Pagina-afbeeldingen
PDF
ePub

cogitat de spiritualibus, attingit virtutem, justitiam, Et verò omnia presenti in vità quandoque prapupictalem; in semetipsam suasque modificationes re. stero habentur ordine; peccatores cxaltantur, justi go flectit; rationes universales sibi exhibet, ultra quas mint oppressi : debet ergo justus judes tribuere alilibet extensionis et durationis melas sese extendit, etc. quando unicuique secundùm ca quæ gessit; ac proinde Sed materia horum omnium incapax est, neque hæc est altera vita in quâ Deo ordinante, virtuti præmium, possunt intelligi à materia procedere quacumque fi flagitio supplicium redditur. Hanc porrò vitam esso gurâ, quocumque gradu motûs donatâ : de se enim

perpeluam fatebitur quisquis attendit ad munificentiam iners est et passiva, nequit suam mutare determina remunerantis, et justitiam punientis : hic enim sumtionem ant figuram, semper eâdem procedit quanti mus Deus est æternùm munisicus et justus. Nec est late motus, semper finita, limitata, unius figuræ, etc.; quòd testimonium conscientiæ soletur justum et vexel ergo.

impinm : nam el hoc generatim verum non est; justi Dices 1°. Multi SS. Patres asserunt animam esse quandoque scrupulis torquentur, et quò homo fit pejor corpus. Ita Tertullianus, Irenæus, Lactantius, Cassia eò minùs stimulis angitur. Adde quòd in tantum connus, Gennadius et Joannes Thessalonicensis in sy

scientia solatium affert justo et torquet peccatorem, in nodo 7; ergo, etc. — Resp. 1° his Patribus plures quantum supremi judicis memoriam revocal; tunc enim opponuntur qui stant pro tuendå animæ spiritalitate; justus meminit illius cui se credidit, el peccalor limet 2° non sunt sibi constantes nonnulli ex his SS. Pa viventem illum in cujus manus horrendum est inci tribus, modò enim corpus, modò spiritum appellant

dere. animam hominis ; 3° ut annotat S. Augustinus scri

Conclusio III.-Animx non exstiterunt ante corpora, bens ad S. llicronymum, nomine corporis non sem nec ex traduce nascuntur; sed dùm creantur à Deo , per intelligitur substantia extensa, divisibilis, figu- corporibus infunduntur. rala, etc., sed quidquid existit, aut saltem quidquid Duplex cst pars hujusce conclusionis. Prima contra est et Deus non est.

Origcnistas et Priscillianistas asserentes post PlatoDices 2°: Quod dispositionibus corporis respondet, nem, animas in primâ mundi genesi creatas, et ob dcquod illius affectiones et impressiones sequitur, illud licta præcedentis vitx in corpora detrusas. Secunda corpus est; atqui talis est anima hominis; ergo, etc. pars, quæ est de traduce animarum, est contra Ter-- Resp. animam hominis dependere quidem in ple- tullianum, Apollinarem et quosdam Latinorum prerisque operationibus à motibus, impressionibus, af sum ptores, ut loquitur Gennadius, quos tamen S. Iliefectionibus corporis cui unitur; ast non in omnibus ; ronymus appellat maximam partem Occidentalium. multa siquidem sunt officia animæ, ut constat ex Dubii circa hanc quæstionem fuêre, duce S. Augustiprobatione quartå, quæ prorsùs sunt independentia no, Gregorius , Eucherius, Salvianus, Cassiodorus et ab affectionibus corporis; imò et eæ functiones animæ Rabanus Maurus; anima autem ex traduce dicitur, quæ impressionibus corporeis magis subordinantur, cùm in materiam dispositam rccipitur per virtutem alieo cxercentur modo qui materiæ competere nequit, quam ex animâ parentis remanente integrå, profectam cùm materia semper necessariò agat juxta physicas atque in semine relictam. Ilis observatis, motùs leges, nec possit augere vel minuere quantita Probatur prima pars, lo ex Scripturå Rom. 9 : Cùm tem motus aut eum sibi tribuere, nec illius mutare rondim nati essent, aut aliquid boni egissent aut mali. determinationem; anima verò libera est, activa, do Non ergo ante hominis nativitatem animæ peccavemina aversionis aut persecutionis objectorum, modò runt, imò nec fuerunt, neque enim otiosx suissent. plus modò minùs attendens ac reflectens, prout ipsi li Adde quòd Scriptura jugiter hominibus exprobrat pecbuerit. Dependentia ergo animæ à corpore probat equi cata præsentis vitr, non verò vitir anteact. Unde dem utriusque unionem, minimè verò substantiae iden autem tale silentium, nisi quòd nulla fuit vita præcetitatem.

