Pagina-afbeeldingen
PDF
ePub

mentis ex hac parle hic deest, id abundè suppletur in dere nobis videmur, nempe quòd ponal prxslantissiquæstionum decursu, in quibus de divinis perfectio mus philosophus, non satis cxplicet et astrual ide: nibus disserit.

entis perfectissimi nullam repugnantiam seu contraTres quatuorvc ejusdem veritatis demonstrationes dictionem involvi. Quapropter contendimus illam ex melaphysicas in suis metaphysicis Meditationibus pro ideå Dei petitam demonstrationem certam prorsùs su : posuit Cartesius, quarum præcipuas deinde expende turam et omni carituram nævo, si duplici alià ratione mus. Varias quoque adducunt varii insignes omnium jam explicandà proponatur. Prima hujusmodi est : nationum philosophi; sed nostri non est instituti ut Deus existit, si illa propositio : Ens persectissimum singula ejusmodi argumenta referamus et pensitcmus. eristil , sit metaphysicè vera; atqui illa propositio, Nonnulla ex his que existimamus verissima sic pone Ens perfectissimum existit, est metaphysicè vera : nam mus, ut quædam laceamus, quae peculiarem non expc illa propositio est metaphysicè vera, cujus subjectum riuntur difficultatem; quaedam quoque remittamus ad est possibile, et altributum continetur in idea subjecti; resulationem atheorum, ne eadem cogamur repetere; atqui subjectum illius propositionis : Existit ens perunde quæ ex animâ et illius sensationibus, ex materia, feclissimum, est possibile, et ejusdem attributum conmotu el mundo solent erui, hæc proponentur ubi de tinetur in ideà subjecii. Epicureis et immaterialistis.

Primò illius propositionis subjectum, nempe ens Demonstrationes metaphysicæ.

summè seu infinitè perfectum, est possibile; nam illud

est possibile, fatentibus omnibus, quod nullam in sur Prima, inde perita, quòd in ideà Dei existentia coni

conceptu involvit repugnantiam seu contradictionem ; neatur.

atqui ens perfectissimum nullam in suo conceplu conThec demonstratio una est ex iis quas Cartesius in tradictionem involvit ; nam contradictio est simultasuis Meditationibus proposuit. Hujus ratiocinium sic nea affirmatio et negatio ejusdem de eodem sub coden! in formå potest contrahi. Quidquid clarè percipitur in

respectu; alqui ejusmodi affirmationem el negationen ideà alicujus rei, illud polest et debet de ea re affir simultaneam ens perfectissimum non involvit; illa mari; atqui in idea Dei inclusa clarè percipitur cxistcn enim affirmatio et negatio simultanea dicit ens el ron tia; crgo existentia de Deo affirmanda est.

ens simul; in ente autem perfectissimo nihil est quod Major, inquit Cartesius, primum est et fundalissi dical ens et non cns simul ; enimverò sub omni respe. mum humanæ cognitionis principium, quo negalo om ctu ens perfectissimum est ens el perfectio; ejus idea nis evanescit philosophica certiludo. Minor non minùs nihil nisi ens repræsentat, omnes limites, omne non ens' evidens cst : idea quippe Dei est idea entis perfcetis excludit ; ergo in cnte perfectissimo nihil est quod disimi, id est, omnibus perfectionibus et realitatibus in cat siinul cns et non ens, proindeque nulla in ejus congradu summo cumulati. Atqui evidens est in ejusmodi ceplu involvitur contradictio; atque adeò possibile dientis idea includi existentiam; aliàs perfectissimum cendum est. non conciperetur; ergo in ideá Dei clarè percipitur El verò si qua esset repugnantia seu contradictio in mclusa existentia, proindeque, elc.

