Pagina-afbeeldingen
PDF
ePub

vinis adversum est perfectionibus; ergo utrumque Ergo delerminatio est ipsamct voluntas respiciens ruit.

activé suain volilionem, influensquc in illam; est ipsa Secunua sententia. Hæc communior inter theologos actio facultatis libera ; actio autem juxta metaphysicos supponit potentiam quamlibet esse in Deo necessariò non distinguitur realiter ab agente et passo. Igitur, reductam ad actum; unde actus est in Deo necessa quod maximè observandum est, exercitium libertatis rius ut existat , sed liberè sese terminat ad objecta ; fit absque ullo medio inter subjectum libertatis et ilhinc libertatis exercitium in illa terminatione est re lius terminum, et hæc eximia est subjecti libertatis ponendum, ac proinde Deus illo actu entitative sum prærogativa quòd in actum erumpat vel non erumpat plo carere non potest, sed potest carere eodem actu ad nutum sine ullo superaddito. connotativè et terminative sumpto; verùm hæc paulò Hinc certum est 2° quòd si terminus libertatis exaltiùs sunt repetenda evolvendaque fusiùs.

trinsecus esset libertatis subjecto, tunc terminus ille Tria in libertate veniunt cautè secernenda, libertatis produceretur, mutaretur, destrueretur absque ullâ in subjectum, illius terminus, illiusque exercitium. Sub subjecto mutatione : supponamus, v. g., volitiones jectum libertatis illud est in quo residet vis hæc activa

nostras non esse voluntatis modos, sed terminos verè sese flectendi ad nutum, in quâ vi præcisè reposita est

subsistentes, independenter à voluntate velut à sublibertas ; terminus libertatis, illud est quod immediatè jecto inhæsionis existentes, manifestum est quòd in producitur à libertatis subjecio , quodque proprius est

illà hypothesi esse inciperent aut desinerent absque lætus vis activæ sese flectendi ad nutum ; exercitium

ulla voluntatis mutatione; etenim dùm incipiunt esse, libertatis actio est quà subjectum suum producit

sola intelligitur adveniens nova volitio, dùm esse determinum , quæ quidem actio ab utroque non distin

sinunt, sola concipitur abire volitio; ergo, si illæ voguitur , sed est ipsummet subjectum vi suâ innatâ et

litiones producerentur à voluntate extra semetipsam,

nulla in facultate fieret mutatio. Sanè ad volitionis activå producens terminum. Rem exemplo illustremus : Voluntas in nobis est libertatis subjectum , illa

mutationem suflicit mutatio determinationis ad voquippe est, quæ pollet vi activà sese ad nutum fle

lendum; determinatio autem cùm sit mera relatio ctendi : terminus libertatis nostra est volitio , ea enim

voluntatis ad volitionem, mutatur per termini mutaest quam immediatè voluntas producit , circa quam

tionem; ergo erit mutatio determinationis per meram suum ex nutu exercet imperium ac dominatum ; exer

volitionis mutationem, ac proinde mutabilitas quam. citium autem libertatis est determinatio voluntatis quà

secum importat idea libertatis sese tenet lota ex se ad volitionis productionem applicat. Porrò subje

parte termini libertatis , qui activo afficitur influxı, clum libertatis aliquo sensu necessarium est, et alio

nullatenùs autem hæret in libertatis subjecto. indifferens ; ratione quidem sui necessarium est, quia

Certum est 2° subjectum libertatis posse esse non ab illius nulu non pendet ut sit aut non sit ; sui verò

solùm præcisam et nudam facultatem, sed et faculratione termini est indifferens , quia potest illum pro

latem ipsam necessarið applicatam ad actum, et ad ducere ex nutu suo vel non producere ; exercitium

illum essentialiter reductam; potest quippe intelligi autem libertatis cùm non sit nisi mera relatio subjecti

facultas invincibiliter determinata ad volendum, ita ut ad terminum, conditionem termini scquitur, quia re