dens ? Tandem per peccatum primi hominis in corConclusio II. — Anima hominis immortalis est ab in pore utique perpetratum intravit mors in mundum, trinseco; ab extrinseco verò immortalitatem habet ex Rom. 5, nec suppositâ adversariorum sententià, usjusto Dei nutu ac jussu.

quàm extitissc: innocentiæ status, qualis à Scriptnrå Probatur prima pars : Ex mox dictis, anima humana describitur et ab Ecclesià defenditur. II° Ex SS. Patrispiritualis est; sed spiritus utpote substantia simples, bus, qui constanter adversùs Origenissas et Priscillianullum habet in se principium destructionis el cor nistas insurrexerunt. Videantur inprimis SS. Hieroruptionis: quodnam enim illud esset? ergo, etc. Pro nymus, epist. ad Augustinum et Pammachium, Chrybatur secunda pars, quae fide

ertà tenenda est: ani sostomus, Cyrillus, Leo ct Bernardus : quod autem mam superstitem corpori docet Scriptura multis in lo Magister allert ex S. Augustino lib. 7 de Genesi ad litcis : Nolite timere eos, inquit Christus, qui... animain ter. istud inquirendo asfertur; sicut et alia multa in iisnon possunt occidere ; sed potiiis timete eum qui corpus dem libris; vera autem illius habctur sententia lib. 12 et animam potest mittere in gehennam. Hanc autem ge de Trinitale, lib. 1 Retractationum et alibi. Eodem ferlennam esse æternam et ignis inextinguibilis, docui mè modo loquendum de sancto llieronymo, Coriment. mus supra ubi de inferno lractabamus; unde omnes in cpist. ad Ephesios : ut enim ipsc admonet, in his SS. Patres asserunt animæ immortalitatem, alerna Commentariis alienas sxpè affert sententias, som impiorum supplicia,perpetuamquejustorum felicitatem. autem ipse declarat locis supra citatis. Cæterùm ne

fandum non est, in præsenti hypothesi peccati primi his omnibus omissis, spectet unusquisquc corpus huparentis, corpus quale nunc est, corruptioni obnoxium manum inter sensibilia Dei opera eminens : machina et concupiscentià depravatum, quodammodò verti in est supremam artificis sapientiam arguens, et ex solo carcerem; unde hæc Psalmistæ verba : Educ de custo contuitu Atheos impiosque refellens. Tali in opificio diâ animam meam.

mirabilis est contextura nervorum, conjunctio ossium; Probatur secunda pars. Ab argumentis ex Scriptura varia musculorum functio; organa distincta et instrupetitis eò libentiùs abstinebimus, quò S. Augustinus ,

menta animæ nutui obsequentia; talis tandem partium scribens ad sanctum Hieronymum, clariùs ostendit situs, ut ex illo conjicere possit homo quale concesinvicta non esse testimonia ab asserloribus nostræ sum sibi dominium in bestias, atque quale sibi preconclusionis allata. Verùm auctoritate SS. Patrum paralum fuerit domicilium; ut enim canit Poeta : evincitur hæcce doctrina : S. Hieronymus tolus est ut Pronaque cùm spectant animalia cætera lerran, cam adstruat Epist. ad Augustinum contra Ruffinum Os homini sublime dedit cælumque lueri et alibi. S. Hilarius, in Psalm. 63, et lib. 10 de Trinit. Jussil, et erectos ad sidera tollcre vultus. dicit animam esse ex Deo, carnem verò ex carne; quæ

De individuo humano. antithesis stare nequit cum sententiâ approbante traducem animarum. S. Ambrosius lib. de Paradiso asse