cnte summè perfecto, ca vel in ratione entis, vel in Sununa harc est primæ demonstrationis de existen ratione perfectionis generatim, vel in ratione perfelià Dei à Cartesio allatæ. Ipsi præluserat S. Anselmus ctionis summx, vel in eorum unitione et nexu, consiia Prosologio scu Alloquio cap. 2, ubi sic loquitur : steret ; atqui in nullo horum potest consistere ulla • Ergo, Domine, credimus le esse aliquid quo nihil contradictio : non in ratione entis, cùm ens sit id ipsum o melius cogitari possit. An ergo non est talis natura, cujus attributa non repugnant; non in rationc perfe. i quia dixit insipiens in corde suo : Non est Deus? Sed chionis gencratim, quæ si repuguaret sequeretur omne I certè idem ipse insipiens, cùm audit hoc ipsum quod ens repugnare; non in ratione persectionis summe,

dico, aliquid quo nihil majus cogitari potest intelli quippe cùm in perfectione summâ nihil sit quod dicit .git; quod audit et quod intelligit in intellectu ejus non ens; non horumce omnium unitione et nexu,

est, etiamsi non intelligat illud esse..... Et certè id nam perfectio non pugnat cum cnte, sed potiùs illud « quo majus cogitari nequit, non potest esse in solo ornat et auget; nec pariter ratio entis cum perfectione

intellectu ; si enim vel in solo intellectu est, cogitari pugnat, cùm ratio entis necessariò sit cujusvis perpotest esse et in re quod majus est; » Et cap. 4: sectionis genus et in cà includatur; ergo nullà ex Deus est id quo majus cogitari non potest ; quod qui parle in ente perfectissino inesse polest contradictio benè intelligit, utique intelligit id ipsum sic esse ut seu repugnantia ; ergo. Deinde ubi nihil finitum, ibi

nec cogitatione queat non esse. » Hactenùs S. An nulla contradictio ; nam, ut dictum est, ibi nulla conselmus, cujus argumentum hoc syllogismo exprimi tradictio, ubi non est ens et non ens; solum vcrò ens potest : Idea Dei quam omncs habent, id repræsentat

finitum dicit in suo conceptu non ens seu negationem quo nihil majus cogitari potest; atqui id quo majus entis, id est, ulterioris perfectionis exclusionem; ergo cogitari non polest, existit; nam si non cxisteret, pos ubi nihil finitum, ibi nulla contradictio; sed in ente bet aliquid co cogitari majus, nempc si hoc ipsum co summè perfecto nihil est finitum, cùm in eo omnes gilarelur eristens; ergo, etc.

perfectiones summæ contineantur in summo gradu ; Demonstrationem Cartesianam multis scatere viliis ergo in ente perfectissimo nulla contradictio, proinde objectum est; nos in eå unicum duntaxat deprehen que, etc. Prætereà, vel ens perfectissimum est possi

