Pagina-afbeeldingen
PDF
ePub

Bisi præ:10 judicio practico ; 2 multò minùs aliquid V. Obj. 1° Sallem sensus intimus deciper: nos povult contra practicum et ultimum intellectus judicium; lest, dùm videtur lestari nos pro lubito velle, dùm ta& maximè quod voluntas non est nisi potentia cæca ; men rcipsà à causâ exteriori movemur; 2° eâdem raergo à judicio practico necessariò determinari debet; lione ac si acuj magneticæ aut lapidi decidenti paulo 4." alqui judicium practicum est necessarium ; pendet ante motum cum cognitione desiderium aliquod ver. enim à judicio intellectus theoretico, cujus munus est sùs locum aliquem determinatum se movendi imprime rationem exhiberc tun boni tum mali in objecto, quod retur, viderentur sibi hæc corpora à se ipsis ad eum necessariò represental prout percipil, cùm intellectus

motum determinari, ac proinde liberè ; 3° ita porrò ct sit potentia necessaria. Ergo.— Resp. ad primum : in homine reipsà accidere patet ex eo quòd à Deo tanNego. Neque enim absolutè requiritur ejusmodi prac- quàm prima causà prædeterminari debeat, et applilicum judicium ad hoc, ut voluntas aliquid velit aut no cari ipsius potentia, quoties ad actum accedere debet, lit, vel etiain suspendat suas volitiones : sufficit enim seu saltem necessaria est Dei præmotio , quà homo simplex boni repræsentatio vel mali, quin verum judi tanquàm causa secunda omnes et singulas actiones cium instituatur, ut voluntas suos actus eliciat. Ex suas peragat. Ergo. Resp. ad primum :Vel nego vel ejusmodi enim repræsentatione habet voluntas, quid distinguo : Sensus intimus nos decipere potest in iis quid proximè requiritur ad volendum aut non volen quæ sunt sensûs intimi objectum et de quibus ipse duin. Ad secundum, dist. Quatenùs voluntas nunquàm apertè testatur, nego; in cæteris, transeat vel concedo. non velit, quando actu vult, concedo ; quatenùs ali Ostendunt enim philosophi nunquàm sensum intimum quod judicium prævium requirat, ut illud necessarid in iis de quibus apertè testatur et ejus objectum sunt, sequi debeat, nego. Cùm enim à voluntate pendeat, decipere nos posse (1): si quæ sint , in quibus videut judicium illud ultimum sit, quando jam vult, si con mur decipi, non sunt ejusdem intimi sensûs objecta , trarium posset velle, vellet et non vellet eodem actu, cujusmodi esset existere nos ab alio, conservari, etc. quod implicat. Ast ipsa nullo indiget judicio prævio, Ad secundum, nego paritatem, nunquàm enim vel quo necessariò determinetur (1). Ad tertium, dist. : acus magnetica aut lapis quæ in dictâ hypothesi pacar Voluntas est potentia cæca, quatenùs nunquàm agat rent se liberè moveri, possent propriæ libertatis de absque objecti repræsentatione, concedo; absque ju monstrationein exhibere cessando à motu : concra dicio practico et quidem prævio, nego. Hinc nega

verò homo non solùm sentit dùm movetur sc linemus consequentiam. Ad quartum, nego. Ex dictis rè moveri, sed sentit præterea se actu habere poenim volunlas ipsa est , quæ vim suam exercet testatem ad oppositum atque ad diversa , et cuilibet in hoc judicio, intellectum applicando ad hæc po à se pelenti demonstrationem sua libertatis illicò eam tiùs quàm illa motiva perpendenda, sub hac potiùs exhibet exsiliendo, consistendo, motum cohibendo vel ratione quàm sub aliâ, et prout vult, donec se deter accelerando, prout ipsi libet. Ad tertium , dist : Preminct ad elcctionem ; et hinc patet, liberum pariter determinari aut pravomeri debet homo à Deo tansub hoc respectu esse judicium theoreticum intellectus. quàm causâ primâ , quatenùs indiget conservatione quod à simplici perceptione minime pendet, sed ab illius activæ facultatis, quam per creationem ipsi comapplicatione voluntatis ad ea quæ percipit : licet municavit, concedo; quatenùs homo ad actus singulos propterea perceptio in se sit necessaria , non est la

debcat præmoveri aut predeterminari, nego. Nempe men necessarium judicium, quod eam subsequitur ; eâ ratione, quâ homo aut alia creatura quælibet proimò sapè sæpiùs judicamus contra id quod sensus priam existentiam cum facultatibus, quas uniuscujusexhibent et res percepta præ se serat : e. g., remum in

