Pagina-afbeeldingen
PDF
ePub

Quin potiùs accedit, dogma ct ideam creationis ex cipio Deus fecit cælum el lerram, id est, formavil es janibilo antiquissimam esse profectam ex traditione cente materià ; 30 juxta illud Sap. 2, 17 : fecil (De:as) populorum, ac præcessisse ipsam Græcorum philoso mundum ex informi materià (1).Profectò 4° : Tertullianus phiam, cujus rei testes sunt cosmogoniæ poetarum, aliique Patres, ac nonnulli etiam theologi fatentur creaquæ omnes incipiunt à xéos chaos, quod propriè signi tionem ex nihilo ratione potiùs, quàm Scripturæ aucficat vacuum, vastum, hiatum , inane, seu nihilum (1); toritate comprobari. Imò 5° : Beausobre censet dogma testes præterea sunt cosmogonize Ægyptiorum et Phæ creationis alienum esse ab antiquả Judæorum theolonicum, quas exhibet Philo Biblicus, quasque planè già (2). Ergo.-- Respond. ad primum : Dist. : Sociniaconsentire cum mosaicà cosmogonià eruditis comper norum,conccdo; Orthodoxorum, nego. Cùm Sociniani tum est (2).

juxta protestantismi principia , ubi pedem figant, non Inst. 1°: Ex quorumdam interpretum sententià sic habeant in sacrarum litterarum expositione, eas converba Genes. 1, 1, reddi debent : Cùm Deris fecit ce

tra nativum ac traditionalem sensum ad propria placila lum et terram, materia erat informis ; 2° quam exposi- detorquent. Ad secundum, nego. Ideò enim Septuag. tionem confirmat versio Alex., que sic habet: in prin

vocem 872 reddiderunt fecit érolyse, quia id quæril

Græcæ linguæ indoles, ut patet ex ipso Symbolo Con(1) Xéos enim est à xóa hio, vacuus sum, capio; vide Scapulam et Ernestum. Hinc Jo. Dan, à Lennep in

stantinopolitano : « Credo in unum Deum faclorem Etymologico linguæ Græc. cum animadvers. Scheidii, · Cæli, » etc. (Tointtu), ubi vocem factorem, creatorem Trajecti 1808, ad hanc vocem scribit : « A yow re significare nullum dubium est. Ad tertium, nego: Non ( mansit proximè derivatum xéos, sic vocabant vastum illud inane rerum condendurum capax... à yów, sive

aliud quippe exprimit Sapienti:c auctor, quàm Deum 24w, yesus uits (Luc. 16, 26) intercapedo magna. )

non solùm materiam condidisse (quod aliqui creatiolesiodus porrò in Theogon., v. 123, scribit :

nem primam vocant), sed ipsam præterea sapienter Εκ χάεος δ' Έρεβος τε μελαινά τε Νυξ εγένοντα.

disposuisse (creationem secundam dicunt), ut patet er Ex chao verò Erebusque nigraque Nox cditi sunt. et v. 116.

contextu et scopo commendandi Dei sapientiam (3). Ad Ητοι μεν πρώτιστα χάος γίνετ' αυτά, έπειτα.

quartum, nego. Tertullianus eniin, lum Scripturarum Γαϊ’ ευρύστερνος. Primo omnium quidem chaos fuit, et deinde

auctoritate, tum ratione ipså, ostendit adversùs HerTellus lato pectore prædita.

mogenem materiam non esse æternam (4). Cæterùm Ex his Ovidius l. 1 Metamorph., v. 5, seqq., etsi di Bergierius provocat adversarios, ut vel unum ex parversâ significatione; Diogenes Laert. in procem. Segm. tibus vel theologis catholicis proferant, qui affirmaverit, 10, hanc tradit fuisse Ægyptiorum de rerum origine philosophian αρχήν είναι την ύλην, είτα τα τέσσαρα στοι

aut saltem innuerit, creationem ex nihilo Scripture χεια εξ αυτής διακριθήναι, και στοά τινα αποτελεσθήναι;

auctoritate probari non posse.Ad quintum, esto; at iri materiam principium fuisse rerum, ex eà deinceps riti sunt omnes impii istius scriptoris conatus ad proe quatuor elementa discreta perfectasque quasdam ani

pugnandos Manichæos et incredulos, singulis enim ferè ( mantes, 1 Joan. Clericus in comment. ad c. 1 Genes. inquit : « Fragmenta doctrinæ veterum Chaldæo Scripturarum paginis refellitur. Ipsum præterea Ju( rum, Phænicum et Ægyptiorum apud eas gentes daeorum institutum de sanctificatione sabbati, atque ( mundi initium ostendunt. Ea collecta sunt à doctis( simis viris T. Stanleio Philosoph. orient. I. 1, llu

usus, qui penès omnes ferè gentes antiquas oblinuil, gone Grotio lib. 1. De verit. relig. Christ. et Joan.

suppulandi tempus per septem dierum circulum (5), Marshamo initio Ægyptiaci canonis. ) (2) H. Grotius l. c. ostendit convenientiam cosmo

(1) Κτίσαι τον κόσμον εξ αμόρφου ύλης. goniic Phæniciæ, quam refert apud Euseb. I. 1, c. 10.