in

bilc, vel limitatio cst de natura et conceptu entis in competat existendi necessitas; est perfectio, seu megenere seu entis ut sic; id evidentissimum est, siqui lius est eam habere quàm non habere; quis enim non den ens in genere, seu ens ut sic, id habet in suo con perspicit meliùs esse existere vi essentiæ suæ ct indeceplu quod omnibus entibus convenit, abstrahendo ab pendenter ab alio, quàm nonnisi ab alio pendente el eorum differentiis; quapropter planum est enti ut sic accersilà exis!entiâ potiri? Compatibilis est cum perinesse limitationem, si ipsum non possit prædicari nisi fectione summâ ; ncc enim in suo conceptu quidquam de cnte finito, seu si non possit dividi in ens summè involvit quod perfectionem summam à subjecto in quo perfeclum el ens imperfectum seu finitum. Atqui limi inest excludat; imò statim atque necessitas existendi tatio non est de essentià seu conceplu entis in genere; ponitur csse perfectio possibilis, evidentissimum est nam si limitatio esset de essentià entis in genere, 1° sine eâ non posse concipi perfectioncm summam; ergo ens illimitatum et infinitum nullo pacto concipi pos necessitas existendi continetur in ideâ cntis perfectisset; sed tamen non omnc quod concipitur est finitum. simi, quæ idea nullam contradictionem involvit; ergo Omnes cnim capiunt quid illâ voce Ens infinitum, ens perfectissimum adeòque Deus existit. telligatur; quod ejusmodi exprimitur voce, illud à Dices 1°: Supponit demonstratio allala dari ideam quolibel alio distinguitur. 2° In eâdem absurdå hypo Dei, seu entis perfectissimi; atqui nulla ejusmodi idea thesi, quòd nempe liinitatio esset de conceptu entis in datur ; ergo, etc.— Nego min.; datur enim aliqua idea genere, singula cntia csscnt finita, quod repugnat ; illius quod aliqui ratione definitur, quod à quolibet repugnat eniin aliquod ens posse simul et non posse alio sccernitur, cujus appellatio seu noinen signific? concipi ui finitum; alqui si omnia entia cssent finita, tionem aliquam, non merum putuin sonum exhibet maximum omnium finilorum posscl simul et non pos menti ; atqui sic se habet Deus, seu ens perfectissiset concipi finitum. Posset qaidem concipi finitum, mum, ut omnes perspiciunt, ipsique diffiteri non poscùm ex hypothesi finitum esset; non posset lanien sunt athei. Non inficiabor quidem insuper requiri ut ejusmodi ens finitorum maximum, concipi ut finituni; ostendatur bâc ideâ nihil nisi possibile exhiberi, seu nam ens finitum illud est cujus natura excludit ulterio cà nullam involvi repugnantiam; at illud satis superrem perfectionem : atqui ex hypothesi non daretur que demonstratum est; ergo, etc. ulla perfectio major perfectione illius entis omnium Instabis 1°: Sallem nulla esset nostra demonstratio linitorum maximi; ergo, elc. Et certè numquid potest adversùs atheum qui nullam vellet Dei ideam agnosconcipi forma negativa, nisi habeatur aliqua idea for cere, aut saltem eà contenderet contradictionem inmäe positive cujus est negatio ? Ergo cùm finiti ratio volvi. Nego ant. : nam, ut cliam adversùs ejusmodi in negatione ulterioris perfectionis consistat, evidentis hominem valeat nostra demonstratio, satis est 1° nesimum est ibi finitum concipi non possc, ubi aliqua minem nisi renitente intimo suo sensu posse diffiveri ulterior perfectio nullo pacto concipi potest, cujus aliquid aliud quàm merum sonum menti suæ ingeri, negatione intelligatur finitum constilui; ergo ens om ubi ipsi notio entis perfectissimi explicatur et inculcatur; nium maximum concipi nequit ut finitum; ergo, si 2o evidentissimè prætereà adstrui nullam in ente omnia entia cssent finila, ens omnium finitorum maxi perfectissimo posseesse repugnantiam. Sed hæc duo mum simul posset el non posset finilum concipi ; ergo ex dictis planè constant; ergo, etc. possibile est ens infinilum scu summè perfectum, ac Instabis 2° : Si daretur idea Dei, vel illa esset innata, proinde subjectum propositionis istius, ens perfectis vel adventitia, vel faclitia ; id est, vel nobis ingenita ab simum existit, possibile est.

ortu; vel pro loco et tempore, occasione objcctorum Jam verò secundò, in ideà subjecti ejusdem propo nobis concessa; vel ratiocinii ope et comparatione sitionis, seu in ideà entis perfectissimi continelur exi idearum à nobis efformala. Atqui nullum horum diei stentia ; nam omnis perfectio continetur in ideâ entis polest; ergo non datur idea Dei. perfectissimi : sed existentia est perfectio; nam perfec Nego min.; etiamsi non posset certò definiri an idca lio illud est quod melius est habere quàm non habere; Dei innata sit, vel adventitia aut factitia, quam qursatqui nielius est habere existentiam quàm non habere; tionem infra suo loco, articulo 4, attingemus, altamen ergo, etc.; proindeque illa propositio: Existit ens persec. nihilò seciùs certum esse posset, ut reverà certum esi, tissimum, est metaphysicè vera, atque adeò existit Deus.