que natura exposcit , à Deo per creationem accepit , aquâ non esse fractum , etsi fractus appareat, solem eâdem ratione illarum à Deo conservationem habet et lunam longè majoris amplitudinis esse , ac sensus per continuationem , seu extensionem illius divinæ referant ob ipsorum à nobis distantiam, aliaque id ge

voluntatis actùs, quo primùm conditus est. Aclus iste nus innumera ut leges opticæ postulant, ac physica

divinæ voluntatis , qui se porrigit ad totam conservapriesertim recentior docet : sæpè etiam posità per

tionis periodum, dicitur perpetua creatio, non co sensu ceptione suspendimus judicium et nihil omninò decerninius. Demùm ipsa perceptio quodammodo volunta analysi; que enim, ut ipse aiebat, ad hanc de libertate tis imperio subest, quatenùs voluntas, ut dictum est, questionem pertinere possunt mentis nostræ operatioapplicat sensus circa hoc vel illud objectum , ut inde nes ad has quatuor potissimùm rcvocantur : percipere, mens ideas sensiles sibi cudat ac deinde percipiat,

judicarc, velle, agere. Jam verò ex nullá barum oriri

potest cleclio. Mens enim necessariò percipit, judicat et si de veritatibus abstractis sermo sit, mentem ap porrò prout percipit; yult prout judicat; agit prout plicat ad hanc potiùs quàm illam veritatem contem

vult; nullus igitur electioni locus. Verùm ex iis, quæ plandam. Patet inde mentem humanam semper acti

attulimus constat, falsas esse ejusmodi assumptiones.

Nam nec mens nccessariò percipit, prout expositum vam esse in suis ideis, in suis perceptionibus, in suis

est, nec necessariò judicat prout percipit, uti ostendijudiciis, in suis volitionibus ac determinationibus (2). mus; judicium enim juxta sanam philosophiam est

mentis operatio distincta à merà perceptione; nec sapè (1) Conf. ib. c. 2, § 22, schol. 1, ubi id ex professo vult prout judicat; quòd si agit prout vult, ideò est, ostcndit.

quia hoc includit ipsum exercitium libertatis; implicat (2) Ex dictis patet corruere totam argumentationem, verò eodem tempore velle et non velle agere, ideiu per quam ingenti adeò apparatu humanam libertatem enim simul esset et non essel. everlere prælidebat Cullinsius, ductam ex animi nostri (1) Conf. Storchenau Logic. $ 168, seqq.

DE FUTURA HOMINIS VITA.

quod Deus rcipsà continuè ac singulis veluti momentis status omnium bonorum congregatione perfectus (l), et eum de novo crect; sic impulsus ille, quem Deus ho à S. Augustino : Bonorum omnium summa et cumumini primum indidit ad felicitatem in genere, et quả lus (2) à scholasticis passim definiri solet : Sum. bomo movetur ad eligenda particularia media , quæ mum bonum appetitus rationalis adæquatè satiativum (3). ad eam conducunt, debet à Deo conservari, ut possit Ea autem vel est objectiva, vel formalis. Objectiva vires suas exercere, dicitur continua præmotio, et, si est res ipsa, cujus possessione efficimur béati; fornalis placet, prædeterminalio (1). In hoc profectò nihilinter est actus ipse , quo beatitate ipsâ utimur ac fruimur, cedit, quo numana libertas lædi vel minimum possit, seu ipsa hujus rei possessio et fruitio (4). quod facilè cuiquam palet (2).

Magna olim inter philosophos de beatitudine objectiva Difficultales, quæ peti solent vel ex divinâ præscien exarsit contentio : quare in diversas ipsi abière sentia, vel ex divinæ gratiæ efticacià partim in tract. de Deo tentias, quas Lactantius enumerat (5). Marcus Varro disjecta sunt (3) partim disjicientur in tractatu de apud S. Augustinum ostendit sectas philosophorum de Gratià.

summo bono ita posse permisceri, ut ex eâ permir. CAPUT VI.

tione bis centum octoginta octo sententiæ seu placila existant, non quæ aliquando fuerint, sed quæ esse po

Luerint (6). Divinâ postmodùm revelatione affulgentc, Brevi dilabitur præsens hæc vita, quæ datu homini

nullum dubium superest, solum Deum in quocumque est, ut serviat Deo conditori suo. E matris sinu ad tu

providentiæ ordine objectum esse essentialis beatitudimuli obscuritatem præcipiti ruimus cursu : « Om

nis intelligentis naturæ, quatenùs ab eadem possidetur i nes enim morimur, ut sapiens illa Thecuiles aiebat,

per ultimam ac perfectissimam actualem facultatum ope1 et quasi aqua delabimur in terram, quæ non rever

rationem. Hæc verò perfectissima operatio tribus po1 tuntur(4) > .At ad itineris nostri metam pro merilis ,

tissimùm actibus continetur , visionis nempe , amoris que nosmet nobis comparavimus, altera nos vila ma

et gaudii (7). net. Fieri autem potest, ut homo ex hac vità deccdens beatitudinem, ad quam conditus est, statim assequatur;