(2) Hist. du manich. i. 2, p. 182. Prep. evang., Philo Biblius , seu potiùs Manethon (3) Huic Sap. loco explanando conferunt,qux scribit Egyptius antiquissimus scriptor, cum cosmogoniâ mo

Joan. Damasc. de Fide orthod. 1.2, c. 5, ed. Le-Quien. saicà. Porrò et cum cosmogonià Hebraicà convenit

(4) Conf. c. 18 et seqq., et patebit, quot ScripturaEgyptiorum cosmogonia, quam refert Diodorus Sicu

rum lestimoniis Tertullianus evincal creationem malelus biblioth. I. 1, c. 13. Cùm tanta sit harum omnium

riæ ex nihilo. Quanquàm et ipsum librum orditur ab cosmogoniarum convenientia, Ilezel alque Hasse, alii

argumento præscriptionis fidei catholicae adversùs reque critici protestantes arbitrati sunt ex conimuni centem Hermogenis hæresim. aliquo fonte eas repetendas, nempe ex Ægyptiorum

(5) Henke Lineam, fid. christ., p. 81, dierum in libris sacris Taautó tributis è quibus Sanchuniaton

hebdomades divisionem Ægyptiis jampridem cognitam Berithus et Plato in Timæo suam deprompserant. His

fuisse contendit, etiamsi Dio Cassius primus hujus rei adstipulatur Rosenmuller. Sed quæri potest unde

mentionem fecerit. Ideler Handb. d. mathemat. u., etc., Ægyptii hauserint suam ? Profectò nonnisi ex antiquả

seu Manuale mathematices et chronologize technica ex traditione. Moyses hanc traditionern integram servavit,

originalibus elaboratum 2, vol. Bresl. 1825, 26, 1,

p. uit patet ex ipsius narrationis simplicitate: contra cæ

178, seqq., el l'eb. die siebentägige Woche, id est, de teræ gentes illam plus minus corruperunt. Conf. Ni

hebdomada septem dierum, eamdem supputationem). colai Dissert. è Lezioni di sacra Scrittura diss. 5 proe

ex rationibus astronomicis secundùm ordinem quen miale, et lez. 1, sul Genesi, ubi ingenti eruditione

Ægyptii planetis tribuerunt repelitam esse vull. Asl velerum et recentiorum usque ad ælitem suam pla- perperam. Marshamus enim et Spencerus, qui ei precila expendit. Caeterùm Gesenius Commentat. de theol.

icrunt in hoc commento, validissimè refutati sunt à Samarit. c. 4, ostendit, Samaritanos docere mundum

Meyero de Tempor. sacr. Hebr., p. 1, c. 19. Quare ex nihilo conditum esse. Ab his non discrepant ipsi

recliùs Grotius de Verit. relig. cii. c. 16, et Jurieus Sinenses, qui ex antiquissimå traditione docent mun

Hist. des dogmes, censent usum in Oriente obtinuisse dum, seu cælum et terram non secùs ac hominem supputandi tempus in hebdomadas ab ipso mundi principium à Deo conditore habuisse. Conf. cl. Win exordio, esseque residuum antique traditionis de dischmann in erudito op. die T hilosophie, etc., seu

mundi creatione ; recensior tamen usus invaluit denophilosophia in progressu historie mundi, Bonnue 1828,

minandi dies à nomine planetarum. Videsis Nicolai op. vol. 1, p. 1, sect. 1, p. 142, scqq.

c. lez. 16 dci Genesi.

seu per ncbdomadarum periodum non obscure tradi mutatio fiat', non requiritur. Quare creari, doce! tionem innuunt de creatione, prout ipsam Moyses S. Thomas, magis propriè dicitur fieri quàm mutari (1), enarrat.