nobis aliquain inesse ideam Dei, quæcumque tandem Alicra ejusdem ex ideâ Dei petita demonstrationis sit ejusmodi ider origo et causa ; undè argumentum astruendæ ratio ista est : Ille existit cujus idea 1° nul

propositum merum est sophisma, in quo à minùs no! lam involvit contradictionem; 2° continet necessi proceditur contrà magis notum : nempe ex co quòd astatem existendi : atqui no idea Dei seu entis perfectis- signari nequeat modus et ratio originis ideæ Dei, consimi nullam involvit contradictionem; id mox evidenter cluditur hanc ideam non haberi, licet sensus ipse inii. ostensum; 2° continet necessitatem existcndi, nam mus nos ipsà: affici renuntiet. In demonstratione allati in ideâ entis perfectissimi illud manifestissimè conti ponimus duntaxat dari aliquam ideam Dei, quod induli. netur, quod perfectio est in aliquo ente possibilis et tatum est; ostendimus ejusmodi ideá nihil repræsencum perfectione summâ compatibilis ; atqui planum tari quod contradictionem involvat ; demonstramus est ita se habere necessitatem existendi; in aliquo ctiam eâdem entis perfectissimi ideà existentiam ac ente possibilis est, siquidem modò deinonstrabimus necessitatem existendi in illo ente exhiberi contenlamı; dari aliquod ens necessarium, seu cui essentialiter indè concludimus, secundùm ea principia quibus om-

nis scientiarum certiunto nititur, Deum existerc. Ratio cntis perfectissimi, deindè ex cjušniodi ideá seu connem ac modum quo ejus idea in nobis inest hic non ceptu manifestissimè ostendimus cjusmodi ens esse expendimus, ac fortè obscurior est ille modus quàm ut possibile, seu nullam in eo esse posse repugnantiam, certò assignari queat.

tum evolvendo magis eumdem hujusce entis perfectis Dices 2 : llac demonstratione solum evincitur ens simi conceptam, perspicimus inter necessaria ejus atperfectissimum existere; atqui id non satis est ad de l-ributa computandam esse existentiam; quapropter monstrandam Dei quem colimus existentiam, si qui allırmamus illud cxistcre. Rursùs procedendo alià vià, dem plures athei, ipse inter alios Spinosa entis perfe ubi novimus naturam entis perfectissimi esse possibiClissimi existentiam non negant. — Nego min.; ubi lem, expendimus an aliquod ens ex necessitate essenenim demonstratum est dari ens perfectissimum, facilè liæ suæ existere possit, et utrùm illud sit vera perfedemonstratur illud ens esse independens, æternum, ctio quam melius sit habere quàm non haberc, ilà u immutabile , summè intelligens, sunnnè sanctum, nullà alia perfectione suppleri possit , atque ubi nobis summè potens, elc., quia nempè facillimè percipitur innotuit id csse verum, necessitatem existendi, ac hec altribula esse lolidem perfectiones enti perfectis consequenter ipsam quoque existentiam adscripsimus simo adscribendas. Ad probationem, falcor, Spinosam enti perfectissimo. Fatendum quidem, ubi assumimus nomine tenùs agnoscere ens dari perfectissimum; scd entis perfectissimi ideam dari, id jam à nobis poni quod fucum faciendi causà id agnovit, et ut evidentia argu implicité et virtualiter saltem cntis perfectissimi exismenta, quilius existentia ejusmodi entis adstruitur sibi lentiam quæ probanda est, continet et ineludit. Quanon adversari, incautis persuaderet. Verùm si res ipsa propter , si illud gratis assumeretur, nutaret lola deinspiciatur, si portentosum numen quod ex omnibus monstratio. Verùm ex co quòd principia certissima et hujusmodi entibus Spinosa conficit, cum genuinà en evidentissima quibus nostra demonstratio nititur, contis perfectissimi ideá contuleris , perspicuè colliges clusionem probandam implicitè et virtualitcr includant, nullam esse inter utrumque convenientiam, ac stul numquid idcircò dicemur in eå supponere quod est in tiùs acturum qui illa duo unum et idem esse poneret, questione positum ? Ecqua in scientiá quảvis dari poquàm qui in trianguli idea naturam et proprietates test genuina et vera demonstratio quæ aliâ rationo circuli vellet investigare. Sed de hoc argumento infe- procedat? riùs, articulo 3.

