Pagina-afbeeldingen
PDF
ePub

beriatenu illam indifferentiæ, quam in homine lapso i non requiritur libertas à necessitate, sed suflicit liCatholici wentur (1)

e bertas à coactionc, , tanquàm hæretica proscripta fuit Verùm incredulis istiusmodi dimissis , quùm Janse ab Innocentio X (1). Jansenio præiverat Baius, cujus niste planè conveniant cum antiquo Protestantium propositio 39 : «Quod voluntariè fit, etiamsi necessariò systemate circa justitiam originalem homini debitam, « fiat, liberè Lamen fit,, pariter damnata est à Grccirca originalis noxæ naturam et inductam inde tota gorio XIII, aliisque romanis pontificibus (2). lem ac essentialem hominis lapsi corruptionem, eadem Ne verborum ambagibus implicemur, juverit paucis ac priores Protestantes mutatis vocibus colligunt con perstringere ad majorem dicendorum perspicuitatem, sectaria tum circa concupiscentiam, quam et ipsi pec quæ à theologis ac philosophis probatis traduntur circa

libertatis naturam. catum propriè tale vocant, tum circa infidelium virtutes, quas pariter dicunt fuisse ac esse totidem vitia I. Libertas, prout hìc eam accipimus, definiri potest aliaque ejusmodi, tum præcipuè circa libertatis amis facultas eligendi. Hæc definitio universalis est, et comsionem ejusque in homine lapso naturam. Quod attinet petit omni enti libero, Deo, angelis, homini. Complead reliqua doctrinæ capita, id suo loco expendemus : ctitur præterea tum libertatem, quæ dicitur exerciti, hic discutiendam suscipimus eorum doctrinam circa tum eam quæ dicitur executionis. Excludit denique omhominis lapsi libertatem. Duplex porrò est circa hanc nem necessitatem tum intrinsecam tum cxtrinsecam, doctrinam præcipuus Jansenistarum error; alter ver veramque libertatis naturam exprimit variasque ejus satur circa naturam istius libertatis, quæ non requirit specics. Sanè Deus hujusmodi facultate ulitur in omnisi immunitatem à coactione, non autem à necessitate, nibus suis operationibus, quæ ad extra dicuntur : liut homo in statu naturæ lapsæ possit mereri vel de

berrimè enim eligit inter duos vel plures terminos mereri; alter circa existentiam libertatis indifferentiæ,

contradictorios, inter duos vel plures diversos potest quam penitùs per originale peccatum sublatam fuisse eligere vel non eligere. In quo verò ejus libcrtas à liautumant. Adversùs quos errores sit

bertate tum angelorum tum hominurn differat, mox

dicemus. Complectilur eadem definitio, ut diximus, PROPOSITIO PRIMA. Ad merendum vel denierendum in

lum libertatem exercitü, tum executionis. Voco porrò statu naturæ lapsæ non sufficit libertas à coactione,

libertatem exercitii imperium ipsum immediatuin vo sed illa præterea requiritur, quæ dicitur à neces

luntatis, seu actum ipsum intimum volendi; libertasitale.

tem verò executionis, actus dico imperatos à voluntate Hæc propositio de fide est. Etenim contradictoria

et externos, cujusmodi essent, surgere, ambulare, cic. propositio 3 Jansenii, quæ his verbis concipitur : « Ad

Prior libertas liabet pro objecto aclus internos voluni merendum vel demerendum in stalu nature lapsze

talis, posterior actus etiam, ut diximus, exteriores. Jam

verò libertatis notio propriè dicta non cadit in illavi, tract. de Deo nomina retinent Dei, Trinitatis , Salvatoris seu Redemptoris, Messiæ, etc., eodem tempore

quam diximus exccutionis, sed in illam, quam vocaw. quo omnem Dei, Trinitatis, etc., notionem atque exi mus exercitii, el hiec est, quæ dicitur facultas eligendi, stentiam rejiciunt ac evertunt. Nec mirum, siquidem quæque à Latinis optimè dicitur optio, à Græcis apogifratres omnes sunt ex eâdem familià, qui, mutato no

ρεσις

sive electio (3). Porrò eligere, si sermo sit de actimine atque habitu, impietatem profitentur. Rationalislæ velamine biblico obducti, cæteri extra omnem

bus interioribus voluntatis, idem valet ac velle inter ambagem aut pallio philosophico obvoluti.