Ex animâ et corpore humanum resultare individuum rit animam non fuisse sumptam ex animâ cùm formata

nemo diffitelur; ast quomodò hæ duæ substantiæ inter fuit Eva, sed os ex osse ; et lib. de Noe et arcâ testa

se conjungantur, quo vinculo sibi invicem adhæreant , lur modum quo anima in primo homine fuit, commu

pon minima diflicultas. Hæc autem ut solvatur, istud nem esse omnibus hominibus, nec posse hominem

velut certum habendum est, animam esse formam hoanimam generare. Videantur adhuc S. Cyrillus Alex.

minis substantialem, ut loquitur concilium Viennense, Athanasius, Gregorius Nyss., Chrysostomus, Bernar

et ex illius conjunctione cum corpore resultare totum dus, etc. Et verò prorsùs inintelligibilis est hic modus

substantiale. Deinde triplex est distinguenda unio, productionis animarum. Quid enim erit hæc virtus im localis scilicet, affectiva, et intentionalis. Unio localis unissa ab animâ parentis sine propriâ diminutione ?

præsentia est duorum in eodem loco seu contiguorum: Quomodò hæc eadem virtus iners et otiosa remanebit affectiva, est amor propendens unum in alium, et viusque dùm efformatum alque dispositum corpus? et

cissim : intentionalis, actio est facultatis cognoscentis unde posthac extinctum resumet vigorem? Quàm hæc altingens objectum cognitum. sint absurda nemo non novit; ergo, elc. Quomodò all

Nonnulliexistimârunt ad unionem corporis et anima tem nostra præsens hæc doctrina stare possit cum dog

non solùm requiri presentiam localem, sed et actiomate de peccato originali, dicemus in tractatu de Pec

nem physicam mutuam, ita ut anima physicè agat in catis : duo hic duntaxat animadvertereliceat. Primum,

corpus et vicissim : quidam excludunt mutuam hanc damnatam fuisse à Zozimo epist. ad orbis episcopos

physicam actionem, imò et unionem localem quam non hanc Pelagianorum illationem : animæ creantur sin

exigunt ut essentialem humano individuo. Volunt hi , gulis in corporibus; ergo non traducitur peccatum ori

Deo jubente, occasione motuum corporis excitari senginale. Secundum , dogma de peccato originali tan

sationes in animâ, el vice versâ occasione impressioquàm de fide admilti ab omnibus theologis, cùm tamen

num animæ exurgere motus in corpore; ac proinde etsi omnes slent pro crcatione animarum; est ergo modus

distans sit anima, nihilominùs tamen corpus regere cerlus conciliandi utramque sententiam. Notandum est

potest. Jam verò certum est ad unionem substantiaadhuc cum S. Augustino qq. in Genesim et Leviticum,

lem non sufficere unam solam ex his tribus unionibus unultoties in Scripturâ vocem hanc, anima, sumi pro

supra distinctis; nec enim presentia eidem loco, mutua vità animali, ut Levit. 17 : Anima omnis carnis in san cognitio, aut amor mutuus, possunt constituere quodguine est; aut ctiam pro animali ipso : quo sensu Ge

dam totum substantiale; aliunde verò unionis affectiva nes. 12, Abraham et Loth dicuntur tulisse secum om

et intentionalis corpus minimè capax est, illud autem nes animas quas fecerant in Haram ; et Jeremiar 40 vinculum quo conjunguntur anima el corpus, mutuum aniina percuti dicitur dùm homo occiditur.

esse debet; hinc fit ut etiamsi anima posset physicè

agere in corpus, altamen hæc unio in actione physica humuno.

consistere non posset, quia corpus non potest vice verså Dari corpora non solùm fides docet, sed et ratio dc agere in animam. monstrat adversùs Malebranchium : nec enim aliter

Certum adhuc videtur unionem localem, etsi non sentire licet ei qui Dei summè justi el veracis existen

sufficiat, tamen requiri; neque enim intelligitur folum liam fatetur, et sensationes vividas, perpetuas et uni- quoddam substantiale et unum coalescere ex duabus formes experitur. Quidquid enim vivido, constanti, substantiis à se invicem distantibus. Ilis prænolaperpetuo et uniformi sensuum testimonio referlur, il lis sit. lud, supposità Dei bonitate et veracitate , tenendum CONCLUSIO.-- Suppositâ præsentià locali arima et est; maximè cùm nullum est erroris detegendi me corporis, in eo consistit unio utriusque illius substan dium : hæc autem reperiri constat ubi de corporum lire, quòd juxta legem à Deo constilulam, occasione existentià agitur; ergo, etc. De corpore autem Adami molium in partibus organicis corporis sint sensatioNura tinguint Thalmudici cæterique Rabbini : verim les in animâ, quas sequuntur propensiones, odia,

De corpore

etc., et occasione illarum impressionum in anima, Dices 2o : Si molus corporis dependent ab arbitrio excitentur motus in corpore, aut illorum mutentur anime, pigmæus posset opprimere gigantem; nulli es determinationes, aut eorum quantitas augeatur vel sent motus in corpore necessarii; ergo, etc. Rcsp.: minuatnr.

