Pagina-afbeeldingen
PDF
ePub
[ocr errors]

håbet å sua essentiå ut existat; ergo ab illa habet ut non potest essc ens necessarium : deinde singulæ mas existat tale, id est, cum his perfectionibus et perfe teriæ partes, sunt materia, totidem substantiæ mateclionum gradibus; neque enim existit sine perfectio- riales, existentes independenter singulæ à singulis ; nibus aut perfectionum gradibus; ergo ab essentià suả ergo singulæ forent necessariæ, æternæ, independentes, accipit suam (si ita loqui fas est) taleitatem, ac proinde immutabiles , immensæ; contrarium autem constat es hiec taleitas est ipsi essentialis : sed essentialis talei experientiâ et ratione ; ergo ens necessarium non est tas immutabilis est; ergo ens necessarium semper materia et corpus. Non sècundum, ob easdem rationes. restringitur ad perfectiones et perfectionum gradus, Aliunde quæ foret hæc unionis causa ? non ens extrinquibus informatum concipitur ubi intelligitur primum sécum, ut muitolies dictum fuit ; non libera voluntas, cxistens ; ergò quibus semel caret perfectionibús per quæ accidentalem duntaxat argueret unionem , sine sectionumve gradibus, iis semper necessariò et essen quå Dens vcrè foret , non necessitas esscntialis, cùm cialiter carebit; ergò habet, ubi existit, omnes perfe existentia necessaria nullam dicat ad corpus relatioctiones quas habere potest; alioqui enim eas habere nem, quin et illud excludit, ex dictis ; ergo merè spirinon posset, quod contradictionem involvit.... Hinc fit tale est ens necessarium. 6° Creator : nam datur quòd athei agnoscentes ens necessarium, ultrò fatean materia, datur et anima quæ materiæ seu corpori contur illud habere quidquid habere potest , neque Deum jungitur : scd utraque substantia nequit esse necessanegent, nisi quia ipsi tribuimus perfectiones quas con ria, ut mox diximus; ergo utraque contingens est; jam tendunt esse repugnantes.