duas aut plures res unam, quam in adjunctis in qui(1) Sic loquitur Baur apud Mohler p. 81 : «Cum li

bus quispiam vuit, possit nolle; aut nolle unam aut « bero arbitrio, quamcumquc demùm ejusdem notioi bem nobis eslinganius, connectitur pelagianismus in

plures res , quas in iis adjunctis seu circumstanus ( tolâ suâ extensione. Quid aliud enim liberi arbitrii in quibus reperitur, possit velle, aut contra. Liberlati « nomine designatur (quin velimus ei subjicere notio executionis opponitur violenlia seu coaclio, ut cùm quis • nem prorsùs arbitrariam), nisi facultas se determia nandi pari modo ad unum vel ad alterum, ideòque

impeditur vel cogitur ad aliquid faciendum, vel omiti tam ad bonum quàm ad malum ? Est igitur sine sen

lendum contra suam voluntatem seu voluntatis impe( su atque contradictorium affirmare, quod præter li rium. Libertati cxercitii opponitur necessitas, quæ sc

berum arbitrium detur qu:edam præponderans ten cum trahit impossibilitatem opposili, ita ut quis ita « dentia sensibilis, que semper inflectat solùm ad al« lerutram partem, perinde ac libra, cujus ambæ lan

determinetur, ut non possit non velle quod vult, aut ( ces nisi æquales sint, atque ila dispositæ, ut æqui non possit nolle quod non vult. Fieri auiem polest

librium post nutantem aliquem motum restituatur, ut aliquis fruatur libertate executionis, non autem li1 nihil est, quod fini suo suoque conceptui respon« deat; multò minùs potest justa idea cum libero ar (1) In bullâ Cum occasione. « bitrio componi, nisi sumatur velut totalis indifferen (2) Mala Jansenii fides hinc eruitur, qui cim opliinè 1 tia passiva ac velut æquilibrium. Quævis inflexio er nôsset tuin istum tum cæteros errores Baii, quos ipse " ga alterutram partem destruere non debet possibili revocavil in suo Augustino jamdiù fuisse à Romanis

lalem præcipitandi singulis momentis in oppositam pontificibus, seu à sanctå Sede proscriplos, atlamchi

partem, quia libertas utpole electionis facultas non inoriens in extremis tabulis protestatus esi se ac liI admittit gradualem differentiam, nullam vacillatio brum suum Sedi apostolice humillimè ila suljicere, i nem inter plus et minus. Hic solummodò punctum ut quidquid ipsa decreverit, ratum habere voluerit. ( quæstionis sistit, an adsit necne. Qui eam in sensu Sed Conf. op. Projet de Bourg-Fontaine ubi omnia

lotali non habet, prorsùs non habet. , Ast vehemen Hæc impiciatis mysteria in apertam lucem proseter errat hic auctor lam circa Germanam libertatis, runtur. tum circa ver?... Pelagianismi doctrinam, ut partim (5) llinc illud : « Optio h:rc tua est; uti am larun vis ex dictis, partim cx dicendis planius fici.

i conditionem, accipc. o

quos cadet

bertate cxcrcitii, ct contra, ul fruatur libertate exer non autem in Deum, qui nunquam deliberal, utpole citii, quin polleat libertate executionis (1). Eleccio qui omnia uno actu videl. duos saltem requirit terminos comparationis : alioquin Ex dictis jam colligitur 1° non esse permiscendain non daretur facultas eligendi aut optio, si non possil libertatem exccutionis, qux etiam libcrlas consequens quis nisi unum determinatè prosequi aut aversari. Hinc nuncupatur, cum libertate exercitii, quæ etiam dicitur nemo dixerit liberum hominem in prosequcndo felici antecedens, el à quâ prior illa pendet. 2° Non esse con talem in genere, aut beatos in amando Deum, quia in fundendam voluntatem cum libertate, quia actus potest his non dantur termini comparationis , in

esse maximè voluntarius, quin sit liber. 3° Nullam da.ri electio. Termini autcm comparationis multiplices sunt. libertatem, ubi non datur locus electioni, nec ullam Tales esse possunt duo vel plura contradictoria, e. g., dari electionem , ubi duo sallem non habeantur teramare vel ab amando abstinere: tunc exurgit ea liber mini comparationis, in quorum alterutrum cadere postatis species, quæ dicitur contradictionis ; interdum sit electio, ac dici nequeat: optio hæc lua est; utram hatermini comparationis possunt esse duo non solùm rum velis conditionem, eam sumas. 4° Naturam libertacontradictoria, sed etiam contraria, ut amare el odisse; tis, de qua loquimur, propriè consistere in antecedenti in hoc casu ea libertatis species habetur, que dicitur immunitate à quacumque internå necessitate, sive contrarielalis; demùm ejusmodi termini possunt esse physica sive moralis, aut alio quocuinque nomine voceres inter se solùm diversæ, e. g., scribere vel legere, tur, quà tollatur indifferentia ad clectionem inter duos ex his profluit libertatis species illa, quæ specificatio aut plures terminos, sive oppositos, sive diversos, etsi nis aut disparitatis nomen habet.

