lib. de c. 14, et alibi passim. Offic., cap. 13 : Quis operator negligal operis sui cu

Solvuntur objectiones. ram? quis deserat et destiluat quod ipse condendum putavil? si injuria est regere, nonne major injuria est se Obj. 1°: Apostolus 1 ad Cor. 9, ait : Numquid de cisse? cùm aliquid non fecisse nulla injuria sit, non cu bobus cura est Deo? ergo Deus rebus oninibus non rare quod fecerit, summa inclementia. Idem argumentum consulit.-Resp. : Dist. ant., et explico textum : De boversat Theodoretus, lib. 2 de Provid., et S. Joan. Da bus non est cura Deo comparatè ad specialem curam masc., lib. 24 de Fide, c. 29: Nam neque decet, inquit, quam gerit de hominibus, concedo : non est cura abneque consequens est alium factorem esse eorum que solutè, nego. Scilicet Apostolus eò loci probat Evansunt, et alium provisorem. - Quartò, quisque vel in gelii ministris et præconibus debitam esse alimoniam, vitus ex intimo sensu agnoscit divinam Providentiam; atque eam in rem cilat præceptum Dcut. 25: Non alinde enim, patrato crimine, nascitur timor supremi ligabis os bovi trituranti, cujus præcipuum sensum Numinis, inde in angustiis subita ejusdem invocatio. vult esse non de bobus, sed de ministris qui laborant In repentinis enim perturbationibus, inquit Nemesius, et triturant in areâ Domini, quia homines longè malib. de Facultate animæ, cap. 44, sine electionc el deli gis curat Deus quàm boves. Hoc sensu mentem Apoberatione Dei numen invocanius, velut naturâ nos sine stoli explicat S. Augustinus, et confirmat ex aliis locis doctrinâ ad Dei openi perducente. Eamdem rationem ubi Deo tribuitur jumentorum cura, Psal. 35 : Homieleganter ponderat et expendit Tertullianus, Apologet. nes et jumenta salvabis, Domine. Et Psal. 146 : Qui dal c. 17 : « Vultis, inquit, ut ex animæ ipsius testimonio jumentis escam ipsorum, et pullis corvorum invocantibus ( comprobemus ? quæ, licèt carcere corporis pressa..., eum. His consentaneam esse S. Hieronymi sentenlicèt falsis deis exancillata, cùm tamen resipiscit, tiam Comment. in cap. 1 Habacuc, ostendimus supra, « Deum nominat......, quòd Deus dederit omnium vox ubi de objecto scientiæ divinæ. i est. Judicem quoque contestatur illum : Deus videt, Obj. 2° : Si Deus esset providus, non pateretur boi el : Deo commendo, et : Deus mihi reddet. O lesti nos vexari, latosque nocentes florere : atqui hoc pa

monium animæ naturaliter christianæ ! , Nec sine cau titur Deus, experientià teste; ergo. - Resp.: Nego så omnes sic nalurali impulsu divinum implorant sub maj.; nam Deus ista vult permittere pluribus de cau

[ocr errors][ocr errors][ocr errors][merged small]
« VorigeDoorgaan »