verò substantia contingens non existit nisi per creatioHis positis, expendamus quænam perfectiones sint nem; ergo datur creatio virtusque creandi, quæ non connexãe cum necessitate existendi, aut ipsi compos nisi ad ens necessarium referri potest, ut patet; ergo sibiles : sanè ens necessarium debet esse, 1° Æternum; illud ens est verè creator. 7° Summè intelligens : est nam possibilitas rerum et essentia est xterna; atqui cnim spiritale; ergo et intelligens : nulla ratione limiens necessarium existit vi possibilitatis et essentiæ suæ, Latur ad certum quemdam intelligentiæ gradum: ergo hoc est , existit eo ipso quo possibilc est ; ergo, etc. omnes habere potest, ac proindè et habet. Deinde coPrætereà quod essentialiter et necessariò alicui enti noscit quidqnid potest et valet producere : sed posito convenit, illud semper et perpetuo ipsi convenit, semel uno ente contingenti, jam infinita concipiuntur cùm essentiæ sint immutabiles; ergo, cùm existen- possibilia ; ergo ea cognoscit, et consequenter illius tia, etc. Aliunde, ens necessarium contingentium est intelligentia est infinita. Tandem omnes et singulæ vecausa ; ergo ipsis præexistit : sed contingentium du ritátes sunt cognoscibiles et intelligibiles; aliunde nulla ratio, tempus est ; ergo preexistit tempori, ac proinde est ratio cur ens necessarium aliquas assequatur, non est æternum. 2° Immutabile : nam quidquid est, quid omnes, cur aliquæ sint ipsi absconditæ; ergo omnes et quid habet, illud, ex dictis, est ipsi cssentiale : sed singulas attingit, ac proinde summè est intelligens. essentiz sunt immutabiles; ergo, etc. Et certè habet 8° Summè felix: cui nihil deest, quod sibi prorsùs sufquidquid habere potest, ex quarto notato ; ergo nihil ficit, cui nihil limendum est, nihilque extrinsecùs ocpotest de novo recipere, nihil ex illo detrahi potest, currit desiderandum, illud ens est summè felix : atqui quia cuncta quibus pollet sunt ab essentia ; ergo nihil tale est ens necessarium, nibil concupiscit , habet deperdere potest, ergo estimmutabile. 3o Independens, enim quidquid habere potest , nihil timet, quia nihil quia essentiæ rerum sunt independentes. Deinde præ potest deperdere; ergo sibi prorsùs sufficit, ct est exisuit cuilibet enti ipsius causa, ipsi superius; crgo à summè suả possessione felix. 9° Liberum : etenim sibi nullo dependet. Tandem ubi nihil acquirendum, de sufficit; ergo à se ipso non necessitatur ad agendum ad perdendum nihil occurrit , ibi nullus extraneus potest extra : non necessitatur quoque ab alio, quia indepenesse influxus, ibi summa reperitur independentia : dens est et superius cuilibet alteri ; ergo summå et peratqui tale est ens necessarium, ex dictis; ergo, etc. sectå fruitur libertate. Et certè necessitas in illo esset 4Immensum : vel enim ubique præsens est , vel ad à suå essentiâ ; ergo foret essentialis productio creaaliquem locum, ad spatium aliquod restringitur, idque turæ, ergo creatura foret æterna, necessaria , ctc. Si vi cssentiæ suæ, ex notato secundo : atqui absurdum enim essentia creaturam exigit, eam sanè exigit talem est dicere quòd adstringatur essentialiter alicui loco; in numero, perfectionibus, etc.; ergo jam creatura est nequc verò necessitas existendi hanc præ cæteris im ens necessarium. Inde duo manifestė sequuntur : 1° liportat et exigit spatii partem, eamque talem, quæ non bertatem ad extra verè conciliari cum intrinsecâ impossit extendi aut minui, quin destruatur ens neces mutabilitate entis necessarii ; 2° ens illud liberum esse sarium ; ergo nulli loco adstringitur : nulla est ratio non solùm ad agendum aut non agendum, sed ctiam cur plus minusve spatii occupet; ergo extendi potest ad hoc vel illud agendum, ad agendum hoc vel illo in infinitum, ac proindè re ipsâ extenditur, seu est modo. Quia si quid determinat ad secundum, illud idem immensum. Et certè habet vim activam, cæterorum ad primum delerminare debet. Si manisestatio allrisi causa entium, sed ubiqueagere potest, ubique pro butorum aut sapientiæ, si gloria extrinsecùs quæsila ducere potest; ergo, etc. 5° Spiritale, quia nec corpus dictitant operationes ex hypothesi quòd agendum sit, est nec corpori unitum. Non primum, nam materia in eædem rationes debent pra scribere actionem præ non telligitur essentialiter dependens, passiva, omnium actione : aut si nulla est necessitas gloriæ aut talis alfigurarum et motuum capax, id est, mutabilis; ergo tributorum manifestationis, dùm se conside

rantur, horum consideratio inter agendum nullam omnibus gaudere perfectionibus et opinibus illaruni imponel necessitatem. 10° Sapiens : sapientia quippe gradibus. E contra verò in cæterarum essentiis rerum, est laudabilis finis intentio, et aplorum ad illius conse 1° quædani sunt perfectiones quæ ab essentia exclucutionem arreptio et propositio medioram; atqui ens duntur; sic spiritalitas per matcrialitatem; 2° cùm illic necessarium et finem sibi proponit laudabilem, quia essentiæ non transeant ad existentiam nisi ex mutu cùm sibi sufficiat perfectè, non potest nisi semetipsum causæ extrinsece, eodem nutu determinantur ad hos el operis sui bonum quærere inter agendum, quo nihil potiùs quàm illos gradus perfectionum ipsis necessarialaudabilius; et aptissima seligit media, cùm singula rum; sic in homine rationalitas ac intelligentia possunt roverit, nec ulla perverså affectione aut ullo deordinalo de se augeri, sed causa quæ producit hominem , determotu animi determinetur ad nonnulla c:cteris antepo minat et figit gradus intelligentie quos vult unicuique penda ; ergo est summè sapiens, quod etsi ratio non