Equidem motus corporis dependent ab animà, scd haProbatur : quia hâc positâ sententiâ rectè intelligi bilà rationc machinæ corporeæ : hinc anima non potur quomodò ex animâ et corporc exurgat una sub lest augere ad libitum gradus motûs propter infirmislantia composita; tunc enim ex illâ unione fluunt om talem organorum, nec aliquando mutare determinaliones hominis perfectiones, corpus suis gaudel proprie nem motûs, aut illum destruere propter pravam rutatibus, sicut et anima : porrò ut intelligatur una sub demque organorum dispositionem; proindeque dum stantia, requiritur et suflicit ut omnes suas intelligatur plures corporis molus subjiciuntur nutui animæ, illius liabere perfectioncs, nec plures; ergo, etc.

dominium agnoscimus; cùm nonnulli in corpore molus Dices : Dantur motus in corpore qui sensationes non involuntariè excitantur, fateri cogimur sicut et expeexcitant in animâ; ergo, etc. — Resp. hos motus cor riri miseram illam servitutem quam in genus humaporeos snas plerumque excitare sensationes, qux ideò nuin induxit infelix nostri protoporentis culpa. nullie videntur, quia ad eas nullatenùs anima attendit; Atque hæc de opere sex dierum dicta sufficiant. sic sacerdos ille Africanus de quo S. Augustinus Quasdam quxstiones consultò omisimus, plerasque lib. 14, de Civit. Dei, cap. 24, qui nullo dolore tange breviori attigimus stylo, quia levioris momenti videbatur dùm corpus igne urebatur, quia non attendebat bantur, aut alibi de iis disserendi opportunior locus ad illos motus. Dixi plerùmque: potest enim aliquando aderit : nonnullas quidem fusè prosecuti sumus, sicut fieri ut adeò vehemens sit certus quidam motus in exigebant materiæ gravitas, adversariorumque dignicorporc, ut alius suam non excitet sensationem in ani tas vel numerus. In his autem sicut et cæteris si quid må motu vehementiori occupatâ ; ita miles in prælio nobis incautis excidit, hoc pro non dicto habemus altotus ad vulncra infligenda, proprium non sentit vul que haberi cupimus et exoptamus. nus, irà fervescente.

[ocr errors]

DE MUNDO.
(AUCTORE R. P. PERRONE (a)).

rucrunt, seu de creatarum rerum origine quxstiones instituerunt. Pleriquc veterum vel hylozoismo sive æternæ maleriæ existentiæ fidem præstiterunt (1); vel emanationis doctrinae, quâ rerum omnium congeriem per actionem Dei immanentem explicârunt (2), vel per divinæ nature radiationcs (3), vel per panthei

Thcologi dogmatici instituta consectantes sacrarum Scripturarum ac philosophiæ tractatoribus eas relinquimus quæstiones quæ ad ipsos propiùs spectant. Cosmogoniam Mosaicam unicè nobis propugnandam suscipimus tum à neotericis potissimùm biblicis, tum à recentioribus nonnullis physicis, geologis, astronomis et criticis oppugnatam. Ili enim creationis historiam, qualis à Mose describitur, ut mythum biblicuni traducunt; isti verò geologicis observationibus, supputationibus astronomicis, maximè verò chronologiæ sludiis Mosaicam historiam diruere penitùs contendunt. Frustra verò in his vindicandis nostram operam impenderemus, nisi priùs creationem ex nihilo velut dicendorum fundamentum præstitueremus. Ab hoc proinde auspicantes cætera ex ordine prosequemur.

CAPUT PRIMUM.