à volitione eliciendâ non possit sese abstinere, el talatio contingens non exsurgit nisi posito termino. Tan

men adhuc concipitur indifferens ad volendum hoc dem libertatis terminus est ille qui subjacet indiffe

vel illud , ad volendum istud objectum aut aliud. Hoc rentiæ activæ subjecti, à quo ita ponitur ut possit non

autem inter utrumque libertatis subjectum discrimen poni; sic enim voluntas nostra suam elicit volitionem,

est, quòd ubi facultas nuda tali gaudet privilegio, ut possit non elicere.

tunc terminus libertatis est actus ipse et volitio, ut in Certum est 1° quòd exercitium libertatis nihil sit reale

humanis; si autem facultas reducta ad aclum vi superadditum subjecto et termino libertatis. Neque enim nature suæ sit libertatis subjectum, tunc terminus dùm voluntas suam elicit volitionem, aliquid reale re

libertatis erit objectum circa quod versabitur aclus ut peritur medium inter facultatem producentem et voli

illud producat, necne. lionem productam , sola intelligitur adveniens volitio;

His priùs notatis , jam facilis est præsentis sentenergo determinatio, quà se ad volendum applicat, non di

tix notio. Deus est actus purissimus et simplicissimus, stinguitur realiter à voluntate et volitione ipsà. Et certė

ut post S. Thomam docent thcologi , nullaque est in si ad sui productionem termini subjectum libertatis eo potentia que non sit essentialiter redacta ad actum; indigeret aliquo reali intermedio cujus ope insueret ergo actus in Deo viccs gerit potentiæ, et est libertain terminum , jam admittendus esset progressus in

tis subjectum ; conciliatur autem illius libertatis infinitum , el productio termini foret impossibilis ; exercitium cum immutabilitate, quia in illo exercitio sic, si determinatio quâ voluntas se applicat ad vo

duo duntaxat possunt discerni, creatura scilicet prolendum , esset quid reale distinctum à voluntate et ducta, et determinatio ad illam productionem; sed volitione , jam ad productionem illius determinatio::is neutram in Deo mulationem importat; non creatura, requireretur alia determinatio, et sic in infinitum; aut quæ Deo extrinscca est; non determinatio, quæ nun si voluntas banc determinationem producere potest

distinguitur à necessariâ Dei volitione et crcatura, sou absque aliquo intermedio, quidni pari jure poterit abs est ipsa volitio activè respiciens crealuram ; ergo , que ullo fuperaddito suam producere volitionem? illa så immutabilitate, integrum Deo manci libertatis

exercitium, et quamcumque illud imporlet mutatio respicere, non se terminare ad illas, est tamen indiffeuem, illa tota se tenel ex parte creaturæ, nullatenùs rens ad cas respiciendas, et ad se terminandum ad ilverò ex parte Dei , divinæque voluntatis aclùs. las hoc vel illo modo : cùm enim Deus suâ intelligentiż

Conclusio. — Hic modus conciliandi cum immuta cunctas res allingat possibiles cunctasquc rationes bilitate libertatem est admittendus.

quæ earum productioni favere qucunt aut adversari, Probatur : Ille modus est admittendus qui cum na non potest suspensus hærere de se summè felix et beaturæ divinä idea optimè consentit, qui illəsas servat tus; verùm quia sibi suflicit, prorsùs liber est ad earum oines Dei perfectiones, qui ex verâ libertatis notione productionem decernendam, vel non decernendam ; fluit, qui tandem omnes solvit difficultates quæ circa ergo volitio quæ est illi necessaria, est indifferens ad libertatis et immutabilitatis conciliationem versantur; respiciendum creaturas hoc vel illo modo; ergo actus atqui talis est sententia mox exposita. 1° Cum naturæ

habet in Deo omnes conditiones requisilas ut sit liberdivine ideå optimè consentit. llæc quippe idea exigit tatis subjectum. 2o Exercitium libertatis debet esse ut quidquid realiter afficit ens necessarium, illud quo

quid indistinctum à subjecto et termino; rationes supra que necessarium sit, ut•in illo ente nulla sit pura po attulimus; alioqui enim terminus esset impossibilis, et tentia, ut tandcm quidquid in co est, sit illud ens et