homini competere. doceret, doceret certè vel solus orbis intuitus. 11° Bo Instabis : Esto quòd enlis necessarii essentia nullas sium : non enim agit et operatur suum quærendo bo excludat perfectiones, saltem omnes non importat nierium, suam felicitatem, quâ potitur ante quamlibet cessariò, atque plures sunt quæ non intelliguntur nisi aclionem; sed ut operum suorum quæ clicit , bono merè cum illà compatibiles : atqui nulla est ratio cur consulat. Binc cirlera dùm aguntentia, suam felicitatem ens necessarium iis fruatur perfectionibus potiùs quàm emendicantia, extrinsecùs suum in aliis quærunt enti non fruatur; ergo non est necessariò infinitè perfebus bonum ; ens autem necessarium sibi sufficiens, clum. Respondeo utramque propositionem esse falsam : non agit quia indiget suo bono, suå felicitate, sed ut 1° quidem minor; maxima quippe est ratio, nempe de suo bono largialur cæteris. 12° Provisor : sua quippc possibilitas ipsa, que cum existentià necessariò conopera producit in illorum gratiam et felicitatem , ex jungitur in illo ente. Vide nolatum quartum ad minoris liberâ in illa propensione, quia bonum et liberum; probationem ; 2° major quoque falsa est : nam aliud corum indigentiam noscit, quia intelligens; illi subve est nos non intelligere modum et rationem essentialis wire vult et potest, quia sapiens et omnipotens; ergo illarum perfectionum connexionis cum essentià entis ens necessarium est provisor. Ultimò tandem omnibus necessarii , el aliud est non demonstrari, non percipi perfectionibus cumulatur ens necessarium, casque com illam admittendain esse connexionem. Videmus quippe plectitur in infinito gradu. Nulla quippe est perfectio generali quadam notione ens necessarium non posse que excludatur à necessitate existendi; ergo omncs esse quin sit summè perfectum, tum quia nullam in illo habere potest , ergo eas habet vel ex solá hâc possibili percipimus possibilem limitationem, tum quia in eo late. Quod autem dicitur de perfectionibus, dicendum solo summa perfectio possibilis est , lum quia ex ejus quoque est de perfectionum gradibus; ergo ens ne ideà deducimus summas ipsi perfectiones, putà ætercessarium est infinitè perfectam; quin et perfectiones nitatem , independentiam, etc., esse attribuendas ; quas Dco tribuimus, quasque negant athei, necessarið unde concludere licet necessariam debere esse conet essentialiter eas complectitur el habet.

nexionem omnium et singularum perfectionum cum Et vcrò vel summa perfectio enti necessario adscri essentià illius entis : verùm, cùm idea entis necessarii benda est, vel enti contingenti potest convenire, vel et idea Dei seu entis infiniti sint una eademque idea, ipsa repugnat ct est impossibilis. Nullum inter illa me

quæ non nisi inadæquata et imperfecta nobis in hac dium, siquidem quod est possibile, neccssariò possibile vità concessa est, inde evenit quòd modum et rationem cst, vel in ente necessario vel in ente contingenti, connexionis singularum perfectionum nec perspicuè neque enim alia datur species entis. Atqui 1° perfectio apprehendamus, nec aliis dilucidè explicare valeamus. summa non repugnat, ut superiùs demonstratum est; Hic nempe contingit quod plerůmque in rebus aliis , ctenim cùm in eâ nihil dicat non ens, nulla potest in novimus quod est, modus nos latet. ejus conceptu contradictio involvi; 2° perfectio summa Instabis : Plures admittimus perfectiones in ente nenon potest convenire enti contingenti, quia contingen- cessario, quæ sese ab eodem subjecto excludunt; ita tia ipsa imperfectio maxima est, quæ cum summâ per libertas et immutabilitas, misericordia et justitia, etc.; fectione in eodem subjecto consistere non potest; ergo ergo ex repugnantibus efformatur à nobis ens necessasumma perfectio convenit enti necessario; de conceptu rium, ac proinde repugnat quale à nobis fingitur. Resilius entis est ut sit subjectum perfectionis summie; pondeo : Nego antecedens; licet enim clarè non perergo, etc.