Hæc, quæ de beatitudine diximus, tum naturali tuin

supernaturali ad utriusque rationem conveniunt. Bcavel ad tempus ab ipså arceatur, donec scilicet à levi

titudo enim naturalis, quamvis in se perfecta , relatè bus, quibus hinc coinquinalus sordibus migravit, pur

tamen ad supernaturalem imperfecta est, ac ejusmodi gelur, aut debilas aliunde pænas persolvat; vel etiam,

nomine vix digna, utpote quæ in solà visione seu poob nefaria scelera, queis sese obstrinxit, non solùm

liùs cognitione abstractiva consistit, quæ co:ripararı ab eà penitùs excludatur, verùm etiam gravioribus addicatur suppliciis; vel denique in perpetuum ob ori

polest per creaturas , atque in amore et gaudio nalil

sali, quæ inde dimanant. Contra verò supernaturalis ginalem noxam, quà inexpiatus supremum diem obiit, ab eâdem beatitudine in perpetuum abjiciatur. De hâc proinde supernaturali felicitate, quæ in intuitiva Dei

i et boni velint et mali. Nec mirum est, quòd boni visione ac fruitione posita est; de purgatorio et in

propterea sunt boni; sed illud est mirum, quòd

etiam mali propterea sunt mali, ut sint beati. i ferno, de statu decedentium sine baptismate disseren (1) Lib. 3 de Consolat. philos. pros. 2. dum ex ordine superest, quæ totidem distinctis arti (2) Enarr. in ps. 2 n. 11.

(3) Conf. Suarez tract. de ultimo fine et beat. culis prosequemur.

disp. 15, sect. 1.

(4) Ex quibus patet bcatitudinem ex duobus consari, De supernaturali hominis beatitudine.

tum nempe re extrinsecà , in quà consistit summum

bonum, et ejusdem boni possessione, seu unione, quà Beatitudo, quæ etiam summum bonum ac ultimus nobis conjungitur; nisi enim objectum beatitudinis filiis dicitur , quamque et probi et pravi homines ve nobis uniatur, et nos quodammodò afficiat, beati nec hementer appelunt (5) definitur in genere à Boetio

esse nec dici possumus. Conf. Less. de summo Bono

1. 1, c. 1. (1) Ita S. Th. 1, 2. q. 9, a. 6 ad 3, his verbis : (6) Lib. 3 Divin. instit. c. 8, ubi decem recenset sen

Deus movet voluntatem hominis, sicui universalis tentias cum suis auctoribus. o motor ad universale objectum voluntatis, quod est

(6) L. 19 de Civ. C. 1, n. 2, ubi quomodò illa per1 bonum : et sine håc universali motione homo non mixtio facienda sit, et quibus differentiis additis lantus

potest aliquid velle. Sed homo per rationem determi sententiarum numerus emergat, ostendit clarissimè. nat se ad volendum hoc vel illud : quod est verè bo Conf. Suarez de Beat. in comm. disp. 5 sect. 1, less. i num, vel apparens bonum. )

1. c., c. 3. (2) Conf. Fortunatum à Brixia Or. Min. ref. Meta (7) Conf. Suarez 1.c. disp. 6, sect. 2, n. 10, 1.4, el phys.p.3, sect. 3, 8 60, seqq. , ubi Juculenter hoc ar sect. 3, et Less. op. c. 12 c. 1, seqq., præsertiin verò gumentum evolvit. Conf. eliam Gerdilium Saggio d'in c. 6, ubi inquirii, quis horum actuum in beatitudine struz. teolog. De Deo creatore. De mundo. Hinc ipse sit potior, visio , an amor, an gaudium, ostenditque Tullius quzst. Tusc. 1. 1, c. 23 aiebat: Sentit animus quemlibet eorum sub peculiari respectu sibi primatum ( semoveri; quod cùm sentit, illud unà sentit se vi vindicare. Visio quatenùs est perfectio physica, et reli( suâ,non alienå moveri. ,

quorum radix et fundamentum ; amor primum obtinet (3) P. 3, c. 1, n. 392, seqq.

locum, quatenùs Deum respicit ejusque bonum; gau(4) 2 Reg. 14, 14.

dium scu fruitio primas obtinet, quatenus bonum ho(5) Conf. S. August. serm. 1 in Ps. 118, n. 1, ubi minis spectatur. Dantes præclarè (Parad., cant. 30 præclarè scribit : « Si vis esse beatus, cslo immacula v. 40) has diversas sententias componit illis versibus : ilus. Illud enim omnes, hoc autem pauci volunt, sine

Luce intellectual piena d'amore. i que non pervenitur ad illud quod omnes volunt.... Amor di vero ben pien di lenzia. · Bcatum quippe esse lam magnum est bonum, ut hoc

Letizia, che trascende ogni dolciore.