præterea de homine in præsenti statu sermo sit, inter In Deo et in beatis non invenitur libertas contra

icrminos sibi contrarios. Hinc est quòd libertatis indisrictalis, quà, possit eligi inter bonum et malum. In ferentiæ et arbitrii eliam nuncupetur, per quam homo hominibus verò unà cum cæteris libertatis speciebus

verè dicitur, et est dominus suarum actionum. et hæc reperitur, quc oritur ab finità humanâ natura, II. Ad intelligentiam veterum auctorum, quorum liim ex parte intellectùs, lum ex parle volun

auctoritate pessimè Jansenistæ abutuntur, animadverLiitis.

tisse pariter juverit 1° vetcres passim voluntarium ct Libertatis enim radix, ut observal S. Thomas (2), spontaneum pro libero usurpare (1); 2° vocabula volunest voluntas sicul subjectum , sed sicut causa est ratio , ex latis et libertatis vicissim sumcre (2); 30 sæpè confunhoc enim voluntas liberè potest ad diversa fieri, quia ralio dere necessitatem cum coactione, vi atque violentià; polest habere diversas acceptiones boni. Animadvertit

4° interdum etiam libertatem naturalem cum libertate przlerea ib. S. doctor, actus voluntatis et rationis su

morali ; idem dicas de servitute (3). Quæ si, ut par est, pra sc invicem fieri posse, seu mutuam dari actionen ob oculos habeantur, omnia disjicientur, quc ad provoluntatis in rationem et vicissim rationis in volunta

priam communiendam sententiam seu hæresim advertem; quatenùs voluntas potest applicare rationem ad

sarii proferunt, ut ex dicendis patebit. consideranda motiva electionis intcr diversos termi

His ilaque dclibatis facilè sic jam assertam proposihos, seu ad deliberandum, et ratio movere polest vo Lionem adstruimus et vindicamus : etiam in stalu naJuntatem ad eligendum. Hæc autem deliberatio rursùm turie lapsæ ad merendum vel demerendum, non sufin creaturas tantùm cadit, utpole finitas et limitatas, ficit libertas à coactione, sed præterea requiritur liber

tas à necessitate, si hæc necessitas etiam in hoc statu (1) Qui inclusus, e. g., aut vinctus est, etsi maximè

omnis meriti ac demeriti rationem prorsùs collit ac velit, non potest vel foràs exire aut loco moveri, in

destruit. Atqui. quo dctinetur. In interiori proinde animi motu liber est, asl impeditur ejusdem liberæ voluntatis executio Minor autem constat I. ex iis omnibus Scripturæ loextrinsecùs ; ita etiam si superior aliqua intelligentia cis, in quibus acciones humanæ meritoriæ aut demeriila possct in interiora organa agere, ut intimos ani

toriæ illi tantùm electioni adscribuntur aut imputantur, morum motus impediret, ac proinde impediretur brachium aut manus, ne se allollerent, non daretur liber per quam homo dominus dicitur, et est suarum actiolas executionis. Vis itaque seu violentia opponitur num. Talia sunt Deut. 30, 19: Testes invoco hodiè cælum libertati executionis. At non potesį opponi libertati

et terram, quòd proposuerim vobis vitam et mortem, beexercitii : in lioc enim haberetur terminorum pugna; cogerer enim actualiter nolle quod volo, aut velle quod

nedictionem et maledictionem. Elige ergo vilan, ul et lut nolo, in quo habetur manifesta contradictio : hinc ne vivas et semen tuum. 1 Cor. 7, 37, de virginibus sic que Deus ipse polest violentiam inferre voluntati, ut

loquitur Apostolus : Qui statuit in corde suo firmus non docet S. Th. 1-2, q.6, art. 4, ad 1.: Deus qui est poten

habens necessitatem, POTESTATEM AUTEM HABENS SUÆ vo lior quàm voluntas humana, potest voluntatem humanam movere... Sed si hoc esset per violentiam, jam non esset LUNTATIS, et hoc judicavit in corde suo, servare virginem cum actu voluntatis : nec ipsa voluntas moveretur, sed ali suam, benè facit, et alibi passim. Talia præterea sunt quid contra voluntatem. Contra verò simplex necessitas