nihil enim in creatione mutatur, sed quod antea non II. Obj. Justinus Mart., Origenes, Cle:n. Alex., nullam erat, esse integrum perfectumque adipiscitur Ad quaragnoverunt creationem ex nihilo, sed materiam æter tum, resp. suisse in Deo virtualiter, ut scholæ loquunnam prosessi sunt (1). Ergo.- Resp.: Neg. ant. Etenim tur, atque eminenter, non autem formaliter, quâ ratioS. Justinum æquè ac Athenagoram ab hâc criminatione ne in Deo, qui spiritus est, materiam inessc utique præclarè defendit clar. Maran in præf. ad istorum repugnat, non autem virluuliter, quatenùs scilicet Deus opera (2); et sanè S. Justinus in Exhort. ad Græcos omnipotente virtute eam ad existentiam ex non esse boc asserit : « Creator enim nullâ re aliâ indigens, suả vocare poterat (2). « virtute el potestate id, quod fit, efficit. Opifex verò Inst: 1° : Modus quo aliquid ex nihilo eruitur est « acceptâ ex materià condendi facultate opus suum prorsùs incomprehensibilis, nec ullà experientiâ fulla ( construit; hinc Platonem arguit quòd Deum' non' citur, ergo est impossibilis"; 2° verùm datà ejusdem e creatorem, sed opificem fecerit. » Origenes autem in possibilitate, sequitur ab æterno' mundum creari deGenesim et alibi non solùm materiam creatam apcrtè buisse, quia causa'ejus efficiens necessaria et æterna affirmat, sed et impietatis eos arguit, qui eamdem Deo esset; 3" effectus verò cause proprietates participare coxternam esse effutierunt (3). Clemens denique Alex. debet' ac proinde aternitatem. Sanè 4o cur Deus ab in Exhort. ad gentes speciatim docet voluntatem Dei hesterno' die tantùm distulisset promere potentiam solain causam esse efficientem creati hujus orbis (4) suam? An quia non potuit? An quia noluit? Atqui si

III. Obj. 1° : Notiö creationis ex nihilo contradictio uno tempore non potuit, ne alio quidem poluit. Si nonem involvit; 26 hinc receptum illud apud veteres luit, cùm in Deo nulla sit successio, nunquàm volui: ; axioma: Ex nihilo nihil ft; et sanè 3o creari est mutari si demus Deum aliquid voluisse, jam inde ab æterno à non esse ad esse. Subjectum ergo postulat, in quo voluit. Ergo.-Resp. ad primum, transeat, vel concedo mutatio fiat; cùm verò ejusmodi subjectum in nihilo ant., nego cons. Innuinera ferè sunt, de quorum exinequeat esse, creationem impossibilem esse arguit. slentiâ dubitare minimè possumus, etsi modus nos Rursùm, 4o materia, quæ à Deo creata supponitur, lateat, quo se habeant, agant et operentur. Quot enim ante creationem vel fuisset in Deo vel extra Deu.n; at sunt naturæ phænomena, quæ ob oculos nostros obin Deo esse non potuit, qui purus spiritus est; uon versantur, quæque non comprehendimus? De natura, extra Deum ; alioquin fuisset antequàm crearetur (5). non dicam spirituum, sed corporum ipsorum, quid inErgo.— Resp. ad primum : Nego. Nulla enim contra telligunt adversarii nostri ? Quid de modo quo anima dictio reperiri potest in eo quod ex statu simplicis in corpus, corpus verò in animam agat? Etsi igitur possibilitatis transii ad statum realis existentiæ (6). nos faleamur adæquatam ideam creationis ex nihilo Ad secundum, dist. : Ex nihilo tanquàm termino posi nobis esformare non posse, non desunt tanien exemlivo, quo sensu veteres usurpârunt (7), concedo; ex pla, quæ cunctis obvia sunt, et saltem rem hanc illusnihilo tanquàm termino negalivo, subd. : per se, con trant, qualia sunt cogitationum efformatio atque succedo; accedente infinità Dei polentià , nego. Ad ter cessio; motns, quem anima corpori imprimit, aliaque lium, cist, : Impropriè, concedo; propriè nego. Mui ejusmodi (3). latio enim propriè dicta in generatione fit, in qua Sic ex eo quòd nulla experientià constet, aliquid è subjectum, seu materia, quæ semper eadem remanet, nihilo oriri , inferri nequit impossibilitas originis ex ad aliam formam se transfert; in creatione autem, nihilo. Nec enim finis seu terminus cognoscibilium ac cùn tota substantia è nihilo sui et subjecti ad esse proinde possibilium solis objectis experientiæ definiri transferatur, subjectum saltem actu existens, in quo polest, ut Kantianis placet. Cæterùm illud solum im

possibile est, quod contradictionem in suo conceptu (1) Sic auctor epist. à Mr. de Beaumont, p. 50. involvit. Hæc verò neque ex incomprehensibilitate

(2) Præf. in opp. S. Justini p. 2, c. 2, ubi apertissimia lum Justini , tum Athenagoræ testimonia profert, (1) L. p. q. 45, a. 1 ad 2. quibus ipsi docent mundum et materiam è nihilo fuisse (2) Conf. S. Th. I. c. q. 44, a. 1, seqq. à Deo productam.

(3) Bayle ipse auctor profectò non suspectus in (3) In c. 1. Gen., ed. maur., ubi sententiam eorum Dict. art. Ovide Rem. G. gravissimis rationum moqui Deo materiam origine carentem elaborandam arti mentis ostendit neminem sanâ ratione utentem dubificum nostrorum more dandam esse putant, errorem tare posse, quin ipsa materia producta à Deo sit. « Il vocat, et latè refutat; tum in Joan. tom. 1, n. 18. « faut, pour bien raisonner sur la production, inquit,

(4) Conf. Bergier, Traité histor. et dogmat., tom 5, considérer Dieu comme l'auteur de la matière, es p. 2, ch. 3, art. 1, § 1, n. 3, seqq.