ARTICULUS PRIMUS.

in clarà atque intuitivå ipsius Dci visione seu cogni smatici, leste Radulpho archiepiscopo Armachano, tione (1) sila est , ex quâ amor pariter supernaturalis eumdem errorem amplexi sunt (1). Sic porrò catholiel supernaturale gaudium profluunt. Nobis de postre cum dognia ex Scripturis in primis ostendimus. Chrimà hâc tantùm disserere in animo est , atque ut do slus, Matth. 18, 10, disertè inquit : Angeli porum in gmaticos theologos decet, posthabitis scholasticis in cælis semper vident faciem Patris mei, qui in cælis est. quisitionibus, quae fidei dogmata minimè attingunt (2). Quemadmodùm autem angelos videre Deum inde coirCùm igitur Deus intuitivè visus sit object:im super

stat, sic de hominibus idem est consequens ex eo, naturalis beatitudinis, ad quam tendimus, qualuor po quòd Maith. 22, 30, de iisdem affirmet ipsemel Chriiissimùm sunt à nobis constabilienda , quæ totidem fi stus: Erunt sicut angeli Dei in cælo, seu, ut Luc. 20, 36, dei nostræ articulos constituunt. Ac lo quidem beatos apertiùs adhuc dicitur : Æquales angelis sunt. Visuperno lumine illustratos Deum ipsum immediatè ac debunt igitur et ipsi faciem Dei. Hoc pariter palam intuitivè videre ; 2° nec tamen ipsum comprehendere; confirmat Apostolus, dùm ait : Videmus nunc per spe3' pro diverso meritorum gradu Deum eosdem inæ culum in ænigmate; tunc autem facie ad faciem. Nunc quali modo videre; 4 demàm divinam hanc beatifi cognosio ex parte; tunc autem cognoscam sicul et cognicam visionem ad futuram usque corporum nostrorum lus sum. Quod de perfectâ cognitione et manifestà resurrectionem minime esse differendam.

dici patet , quùm illi ea opponatur, quæ est adum

brata et per ænigmata alienamque speciem objicitur. PROPOSITIO PRIMA.-.Beati in patrià supernaturaliter Dei

Sic illud Joannis evidentissimè hoc declarat. Scimus essentiar intuulivé videni.

quia cùm apparuerit , similes ei erimus, quoniam videbi Hunc fidei articulum definivit concil. Florentinum, mus eum , sicut est. Porrò nisi Dei essentiam ac nalu quod sess. 26, in decreto unionis statuit animas per ram clarè et manifesté intucamur, non eum videbimus sectè puras in cælum mox recipi, et intueri clarè ipsum sicuti est. Ergo. Idem dogma constanter Patres tradiDeun trinum el unum sicuti est (3) ; quod priùs præ derunt, quos longo agmine profert Petavius. Nos unum sliterat Benedictus XII (4). Dixi in propositione cnun vel alterum ex Græcis ac Latinis laudabimus , ne in lialà supernaturaliter , ui sic excluderem errorem hac re, quæ non ampliùs in controversiam cadit , Beguardorum et Beguinarum docentium scc. 14, na longiores simus. S. Irenæus itaque: « Quemadmodum, Luraliter Deum ab intellectu creato videri posse , et ( inquit , videntes lumen intra lumen sunt, et claritaanımam non indigere lumine gloriæ ipsam elevante ad i tem ejus percipiunt, sic et qui vident Deum, intra videndum Deum , ut refertur in Clementina Ad rostrum « Deum sunt, percipientes ejus claritatem. Vivificat de hæreticis (5). Beguardis præiverant in hoc errore ( autem eos claritas; percipiunt ergo vilam, qui vident Eunomiani , qui, teste Theodoreto, non solùm Deum (Deum. » S. autem Cyprianus : « Quæ erit gloria , exnaturali virtute ac perspicuè videri, sed comprehendi o clamat, el quanta lätilia admilli ut Deum videas (2)»! pusse ab humano intelleclu incredibili audacià autu Jlis adjicimus S. Augustinum, qui : « Homo, inquit, icârunt (6). Adstruitur verò thesis adversùs Palamitas « Dei faciem videre non potest. Angeli autem etiam contendentes Deum à beatis minimè videri , prout in i minimorum in Ecclesià semper vident facicm Dei ; sc est, seu in suâ essentia , nec supernaturaliter, i et nunc in speculo videmus et in ænigmate, tunc 59d tantùm abstractive (7). F.ecentiores Armeni schi-.