(1) Conf. Cudworth. 1. 1, $ 72, seqq. et § 831. Buddei Theses de atheismo p. 236. Platner Aphorismen Aphorismi 2, ed. 1, § 1044. Conf. de Nat. deor. l. 2.

Anaxagoras primus omnium rerum descriptionem i et modum mentis infinitæ vi ac ratione designari ef: ( confici voluit. , Virg. Ænæid. 1. 6, v. 724. seqq., et Heyne excurs. 13. Buhle Lehrh. d. Geschichte d. Philosophie, seu lib. doctr. historiæ philosophiæ4, 156, seqq.

Apud philosophos græcos ita prævaluit de æternitate maleriæ sententia, ut cum Platone Deum non creulorem sive auctorem materiæ, sed opificem mundi, seu auctorem formæ esse plerique judicarent.

(2) Doctrina emanatismi bifariàm dividitur, scilicet in emanatismum immanentem seu per actionem , quc manet in Deo ipso, et in transeuntem. Primus statuiç mundum esse Deum ipsum et convenit cum spinosismo; alter, scilicet transiens, consistit in eo, quod putetur materiam ex ipsâ Dei substantiâ promanåsse, non secùs ac radii à sole evibrantur, aut sicuti ex arancà lelä es bombyce filamenta produci solent.

(5) Quže ex sententià cabbalistarum, si fidem adbibe. mus kleukero Ueb. d. Nalur. d. Emanationslehre, elc.

DE MUXDI CREATIONE EX NIHILO.

Plus minùs errårunt ii omnes, qui vel revelatione destiluti, vel eam contemnentes de cosmogoniâ disse

(a) Nobis tractatum hunc prelo jam commissuris nuntiatum est R. P. Perronium, ob insignem doctrinæ pielalisque laudem, congregationis suprema de propagandă Fide consiliarium à SS. P. nostro Gregorio XVI nominatum csse.

(Epit.)

smum (1), vel denique per duulismum (2). Recentiores

PROPOSITIO. Deus, proul ex divinâ revelatione conaulem non pauci philosophi aut veterum commenta

sial, mundum ex nihilo in tempore seu cum tempore veluti è rogo ac cineribus excitârunt, aut gravioribus

condidit. erroribus mundi originem ejusque existentiam infece

Est de fide , ut patet ex Symbolo Apostolico : runt. Alii enim corpora ex mundi notione rejecerunt,

« Credo in Deum Patrem omnipotentem, creatorern solas substantias spirituales statuentes, ut idealistæ ; ( cæli et terræ, » (visibilium scilicet et invisibilium, ut alii, materialistæ nuncupati, exclusis spiritualibus sub- exponit symbolum Nicæno - Constantinopolitanum, stantiis, mundum solis corporibus constare arbitran et apertiùs etiam ex concilio Lat. IV, quod speciatim tur; alii eò dementiæ progressi sunt, ut præter ani sancivit), « unum esse creatorem omnium..... , qui mam suam omnia è mundo tollant, egoistæ theoretici < simul ab initio temporis utramque de nihilo condidit appellati (3). Kantius positâ distinctione inter noü i creaturam , spiritualem et corporalem , angelicam mena et phænomena, seu inter objecta intelligibilia aut ( videlicet et mundanam (1) ». Præfatam doctrinam subjectiva, et apparentia sive externa , statuit notio Moyses satis apertè tradidit per ea verba , quibus linem mundi seu totius absoluti esse meram ideam ra brum Geneseos exorsus est : « In principio creavit Deus tionis puræ ultra phænomena nitentis, et ad absolutum cælum et terram, ) in principio scilicet temporum . naturà suå lendentis, cujus existentia evinci non po creaturas omnes enasci ex nihilo jussit. Elsi verò lest, et si quilibet id aggrediatur, rationem puram an

hebraica vox 872 (barà), quam Alcxandrini verterunt tinomiis, seu repugnantiis implicandam fore , eò quòd étroinde fecit , vulgatus autem latinus interpres creavil, de mundo nonnisi quà complexu phænomenorum sensús

tum ex nihilo aliquid educere , tum ex subjectå ac externi, possit certò decerni è principiis rationis theore præexistente materiâ opus conficere ac esformare per ticæ (4). Nos itaque mundi nomine intelligimus seriem

se significare possit , quod plura exempla demonunam absolutam entium finitorum contingentium , strant (2); in priori tamen significatione in adducto mutabilium et inter se connexorum, seu rerum oni