( comme le premier et le seul principe du mouvement. (5) Ita auctor du Système de la nature.

« Si l'on ne peut pas s'élever jusqu'à l'idée d'une créa(6) Conf. Loke De l'entend. hum. I. 4, eh. 10, cum tion proprement dite, on ne saurait éviter tous les vbservation. Petri Coste in vers. Gallica.

écueils, et il faut, de quelque côté qu'on se tourne, (7) Conf. Cudworth. Syst. intellect. c. 5, § 14 et ( débiter des choses dont notre raison ne saurait s'acseqq., ubi prolixè effatum istud expendit, et quo sensu ( commoder , etc. , Conf. Bened. Pererium S. J. in illud veteres usurpaverint, quo sensu verò accipiant op. de communibus omnium rerum naturalium prinrecentiores; simulque ostendit non omnes veteres crea cipiis , elc. , Romæ 1585, 4o. 1. 5, c. 7, p. 190", ubi cionem ex nibilo saltem in aliquibus, c. g., animis no octo affert argumenta, quibus ostendit solâ rationo stris inliciatos esse. Conf. etiam Huetium in quesi. al mundum non modò quoad formam, scd etiam quoad nelan. I. 2, c. 5.

matcriam ex nihilo conditium esse.

neque ex descctu experientia ostendi potest. Contra Mosaicam cosmogoniam, vel, si magis placet, geogrverò positiva contradictio ostenditur in hypothesibus niam congesserunt. adversariorum de materià à se existente, de emana I. Quidem notandum est, si strictiùs loqui velimus, lione, de reflexu divinæ apparitionis, aliisque ejusmodi, Mosaicam chronologiam initium ducere ab hominis quae ipsi excogitarunt.

creatione. Moyses enim annos tantum enumerat Adain Ad secundum, nego sequelam; ad prob. autem , cæterorumque patriarcharum. distinguo. Si causa efficiens æterna et necessaria agat II. Nondùm exploratum penès omnes esse, num necessariò, concedo. Si liberè agat , nego. Optimè S. sex dies, de quibus Gen. 1 est sermo in rerum creaThomas : « Deus voluit, inquit, ab æterno, ut mundus tione, sint reverà sex dies naturales vel potiùs sex ini esset, sed non ab æterno, sed quando ipse ab æterno determinatæ atque indefinitæ plurium aut dierum aut ( disposuit (1). » Ad tertium, dist. :Qui à causâ neces annorum periodi. Hujus enim sententiæ patroni animsarià el naturaliter agente producitur, transeat ; advertunt vocem dies in libris sacris non præ se ferre qui à causà libera et ad nutum voluntatis provenit, notionem certam ac invariabilem, scd interdùm lemnego. Responsio patet ex dictis. Transmisimus pri pus lucis (appellavitque diem lucem), interdum indemum membrum, quòd necessarium minimè sit, ut terminatum temporis spatium, ut Gen. 2, 4, ubi causa attributum suæ naturæ semper communicet Moyscs ipse scripsit : Istæ sunt generationes cæli et effectui, ut in sagittà et vulnere ab illâ inflicto palàm terræ... IN DIE , quo fecit Dominus cælum el terram el fit. Ad quartum, responsio ad impudentem æquè ac omne virgultum agri, etc., id est, in tempore, quod apud absurdam ejusmodi expostulationem ac dilemma , Græcos Latinosque non minùs quàm Hebræos, inquod subsequitur, patet ex resp. ad secundum (2). quit Petavius, usitatum est (1); animadvertunt præ

Dices : Posito mundi inilio , tempus quod mundi terea tres dies priores similes nostris haud esse pocreationem præcesserit, omninò vacuum admittere tuisse, quùm nonnisi die quartå facta fuerint luminaoporteret, quod est planè absurdum. — Resp. : ld est ria, ut diei ac nocti prxessent, quod multò magis valere imaginarium, transeat; reale, nego. Cùm enim tem debet de die septimâ, in quâ Deus ab omni opere, pus successionem involvat, tunc primò incipit, cùm quod patràrat, quievisse perhibetur, qui adhuc perduentia contingentia existunt, quibus non existentibus rat (2); et sanè, addunt, si non solùm Philoni Junullum datur tempus, sed sola ejusdem possibilitas;

dæo (3), sed et Clementi Alex. (4), Origeni (5), Proquo fit ut , dùm entia existere incipiunt, propriè non copio Gazensi (6), ac præsertim S. Augustino (7) in tempore, sed cum tempore incipiant.

licuit, salvå fide, sex dies creationis allegoricè inter

pretari, ac totum creationis opus momento temporis CAPUT II.