illa omnia, quæ continent præcepta , exhortationes, non opponitur libertati executionis, sive physica sit sive moralis. Si detur quispiam, qui toto vile suz

consilia. Sic Exodi 20,3, seqq. : Non habebis deos alietempore facial quod vult, et delur eodem tempore, nos... non assumes nomen Dei lui frustra, etc. Talia dequod in omni casu particulari ipse non posset aliter operari, si vellet. Iste semper necessariò cogeretur (1) Ila S. Augustinus non semel dicit liberè Deum perlicere suas particulares volitiones, neque unquàm vivere, quamvis maximè necessarium sil eum vivere. liber essel , etsi suam semper voluntatem exeque Conf. Petav. lib. 3 de Opis., c. 6 et c. 12.

(2) Conf. Petav., ib. c. 7. (2) 1 2. q. 17, art. 1, ad 2.

(3) Ibidem

retur.

mům sunt ea testimonia, in quibus Deus aliquid homi ( ad volendum, toilitur deliberatio, ex:orlalio, poraba nibus promittit sub eâ conditione, si voluerint; Matth. 19, ( ceplum et punitio, laus atque viluperium, circa que 18 : Si vis ad vitam ingredi, serva mandata. Si vis perfe ( moralis philosophia consistit (1). 1 Ergo ex S. duclus esse, etc. Quæ omnia aliaque ejusdem generis multa ctore 1° libera non est voluntas, quæ ex nccessilale plenam electionem seu optionem ad merendum vel de movetur, etsi nulla interveniat coactio; 2° sententia merendum etiam in præsenti rerum ordine apertè vel de quæ id adstruit hærelica est, utpote fidei contraria; clarant vel supponunt (1). Constat II. eadem minor, 3° germanæ morum philosophix adversalur , cùm ex testimoniis Patrum, qui humanx libertatis naturam præcidat omnes radices et principia inoralitatis, conin præsenti statu in hoc positam affirmant, quòd homo siliisque, adhortationibus, præceptis, punitioni, laudi immunis per eam sit à quâvis intimò necessitate; hæc ac vituperio aditum intercludat. testimonia copiosissimè, ut solet, collegit Pelavius (2). Constat III, ex ipså ratione: 1° Etenim semel con. Nos unum aut alterum lantùm promemus. S. Hierony stituto principio de voluntate ineluctabili atque antemus : « Liberi, inquit, arbitrii nos condidit Deus, nec cedente necessitate ad aliquid abreptå, tota moralitatis e ad virtutes, nec ad vitia necessitate trahimur. Alio ratio destruitur: ideò enim morales actiones nostra « quin ubi necessitas, ncc corona est (3). » Quam Hie dicuntur, tum quòd morum regulis congruant aut adronymi sententiam cùm protulisset S. Augustinus, versentur, tum præcipuè quòd carum imperio ac dieam maximè probat his verbis : Quis non agnoscat? sciplinæ subjiciantur, seu ab iis dirigantur : Incipit quis non toto corde suscipiat? quis aliter conditam hu

genus morum, inquit S. Thomas , ubi primum donimanam neget esse naturam (4)? Qui præterea in libro nium voluntatis invenitur (2). Atqui id , ad quod in: de duabus Animabus contra Manichæos inter cætera ternå ducimur necessitate, à morum regulis dirigi nehæc habet : « Quamobrem illæ animæ, quidquid fa- quit. Ergo. 2° Ex eodem S. doctore prima lotius meriti

ciunt, si natura, non voluntate faciunt; id est, si li radix in eo posita est, ut aliquid ex iis tribuendo, quie i bero et ad faciendum et ad non faciendum motu animi in dominatu habemus, quoddam nobis jus comparei carent... peccatum earum tenere non possumus (5). ” mus, ut quidpiam de alienis accipiamus : « Per actum Quid est autem liber ad faciendum vel ad non facien proprium , inquit, quis mereri non potest, nisi sit dum animi motus, nisi vis electiva, nisi optio ? Adeò i dominus sui actûs. Sic enim suum actum quasi preverò certum hoc erat S. Augustino, ut ibid. contrarium . tium pro præmio dare potcst (3). .. Atqui actuum , asserere, peccare nempe posse quempiam absque ejus quos non vis electiva eliciat, sed necessitas quamvis modi electione seu libero animi motu, iniquitatis, insa placila à nobis extorqueat, propriè domini non sumus. niæ et magni deliramenti damnet (6). Cætera testimo Ergo frustra eos quasi pretium pro præmio offerreaia recolantur apud cit. auctores.