cipiatur modus quo conciliantur et secum invicem coDices : Essentiæ rerum sunt necessariæ, nec tamen hærent perfectiones illæ, percipimus tamen eas simuloinncs secum important perfectiones; ergo eas quoque debere inesse enti necessario, ac consequenter revers * non complectitur ens necessarium. Respondeo : Dis inter se conciliari et esse verè compatibiles ; percipilinguo : Sunt necessariæ, id est, sunt necessariò pos mus eas esse necessarias ad constituendam perfectiosibiles, concedo; id est, sunt necessariò existentes , rrem summam quæ nec ratione sui, nec ratione graduum vego; merus est in terminis æquivocationis ludus, suorum ullam potest contradictionem et repugnantiam nulla autem reipsà difficultas. In ente necessario duplex involvere. Itaque cùm rationes omnes et modi persiinul influens est omnium perfectionum fons et origo : fectionis summæ nobis clarè non innotescant sub ra1" illius differentia nulli repugnat perfectioni; 2 existit tione illâ speciali quà constituuntur, hinc fit ut modum vi possibilitatis suæ; hinc eâdem vi possibilitatis debet quo ille secum invicem consentiunt, non satis in be

[ocr errors]

vità valeamus assequi; sed ralio generica perfectionis præsenti repugnet hypothesi; crgo nisi accipial exisiensub quà ejusmodi attributa attingimus; notiones im liam à causå extra seriem posilà et quæ necessaria sit, persectæ quas eorum habemus, eorumdem compatibi- jam talis serics exislere nusquàm poluit; ergo adinilJilati demonstrandæ sufficiunt, ut ampliùs videbitur ubi lenda est causa quædam prima et necessaria , que de singulis ex professo dicemus. Porrò nonne salis est

Deus est. rem ipsam certò cognosci ut ea admittenda sit? num Quarta demonstratio melaphysica ab unione animæ quid illam, etsi evidentem probatam, negabimus, ed

et corporis. quòd modum ejus minus perspicuè assequamur ? Existit in homine unio animæ cum corpore; alqui

Ceterùm injustè admodùm postulant adversarii ut hæc unio exigit Deum; ergo existit Deus. illius connexionis modum ipsis demonstremus in ente Major supponit, quod infra probabitur, animam subpotissimùm infinito, cùm in rebus sensibilibus et finitis

slantiam esse spiritalem à corpore distinclam; sola non assequantur illi, nisi rerum existentiam, vixque

ergo occurrit probanda minor propositio : Unio hæc fermè in omnibus intelligere valeant quo modo se illər

non est spontanea et libera, cùm penès hominem non habeant ad invicem. Sic liber est homo, nibilominus

sit cam solo nutu et voluntate dissolverc; non est nctamcn amore boni ducitur; rationalis est, probat bona, cessaria et essentialis, cùm utraque substantia clarè sequitur autem deteriora; sic fit æstus maris, quo au intelligatur existens independenter una ab altera, cùm tem fiat modo, quis fidenter asserere auderet ? Uno

neutra talem concipialur exigere unionem; quin adcò verbo nihil ferè est in rerum naturâ cujus existentiam

percipiuntur disparalæ et independentes substantiae, ut attingamus, cujusque nos non lateat modus secundùm

mutuum illaruni commercium nequeamus assequi : quem est; quantò magis crgo mentcm finitam latere csi lamcn mirabilis hæc unio, ila præsens et constans, debet modus secundùm quem existil ens necessarium ut occasione niotuum in corpore adsint in animå sencl infinitè perfectum!

sationes , datisque in mente cogitationibus, statim Tertia demonstralio metaphysica à causæ alicujus primo exsurgant motus in corpore, licet corpus in spiritum necessitate.

impingere nequeat , licet cl mentem lat”al quomodò

varia debeant moveri corporis organa , nervi scilicel, Debct admilli aliqua prima causa cælcrorum creatrix

membra , spiritusque animales. Sed unio adeò mira, cntium, ct ab ipsis distincta ; atqui hæc prima causa

nec à naturà rerum profluens, nec à voluntale libera est Deus; crgo existit Deus.