expletum asserere; si absque temeritatis notà S. Eucherius Lugdunensis (8), Tonti, Serryus, Macedo, Ber

tius aliique eamdem sententiam tueri potuerunt (9); Etsi theologi munus non est reconditiora scientia si non admodùm dissimilem expositioncm primi Gerum naturalium, ut vocant, penetralia pervadere atque neseos capitis Cajetanus et Melchior Canus (10) impunè maturiori cxamini subjicere, ubi tamen necessitas dederunt, apertè consequitur, nihil obesse, quominus postulat, cùm religionis christianæ hostes scientiis expositio de sex periodis indeterminatis admittatur, eò naturalibus abutuntur in ipsius religionis perniciem, magis quòd S. Augustinus tùm in lib. 4 de Gen. ad nihil vetat quominùs religionis propugnatores et vin

(1) Lib. 1. de Opif., c. 14, § 1, ubi excmplum ad dices, eâ quà par est temperantiâ seu quatenùs opus ducit ex Cicerone, qui lib. 2 in Verrem inquit : ella est ad religionem ab impiorum conatibus tuendam , i que, cùm ego diem in Siciliam inquirendi perexiguam iisdem ulantur. Jam verò increduli nullum non mo

i postulavissem , invenit iste , qui sibi in Achaiam

a biduo breviorem diem postularet. ) verunt lapidem, quo mosaicam narrationcm de mundi (2) Dies septimus (inquit apposite S.August. lib.13. creatione everlant. Quod ut perficiant ad physicam, Conf. c. 36) sine vespere est nec habet occasum. ) ad telluris historiam confugiunt, nec non ad astrono

(3) De Opis. mundi, ed. Turnebi.

(4) Lib. 6, Strom., p. 813, edit. Polleri Ven. 1757. micas leges, ex quibus constare affirmant perquàm (5) De Princip. I. 3, c. 5. tardam montium constructionem, sitûs maris mutatio (6) Procopii Gazæi sophistä Octateuchum. comm.

in Gcn. c. 1. nem, vulcanorum extinctorum pervetuslam antiquita

(7) Lib. 2. De Gen. cont. Manich., c. G. De Gen. lem, fossilia in terra visceribus delitescentia, ecli

ad lit. imperf. capp. 2, 9, 15. Tum de Gen. ad lit. II. 4, plicæ inclinationem, aliaque non pauca necessariò 5, 6. Vid. S. Th. in 2 sent. dist. 12, q. 1, a. 6, et in exposcere seculorum seriem, quæ cum Mosaicà histo

Summa 1 p., q. 58, a. 6. Faure S. J. in Enchirid.,

S. Aug. p. 18. riâ haud queat conciliari.

(8) Sive auctor doctus et cathol. Comment. in Gellis porrò disjiciendis, ut faciliorem nobis viam nes., quod ejus nomine circumfertur. sternamus , quædam accuratè præmittenda ducimus,

(9) Berti de Theol. discipl. I. 11, c. 2, prop. 1, ubi quibus constitutis veluti sua sponte concidunt quæ

plures sive antiquos sive recentiores pro eâdem sen

ientià recenset. Conf. etiam Petav. de Opif. I. c. c. 5, cumque magno illi molimine ac inutili labore adversùs necnon Card. Noris Vind. August. c. 4, § 9. Nal.

Alex. H. Ec. 5, T. t. 1, diss. 1, ar. 8, prop. 1. Nicolai (1) Cont. Gent. 1. 2, c. 30, seqg.

lez. 6 sul Genesi. (2) V. Tassoni : La religione dimostrata e disesa , (10) Cajet. in comment. ad cap. 1, Gen., v. 5. Melch. t. 1, 1. 1, p. 39, ed. rom.

Canus apud Bannez. p. 1, q. 74, ar. 2.

DE MOSAICA COSMOGONIA.

lit., c. 1, tum in lib. 11 de Civ. Del, c. 7, speciatim etiam admissa communiori interpretatione, nulla raduceat, nil temcrè pronuntiandum circa naturam die tione convellitur (1). rum creationis : sic enim loquitur, de Civ. I. 1, c. 7 : Demùm animadvertendum est, nos minimè teneri

Qui dies cujusmodi sint, aut perdifficile nobis aut judicium ferre de origine mundi ejusque formatione ( etiam impossibile est cogitare; quantò magis dicere?, ex actione lentà et progressiva causarum secundarum, Animadvertunt denique eidem interpretationi suffra quæ mundum scmel constitutum regunt , quum Deus gari antiquissimas lum Persarum tum Hetruscoruin omnipotente virlule suâ vim (ouscrp.ev) agentium natucosmogonias : in Persicà enim, prout legitur in Zen ralium augere potuerit ac rapidiorem evolutionem endavestà , perhibetur Oromazdes summi numinis pri tium ellicere , et quemadmodùm animantes et hominiogenitus, hunc mundum sex temporibus creavisse, nem tale jam adultâ condidit, eâdem ratione mundum initio facto à lumine, et postquàm omnia absolvisset, ipsum ejusque partes singulas , montes præsertim , sesta celebravisse (1). In lletruscâ aulem, ut habet quos primitivos vocant, uno temporis puncto potuit anonymus quidam auctor apud Suidam, traditur Deus efficere. Quibus præmissis sit sex mille annos rebus universis condendis impen PROPOSITIO. Neque ex geologicis aut physicis, neque disse (2). Ab his autem non valdè abhorrent Ægy ex astronomicis observationibus quidpiam eruilur, unde ptiorum et Phænicum cosmogonize superiùs comme

cosmogonia Mosaica in firmari possit. nioralæ (3).