mus. 3° Ea insita est omnibus libertatis notio, ut doCùm verò adversarii abutantur auctoritate S. Tho minium quis habeat in proprios actus, quod ex deli: mæ, nos non piget locupletissimum ac insignem hác beratione oritur : « Dicendum, inquit rursùm Angelide re $. doctoris locum exscribere; quùm enim quz ( cus, quod ex hoc contingit, quòd homo est dominus sivisset i utrùm homo habeat liberam electionem i sui actùs, quòd habct deliberationem de suis acti

acluum, aut er necessitate eligat? » respondet : « Di « bus. Ex hoc enim quòd ratio deliberans se habet ad <cendum quod quidam posuerunt, quòd voluntas ho ( opposita, voluntas in utrumque potest (4). · Alqui a minis ex necessitate movetur ad aliquid eligendum; in voluntate ineluctabili necessitate ad alterutrum como nec tamen ponebant, quòd voluntas cogeretur (quæ pulsa nullum locum habere potest deliberatio, nec

est ipsissima Jansenii sententia).... Hæc autem opi- proínde dominium atque libertas. Addatur in adversa( nio est hæretica : tollit enim rationem meriti et de riorum hypothesi, non magis reum esse, qui innocele meriti in humanis actibus. Non enim videtur esse tem gladio peterel et occideret, ac sit lapis, qui è tecto e meritorium vel demeritorium, quod aliquis sic ex decidendo transeuntem perimeret. Quid jam cssct de s necessitate agit, quod vitare non possit. Est etiam legibus ac de societate universå , ubi invatesceret abi annumeranda inter extraneas philosophiæ opiniones, surda ejusmodi doctrina ? Concludendum igitur est ad quia non solùm adversatur fidei, sed subvertit omnia merendum vel demerendum, etc., prout demonstran

principia philosophiæ moralis. Si enim non sit libe dum assumpsimus (5). ( rum aliquid in nobis, sed ex necessitate movemur

(1) Quæst. 6 de Malo opp. S. doctoris, edit. Rom. (1) Conf. Tournely de Deo. Appendix de arbitrii Li 1570, tom. 8, quod de crteris citationibus S. doctoris bertate, secunda concl. prima prob. ex Scripturis. semper intelligendum est, unà cnim exceplå Summà, (2) Toto lib. 3 de Opif.; et ad S. Augustinum quod

hac editione utor. attinet lib. 4, necnon in opusc. Elenchus Theriacæ (2) In 2 distinct. 24, q. 3, a. 2. Vincentii Lenis, quod quidem fictum cst nomen; nam (3) Quæst. 29 de Veritale art. 6. verus auctor est Fromondus.

(4) 1-2, q. 6, a. 2, ad 2. (3) Lib. 2 cont. Jovin., n. 3, ed. Vall.

(5) Consulantur de båc gravissima quæstione præter 14) Lib. de Nat. et Grat., c. 65, n. 78.

Pelavium in tribus postremis libris de Opis. ac in Elen*5) Cap. 12, n. 17.

cho adv. Vinc. Lenis, et lib. 9, de Incarn. De Chanips (6) lb. Sic enim loquitur : « Dicere peccare sine vo S. J. in egregio opere de hæresi Jansenianâ, Matieius luniale (liber lale), magnum deliramentum est; et in historia theologicà, et in cateris scriptis que opo peccati reum tcnere quemquam, quia non fecit , posuit P. Migliavacca, qui in lib. inscripto L'infarinato o quod facere non potuit, summa iniquitatis est et poslo nel vaglio doctrinam catholicam impugnaveral. insaniæ, ,

Tournely in append. supiùs laudatà.

Difficultates.

bus c. 12 : Illæ animæ, scribit, quidquid faciuni, si NA1. Obj S. Augustinus passim docet omnem actum TURA, NON VOLUNTATE faciunt, etc., et lib. 3 de lib. Arb., voluntarium liberum esse eo ipso quòd à voluntate

c. 1 : Molus (animæ) non est utique naturalis, sed volunprofluat. Nam lib. de Spir. et Litl. c. 31: Noc, inquit,

larius; sic pariter S. Bernardus, imò et S. Thomas quisque in potestate habere dicitur, quod si vult facit; si

qui voluntas, inquit, dividitur contra naturam, sicut non vult, non facit; et lib. 5 de Civ. Dei, c. 10 : Ne una causa contra aliam : QUÆDAM enim funt naturaliter, cesse est est quod volumus libero velimus arbitrio, et alibi QUÆDAM voluntariè (1). Ergo. Resp. : Dist. maj.: passim (1). Huic doctrina subscribit S. Prosper in lib.