admiltendus esset progressus in infinitum; ergo severa perfectio; atqui hæc omnia inconcussa servantur quitur conditiones 'mere relationis, quae mutatur ex in nostrå sententiâ ; voluntas est essentialiter redacta solà termini mutatione, subjecto remanente immoto, in ad actum; actus ille est vera perfectio et summe vo eoque à cæteris discrepat relationibus, similitudinis luntatis complementum; actus ille est necessarius, scilicet, dissimilitudinis, etc., quòd hæ suos suppocùm sil subjectum, non verò terminus libertatis ; er nunt terminos, illa verò terminum producit. Igitur se go, etc. 2° Illäsas scrvat omnes Dei perfectiones : in habet actus in Deo ad creaturas, sicut voluntas nostra bâc enim sententià non læduntur, ut in præcedenti,

ad suas volitiones, et ut conciliatio immutabilitatis simplicitas, immutabilitas, summaque Dei perfectio ; cum libertatis exercitio faciliùs intelligatur, supponi sua etiam servat jura libertas, dùm suum ex nutu po debent volitiones extra voluntatem productæ, his prænit vel non ponit terminum; ergo, etc. 3° Fluit ex verå suppositis : 1° sicut voluntas non est indifferens active libertatis notione. Namque poslulat hæc notio ut sub ad existendum, sed duntaxat ad suarum productionem jectum sit necessarium, terminus mutabilis, exerci volitionum, ita et actus in Deo necessarius quoad exislium indistinctum à subjecto et termino : atqui, dùm tentiam, indifferens est ad productionem creaturarum; actus admittitur pro libertatis subjecto, hæc omnia ag 2° sicut voluntas suas elicit volitiones absque ullo noscuntur : subjectum ratione sui est necessarium, in intermedio inter ipsam et volitionem quæ elicitur, differens autem ad productionem termini; neque enim

ita et actus divinus creaturam producit absque ullo ex eo quòd Deus intelligatur adstrictus ad eliciendum intermedio; 3° sicut voluntas in hypothesi allatâ suam illud volo, intelligitur quoque adstrictus ad volendum eliceret volitionem sine ullà sui mutatione, ita et achoc præ alio. Terminus est mutabilis; quia creatura tus divinus creaturam producit absque ullâ in Deo ita ponitur ut possit non poni ; exercitium est indi mutatione; ergo in istà sententiâ clarè exponitur imstinctum, quia non est nisi activus et efficiens respe

mutabilitatis cum libertate conciliatio. ctus divini aclùs ad creaturam; ergo; etc. 4° Omnes

Objicies : Qui liber est, debct posse carere aliquo solvit difficultates quæ hocce in negotio proponi pos

intrinseco; atqui qui immutabilis est nullo potest insunt. Etenim omnes fluunt vel ex libertatis notione, trinseco carere; ergo, etc. — Respondco : Dist. maj.: quomodò salvetur in aclu necessario indifferentia

Qui liber est libertate cujus sedes est potentia, conquam exigit libertas, vel ex immutabilitatis ideâ, quo

cedo; libertate cujus sedes est actus, nego; qui liber modò absque mutatione libertas exerceri queat; atqui

est debet posse carere termino libertatis; ubi autem hæ difficultates in präsenti sententià enodantur, cùm

subjectum et sedes libertatis est potentia, terminus terminus libertatis sit creatura ex cujus et quidem so

est actus qui cst intrinsecus, unde qui liber est lilius parte se tenet mutatio ; cùmque actus sit libertatis

bertate cujus sedes est potentia, ille debet posse casubjectum indifferens circa creaturarum productio

rere aliquo intrinseco. Verùm si sedes libertatis sit nem; ergo, etc.