mine conspici possit. At enim quod Palamilarum (1) Dixi seu cognitione, exploratum enim est nomen stuporem magis magisque ostendit, illud est, quod visionis hic sumi in sensu Translato pro cognitione, effutiebant, se ad certum corporis habitum conformaquam per intellectum adipiscimur.

los mirifica quædam cernere. Cùm cnim ad pectus , (2) De his quæstionibus consuli possunt inter cæte vel umbilicum caput ac mentum admovissent, el ocuros Suarez et Less. op. cit.

los contorsissent, suppresso spiritu, mirabilem se Conf. Acta Conc. Harduini t. 9, col. 986. lucem intueri , et inexplcbili voluntate aflici dicebant;

In extrav. Benedictus Deus apud Raynaldum ad imò affirmabant lumen istud conspiciendum etiam ocuaun. 1334.

lis corporeis verum illud esse lumen, quo Deus induitur. (5) Corr. Coll. COLG. Labb. lom. 11, pag. 2, col. Conf. Petav. de Deo lib. 1, capp. 12 et 13, tum lib. 1506.

7, c. 7, § 8, ubi ejusmodi Palamitas acerrimè vel(6) Lib. 4 Hæret. fab. c. 3, ubi refert Eunomium licat. Hujus erroris nebula veluti tinctum sese exhiausum esse dicere e se nihil ex rebus divinis ignorare, bet , nempe quoad lucem illam Thaboriticam, de quâ

sed ipsam Dei essentiam exactè se nôsse, eamdem paulò ante, vel ipse Leo Allatius in op. de Eccles. « que de Deo notitiam habere, quam Deus habet de occid. et orient. perpet. consens. lib. 2, c. 17, col. « se ips0, και ώς ουδέν των θείων ήγνόησεν, αλλά και αυτήν 837, edit. Colon. agripp. 1648. Cùmque ob id laudatus ακριβώς επίσταται του θεού την ουσίαν , και την αυτήν έχει fuisset à Beausobre , Hist. crit. de Manich. liv. 3, ch. περί του Θεού γνώσιν, ήν αυτός έχει περί εαυτού ο Θεός. Εa 1, p. 470, vehementius propterea vapulat à Trevoldem scribit S. Epiphan. hær. 76, p. 989, ed. Pet. tiensibus an. 1736, art. 1, p. 14, his verbis : « Léon

(7) Hujus erroris apud Græcos schismaticos vindex « Allatius, Grec, de cette espèce de prétendus savants el propugnator acerrimus exstitit Gregorius Palamus qui ont beaucoup lu et n'ont jamais su lire. Admiranovæ illius factionis coryphæus, quæ Palamitarum no leur des Grecs modernes, Allatius, sans principes de men ab ipso nacta est. Inter stultiora Palamitarum ( philosophie ni de théologie, elc.,) quæ nimis forplacita illud erat, quòd affirmabant lucem quamdam tasse acerbe dicia mihi videntur, habita præseriim esse increatam, et oculis conspiciendam velui manan ratione hominis, qui se ab schismate ad unitatem tem ex Deo fulgorem , qualem in Thabore viderunt Ecclesiæ catholicæ recepit, et mulligena eruditione apostoli ; cujus adspectu gaudent beati in cælo : in excelluit. eoque spectaculo velut in summâ felicitate aciquic (1) Lib. 14, De quæstionibus Armen., c. 1. scant : quod natura ipsa Dei , qualis in se est, à ne (2) Ep. 56, ed Naur.

i autem facie ad faciem , quando de hominibus in dum, nego. Cùm Græcus textus illud angclorum de. angelos profecerimus (1)). Quze perspicua sunt aded, siderium referat non ad Spiritum sanctum, sed ad ut interpretatione non egeant.

mysteria , de quibus Petrus ibidem locutus erat dicens Difficultates.