Voluntas distinguitur à naturå juxta cit. Patres proul contra Collatorem c. 18, ubi ideò nos liberos adstruit

est formaliter voluntas ex dictis, conc.; voluntas ut esse sub gratia , quia volentes oramus , volentes lo natura est, seu agit per modum naturx ad unum dequimur, volentes operamur, etc. Subscribit S. Jo. Da terminatæ, nego. Idem enim recurrit loquendi abusus. mascenus, lib. 3 de Fide, c. 14, dùm ait : Arbitrii liber Huic autem difficultati, quam sibi S. Thomas propotas nihil aliud est quàm voluntas ; subscribunt denique suerat, ita respondet : « Dicendum quòd voluntas diS. Fulgentius, S. Bernardus, S. Anselmus, aliique.

( viditur contra naturam, sicut una causa contra Ergo.

( aliam : quædam enim fiunt naturaliter, et quædam Resp. : Dist. ant. :Docet S. Augustinus cum reliquis

( fiunt voluntariè. Est autem alius modus causandi patribus omnem actum voluntarium eo ipso liberum

· proprius voluntali, quæ est domina sui actûs, præter esse, quòd profluat à voluntate, qualenùs est formali « modum qui convenit naturæ, quæ est determinala ter voluntas, id est, prout sumitur pro electivâ facul

i ad unum : sed quia voluntas in aliquå naturâ fundalale, conc.; quatenùs natura est, seu prout agit ex

tur, necesse est, quòd modus proprius naturæ quannaturà, nego. Duplici enim sensu woluntatis vox usur

1 lùm ad aliquid participetur à voluntate (2)., Sin verò pari consuevit, lum nempe ad facultatem naturalem

adversarii contendant voluntatem à naturâ distingui. animi nostri significandam, quæ per modum naturæ

ut rem à re, ut vult Scotus, qui pariter objicitur, tune ad unum determinatæ ac necessitate impellente move

reponimus id dari posse, si natura accipiatur præcisè

ut natura est lantùm. Voluntas enim non est natura lur, tum ad liberam ipsam ejusdem voluntatis electionem, qux precedente deliberatione ab eâdem volun tantùm, sed natura simul et voluntas, cùm in aliquilitc veluti proprio motu fit. Hanc distinctionem jam

bus agat ut natura tendens in unum, in aliis ut volundiù S. Thomas viderat. « Voluntas, inquit, in quantum

tas, scu ut facultas libera ad opposita, præeunte judivoluntas, cùm sit libera, ad utrumlibet se habel. Po

cio rationis. i lest enim agere vel non agere, sic vel sic facere,

II. Inst. : Ergo quidquid præeunte ratione aliquis « velie et non velle » (en voluntatem propriè talem seu

vult et amplectitur, liberum dicendum est. Atqui formaliter sumptam). Si respectu alicujus, pergit

multa sunt, quæ præeunte ratione necessariò volumus, a ipse. hoc voluntati non conveniat, hoc accidet volun

cujusmodi in nobis est beatitudo in genere; in beatis

amor beatificus; in Deo ipso processio Spiritus S., opi tali, non in quantum voluntas cst, sed ex inclinae lione naturali, quam habet ad aliquid sicut ad ulti

timè igitur cohæret libertas cum necessitate.—Resp. :

Dist. o mum finem, quem non potest non velle » (2) (en

seq. seu maj. : Quidquid præeunte ratione volu

mus, liberum dicendum est, si ila objectum proponavoluntatem, prout nalura cst, seu agentem per modum natura). Eadem babet S. Augustinus (3). Duplicem

tur, ut subsit rationis judicio et locus detur deliberaNunc se:ssum data opera adversarii confundunt, ut

lioni, ita ut voluntas possit dici domina sui actùs, S. Augustino ac reliquis patribus tribuant sensum ip

conc.; si ita proponatur ut necessariò prosequendum

aut sugiendum nego. Atque ita exponi debent nonnulla Sor um brenti planè adversantem. 1. Inst. : Aiqui juxta citatos patres voluntas ita di

patrum testimonia, qui ideò inserunt hominem liberum slingritur à naturâ, ut semper libera sit ad discrimen

esse, quia ratione præditus est. Hoc enim verum est,

si ad hunc sensum referatur, quòd nempe ratio sit ranaturae, quæ in aliquid ferlur, utpole ad unum determinata. Etenim S. Augustinus lib. de duabus Anima

dix et fundamentum libertatis, seu si referatur ad li

bertalem suppositi vel polentiæ : at falsum est si rese(1) Omnia S. doctoris testimonia, qua hůc referri ralur ad libertatem actus, quando objectum non pro possent, collegit et expendit Pelav. op. cit. necnon Tourn. Í. c. sect. obj.