Dices 5° : A statu idcali ad statum realem non valet Dices 3° : Saltem subtilior est nostra demonstratio consccutio, atque ex conceptu montis aurei non licet quàm ut ea possit convinci atheus.-- Respondeo no inferre illius existentiam; atqui in allatå demonstrastram hanc demonstrationem esse metaphysicam, om tione ex ideå Dei, illius infertur existentia ; ergo, etc. nique convincendo atheo in metaphysicis versato, in - Respondeo : Distinguo maj. : Non valet consecutio iisque aliquid certi agnoscenti maximè esse idoneam. in accidentalibus, concedo; in essentialibus, subdist. : Quid quod nec difficulter ejus vis potest plerorumque Non valet consecutio hypothetica , nego; absoluta, captui accommodari ? Quis enim si non sit vel hebes et rursùs subdist. : Si existentia non includatur in rei obtusus aut nimia subtilitate ac disputandi prurigine idca, concedo; si includatur, nego. A stalu ideali ad obcæcatus, non facilè perspiciet ista duo principia sibi statum realem non valet consecutio in iis quæ sunt ac. aptâ methodo explicata : 1° Illud rei convenire quod cidentalia, et ex eo quòd concipiatur hominem posse rei idea ipsi convenire repræsentat; 2° ubi nihil est nisi esse doctum, non licet inferre illum à parle rei esse ens et perfectio, ibi nullam posse esse contradictionen doclum : scd in iis quæ sunt essentialia , optima est qualis est inter ens et non ens ? Atqui tamen istis duo consecutio, saltem hypothetica, ab ideâ ad statum rcabus principiis integra nititur nostra demonstratio; lem; sic homo concipitur essentialiter rationalis, undè ergo, etc. Cæterùm non desunt alia existentiæ Dei ar legitimè infertur quòd si existat, ratione præditus est; gumenta qux vulgo aptissimè congruant: quædam hu ergo , si existentia sit de essentiå alicujus rei , si in jusmodi postcà referemus. Tanti momenti veritatem illius ideá includalur, jam conceptu rei hujus semel omni momentorum genere probari posse Deus consti admisso, validè concluditur rem illam actu et realiter luit, ne ullis eorum, à quibus sincero corde quæritur, existere.- Ad probationem, nego conseq.; ex concelateret.

plu montis aurei non licet inferre cjus existentiam, Dices 4° : Illa demonstratio non est legitima in quia ejus conceptus non repræsentat ipsi existentiam quà illud verum esse ponitur et ad probandum assu reverà convenire, sed tantùm hanc ipsi esse possibiinitur quod est in quæstione ; atqui in argumento al lem. Al conceptus Dei , repræsentat ipsi necessitatem lato id vilii occurrit; nam ponimus dari ideam enlis existendi et existentiam convenire; adeòque, elc. perfectissimi, quod proindè in suo conceptu existen Instabis : In idcå materiæ necessariæ, aut corporis liam involvat ; atqui hoc ipsum est quod deberet pro summè perfecti, aut hominis actu loquentis includitur bari. -- Nego min.; in nostrâ demonstratione idem existentia ; atqui ex illis ideis non licet inferre exisobservatur procedendi modus quem in omnibus scien tere materiam necessariam, corpus summè perfectum, tiarum certissimarum demonstrationibus deprehcn hominem aclu loquentem; ergo à pari, cic.--Respondere est. Quæstio est an ens perfectissimum existai. deo plura hic promiscuè sumi quæ sunt accuratè sco Primuin assumimus non gratis, sed quia id evidentis cernenda : 1° Nulla est aut esse potest idea materia: simum est, aliquam dari isleam, aliquem conccpsum necessario ut rei possibilis, quia necessitas existendi