Post ea quæ hactenùs præmissa à nobis sunt, vix Ilanc verò ex positionem, quam non pauci ex recen probatione indiget enuntiata propositio. Vel enim, tioribus theologis atque interpretibus catholicis lien

quæ ex geologià , ex physicâ atque astronomià prolur, nos neque amplectimur neque respuimus; hoc

feruntur, talia sunt, quæ cum communiori ex positione unum nobis in præsentià satis est animadvertere,

componi possint, vel non. Si primum, perperam igiejusmodi sententiam non esse ab Ecclesiâ proscri

tur traducitur Mosaica cosmogonia velut contraria plam ac non solùm salvâ fide, sed etiam absque teme

novis ejusmodi observationibus ; si alterum dicatur, ritatis notâ defendi posse, si graves ipsi rationes suf

hoc unum sequeretur, recedendum esse à commufragentur. Quare , si evidentes observationes nos co

niori illå interpretatione, quæ privatorum est, non gant à communi interpretatione recedere, nullum detrimentum patitur Mosaica cosmogonia , quæ in hảc

(1) Quare meritò D. Frayssinous Defens. du Christ. hypothesi optimè cum iisdem cohærere potest; sin

ou conférences sur la religion, l. 2, confér. 6, circa

medium scripsit : « Dès-lors nous sommes en droit de vcrò ejusmodi observationes non habentur, perperàm ( dire aux géologues : Fouillez tant que vous vouadversarii eas Mosaic:e cosmogoniæ opponunt, quæ,

( drez dans les entrailles de la terre, si vos observaitions ne demandent pas que les jours de la création

« soient plus longs que nos jours ordinaires, nous (1) Conf. Moshem. Diss. cit. qui tamen censet ea, ( continuerons de suivre le sentiment commun sur la que leguntur in Zendavestà de Creatione mundi, ubi

i durée de ces jours; si au contraire vous découvrez sex temporibus intra anni unius spatium ex dispari « d'une manière évidente que le globe terrestre avec dierum numero constantibus peracta, eodem tamen

( ses plantes et ses animaux doit être de beaucoup ordine, quo 1 Genes. refertur, ex Christianorum aut

plus ancien que le genre humain, la Genèse n'aura Jud:rorum libris desumpta potiùs quàm apud Persas c rien de contraire à cette découverte; car il vous est pata. Non pauca tamen sunt, quæ nos prohibent, quo

( permis de voir dans chacun des six jours autant de minùs ipsi assentiamur.

périodes de temps indéterminées, et alors vos dé(2) In Lexico, t. 3, ad voc. Túpenisa yãpel., seu regio couvertes seraient le commentaire explicatif d'un Tyrrhena, ubi refert ex fide cujusdam anonymi Tyr

passage dont le sens n'est pas entièrement fixé. » rhenios seu Tuscos accepisse Deum illum , à quo con In hoc porrò aliisque similibus argumentis, in quidila sunt omnia, duodecim mille annos consumpsisse bus aut cum astronomis aut physicis, chymicis, geoin fabricandis operibus suis : mile primis cælum et logis agendum est, nunquàm theologus prætereat præterram comparala ab eo esse; post hæc cælum illud clara monita SS. Augustini et Thomæ Aquinatis. Ille esse constructum, quod oculis nostris patet; tum mare enim lib. 2 de Genes. ad lit. c. 1, n. 4 : 1 Hic, inquit, el aquas, etc. ; sex igitur annorum millia effluxisse I occurrit admonere cavendum errorem... ne arbitreantequàm homo fingeretur à Deo; reliquos sex mille

( lur aliquis nostrûm adversùs istos... subtiliter disannos humano generi esse tributos, ut in his terris vi

1 serentes, isto testimonio Scripturarum esse nitenLam degat.