ponitur ut indifferenter prosequendum vel fugiendum, (2) Quäest. 2 de Potentià, art. 3, in corp.

ut patet in exemplis adductis (3). (3) S. enim doctor, lib. de duab. Anim. c. 12:«Quam II. Inst. : Atqui etiam in his, in quibus objectum ab 1 obrem, inquit, illæ animæ, si naturâ, non voluntale i faciunt, id est, si libero et ad faciendum et ad non

intellectu proponitur ut necessariò prosequendum vel & faciendum animi motu carem; » quibus verbis apertè fugiendum, juxta S. Augustinum consistit vera et pro. distinguit voluntatem propriè dictam, seu formaliter, priè dicta libertas. Quùm enim lib. de Nat. et Grat. ut loquuntur, voluntatem, à naturali facultate, seu prout natura est. Rursùm verò disputans cuin Felice (1) 1 p., 9. 10, a. 1, ad 1. Manichæo, lib. 2, c. 7 : «Non necessitatem, inquit, na (2) ib. Unde colligitur mala adversariorum fides ,

tura facit, sed voluntas culpam; » et c. 4: « Cùm dùm non verentur depromere pro suâ sententiâ argu(Dominus) dicit : aut hoc facite, aut illud facite , po menta ex S. Th., qui eos tanto ante janı tempore omi testatem (id est, voluntatem) indicat, non naluram. , ninò protriverat. Ex his deprehendimus, unde S. Thonias hauserit suam (5) Rccolantur quæ prænotavimus initio propositiodistinctioncm.

nis.

c. 46, objiceret Pelagius : « Voluntatis arbitrio ac deli tem voluntatis non tollit. Ergo. Resp. : Dist. maj.: i beratione privatur, quidquid naturali necessitate Necessitas, que similis est illi, quà necesse est Deum i constringitur; » respondet $. doctor : « Per enim ab vivere et cuncta præscire, omnem tollit libertatem, si ( surdum est, ut ideò dicamus non pertinere ad vo sermo sit de vità Dei naturali et essentiali, quâ Deus « luntatem nostram (scilicet libertatem) quòd beati est, conc.; si sermo sit de vità Dei, ut ita dicam, acci. i esse volumus, quia id omninò nolle non possumus, dentali, quæ in operatione ejus ad extra consistil, que ( ncscio quà et bonâ constrictione naturæ; nec dicere necessaria non est, nisi necessitale consequente el ( audemus, ideò Deum non voluntatem, sed necessita hypothetica perinde ac præscientia, nego. Jam verò « lem habere justitie, quia non potest velle peccare.) S. doctorem de ejusmodi vità ac præscientia loqui tum Quod est alibi passim inculcat. Ergo. -- Resp.: Nego ex contextu lum ex scopo sibi proposito patct, qui est subs. ad prob. : Absurdum est juxta S. Augustinuin Stoicos illos impugnare, qui cum Tullio contendebant nos liberos non esse in eo quòd beati esse volumus, voluntates nostras nulli necessitati etiam consequenti quoad libertatem contrarietatis, conc.; quoad liberta subjici , ne videlicet non essent libere, si subjiccrentur tatem contradictionis, nego. Scopus enim S. Augustini necessitati. Quibus appositè respondet S. Augustinus in adducto loco aliisque similibus est refellere Pelagia necessitatem consequentem nullo modo oslicere libernos, qui constituebant essentiam libertatis in libertate lati. Sic etiam cùm dicimus, pergit ipse, necesse esse, ut contrarietatis, seu in indifferentiâ ad bonum ac malum, cùm volumus libero velimus arbitrio; et verùm procul duminimè verò in libertate contradictionis aut specifica bio dicimus, et non ideò ipsum liberum arbitrium necessitionis. Eos propterea provocat ad exemplum Dei ac tati subjicimus, quce adimit libertatem (2). beatorum, qui licet peccare non possint, neque à ju last. V:Ai idem S. doctor. lib. de duab. Anim. c. 1, stilià deficere, tamen liberi essentialiter sunt, quia liberum arbitrium definit : Animi motum cogente nullo, ( nec libertas , nec pars libertatis, ut loquitur S. An cui insistens S. Thomas hæc expressé habet : Liberumi « sclmus, est potestas peccandi (1); » sed potiùs liber arbitrium dicitur ex eo quod cogi non potest (2); igitur tatis defectus, ut ait S. Thomas (2). Meritò igitur S. coactio est quæ liberum arbitrium tollit. 2° El sanè , Augustinus Julianum, qui dicebat : Deus liber non est , inguiunt, juxta hos sanctos doctores unam tantùm qui malum non potest velle, hac ratione perstringit: Si proprièque dictam coactionem libertati adversari evicine Deum laudas, ut ei auferas libertatem (3)?