plures sccum importat perfectiones quæ materie re non posset verò; nam illud non potest existere quod pugnant; ergo idca necessitalis existendi non potest neque ex naluraa suà scu vi essentize sus existentiam verè conjungi cum ideå materiæ; si autem conjunge habcrc polest, neque sui ipsius potest esse causa estiretur, materia esset nccessariò existens; 2o si corpo ciens, neque potest ab alio existentiam recipere : alris summè perfecti nomine intelligatur corpus in ra qui in hypothesi quòd nullum ens existeret, 1° unumcione corporis persectissimum, semper sccum importat quodque ens à naturà suå ser vi essentiæ suæ exiet in suf ideà contingentiam ; excludit igitur existendi stentiam consequi non possct , quippe cùm ponatur necessitatem; ubi quippè essentialis est contingentia, contingens, imò et non existens ; 2° non posset sui cxistentia non est nisi accidentalis; si autem per cor ipsius esse causa efficicns; repugnat enim aliquid esse pus summè perfectum intelligatur corpus omnes in se simul prius se et posterius ge : atqui ens quod esset colligens perfectiones, profectò talis corporis tanquàm sui ipsius causa efficiens, esset simul prius et poslerei possibilis seu nullam repugnantiam involventis rius se; esset prius se, cùm esset sui causa , causa nec est nec esse polest idea ; 3° actualis locutio con autem cfliciens sit prior suo effectu; essel posterius jungitur quidem necessariò cum existentià quam es se, cùm csset suî effectus, effectus verò cause eslisentialiter exigit, sed simul non competit homini nisi

cientis cà posterior sit; ergo repugnaret sui ipsius aceidentariò ; hinc fit quòd ex ideå hominis aclu lo

causam efficientem esse ejusmodi ens; 3° neque al quentis non inferatur existere hominem aclu loquen alio in eadem hypothesi ens quodlibet posset existenlem : potest enim fieri ut nullus sit hoino , licet fieri tiam accipere, siquidem supponilur nullum ens exinequeat ut homo aclu loquens non exislat. Al neces slere; quod autem non existit, non potest alteri ex:sitas existendi cssentialiter conjungitur cum aliquo stentiam conferre; ergo, si omnia et singula entia ente particulari, cum primà omnium causa, cum primo cssent contingentia, posset fieri suppositio contradie rerum motore : undè patet disparitas. Patet et majo ctionem manifestam involvens ; crgo contingentia non rem esse falsam quoad primam et secundam partem ; est de essentià entis in genere, adcòque datur aliquoad tertiam verò, distinguendum est, et dicendum quod ens necessarium, seu quod vi suæ naturæ existat. quòd in ideà hominis in hypothesi in qnà supponitur Et verò aliqua entia existunt : atqui si omnia entia aclu loqucns, includatur existentia; sed cùm suppositio essent contingentia, nullum ens existeret; nam si omhrc sit de accidentarià re non verò essentiali homini, nia entia essent contingentia, omnia de seessent passive hinc non licet inferre ex idcá hominis aclu loquentis, indifferentia ad existcndum vel non existendum: proinnecessariò existere hominem aclu loquentem.

dèque causâ aliquà sui eslectrice ad existendum indige

rent; atqui si omnia entia causâ aliquà sui productrice Secunda demonstratio metaphysica ab ente necessario.

ad existendum indigerent, nullum ens existeret; nam Debel admilti aliquod ens necessarium, seu de cu quæ esset in hâc hypothesi causa effectrix uniuscujusjus essentià sit existentia : atqui illud ens est Deus, que entis? an illud ipsum ens ? sed jam demonstratum hoc est, habet omnes perfectiones quas Deo tribuimus; cst, nihil essc possc simul sui ipsius causam et effeergo admitti debet et existit Deus.

clum, simul prius se et posterius se; an aliud aliquod Major probatur: Velexistit aliquod ens necessarium, ens contingens ? sed illud aliud cns quodcumque sit seu quod vi csscntiæ suæ existentiam habeat, vel nul perindè indiget ad existendum causa aliqua sui produlum est ens necessarium, seu cui vi essentiæ suæ com ctrice, prius autem est existere quàm operari ; an ens pelal existentia : alqui falsum est nullum esse ens vi

quoddam aliud extra collectionem contingentium ? sed essentiæ suc existens; nam si nullum esset cjusmodi omnia ponuntur perindè esse contingentia ; ergo, si cns, contingentia esscl de essentià entis in genere, omnia entia esscnt contingentia, nullum ens existeret, adeòque omnia et singula entia essent contingentia, id proindèque cùm aliqua entia existant, admittendum est, possent existere vel non exislerc: atqui repugnat cst aliquod ens necessarium. omnia et singula entia cssc contingentia, seu posse Deniquc non tantùm possibilitas secundaria, ut cxistere vel non existere. lllud enim repugnal quo aiunt, scd et primaria, ut loquuntur, cuivis deesset enli, posilo aliqua hypothesis seu suppositio fieri potest que in hypothesi quòd entia omnia contingentia forent. contradictionem involvat ; atqui si omnia et singula Nam si omnia entia essent contingentia, 1° nulla ut ex cntia possent existere vel non existere, aliqua posset