aetus, terminus erit objectum extrinsecùs positum ; Et certè illa non solùm admitti potest, sed et defendi ergo qui eå pollet libertate, is non debet posse debet sententia, si in Deo actus debeat esse subjectum carere aliquo intrinseco, quin et illud repugnat, libcrtatis, ei exercitium hbertatis sit et debeat esse in quia mutabilitas libertatis tota se tenet ex parte distinctum ab illius subjecto et termino; atqui utrum

tcrmini. que certum est : 1° actus debet esse in Deo subjectum

Instabis : Qui liber cst, debet posse carere hoc et libertatis, quia ex una parte omnis potentia in Deo est illo libertatis exercitio, seu hoc et illo actu libero; cssentialiter reducta ad actum, ac proinde subjectum atqui hic et ille actus liber, hoc et illud libertatis libertatis debet esse actus, non nuda potentia. Aliunde exercitium est aliquid intrinsecum ; ergo, etc. — Resactus ille est ratione sui necessarius, et Deus non po pondeo : Dist. min. : Est aliquid intrinsecum si test non velle; ergo actus non potest esse terminus li consideretur ratione sui principii, concedo ; si consibertatis ; ex alterå verò parte actus idem est indisfc derelur ratione sui termini, nego; scilicet libertatis rens respectu crcaturarum; licèt enim non possit cas cxcrcitium est mera relatio subjectilibertatis ad suum

DE DEI VISIONE.

dermis: im; rclatio autem non distinguitur à subjecto volitionis divina activè creaturas respicientis; cst reel termino; crgo exercitium illud, si consideretur ra latio quæ exsurgit suum operando terminum, quæque lione principii, est quid intrinsecum; si verò considere- intelligitur dùm supponuntur subjectum nempe actus tur ratione termini, qui, cùm de Deo agitur, extrinsecus divinæ voluntatis, fundamentum scilicet influxûs seu est, exercitiuin illud est extrinsecum. Ubi notandum actio volitionis Dei, et terminus qui est creatura : alest quòd relatio non exsurgit nisi posito termino; qui hæc omnia intelliguntur absque ullâ reali in Deo albedo enim potest esse in pariete, quin ille dicatur mutatione: si quidem creatura est Deo extrinseca, acet sit similis aut dissimilis, nempe si alter non adsit tio divina nihil est reale distinctum à Deo et creatura, paries aut albus aut niger; deinde verò accedit pri- quia actio non distinguitur ab agente et passo, divina mo parieti absque ullâ ex parte illius mutatione, de volitio est necessaria et immutabilis; ergo absque imnominatio similitudinis aut dissimilitudinis juxta mutabilitatis dispendio Deus suam exercet libertacolorem parietis alterius qui extruitur de novo; ita tcm. actus in Deo de non creante fil et dicitur creans per creaturas quas producit, siquidem, ut multoties nota

Quaestio quarta. vimus, exercitium libertatis est relatio activa termini sui, eum efficiens, non supponens; ergo Deus caret hoc vel illo libertatis exercitio per mutationem crea Quinque erunt præsentis quæstionis articuli : priturarum, quæ novum sortiuntur statum vi suæ summa

mus erit de possibilitate visionis Dci; secundus de illius el necessariæ volitionis.

existentia; tertius de principiis visionis Dei effectivis; Hinc intelligitur quid sit in Deo aclus liber; non

quartus de objecto hujus visionis; quintus de ejusdem enim est simpliciter divina volitio, sed est hæc ea proprietatibus. dem volitio quatenùs influit in creaturas, aut eas

ARTICULUS PRIMUS. respicit ut sint vel non sint, ut sint hoc vel illo modo, ac proinde Deum carere actu libero est, Deum ca

De possibilitate visionis Dei. rere hoc vel illo respectu, hàc vel illà relatione ad Visio non minùs ad mentem pertinet, quàm ad ocucrca turas; carebit autem illå relatione etiam actu vo los corporis. Triplex autem generatim distinguitur luntatis immolo persevcrante, modò terminus illius visio, abstractiva scilicet, intuitiva et comprehensiva; relationis cesset aut mutetur, sicut paries albus caret de visione Dei abstractiva, quæ ea est imperfecta cjus relatione similitudinis, aut eam mutat , si paries op notitia nobis concessa in terris, quâ potiùs Deum positus destruatur, aut ejus mutetur color.