dum : quia illi non retenti auctoritate lillerarum (3) Philo Biblius ex Sanchuniatone, quem ipse ex ( nostrarum, et nescientes, quemadmodùm dictum linguâ phæniciâ sub Hadriano Imp. in Græcam trans i sit, libros sanctos faciliùs irridebunt, quàm illud relulit (apud Euseb. de Præp. evang. 1. 1, c. 10) refert pudiabunt, quod vel certis rationibus, vel experiPhænicum theologiam ponere principium hujus uni ( mentis manifestissimis probaverunt. » Hic autem 1 versi aerem tenebrosum et spiritalem, sive spatium p. q. 68 de Opere sextæ diei, a. 1, scribit : « Sicut aeris tenebrosi et Chaos caligine involutum : < hæc i Augustinus docet, in hujusmodi quæstionibus duo

porrò, inquit, infinita esse , nullumque nisi longo < sunt observanda. Primò quidem ut veritas Scripturæ a seculorum intervallo terminum habere. Verùm, ubi ( inconcussè teneatur. Secundò, cùm Scriptura divina 1 Spiritus amore principiorum suorum flagrare co multipliciter exponi possit , quòd nulli" expositioni • pisset, cùmque simul esset mixtio consecu ta, nexum ( aliquis ita præcisè inhæreat, quòd si certa ratione , hunc inutuum cupidinem appellârunt, etc. ; ; TGŪTOL ( constiterit hoc esse falsum, quod aliquis sensum δε είναι άπειρα, και διά πολύν αιώνα μή έχειν πέρας. ότε δε < Scripturae esse asserere præsumat : ne Scriptura ex φησιν ήράσθη το πνεύμα των ιδίων αρχών, και εγένετο συγ ( hoc verbo ab infidelibus.derideatur, et ne eis via κρασις, ή πλοκή εκείνη εκλήθη πόθου, κ. τ. λ.; fuse enim hanc i credendi præcludatur. , Hoc prudenti consilio, quo descriptionem persequitur, quam quisque ibid. videre hâc ætate nostrà potissimùm opus est, non committent poterit. Interea ex his paict islarum cosmogoniarum theologi nec sese nec religionem ipsam incredulorum in iis, quæ ad substantiam spectant, mira consensio. ictibus.

autem Ecclesice; hæc autem nullo unquam solen.ni quotquot ausi fuerant Mosaicam crcationis historiam judicio eam sancivit, ncque unanimis est circa eam falsitatis arguere vel ex interiori lelluris constructioPatrum consensus : sarta proinde tectaque semper ne, vel ex ejusdem telluris superficie. 3° Magnam afMosaicæ cosmogoniæ veritas perstabit.

finitalem inter seriem operationum, quæ Genes, 1 exNonnulla tamen hìc animadvertere juvat. Et loom ponuntur et eam , quam à naturalibus observationibus nia ferè obsoleverunt systemata illa gcologica, quc ad deducere credunt , animadverterunt docti geologi hæc ferè tempora invecta sunt, ex quibus plusquàm Brocchi (1), Demerson (2), Boubée (3). 4°Quædam ex octoginta Mosaicæ cosmogonic adversari videban his, quæ vulgari interpretationi objiciuntur, nultur (1). 2o Plures iique doctissimi physici el geologi, lius momenti esse doctiores naturalistæ fatentur (1). inter quos Walerius (2), Kirwan (3) Pallas, Herme 5° Nonnulla phænomena , quæ magnam seculorum negildus Pini (4), Henslerus (5), De Luc (6), André (7), seriem exposcere visa sunt, vel satis commodè repeBuckeland (8) aliique contendunt Mosaicam cosmogo tuntur à Noetico cataclysmo, cui probabiliter debentur niam apprimè convenire cum observationibus suis non pauca ex ossibus elephanlum, rhinocerotum, etc., (plures ex his quin recederent à communi illà inter

qux pluribus in locis sub ipsâ primâ telluris superficie pretatione (9),) idcoque velut somniatores traducunt, reperiuntur; vel satis explicantur, si adımittimus cum

J. A. de Luc et aliis doctis viris terras minùs elevatas, (1) Conf. Discorsi apologetici di Fr. Duncan corredati di note da Monsig. Gio. Fortunato Zamboni Fi qux modò habitantur, aquis maris usque ad diluvii renze 1820, disc. 2., not. 15, seqq. , ubi plura syste tempus coopertas fuisse (5). mala recensentur, quæ sibi invicem successerunt. Conf. etiam Frayssinous I. c. , necnon Cuvier, Rapport

Ad astronomiam porrò quod attinet post Eulerum, de l'institut national, editum ad calcem operis de quo

La Place, La Grange, Frisium aliosque peritissimos mox dicemus scilicet : Théorie de la surface actuelle astronomos compertum est motum ecliplicæ , ex quo de la terre par M. André, connu ci-devant sous le nom

difficultas petebatur, non esse progressivum, sed du P. De Gy, capucin, 1806, v. p. 322, seqq. (2) Iu op. in Italicum idioma ex sueco, seu potiùs

oscillatorium, et quidem intra angustum unius gragallico translato , cui titulus est : Della origine del dus spatium (6); idipsum pariter dicatur de phænomeinondo e della terra in particolare del sig. cav. Walle

nis præcessionis æquinoctiorum (7) et nutationis axis rio, etc. , Napoli 1783, tom. 2, in-8° edito ab auctore an. 1779. Hujus autem auctoris systema dissertatione exposuit et illustravit clar. Cost. Battini Or. Serv. nimes ferè in eam sententiam seu interpretationen Marie non ita pridem theol. prof. in Pisano Athenxo abieruat. in op. Cosmogonia Mosaica commentario illustrata (1) Conchiologia fossile subapennina. Milano 1814, Florent. 1817. Hoc verò Wallerii systema nunc obso tom 1, p. 217, ubi scribit : « Del rimanente le pro letum est.