Geneseos loco accipi debere, mundumque proinde ex nium universitatem, quæcumque præter Deum sunt,

nihilo tum sui tum subjecti, atque in tempore seu cum sive animatæ sint, sive inanimatæ , sive intelligentes.

tempore conditum esse ex ejus collatione cum aliis Cùm verò de intelligentiis puris satis disseruerimus

Scripturæ textibus et ex sensu traditionali apertè colin superiori tractatus parte, ubi sermo fuit de angelis, ligitur. Etenim præter ea quæ Ps. 101 habentur : de homine autem acturi simus in parte tertiâ , hìc

Initio tu , Domine, terram fundâsti, et opera manuum mundum adspectabilem et corporeum tantùm seu re

Tuarum sunt cæli, Christus Joan. 17, 5, sic Patrem rum molem, quæ nos circumstat, è nihilo conditum

stens quidem aliquid scilicet materiem supponit; sed esse, propugnandum suscipimus. Ita dùm mundum ex

ad aliquid producendum prorsùs ineptam et informem. nihilo eductum adstruimus, per nihilun intelligimus

Deum aiunt hi primùm produxisse ex nihilo negativo, statum possibilitatis meræ internæ, logicæ à nonnullis

scilicet củx Øvros er non ente, nibilum privativum

seu materiem informem (creatio prima dicitur), scu nuncupatæ, seu non existentiæ, prout opponitur sta primi ordinis , deinde ex materiâ informi res crealas tui actualitatis et existentiæ , atque ut punctum et omnes (creatio secunda nuncupata ). Ad tollendam terminum , à quo aclualitas esse cæpit , et quidem ,

proinde omnem æquivocationem, quæ in variâ nihili

notione inest aliis verbis usi sumus. ut aiunt, tum ex nihilo sui, tum ex nihilo subjecti (5).

(1) In cap. Firmiter, superiùs adducto. seu de Naturà doctrinæ emanationis, et Tiedemann

(2) Vox 72 propriè significat cædere, uti Jos. 17, Geist. d. speculativen, elc., id est : Spiritus philoso

( ow phiæ speculativæ p. 3, 156, seqq., originem habuit.

« illuc, et rursùm ib. v. 18, Ezech. 23, 4771 DIN 171 (1) De quo in tractatu de Deo disseruimus.

( ON272 et succident eas in gladiis suis. Porrò 12) Ib. n. 138, seqq.

(872, ut observat Schulteus ad excerpta Hamas.c Conf. Imre Philosophia, seu Amicum fædus ra ( D. 384, denotat præcidere, præcidendo asciare, ac tionis cum experientià. Pestini 1827, par. 3, c. 1, § 3. 1 dedolare, adhibitis nempe instrumentis fabrilibus,

(4) Ib. Ex hâc theoriâ factum est, ut Kantiani solam ( atque adeò exasciare, mox fabricari, ut Ezech. 21, metaphysicam mundi sensibilis pertractent sub titulo ( 19; ita etiam Seheidius in libro Geneseos ad fidem philosophiæ naturæ aut sonatologiæ metaphysicæ : eam ( codd. Mss., etc., tum verbum 872 omninò eàdem verò, quæ de mundo quâ lolo absoluto, et complexu ( significatione sumitur quà 704 et 739 secil, finxil. non tantùm phænomenorum sed et noümenorum om Ita quidem Car. Rosenmuller; ast fallilur; 172 enim nium ageret, cujusmodi ea pars philosophiæ est, quæ in conjug. kal potiùs propriè significat creavil , nec vulgò cosmologia nuncupatur, ne quidem scientiæ no nisi in conjug. piel usurpatur in sensu succidendi, mine dignentur. Ante Kantium hæc divisio inter phæ- dendi, etc., etenim nuspiàm in sacris litteris eo sensu nomena et noümena , quæ introducta est ad idealis accipitur nisi in picl; quòd si Gen. 1, 21, 27, occurmum constabiliendum fuit prorsùs inaudita. Qualuor rit vox xa quæ significarc possit formavit, non autein universim critici Kantiani de mundo antinomias toti speciatim creuvit, attamen si sumatur pro toto suppodem thesibus et antithesibus expressas ponunt, quas sito hominis et animalium , de quibus illic sermo est, quisque recolere potest apud Galuppi, Lettere filosofi commodè in nativo suo creandi sensu accipi potest; che. Messina 1827, lett. 12, p. 270, seqq.