existere cognoscimus, quàm quid sit, quâque magis Instabis : Ergo exercitium libertatis nihil reale in attingitur Deus secundùm respectus quos habet ad fert in actu libero, et Deus in illo priori rationis creaturas, quàm sccundùm suam naturam absolutam, inslanti in quo intelligitur intelligens creaturas tan de ejusmodi, inquam, visionc, diximus agendo de Dei tìm habet realitatis, ac in posteriori rationis instanti existentia; quæ visionem comprehensivam spectant, in quo concipitur eas velle : atqui hoc absurdum est; expenderus articulo quinto qui est de visionis Dei ergo, etc. — Respondeo : Conc. maj., neg. min.; hæc proprietatibus : restat igitur nunc disputandum de vipraerogativa est et privilegium entis liberi ut erumpat sione Dei intuitiva, quæ definiri potest clara essentia in aetum vel non erumpat ad nutum absque ullo su Dei ut in se est notitia. Circa eam quæritur lo utrùnı peraddito. Sanè voluntas humana, cùm de non vo Deus videri possit oculis corporis; 2° num videri lente fit volens, nibil reale acquirit præter suam possit ab intellectu creato sibi relicto; 3° an salvolitionem ; ergo, si extra semetipsam produceret lem ab intellectu supernaturaliter adjuto; 4o tandem volitionem illam, nihil reale acquireret per suæ li utrùm naturali lumine possit demonstrari intuitivæ bertatis exercitium. Et certė, vel libertatis subjectum Dei visionis possibilitas : hæc totidem paragraphis immediatè suum attingit terminum absque ullo reali exponenda sunt. intermedio, vel ille terminus est impossibilis, et in infinitum in productione admittendus est progressus,

§ 1. An Deus videri possit oculo corporeo. ut diximus supra; ergo exercitium libertatis nibil Christianis olim gentiles exprobraverunt, quòd exisreale superaddit subjecto, sed duntaxat muta timarent se carneis oculis Deum aliquando esse visutionem operatur in termino circa quam libertas ros, quam calumniam refulat Origenes, lib. 7 contra exercetur.

Celsum. Consequenter ad suum erroreni AnthropoInstabis : Sequitur quòd Deus, antequàm creaturas morphilæ docuerunt Deum oculo corporis esse visibiproducere velit, habeat determinationem eas produ lem. Censuere nonnulli, quorum meminit S. August. ccndi; absurdum consequens; ergo ct antecedens. epist. 92, Christum carnis suæ oculis Deum vidisse Respondeo : Nego sequelam; determinatio enim pro et hanc promeruisse justis gratiam, ut post resurreducendi creaturas non est sola, nuda et præcisa Dei clionem eodem fruerentur privilegio. Inter scholæ dovolitio, sed est hæc volitio quatenùs respiciens creatu ctores Gregorius de Valentià tenuit Deum dc potenras ut sint et existant; illud autem quatenùs, scu ille tiâ absolutà posse oculo corporco concedere ut objecta respectus nibil est reale Deo superadditum et à Deo spiritalia ipsamque divinitatem allingill; huicce dodistinctum, ut multotics jam diximus, scd est relatio cirin occasionem dedit S. August., qui in præsenti

reo.

quxstione videtur quibusdam dubius et anceps, qua Deus videtur in personà angeli et ministri, qui el propter mentem illius seorsim expendemus.

ipse in assumptà hominis formà apparuit; sic ex S. CONCLUSIO. Deus videri non potest oculo corpo Stephano Moses Deum vidit in rubo; sic et Jacob

luctatus est cum Deo ex Osex c. 12. Secundus modus Probatur 1° ex Scripturis. 1 ad Timoth. 1 : Regi se est cùm Deus ipse visus est in formâ quam assumpseculoruin immortali et invisibili , et c. 6: Quem nullus rat, in formâ, ut ait S. Aug. epist. 147, quam voluntas hominum vidit, nec videre potest. Sanè hæc loca sensu elegit , non natura formavit ; eo sensu antiquiores maximè naturali et obvio sunt accipienda ; atqui sen Patres cunctas exponunt visiones quarum meminit sus maximè naturalis et obvius est exclusio visionis vetus Testamentum, atque censent personam Verbi per oculum corporeum; visio enim propriè dicitur de Incarnationi præludentem, humanam identidem asoculo; ergo, etc. Deinde scopus Apostoli his in locis sumpsisse formam et in eâ visam fuisse à patriarchis. est docere Deum esse Spiritum et à falsis sccretum