in quæ. Deinde quia, ut animadvertit S. Gregorius 1. Obj. : In sensu minùs proprio accipiend. Scriptu- Magnus, angeli desiderant prospicere desiderio excluræ sunt, dùm videntur intuitivam Dei visionem ad dente fastidium , non autem desiderio excludente struere ; quod duplici ex capite eruitur : 1° ex analo presentiam et fruitionem. «Et desiderant igitur,inquit, già , cùm sæpo exhibeant sanctos vet. Test. Deum ( sine labore, quia desiderium satietas comitatur ; conspexisse facie ad faciem , ut Jacob Gen. 32, 30, i et satiantur sine fastidio, quia ipsa satietas ex deet Moysem Exod. 33, 11, et alibi , quin tamen ipsius ( siderio semper accenditur (1) ». Ad tertiuni, nego. Dei esscntiam viderint, neque Catholici id contendunt; Cùm diversa materia substrata eumdem sensum miet insuper ex omnimodå invisibilitale , quæ ex iisdem nimè patiatur. Nam neque divinâ omnipotentià fieri Scripturis Deo vindicatur; sic Apost. 1, Timoth. 1, potest , ut intellectus finitus comprehendat adäquatè 17, inquit : Regi seculorum immortali , INVISIBILI ; Et objectum infinitum, cujusmodi Deus est; contra verò clariùs adhuc, ib. 6, 16: Qui.... lucem inhabitat inac nulla invenitur repugnantia in eo, quòd Deus se cessibilem , quem nullus hominum rillit, SED NEC VIDERE videndum præbeat beatis auxilio præsertim , ut inPOTEST. Quibus consonat dictum Joannis 1 , 18: Deum feriùs dicemus, suffultis, quod lumen gloriae vulgò nemo vidit unquàm. 2 Sanè nec ipsi angeli Deum in dicitur. Diverso propterea sensu Deus invisibilis et tuentur dicente Petro 1, ep. 1, 12 : In quem (Spiritum incomprehensibilis prædicatur. sanclum) DESIDERANT angeli prospicere. 3° Eodem pro

II. Obj. : Sancti Patres Ambrosius, Hieronymus, pterea sensu Deus invisibilis dicitur, quo incomprehen- plerique Græci, præsertim S. Joan. Chrysost. et Theosibilis prædicatur; quùm verò incomprehensibilis Deus doretus apertè negant divinam naluram unquàm fuisse reipsà sit, sic et est invisibilis. Ergo. — Resp. : Nego

visam sive ab hominibus sive ab angelis. Satis sit ant. Neque inprimis id eruitur ex analogiả : quan S. Joan. Chrysost. verba proferre , quæ Hom. 15 in quàm enim demus prolata testimonia de visione im Joan. leguntur: Id quod est Deus , inquit , non modò propriè dictà esse accipienda, prout alia Scriptura- prophelæ , sed nec angeli nec archangeli vident... creata rum loca declarant et communis interpretatio fert (2), quippe nalura quomodò increatum videre possit.—Resp.: non tamen inde consequitur , eodem sensu esse intel Nego ant. Ad prob. dist. : Patres apertè negant diligenda , quæ protulimus , tum quia antithesis in his vinam naturam unquàm fuisse visam visione compreinstituitur inter visionem abstractivam, quam vocant, hensivà, concedo ; intuitiva, nego. Id constat ex fine et intuitivam, quæ in aliis non habetur; tum quia quem sibi proponebant, impugnandi scilicet Anomzos. alià ratione ab eå, ac adversarii contendunt, hæc Et re quidem verå de intuitivå Dei visione hæc habet eadem loca exposuit universa antiquitas et perpetuus S. Joan. Chrysostomus , que planè decretoria sunt: Ecclesiæ consensus retinuit. Non ex altero , ex om Quid dicetur, quando ipsa rerum veritas aderit! nimodå nempe invisibilitate , quæ Deo vindicatur ,

Quando, apertis regiis ædibus, ipsum regem conut iidem autumant. Quod ut intelligatur , animadver ( spicere licebit , non ultra in ænigmate , neque per lendum est, quatuor modis juxta Ecclesiæ Patres ( speculum , sed facie ad faciem; nec ultra per fidem, Deum invisibilem à Scripturis perhiberi ; 1° oculis sed per speciem ? , In objecto verò loco non exclucorporeis ; 2° in präsentis vitæ conditione ; 39 solius

dere S. doctorem nisi perfectam comprehensionem, naturæ viribus ; 4° interdùm dicitur invisibilis ex evincunt verba immediatè sequentia ; subdit enim : hoc, quòd est incomprehensibilis. Quibus positis,

Quantam Pater habet de Filio (2). De eâdem visione dico Apostolum in duobus objectis locis vel de vi comprehensivå ju.cta naturæ suæ proprietatem palam sione, quæ per oculos corporeos haberi posset, vel de loquitur S. Hieronymus , vel, ut ait S. Augustinus, visione per naturæ vires comparandâ esse intelli

negat videri posse Deum oculo corporeo , quia tunc gendum , nisi ipsum sibi non constare velimus. Hinc

mente cernitur , cùm invisibilis (terrenis his oculis ) S. Augustinus cp. 148, verba illa enarrans regi se

creditur. En quomodò S. Hieronymus apertè tradat culorum , etc. , ait: Invisibili autem non in secula se

dogma catholicum : « Homo igitur Dei faciem videre culorum , sed tantùm in hoc seculo. Sic textus S. Joannis i non potest. Angeli autem etiam minimorum in Ecud statum præsertis vitæ referendus est (3). Ad secun

( clesià semper vident faciem Dei. Et nunc in speculo

i videmus , tunc autem facie ad faciem , quando de (1) Ep. 148 , al. 111, n. 7, referens verba S. Hieronymi. Tum tract. 21 in Joan. n. 14, 15.