dictis patet esset causa à quá produci possent, quod fieri hypothesis manifestam contradictionem invol est impossibilitas, ut aiunt, secundaria ; 2° repugnaret cens : nam si omnia et singula entia possent exi attributum quod tunc omnibus et singulis entibus esslere vel non cxislere, supponi posset nullum co set essentiale, que repugnantia importaret impossibirum cxistere, siquidem posito possibili in actu , Jitatem primariam, seu attributorum dissensionem. whil absurdi sequiliir. Alqui illa suppositio, nullum Enimverò, si omnia entia essent contingentia, lunc existere ens, manilestam contradictioncm involveret: contingentia esset attributum omnibus cntibus essenca enim suppositio manifestam contradictionem in tiale : contingentia autem nihil aliud est quàm relatio volvit, in quà unumquodque ens sinul posset et non entis quod produci potest, ad causam que potest illud posset existere; atqui in hypothesi quòd nullum cns producere; relatio verò esscntialis repugnat, qualiesexisteret, unumquodque ens possct simul et non pos cumquc illius repigaat terminus: terminus porrò illinis sct existere : posset quidem esistere, ex hypothesi ; relationis quorumlibet entium contingentium nondum

1

existentinm non potest esse visi cns necessariò cxi csistens ; crgo. Cæterùm, ut omnis eranescal disliculstens, quod asseritur repugnans; ergo repugnaret hac las, satis est annotare, nihil esse in ente contingenti relatio, ergo repugnaret contingentia , ergo ct altri non existente, quod impediat quominùs aliud-cns conbutin essentiale omnibus et singulis entibus; sed lingens pariter non existat, ac proindè omnia cntia quoties attributum essentiale alicujus entis repugnat, contingentia possc poni simul non existentia; at verd toties et repugnat ens illud; ergo primariò et essen in entibus existentibus aliquas fortè reperiri rationes tialiter repugnarent omnia et singula entia , ergo om propter quas non omnia simul cxslare possint. Nam nia et singula entia forent sub quocumque respectu possibilia spectari possunt in se et relativè lùm ad inpossibilia simul et impossibilia, si nullum daretur ens viccm, tùm ad causam producentem. In sc videntur necessarið existens; ergo existit ens necessarium, id concipi producibilia in infinitum, adeò ut, quâlibet data est, ens quod vi essentiæ suæ ac merz vi possibilitatis productione, adhùc concipiatur ulterior productio suz exislat.