animæ conjunche, non potest tribui nisi causæ supreMinor certa est; nam ubi semel conceditur talis

må, quæ utriusque substantiæ sortes valeat versare , causa , jam pollet virtute creandi et summâ ac infinita

quæ suæ efficaciâ omnipotentiæ adstringat arctiùs prolentià, qux est perfectio quam magis repugnantem

unam alteri substantiam, quae summå intelligentià praasserunt athei, eaque semel admissà , tunc cæleras

videal sensationes varias variosque motus, que saperfectiones ut intelligentiam, sapientiam, providen

pientià infinità sic facultates unius, alteriusque membra tiam, etc., ultrò fateri tenentur ; ergo concesså semel

ita temperet et disponat, ut muluum, intimum, conlali causå, illa debet omnes Dei perfectiones habere.

slansque inter utramque substantiam adsit commerMajor non minùs cerla est; clenim vel debet admiti

cium. Porrò quis non videt talem causam Deum esse? birc prima causa, vel omnia entia sunt à se, vel aliquod

ergo existit Deus. cns fortuito casu primum exstitit , vel in serie cntium sibi succedentium nullum unquàm fuit initium, et hæc Demonstratio physica existentiæ Dei. series est aclu infinila : atqui nullum liorum dici potest : 1° cuncta entia non sunt à se, alioqui e.im forent Auctor et gubernator universi summè sapicns el insingula necessaria el infinitè perfecta , ut constat ex lelligens est Deus : atqui existit auctor et gubernator dictis ; 2° non aliquod ens forluitò quondam primum

universi sumnè sapiens et intelligens; nam vel datur exstitit; fortuilus quippe casus nihil est, ct ut ens trans ejusmodi auctor et gubernalor universi, vel dicendum cat ad existentiam realis requiritur causa ; 3° absur

est, 1° materiam esse æternam ct increatam; 2° modum est commcntum hæc series actu infinita causarum tum ipsi esse csscntialem, si cnim accidentalis esset que singulæ producantur ct producant; namque talis tantùm, inquirendum forel à quo igitur illa motum acseries manifestè concipitur nusquàm posse existere ; cepisset, is autem esset Deus; 3o certam quamdam elenim in illà serie nulla est causa quæ non sit essec molùs quantitateni csse materiæ cssentialem, siquilus, sed existere non potest series, quin aliqua causa dem paulò majore vel minore molus quantitate posita in illà non sit verè effectus; quantumvis clamitent omnia corruerent, ncc mundus aspectabilis slaret; athci, manisestė percipitur causarum sibi succedentium 4o certam quoque et diversam molts delerminationern seriem non posse actu existere, nisi aliqua occurrat in materix partibus necessariò et essentialiter compa illà serie causa quæ non accipiat existentiam ab aliå lere: et quidem certain determinationem, quia nempe, intra eamdem seriem causâ. Nam ubi intelligitur series cùm corpus non possit simul secundùm omnes delerprimùm exislere, percipitur causam illo conceptu ap

minationes possibiles moveri, Jebuit unaquæque pars prehensam, non haberc à cæteris causis existentiam, materia vel ex naturà suå unam potiùs quàm alteram cùin illis prior sil, illasque antecedat; percipitur quo habere determinationem motus, vel hanc accipere ab que existentiam non habere à semetipså, cùm hoc cnte à materià distincio, id est, à Dco; debuit ctiam

1

illa delerminatio in diversis maleriæ partibus esse di et ab essentia matriz fluentes communicationes moversa; si enim eadem fuissel, v. g., si omnes malerisc luum, et quidem secundùm certas leges; vel, si malue partes ponantur versùs orientem essentialiter mole, ris cum Neutonianis loqui, hoc modo necessariæ nunquàm ille sibi invicem occurrerc poluissent, nec habendir erunt leges attractionis corporum. Atqui mo proinde quodlibet conficere opus; 5° denique dicen tuum communicationes non sunt essentiales materie, dum erit hic qualuor constitutis munduin aspeclabi- siquidem optimè concipitur minimè rcpugnare ul cor lem efformatum fuisse.