Tertius modus est visionis in raptu et in extasi, qui numinibus; ergo hæc loca exponenda sunt de visione quidem modus præsertim de prophetis est intelliper organum corporeum. Tandem vel de illà visione gendus; verùm manifestum est quòd ex illo triplici intelligi debel Scriptura, vel de visione per mentem;

modo exponendi visiones Dei, quarum mentionem atqui probabimus Deum menti non esse invisibilem,

habet Scriptura, nihil adversùm nos concludi potest; idque ex Scripturis evincemus; ergo hæc Apostoli

ergo, etc. 2° Primus Job textus exponitur à S. Aug. loca apertè docent Deum carneis oculis esse invisibi

co sensu quòd aliud sit videre in carne, et aliud videre lem. 2° Ex SS. PP. Hos recenset S. August. epist.

per carnem; prima locutio adstruit resurrectioncm., 218, appellatque S. Athan., qui asseruit secundum corpoream autem visionem non asserit , hanc tamen dvitalis suæ proprietatem omninò Deum esse 'invisibi

unicè Job usurpavit; ità $. doctor; sed cùm scries lem...., nisi in quantum mente ac spiritu nosci potest ;

contextùs verbaque sequentia visionem etiam per S. Hieronymum, qui dicit quòd videre Deum sicuti est

carnem innuant , idcircò S. Aug. aliam affert exposiin naturâ suà oculus hominis non potest. Addit adhuc

tionem, et interpretatur locum de visione Christi SalS. doctor SS. Gregor., Naz. Ambr., etc.; S. Cyril.

vatoris Verbi incarnati; dixerat enim Job: Credo quod Hieros. ait : Carnis quidem oculis contemplari Deum in

redemptor meus vivit; intellecto autem semel lestu possibile est ; quod enim corporis est expers, in carnis

hocce postremo' sensu, evanescit objectio. Secundus oculos cadere nequit. Hæc sufliciant ad presentem quæ

locus ex 42 c., exponendus videtur de Dei providenstionem maximè accommodata. 3° Ex ratione. Facultas

tià, de quâ plurima et mirabilia Job audiveral; time non potest vagari extra limites objecti sui; atqui ocu

autem in semetipso experiebatur, prosperorum et lus facultas est sensitiva, cujus objectum debet esse

adversorum alternis fluctibus jactalus; hinc ille locus sensile, Deus autrm sensilis non est; ergo Deus at

nullam patitur difficultatem , sed solam metaphoram tingi non potest ab oculo corporeo. Certè magis

exprimit ad significandam præsentem manum proviDeus distat ab objecto oculi carnei, quàm objectum

dam. 3° Textus Lucæ 3 de Cbristo et Verbo incarauris, v. g., ab objecto oculi; sed objectum auris

nato apertè venit exponendus. Qui autem desumitur apprehendi non potest ab oculo : quantò plus ergo

locus ex 1 Cor. 13, nimis probaret, cùm ex eo concluDeus natura suả subducitur oculo corporeo! Deinde,

dere deberemus humanam faciem Deo competere si possit Deus se reddere sensibilem corporis oculis,

humanaque membra : cæterùm intelligendus est ille poterit quoque se sensibilem præstare auditui, olfa

textus de visione faciei per eamdem facultatem quá ctui, etc., ut ait S. August. epist. 92. Atqui nemo eò

fit visio in ænigmaie, id est, abstractiva; Deun usque desipuit ut contenderet Deum esse sonum, odo

porrò abstractivè cognoscimus per intellectum; ergo, rem, elc., ut à crteris sensibus possit apprehendi;

etc., et bæc est ad illum locum integra S. Aug. ergo nec ab oculo atlingi potest. Tandem quidquid ab

responsio epist. 92. oculo percipitur, illud speciem suî immittit radios relle

Objicies 2° : Deum corporeo videri oculo est ail ciendo quorum ope illius imago in retinâ depingitur;

Dei presentiam motum in oculi nervo excitari , et alqui Deus moles non est corporca quam permeare

occasione illius motûs animam Deum percipere; atqui nequcant solares radii et à quâ reflectantur; crgo

potest Deus ad sui præsentiam opticum ili movere Deus ab oculo corporeo percipi non potest.