quidquid porrò sit, in notione creandi verbum za in (5) Alii distinguunt inter nihilum positivum et ni kal, accipi debere evidens fit ex antiquis versionibus hilum negativum. Nihilum positivum vocant illud quod et linguis aftinibus, ut patet ex loco, quem versamus. actu non est, sed solùm in potentiâ ; nihilum negati Num verò ex hoc loco divisim sumpto ostendi possi. vum quod neque in actu, neque in potentià saltem vocem, creavit, à Moyse usurpari in sensu eductionis (' proximâ est. Alii discrimen posuerunt inter nihilum nihilo, non contendimus, quùm neque apud Latinos negativum quod significat ápoipesty vel negationem hire vis insit huic verbo. Conf. Pelay. supra, de Opil. omnis entitatis et inter nihilum privativum , quod exi !. 1, c. 1, § 8, seqq.

ascende in sylvam et succide tibi ובראת לך שם .15

orabat : Clarifica me, lu, Paler, apud lemetipsum clari ex statu merè logico, scu possibili perductum est ad tate, quam habui PRIUS QUAM MUNDUS ESSET, apud te (1). statum existentiæ; quod autem sic producitur, ex niVerùm omnium apertissima verba sunt, quibus, 2 hilo oritur et quidem tum sui tum subjecti ac proinMachab. 7, 28, sic mater filium suum natu minimum

de in tcmpore. ad martyrium vehementer hortatur : Peto, nale, ul Quæ quum ita sint, corruunt per se iniquiera omnia aspicias ad cælum et terram , et ad omnia , quæ in eis systemala irreligiosa tum antiquorum, tum recentiosunt, et intelligas, quia ex nihILO fecit illa Deus. rum philosophorum. Ex dictis enim sequilar absurdum

Hinc si paucos excipias sive incredulos sive hære esse hylozoismum, autotheismum, pantheismum, maniticos (2), tum universa Hebræorum gens, lum Chri

chæismum, emanatismum tum transeuntem, tum permasliani omnes conspirârunt in hoc adstruendo dogmale. nentem (1). Ac solam proinde mosaicam cosmogoniam Imò Patres omnes istud tanquàm principium certum admittendam esse; seu, quod id est, Deus, quod er habuerunt adversùs Gnosticorum et Manichæorum er revelatione constat, mundum ex nihilo et in tempore rores, ut adstruerent scilicet, Deum unum esse rerum seu cum tempore condidit. omnium creatorem (3), materiam verò ejusdem Dei

Difficultates. conditoris esse opus.

1. Obj. 1° Recentioris ætatis homines dubitârunt, an Ex ratione sic thesis confirmatur. Mundus est fini

verè affirmetur in libris sacris mundum ex nihilo esse lus, constat enim partibus finitis. Ergo est contin

creatum; 2° siquidem ambigua sunt verba Gen. 1, 1, gens, mutabilis, dependens; si contingens, mutabilis

ilemque formulæ 2 Mach. 7, 28; Hebr. 2, 3; Rom. 4, et dependens, ergo ab alio est tum quoad materiem,

17, et Sap. 2, 15 (2); verùm zo quùm miracula jam tuni quoad formam, et causam efficientem habet , ac

ab antiquissimis temporibus cognita fuerint, haud proinde improductus non est : quod improductum longè abluit mens humana à cogitatjone istà creationis non est, aliquando non fuit; quod aliquando non fuit

ex nihilo (3); 4° quæ argumentis etiam philosophicis habuit initium existendi; quod aliquando non exstitit,

posteriore tempore demonstrata est : hinc rectè voca(1) Joan 17,5: Kaivūs cofasów p.E où, látep, faça TEKUT

veris dogma creationis ex nihilo ideam philosophicam τη δοξή ή είχαν προ του τον κόσμον είναι παρά σοί. Ιdem do ac recens natam , perperam Moysi adscriptam. — Recetur Rom. 4, 17. (2) Ex hæreticis omnium antiquissimus , qui nega

spondeo ad primum Disl. : Sociniani, deistæ ac raverit crcationem ex nihilo , est Hermogenes, quem