pus collisum, immobile maneat post collisionem, corAujui hec quinque nullo pacto dici possunt : 1° Ma pore collidente juxta ipsum etiam manente; ratio cst teria dici nequit increala, siquidem neque necessitas quia corporis utriusque natura ejusmodi hypothesi cxistendi in ejus ideå includitur, neque variæ ejus par ininimè destructa intelligitur; corpus collisum subtes sunt immense, immutabiles, independentes, quic slantia est, à quolibet alio corpore essentialiter non tamen allributa ex idea entis à se, seu increati, neces pendet; ut quid ergo ipsi cssentiale esset ut collisione sario et immediatè fluunt. Prætereà si maleria est in factà è suo loco dimoverelur? Multò minùs leges comereita, ergo æterna, proindeque agnoscendum erit municationis motuum dici possunt ex corporum esseninfinitas numero revolutioncs motuum hactenùs con liâ fluere ct ipsis necessariò et essentialiter compeligisse, quod sallem lantam difficultatem includit, ut tere, quippe nonnisi experientià cognoscuntur, et in whil absurdum magis videatur; ergo materia non est se arbitrariæ sunt; idem de allractione ipså et legibus increata. -2° Non habet essentialiter motum; nam si motuum in systemate allractionis dicendum csse liquet aleria essentialiter moreretur, non posset esse nec propter similes rationes, et profitelur Neulo; ergo, etc. concipi quiescens ; atqui materia potest esse et concipi Quia 2° in rerum universitale homo continetur, qui quiescens ; ctsi enim nihil immotum daretur in mundo, cogitat: cogitatio autem à materiâ oriri nequit, quippe allamen aliquod corpus inmolum absolutè supponi quæ sit simplex et indivisibilis, lola ponatur, vel nulposse evidens est, quies planè concipitur possibilis; latenùs ponatur, exigat subjectum simplex et indivisicrgo motus non est essentialis materiæ. -3° Certa bile, quo percipianturideæ de se invicem negandæ aut quædam molus quantitas non cst materiæ essentialis; aflirmiandae , materia verò sit substantia multiplex et si eniin certa quxdam motùs quantitas esset essentialis divisibilis, partibus substantialibus constans; sed hæc materiæ, sequeretur molum, qui seu materiæ, seu sin alibi explicantur ampliùs. Quia 3* homo liber est, progulis ejus partibus competit, nec posse augeri, nec mi priæque libertatis sibimetipsi est conscius, eodem nui; quod enim essentiale est nec augetur nec minuitur: modo hanc novil quo suimetipsius existentiam; liberalqui molus potest augeri vel minui, sive in diversis tas autem ex quovis molu partium materi:c oririne inateriæ partibus, quas constat modò velociùs, modò potest, præsertim si illi molus dicatur essentialis ? lardiùs moveri; sive in malerià lolà, tam clarè enim Quia 4° positis ctiam legibus communicationis mocunc:pilur in totà materiæ mole posse augeri molum luum, et abstrahendo à mentium existentia, nequavel minui, quàm in singulis ejus partibus; universa quàm poluisset efformari mundus aspectabilis quem enim moles materiæ ejusdeni naturæ est ac singulæ demiramur. Concipitur quidem quomodò rebus pripartes quibus constat, nec magis essentialis est motus mùm efformatis, et earum organis ab intelligentissimo loti materiæ quàm ejus partibus; crgo essentialis non et potentissimo conditore primitùs delineatis, potueest materiæ certa quædam molùs quantitas. — 4° Ne rint ad ejusmodi elementa deinde evolvenda et explique ulla motûs determinalio specialis potest materix canda sufficere leges communicationis motuum ab copartibus esse essentialis, neque diversa variis ejusdem dem sapientissimo Auctore institutæ, ut scilicet lota partibus essentialiter competere. Demonstralur pri

rerum compages el universitas stare posset, sinc adhimum, quia quævis malerix pars de se planè indifferens

bitis perpetuò novis miraculis; sed posità materia, concipitur, ut versùs orienteni magis quàm versùs occi posilo niotu, positis legibus moluum, omnia organa ac lentem movcatur, ul sursùm aut deorsùın, sinistrorsùm

principia rerum esformari et oriri potuisse, sine maxiuut dextrorsùm, antrorsùm vel retrorsùm tendat; neque må temeritate affirmari nequit, et ab omnibus sapienessentia materie unum magis postulat quàm aliud; tibus physicis negatur; ergo, etc. ergo, etc. Demonstratur alterum, quia omnes materice