nervum, ut hujus occasione motùs Deum anima perObjicies 1°, ex Scripturis , quæ docent Deum fuisse

cipiat; ergo Deus videri polest oculo corporeo.--- Remultoties visum à patriarchis. Job. dicit c. 19: In

spondeo Dist. maj.: Ad Dei præsentiam tanquàm obcurne meâ videbo Deum meum; quem..... oculi mei

jccti proprii radios mole suâ reflecleritis, id est, conspecturi sunt; addit c. 42: Auditu auris audivi te;

objecci solidi, colorati, illuminati, concedo; ad Dei nunc autem oculus meus videt ; legitur Lucæ 3: Vi

velut cause efficientis, nego. Legibus suis tenetur debit omnis caro salutare Dei, et 1 Cor. asseritur oculus, facujlas est vitalis è principio intrinseco quòd Deum videbimus facie ad faciem; ergo ex Scri

agens, intra sui speciem objecti coarctata; non potest pluris constat quòd Deus sit corporeo visibilis oculo.

ergo elicere visionem nisi circa objectum quod contiRespondeo ad singula : 1° quod spectat visiones pa

neatur intra limites objecti sui specificativi; hi autem triarcharum et prophetarum, tres diversos eas expo

limites sunt color, lumen, soliditas quâ radii renendi modos recenset S. August. Primus est cum

flectuntur, ac proinde quidquid his caret conditions

bus, illud oculo videri nequit; ergo, licet Deus habeatur, animadvertendum est questionem duplici possit ad nulum in nervo optico excitare molus , cùm modo proponi et solvi posse : 1° quæri potest nun ens nequeat objectâ corporeà mole excitare refle

Deus ab oculo corporis, quale nunc est crassum et maciendo luminis radios, hinc fit quòd oculis corporeis teriale, possit videri? 2° utrùm saltem percipi possit necessariò se subducat nec ab ipsis possit altingi. ab oculo corporis post resurrectionem defæcati, a

Insłabis : Oculus est facultas cognoscitiva, Deus materià secreti, et velut spiritualis facti. Ilâc factå cognoscibilis est; sed facultas cognoscitiva versari obscrvalione sit polest circa omne cognoscibile, saltem si elevetur, si CONCLUSIO. S. Aug. nusquàm docuit Deum posse supernaturaliter corroboretur; ergo Deus absolutè

videri oculo corporeo. saltem videri potest ab oculo. -- Respondeo : Dist. Probatur: Qui expressé asserit Deum non posse maj.: Oculus est facultas cognoscitiva, sed vitalis et videri ab oculo corporis, quale nunc est; qui dicit sensitiva, concedo; secùs, nego. Facultas vitalis quòd si spiritale sit corpus, lunc mutatur quzstio ; aclum elicit è principio intrinseco; facultas sensitiva qui et in illà hypothesi nihil ila audet asserere, ut in certis quibusdam coarctatur limitibus, ita ut objectum negantem magis propendeat partem, ille non existimaaltingere nequeat nisi quibusdam positis in illo con vit Deum ab oculo corporis posse apprehendi: alqui ditionibus. Porrò cognoscibile objectum est facultatis talis est S. Aug. 1° Expressè et constanter S. doctor cognoscitivæ; sed si illa sit vitalis et sensitiva , aclum asserit Deumi non posse videri oculo corporis , quale elicere et objectum attingere non potest, nisi polleat nunc est: siquidem epist. ad Italicam totus est ut proprietatibus quas facultatis natura exigit; oculus illud adstruat ac multis confirmet rationum moautem ut videat, postulat objectum coloratum, radios mentis; idem tradit epist. ad Fortunatianum, plurireflectens luminis, elc. ; ergo, etc. Sanè oculus est fa morumque Patrum auctoritate evincit; nusquam ab cultas sensitiva, nec lanien omde sensibile allingere hac recessit sententià , nec ullus in contrarium propotest, non sonum, non odorem, etc.; ergo ex co ferri potest S. doctoris textus. 2o Dixit S. Aug. quòd quod sil cognoscitivus, non licet tamen inferre illum si quæstio agitatur de corpore post resurrectionem posse versari circa omne cognoscibile. Ilinc disparitas defacato et velut spiritali facto (de quo solùm coroculi ab intellectu: intellectus enim non circumscri pore loqucbantur quos S. doctor experiebalıir exacerbitur limitibus; unde attingere potest quidquid est batos ex Epist. ad Italicam), tunc mulatur quæstio. intelligibile.