possibilis; ad invicem si considerentur, sunt qur, raDices: Dùm probamus ens necessarium existere, à tione modi quo existunt, non possunt simul existere, sensu distributivo ad collectivum argumentamur, cò quòd nativitas unius fundetur in alterius interilu; nempè ex eo quòd singula entia sint contingentia et relativè tandem ad causam speciala , cùm omnipotens causå indigeant, colligimus eorum collectionem esse ci fæcunda ejus virlus exhauriri non possit, necessarià contingentem et causà indigere : atqui à sensu distri supererunt illi semper infinita entia adhùc producenda. butivo ad collectivum consecutio non valet : v. 8., ex Ilinc fit quòd comparatio ex producibilitate entiuri co quòd singula entia sint producibilia, non sequitur nullius hic sit roboris, cùm lol rationes obstent quosupp ni posse eorum collectionem esse produciam et minùs supponantur omnia producta; è contrà verò si actu existere; ergo, etc.— 1° Nego majorem. Nam sic negelur ens necessarium, jam nullum occurrit momenargumentati sumus : Vel datur aliquod ens necessa tum quo innilalur suppositio de existentià alicujus entis. rium, vel nullum datur; si nullum est ens necessarium, Nunc ad minoris pergamus probationem, ad quamcrgo contingentia est de conceptu entis ut sic, seu quædam sunt præmillenda : 1° Omnis limitationis et omne ens est contingens , adeoque indiget causå restrictionis debet esse aliqua ratio, causa aliqua sive ad existendum. Nemo autem non videt in ejusmodi ra extrinseca sive intrinseca, quia nihil est de quo ratio tiocinio illud quidem tribui omnibus et singulis cnti non sit et causa cur poliùs sit hoc modo quàm alio; bus, quod est de conceptu entis in genere, juxtà illud 2° omnis limitationis, si quæ sit, in ente necessario, axioma : Quod convenit generi convenit omnibus infe causa alia non potest esse ab ejus essentiâ : præexistit rioribus ct individuis ; nullo aulem pacto à distributivo cnim cuilibct alteri enti; ergo ab extrinseco non limisensu ad collectivum fieri processum.—2o Dist. min.: latur; cùm autem quæstio sit de limitatione in primo A sensu distributivo ad collectivum non valet consecu existentix instanti, non limitatur quoque à proprià tio, in accidentalibus, aut in iis quæ distributioni com voluntate ; prius est enim csse quàm velle; ergo limi petunt prout distributio est, concedo; in auributis tationis causa erit essentia ipsa ; 30 essentia entis neessentialibus et quæ abstrahunt à ratione collectionis cessarii est necessitas existendi, lum quia ex probalà aut distributionis, quæ proindè nullam possunt reci demonstrationis majore aliam non cognoscimus in illo pere mutuationem à rationibus distributionis et colle- perfectionem essentialem; ergo, ut non procedamus ctionis, nego; verbi gratia , ex eo quod unusquisque ultra, notam eam debemus hic acciperc ul differentiam miles exercitus sit unus homo, non sequitur exercitum specificam entis necessarii; tum quia ens concipitur esse unum hominem , sed ex eo quod unusquisque miles possibile, cùm percipiuntur ipsius genus el differentia; sit homo, sequitur exercitum ex hominibus conflari. ens autem necessarium debel concipi existens simul

Ad probationem minoris, respondeo non unam esse ac possibile; existit verò vi necessitatis existendi; philosophorum sententiam de collectionis omnium en ergo hæc necessitas existendi debet ingredi conceptum lium producibilitate. Quidam sentiunt nihil absolute illius possibilitatis; ergo est illius differentia specifica rcpugnare quòd omnia entia seu omnes substantiæ si seu essentia ; 4° in ente necessario posse idem est ac mul sint producta ; iique vel existimant posse nume esse; posse habere perfectiones aut perfectionum rum infinitum entium dari aclu, vel infinita propriè et gradus idem est ac eas habere, id est, ens necessarium strictè loquendo, sed tantùm numerosissima fore en habet quidquid habere potest. Ratio est quia, cùm sorlia omnia, si existerent actu. Evidens est in ejusmodi liatur existentiam vi possibilitatis, eadem vi et essicaphilosophorum sententià , quam hic non expendimus, ciâ eâdem consequi debet quidquid illud perlicero nullam esse objectionem propositam, siquidem juxtà potest.... Deindè à nullo limitatur ex secundo notato, eorum mentem, ut singula entia, ità omnia simul pro nisi à suà essentià ; alqui essentia non illud limitat in ducta absolutè possunt supponi. Qui verò censent non perfectionibus quas habere potest; limitatio enim proomnia simul entia posse existere, idcircò id asserunt, fluens ab essentiâ, est incompatibilitas essentiz cum quòd, ut omnia possibilia actu existerent, quidquam perfectionibus; nam si cum illis compatibilis est esin eorum nalurå esset immutandum, nempè ex infini sentia, jam hæc ratio non est cur illis careat ens nelis potentia lantùm , ut aiunt, fierent infinita actu; cessarium : atqui essentia non est incompatibilis cum quod repugnare iis videtur. Nihil verò ejusmodi oc perfectionibus quas ens necessarium habere potest; currit din collectio contingentium supponitur non crgo illud cns cas habet.... El certè ens ncccssarium

« VorigeDoorgaan »