Et verò etsi pauca de mundo aspectabili noverimus, partes sunt ejusdem natura, adcòque si una essentia

allamen si ea quæ de illo sensus nobis exhibent ve! liter exigat talem motůs determinationem, verbi gra- paululùm attendamus, deprehendemus 1° universi malià, ut versùs orientem rectà feralur, ceterarum essen gnitudinem csse quasi immensam, adeò ut terra sit tia eamdem quoque molùs determinationem postulabit, veluti insensibile punctum, si cum extensione mundi proindèque omnes essentialiter versùs orientem rectà conferatur; 2° mirum esse singularum vel minutissimovebuntur; ergo in diversis materiæ partibus diversa marum ejus partium dispositionem, ut videre est in inesse nequit ex naturå rei determinatio motus.—5o De sectis, in seminibus, elc.; 5* varielalem maximam mùm posito etiam quòd maleria å se existeret, quòd eorum omnium quæ in mundo sunt, et effectuum qui ipsi molus esset essentialis, quòd quâvis quantitate et ex partium dispositione oriuntur; 4° concentum et determinatione molùs ejus parles donarentur, altamen connexionem summam, ita ut parles aliæ ad alias requæcurnque in mundo sunt inde non exsurgerent. Quia ferantur quibus inserviant. V. g., cui fini esset lux, nisi 1° præter hæc onnia admittendx essent ut necessariæ essent oculi? cui fini esscnt oculi, isi csset lux? cui

1

1

usui essent fruges, si nulla essent animalia? que esset ratio, multùm ad ejus pulchritudinem conferunt. lieanimalium esca, nisi essent fruges? 5° ordinem con rum universam seriem compagemque non cognoscistantem et seriem perpetuam eorundem effectuum. mus, pars duntaxat mundi istius et perexigua quidein In his porrò omnibus quanta eluceat sapientia et po nobis innotescit; hinc quædam nobis videri possunt tentia neno, nisi cæcutiat, non videt? Enimverò sapien deformia, quæ si nihil nos lateret, videri possent relalia consistit in electione mediorum aplissimorum ad tivè ad lotum eximia et præcellentia. Jam verò objelines certos; potentia autem, in ejusmodi rerum execu ctum argumentum in eo igitur peccat quòd cx iis proLione. Atqui in omnibus universi partibus percipiuntur cedat que nobis satis perspecta non sunt nec esse aptissima media ad fines certos clccta. Sit in exem possunt; nos verò ex iis quæ de universo certissimė I lum corpus hunianum : qui negaverit in eo apparere novimus, auctoris ejus sapientiam ac potentiam sumfinem intentum el media huic fini accommodata, ne mam demonstravimus. gabit proinde oculos ad videndum factos, aures ad

Demonstrationes morales. audiendum, nares ad odores percipiendos, os ad loquendum et comedendum, pedes ad ambulandum, uno

Prima, quæ petitur et securitate sententiæ affirmantis. verbo membra singula ad suos usus esse consecta ? is Duas inter opiniones ubi instat necessitas eligendi, si contendet fortuito casu oculos, non plantæ pedum, ubi verilas lateat in obscuro, hominis prudentis est illam inutiles fuissent, sed altiori loco tanquàm speculatores seligere sententiam quæ tutior est : atqui inter utramcollocatos fuisse; dimet sine ullo consilio factum ut que de existentiâ Dei sententiam instat et urget cliaures, cùm sorum recipere debeant, qui naturà suå gendi necessitas; velint et nolint athei, ad summim in altum fertur, in sublimi loco sint positæ, inultis latel in obscuro veritas, et doctrinæ affirmantis major flexibus tortuosa, ut eumdem sonum pariter meliùs est securitas; ergo cujuslibet prudentis est eam amexcipiant; tribuet casui quòd nares odoribus ad supe plecti. riora tendentibus sursùm locatæ sint, et quòd, ut pos