" posizioni recate innanzi in questo discorso non si (3) Nuova teoria della terra , opusc. di Milano, t. ( oppongono per nulla all'autorità della bibbia, anzi 13 et 15.

( mirabilmente vi si confermano, purché si voglia am(4) In observationibus in Geneseos loca selecta. e mettere, come gravi autori hanno sostenuto, che i (5) In Geological essay, p. 35.

« giorni della creazione non sono altrimenti giorni (6) Lettres sur l'histoire physique de la terre adres e solari, ma che rappresentano periodi d'indeterminala sées à M. Blumenbach, Paris 1798.

lunghezza. Aggiungo di più : la successiva produ(7) Théorie de la surface actuelle de la terre, Paris i zione degli esseri viventi , quale fu esposta da noi, 1806.

« giustamente quadra, con quanto viene dichiarato in (8) Vindicix geologice, Oxonii 1821.

e quel libro. » Quod deinde fusè persequitur. (9) Dixi plures ex his non recedendo à communi inter (2) Géologie, p. 408, 461, Paris 1829. pretatione: neque enim omnes quos recensuimus Mosai (3) Géologie élémentaire, Paris 1833, p. 63, cujus cæ cosmogoniæ propugnatores, sex dierum spatio vul inseriùs textum afferemus. gari sensu accepto mundum confectum esse contendunt. (4) Appositè Demerson op. cit. Avert. p. 6 : « Le Satis sit inter eos recensere J. A. De Luc, qui tamen ( temps , inquit , qui fait justice de tout ce qui n'est passim laudatur tanquàm acerrimus assertor cosmogo \ pas vérité, appesantit ses mains de ser sur ces ingéHiæ Mosaicæ ac si communiori interpretationi dierum, ( nieuses et brillantes cosmogonies. ? 1 Gen. adstipularetur, quod quàm falsum sit, liquido (5) De Luc, op. cit. Jetlr. 6. Brocchi op. c. patet ex ejus verbis quæ hic subjicimus ex op. cit. lett. 3, p. 95, 96 : « Les opérations qui eurent lieu est, vel significavit motum eclipticæ esse undulatorium, « depuis celte grande époque (creationis lucis) jusqu'à quod postea à subsequentibus astronomis La Grange , « la naissacce de l'homme, récitées dans le premier et La Place aliis demonstratum est. Nobis satis sit i chap. de la Genèse , y sont divisées en six périodes verba afferre clar. La Place, in op. Exposition de ( nommées jours dans nos traductions, et c'est sur système du monde, Paris an. 7, liv. 2, ch. 4, hirc ha « l'interprétation commune de ce mot que les incré bet : « L'axe du monde n'étant que le prolongement 1 dules ont fondé leurs attaques les plus spécieuses i de l'axe de rotation de la terre, on doit rapporter I contre la Révélation. Car, quoiqu'ils n'eussent que r à ce dernier axe le mouvement des pôles de l'éqna« fort peu de connaissances en géologie, il était aisé <teur céleste, indiqué par les phénomènes de la préi d'opposer bien des phénomènes à une succession de 1 cession et de la nutation... Ainsi, en même temps que i tels événements, qui n'aurait embrassé que six de la terre se meut sur elle-même et autour du soleil, ( nos jours de vingt-quatre heures. Mais il est évident ( son axe de rotation se meut très-lentement autour • par le texte même, que cette interprétation est erro 1 des pôles de l'écliptique, en faisant de petites oscilInée, etc. » Hæc eadem repetit in suis epistolis phy lations, dont la période est la même que celle du sicis et moralibus De historia telluris et hominis, Tom. s mouvement des noeuds de l'orbe lunaire. Au reste, 2, p. 356., in suis Principiis theologize Theodicex et ce mouvement n'est point particulier à la terre, etc.) moralis, p. 23, et speciatim in epistolâ quâdam suâ , Hoc ipsum verò calculis ostendit in Traité de la méquam inseruit relationi cum Tellero ministro Beroli canique céleste, Paris 1802, lom. 3, liv. 6, ch. 10. pensi. Sic alii , à quorum testimoniis afferendis, ne (7) Placet cliam id exponere verbis ejusdem auctolongiores simus, supersedemus : recentiores verò una ris, qui op. c. I. 1, ch.11, p. 50, inquit : « Il n'a fallu

« VorigeDoorgaan »