( hominibus in angelos profecerimus, et poluerimus (2) Etcnim hoc nobis est certum ac declaratum ex

( cum Apostolo dicere: Nos autem omnes revelatâ facie Osca 12,3, ubi dc Jacob, qui tamen Deum vidisse gloriam Dei speculantes irr camdem imaginem transperbibetur, dicitur : In fortitudine suâ direclus est

( formamur à gloriâ in gloriam, quasi à Domini spiricum ANGELO , et invaluit ad ANGELUM et confortalus est. Ad_Moysen verò quod spectat, jam illi dixerat Deus : Faciem meam non videbis. Conf. Calmet in Exod. (1) Lib. 18 moral., n. 91. 1. c. Conf. etiam S. August. ep. cit. ubi susiùs de hoc (2) Τοσαύτην όσην ο πατήρ έχει περί του παιδός. Paulo argumento scribit.

ante jam pariter dixerat: Nemo sic novit ui Filius, (3) Corf. Tolet. in l. 1. Annot. 54 necnon Maldonat. outws oùdeis oidev s ó viós. Conf. Witasse Tract. de Deo, qui diversas exhibent hujus loci interpretationes. t. 2, quest. 11 art. 2 sec. 2.

i lu (1). » De câdein pariter visione comprehensivå est id definire. Disceptant non parùm inter se theologi in intelligendus S. Ambrosius, ubi videtur in Comment. in ejus naturâ determinandå. Juxta Thomislas est qua$. Lucam negare Deum tum ab hominibus tum ab litas quædam creata ad modum habitûs animæ beatæ angelis conspici ; prosequitur enim ib. dicens : « Ideò inhærens. Juxta Scotistas est charitas ipsa, quảcum « Deum nemo vidit unquàm , quia eam, quæ in Deo justi deceilunt et cujus ope consortes fiunt divinæ na« habitat , plenitudinem divinitatis nemo conspexit ,

lure. Si Thomassinum audiamus ipsa est Spiritùs o nemo mente aut oculis comprehendit (2). )

Sancti hypostasis beatorum mentem intimè colluSic Patres reliqui, præsertim Græci, sunt intelligendi strans; si Petavium, est Deus ipse animæ bealæ conin iis quæ facessere videntur aliquam difficultalem; si junctus. Ex fidei principiis nihil de co liquidò constat : qui verò sunt quorum dicta emolliri non possint, velut cujusmodi propterca sit, tunc planè noverimus, cùin singulares et à communi cæterorum, imò et ipsius Ec divinå sospitante gratià, ad beatitudinem illam nobis clesiæ sensu discrepantes, eâ quâ par est reverentia

pervenire contigerit (1). sunt deserendi (3).

PROPOSITIO II. - Beati supernaturaliter Dcum nec condIII. Obj. : Huic intuitivæ Dei visioni obstant 1° fini

prehendunt nec comprehendere possunt. tä сreaturæ conditio, quæ objectum infinitum, cujus De fide est ut ex concil. Lat. IV, cap. firmiler conmodi Deus est, attingere nequit; 2° nalura diversitas,

stat, ubi : Credimus, inquiunt Patres, quòd sit Deus inunde fit, ut impares simus ad naturam divinam con

comprehensibilis. Priusquàm verò eam adstruimus, spiciendam, quæ in alio prorsùs ordine est. Hinc eâ

animadvertendum est diversâ ratione à veleribus Paratione, quâ oculus corporeus objecta spiritualia, e. tribus et recentioribus theologis ejusmodi incompreg. angelos videre nequit, sic mens nostra Deum, ut in

hensilitatem exponi. Veteres enim, ut ostendit Petase est, non polest conspicere, qui immenso intervallo

vius (2), ad comprehensionem requirebant æqualitaejus excedit facultatem. Nec enim datur ulla proportio

tem objectivam et intentionalem cognoscentis et rei inter facultates nostras et Deum. Ergo.— Resp. : Nego

cognitæ, adeò ut ex istorum sensu comprehensio sit ant. : Neque enim obstat primum : cùm nos minimè

potiùs repræsentatitia quàm essentialis, quæ consistat contendamus crcaturam finitam Deum attingere modo

in plenâ et adequatà objecti cogniti perceptione, que infinito, ut præsertur, sed modo finito ac limitato, ut