dentissimo efficitur S. Thomæ testimonio, 1 p., q. 82, At, inquit Jansenius, S. Augustinus loquitur de vo. ad 1, ibi cùm quæsiisset i utrùm voluntas aliquid ex luntale justitiæ, prout in Deo et beatis est, quæ non • necessitate appetat ? , illudque, quod certissimun patitur indifferentiam contradictiouis. Deus enim suam est, constit::isset, in beatitudinem universos necessajustitiam essentialiter et necessarið vult, prout neces rio trahi,ideòque voluntatem aliquid ex necessitale velle, sariò pariter eain volunt beati. Ergo. Resp. : Dise. celebri quod sibi objecerat Angustini effato : « Si aliant. : Loquitur S. Augustinus de voluntate, quà pro i quid est necessarium, non est voluntarium, ) responsequitur justitiam, prout dicit exercitium justitiæ ad Jet : « Dicendum quòd verbum Augustini est intellicxtra , quà bona et justa operari potest vel omittere, Igendum de necessariò necessitate coaclionis. Necessiconc.; prout dicit attributum essentiale ad intra, nego. i las autem naturalis non ausert libertatem voluntatis, Ad prob. dist. : Deus justitiam suain et necessariò ( ut ipsemet in eodem libro dicit. » Ergo juxta utrumvult quoad specificationem ad volendum bonum et ju- que doctorem sola verè ac proprie dicta coactio liberstum, ita ut contrariè ab ipså deficere non possit ma lati adversatur, ideòquc meriluin ac demeritum optimè lum volendo aut operando, conc.; quoad exercitium ad potest cum necessitate naturali consistere. Resp. : extra, ita ut ab ipsâ deficere non possit negativè non Dist. ant. : Juxta utrumque doctorem liberum arbitrium operando , nego.

ex eo dicitur, quòd cogi non potest coactione improInst. IV:S. Augustinus, lib. 9 de Civ. Dei, c. 10 ad priè dictà seu necessitate, conc.; propriè dictà, nego. declarandam naturam nostræ libertatis utitur exemplis Interdum enim coactionis vox strictè sumitur pro vi ex vilie el præscientiæ Dei; ait cnim : Si illa definitur principio extrinseco illata, interdùm latè pro naturali i esse necessitas, secundùm quam dicimus necesse ac neccssarià ad unum inclinatione, quæ facultatem ad i esse ut ila sit aliquid, vel ita fiat, nescio cur eam li oppositum aufert, interdum denique latissimè pro moi mcamus, ne nobis libertatem auferat voluntatis. rali quadam vi eaque vehementi, non tamen inelucia« Neque enim el vitam Dei et præscientiam Dei sub bili. Porrò tum S. Augustinum, tuin S. Thomam coui necessitate ponimus, si dicamus necesse esse Deum ctionis vocabulum latè, imò latissimè, usurpasse pro qua( semper vivere el cuncta præscire. » Porrò necessi cumque necessitale, adeò ut dùm aiunt : Id esse liberuin La3, quc similis est illi, quâ necesse est Deum vivere quod non est coactum, nil aliud sibi velint, quàm id esse et cuncta præscire, omnem interimit libertatem à ne liberum, quod nulla necessitas extorseril, ex plurimis cessitate : atqui hæc necessitas ex Augustino liberta ipsorum locis apparét. Sic S. Augustinus lib. 1 Retract.

c. 15 scribit primos parcntcs ideò esse culpandos, quia, (1) Vial. de lib. Arb., c. 1, p. 117, col. 1. B. quod nullo cogente, hoc est, libcrå voluntale peccârunt : posica etiam inculcat; cadcm habet S. Thomas pas

SUASIT enim, ait, lentator, ut hoc fieret, non coEGIT Sic (2) 1-2, 9. 109, a. 2, ad 2.

(1) Ib., 11.1. (3) Lib. I op. Iinperf. con. Julian. n. 100.

(2) In 2, d. 25, 4. 1 a. 4.

sim.

« VorigeDoorgaan »