Sic enim loquitur Epist. ad Paulinam: Quod ego diri Instabis: Tam oculus potest elevari ad visionem de istis nostřir carnis oculis, quia nequc nunc possunt, Dei, quàm ignis ad torquendum dæmones, et aqua ad neque tunc poterunt Deum videre, etiam sic verum est; hominem sanctificandum; atqui ignis , ctc.; ergo, non enim dictum est nisi de oculis corporalibus , quòd etc. - Respondeo : Neg. maj. et parit.; ratio dispari tunc non erunt si corpus ipsuin spiritus erit ; ac per latis est quòd visio sit actio vitalis quae elici debet hoc corporei oculi nunquàm Deum videbunt , quia cum à facultate juxta proprias et innatas vires; si ergo videbilur , spiritus eum , non corpus videbit. 3° Inlıypofacultas viribus careat quibus objectum attingat, jam thesi corporis spiritalis, S. Aug. ita dubitanter non potest elicere visionem; contrà verò ignis et aqua loquitur ut in partem negantem semper magis videa supradictos non producunt effectus vitaliter et phy tur propensus; sic enim totam terminat disputationem sicė, sed duntaxat moraliter, ita ut ad ignis præsen lib. 22 de Civ. Dei cap. 29: Aut per illos oculos sic tiam dolor dæmones afficiat, cl ad infusionem aque videbitur Deus, ut aliquid habeant in tantà excellentià gratia infundatur; codem modo supponi posset Deum menti simile , quo incorporea natura cernatur, quod ullis ad cerlum oculi molum se menti presentem sistere, exemplis, sive Scripturarum divinarum testimoniis , sed cùm hæc Dei apprehensio non fieret servatis vel difficile vel impossibile est ostendere; aut, quod est ct positis conditionibus, quas postulat oculus ut censca ad intelligendum facilius , ita Deus cril nobis notus ac tur videre objecta , inde non concludere liceret Deum conspicuus, ut videatur spiritu à singulis nobis in singirideri ab oculo, quia tunc oculus non essct facultas lis nobis, videatur ab altero in altero, videatur in se silalis, sed tantum moralis et occasionalis causa. ipso, videatur in cælo novo et in terrà norå, atque in

Sententia S. Augustini. — Plura presentem in que omni quæ nunc suerit creaturâ; videatur et per corpora, stionein scripsit S. Aug. Datà primùm ad Italicam in omni corpore quocunque fuerini spiritalis corporis viduam cpistolà 29, expressis docel verbis Deum oculi acie perveniente directi. non posse videri oculis corporis, atque contrariam Igitur hæc fuit constans S. Aug. doctrina: 1° Deum sententiam crrorem vocat, insaniam et dementiam: videri non posse oculo corporis, quale nunc est; grayi hâc censurà commoti fuêre nonnulli, quos ut 2" cùm dicitur Deum visibilem fore oculo corporis demulcerei, scripsit epist. 147, ad Paulinam, 148, quale futurum est, prorsùs mutari quæstionis stalum; ad Fortunatianum , et 162, ad Evodium; habuit quo 3° in illà hypothesi nihil præcisè vull affirmare aut que ad populum sermonem 277, in quo questionem negare S. doctor, timens ne contra sentientes graviùs expendit; tandem lib. 22 de Civ. Dei c. 29, eamdem exacerbaret; 4° docet tamen sententiarn astirmantem tractat fusius materiam; unde l. 2 Retract. c. 41, non posse ex Scripturis aut ullis exemplis demonremiulit ad illud caput 29 l. 22 de Civ., ut habcatur sirari; 5° faciliorem intellectu asserit sententiam neillius sententia. Ut autem mens S. doctoris clariùs gantem, et que visionem corporcam, ctiam post re

« VorigeDoorgaan »