totum illud perfectè contineat, ac veluti exhauriat ita, creaturam decet, alioquin neque abstractivam de Deo

ut nihil rei cognitæ lateat cognoscentem. Plcnam aucognitionem haberemus. Sed neque alterum obstat,

tem hanc notitiam tum reiipsius esse oportere secundùm quia etsi impares simus pro naturæ nostræ in se spe

se, ac substantiam suam (formalem vocant), tum eorum ctatæ conditione ad naturam divinam conspiciendam,

omnium, quæ in illius polentiâ continentur, quod emiut in se est, ad id tamen pervenire possumus suffulti

nenter inesse dicitur (3). Recentiores verò theologi de-. atque adjuti peculiari illo auxilio, quo mens roborata capax efficitur ejusmodi visionis : non aliter quàm di

(1) « Quale autem sit necessarium illud auxilium, vinâ gratià in præscnti seculo instructi opera superna ( inquit Petavius I. c., c. 8, 84, sive lumen gloriæ, quo turalis ordinis et meritoria vitæ æternæ præstare pos

( ad Deum videndum natura fulcitur, nemo liquidò

« demonstravit; minimè omnium efficientis quoddam sumus, ad quæ lamen ex nobis ipsis profectò assur

(genus esse causæ, ac velut habitum, et ouvepes, sive gere minimè valemus. Atque hinc responsio patet ad i facultatem actuosam : quod passim in scholis percomparationem institutam inter oculos corporeos quoad

( crebuit. Imò verò si ex iis, quæ palam el apertė siobjecta spiritualia, et mentem nostram quoad Deum,

(gnificârunt (veteres), conjecturam de eo facere vo

e lumus, cujusmodi lumen illud sit; magis erit ut ad maximè quòd comparatio claudicet intcr oculos et c objectam intelligentiæ, ac visioni rem illud referamentem. Oculi enim corporei nonnisi sensibilia pro

( mus, quàm ad efficientem visionis potentiam. Quemobjecto haberc possunt, mens vero remotè saltem, ut

( admodùm externa lux illa, quà illustrata corpora

( cernuntur oculis corporis, ad subjectiva visui cololoquuntur scholæ, ad Deum videndum potentiam ha ( rata potiùs corpora, quàm ad videndi sensum perbet, quæ proxima efficitur seu idonea per luminis glo ( tinet, et in objecti, ut loqui solent, censu, apparaturiæ adjumentum, ut de gratiæ auxilio dictum est. Sic que numeratur, non ipsius videndi facultatis. · Quod nulla datur inter Deum et facultates nostras proportio

deinceps, allatis in medium pluribus veterum testimo

niis, ostendere pergit. Thomassini sententia, quod ad entitatis ut vocani, concedo; nulla datur proportio ha rem ipsam spectat, cum hâc Petavii convenit. bitudinis; nego. Aliàs nec possemus nobis Dei absıra (2) De Deo l. 7, c. 3, ubi monet comprehensionem ctivè cogniti ideam et certitudinem comparare. Si quis

Lalinis idem esse ac Græcis votadryer, quæ vox à

20.). pávely profluit ac propriè idem significat ac assemodò quærat, quid tandem sit lumen gloriæ, quo illu qui vel attingerc, id præsertim, quod vehementer ass!rati Dcum beati vident, respondeo dificile nobis esse sequi conati sumus. Hinc ad animum translata dictio

obscuræ, et hactenus occultæ ac diù quæsitæ rei cer(1) Comm. in cap. 1 Isai. in v. 10, quæ verba supe tam perceptionem significat. Qui deinde cap. scq. lariùs vidimus ab Augustino relali.

lem fuisse veterum mentem, cùm loquuntur de incomExpos. in Luc. I. 1, n. 25.

prehensibilitate Dei, luculentissimè ostendit. (3) Conf. Petav. de Deo lib. 8, c. 6. Ex his digno (3) Hoc itaque intercedit discrimen inter veterum scimus necessitatem vivi ac infallibilis jugiter magisterii Pairum et Scholasticorum recentiorum sententiam Ecclesiæ, quæ per anfractus, ut ila loquar, senientia circa incomprehensibilitatis notionem, quod veleres rum lutò semper nos ducat.

ad comprehensionem non requirerent, nisi adæquatam De Theodoreto, cujus non pauca obscurè dicta ha rei notitiam tum ejus, quod formalilet eidem inesse bentur ob hæresin Anomxorum, quæ in suâ diocesi dicitur, tum ejus, quod eminenter, ut nos loquimur, Cyrosi grassahatur, conf. Witasse I. c.

aut virtualiter in eà includitur. Scholastici aulem robe

$7

[ocr errors]

TH. YII.

« VorigeDoorgaan »