Major evidens est : si nulla necessaria foret electio, sent de cibis et potionibus judicium ferre, oris vicini possct homo hærere suspensus, quamdiù veritas iplatein sortitæ sint; quòd gustus ei insit oris parti quả sum lateret; sed ubi necessum est eligere atque veescis et poculentis viam natura aperuit; quòd tactus rum homo non potest assequi, sanè valdė esset imtoto corpore æqualiter diffundatur ut omnes iclus, om prudens qui veritatem ignorans periculosam magis nesque caloris et frigoris nimios appulsus anima sen amplecteretur partem ac sententiam; profectò si tire posset, adeòque corpori consulere. Si autem con usquàm valuit, valet his in circumstantiis axioma quod sideretur prætereà interiorum corporis partium usus, in dubiis pars lutior sit eligenda. si attendalur quomodò in stomacho digerantur ali Probatur minor : 1° Cùm agitur de Dei existentix inenta et concoquantur, quomodò nutriatur corpus, urget eligendi necessitas. Hæc quippe quæstio de praxi moi eantur membra, etc., dicine poterit ibi non esse est; si Deus sit, confiteri tenemur verbo jugique et finem intentum, et media ad ejusmodi finem aptissimè quotidiana actione; ergo qui in hâc quæstione suspenselecta? ergo nihil absurdiùs quàm humani corporis sus hæret animo,vel ex håc suspensione negat oris confabricam casui adscribere. Perinde absurdum est ex fessionem et actionis, sicque partem sectatur neganeodem casu, nomine sine re, reliquæ rerum univer tem.–2° Ad summum latet in obscuro veritas : namque sitatis originem velle deduci; ergo existit ens summè multùm atheis concedimus, dùm ipsorum sententiam potens et summè intelligens auctor ac rector universi. nostre æqualem supponimus : siquidem sua syste

Dices : Sunt in universo quædam inutilia, quædam mala gratis fingunt, in varias nihilominùs abire tenenetiam nociva ; ergo, etc. — Respondeo 1° : Nego con lur absurditates, ut constabit ex dicendis articulo sequentiam. Nam etsi essent in universo quædam inu sequenti; suas difficultates adversùm nos ex modo quo tilia et quædam nociva, inde non sequeretur opus se res habent unicè hauriunt, quod cùm sit difficile illud non esse ab auctore summè potente et summè cognitu in naturalibus, à fortiori mens finita modum sapiente ; sed illud duntaxat, nempe omne ens crea illum in ente infinito assequi nequit; tandem nostras tum esse finitum, et præsens entium à Deo producto directè non impugnant probationes, nec nostra recto rumo systema seu combinationem, etsi mullis perfe cursu solvunt momenta positiva quibus adstruitur crionibus et sapientiæ ac polentiæ divine characteribus existentia Dei; ergo multùm concedimus ipsis, dùm fulgeat, esse tamen quid finiti; quod auctori universi dicimus veritatem in præsenti quæstione utrinque laminimè vilio verii potest; itaque licet ex generalibus tere in obscuro. — 3° Tutior esl sententia pro eximotuum legibus sequerentur effectus quidam aliqua stentià Dei militans : nihil quippe illius defensori ratione nocivi et inutiles, non idcircò dicendie essent timendum si falsa sit, multum verò sperandum si vera, auctori potentissimo et sapientissimo abjudicandae. - et si vitam ducat tali sententia conformem. Si enim Respondeo 2o plures effectus qui nocivi vel inutiles falsa sit, post mortem nemo erit qui eum irrideat, nemo videntur, fortè non futuros defectus si in ordine ad re qui pænas requirat pro errore quem fuerat amplexus; rum universitatem spectentur. Nempe eorum eadem si autem vera sit, aderit æquissimus remunerator et est ratio ac umbrarum in eximià tabella; quas si quis justus judex qui fideli servo justitiæ. coronam decernal. solas cerneret, in his nihil nisi deformitatem appre Contra verò nibil sperandum athco de veritatc suz bicaderct; quæ tamen umbræ, si totius labellae habcatur opinionis, atque de illius falsilate cuncla timenda

« VorigeDoorgaan »