tionalista, transeat, vel concedo; alii, nego; ecquid tanquam stolidum disputatorem Tertullianus impu non in dubium revocârunt ejusmodi hæretici vel ingnavit in lib. adv. eumdem. Marcion jecit potiùs fun creduli? Hinc nulla prorsùs ralio habenda est ejusmodi damenta manichæisimi de duobus principiis. Non defuerunt lamen sequioribus temporibus etiam in

hominum, qui à traditione recedentes atque ab Ecclechristianorum cætu, qui simplicitati fidei et oraculis

siä auctoritate et quảcumque germanæ exegescos redivinis deliramenta sua præponerent. Tales illi fuerunt, gula, evanescunt in cogitationibus suis. Ad secundum, de quibus scribit Procopius Gazæus non ignobilis sacr.

juxta dicta, nego. Ad tertium, nego suppositum, tum libr. sec. 6 interpres, qui dicerent ætate suâ Moysem ah Ægyptiis edoctum tradidisse, mundum à Deo ex

quia notio miraculi in creatione seu eductione rcmaterià quâdam æternâ conditum, eaque de causâ in rum ex nihilo non includitur (4), tum quia non ab hligrrcà Vers. cap. 1 Gen. vocabulum istoirse, fecit, adhibitum esse, quod de rebus etiam usurpari soleat, que

manæ mentis cogitatione prodiit idea creationis ex niex materià quâdam præexistente conficiuntur. En

hilo, sed ex primævå traditione, seu revelatione diviverba Procopii translata ex græco exemplari , quod nå. Ad quartum, dist. : Facem præbente revelatione, omnium primus dedit Steph. Souciet S. J. in observat.

concedo; independenter ab ea, nego; ut patet ex vead lib. posth. Rich. Simonii, Paris, 1730 , 4 vol. 8°, cujus auctor habitus antea fuerat P. Tourneminius

teribus philosophis, quorum plerique saltem, ut prineruditus aller è Soc. J. scriptor : « cùm vocabulum cipiis philosophicis contrarium quidquam ex nihilo ad e incinge de illis ctiam rebus adhibealur, quæ ex mate existentiam produci traduxerunt (5), nec minùs proi riâ quâdam liunt, de falce, v. g. , quic paratur ex « ferro, et aliis rebus ejus generis , quæ conficiuntur

cul à vero abierunt philosophi recentiores revelatione ( ab artificibus, nata hinc est nonnullis occasio dicendi neglectà, ut ex dictis constat. Negamus propterea illa< Mosen, quam ab Ægypliis edoctus esset, accommo tionem ; creationem videlicet ex nihilo esse ideam phi

datè ad hanc sententiam verbum eroin se usurpasse : i quorum hominum fallaciam cùm nescirent greci in

losophicam, ac proinde à Moyse doceri non potuisse. ( lerpreles, Mosis verbum llebræum verterunt étrointe: « at quovis tempore strenui fidei defensores non de (1) Conf. Imre op. cit. c. 2, § 1, seqq.

fuerunt, qui ita cos refellerunt, ut nunquàm assur (2) Wegsch. $ 95, n. (d), et Baumgarten-Crusius gere poluerint, ac propterea obscuri jacuerunt. , Ex Bibl. theol. p. 257, seqq. bis patel , quâ fronte ausi fuerint Anglus Jac. Winde (3) Stüillin Dogmat. u. Dogmengesch. seu dogmahuis in lib. de Statu vità lunclorum, lect. 2, p. 48; tica et historia dogmatum, p. 212. Burretus archæol. philosoph. I. 2, c. 9, p. 453, alii. (4) Conf. S. Th. 1. p. q. 105, a. 7, ad 1, et 1-2, que apud eosdem arguere potuerint scholasticos, quasi

q. 114, a. 10. illi omnium prini creationem ex nihilo ex malè ac

(5) Mlinc Cicero de Div. lib. 2, c. 16. < Erit aliquid, ceplà significatione vocis 872 confixerint antiquioribus inquit, quod ant ex nihilo oriatur , aut in nihilus Christianis prorsùs incognilam.

< subitò occidat : quis hoc physicus dixit unquàm? , (3) Corf. Iren. Adv. her. lib. 1. c. 22. lib. 2. c. Ed. Taur. opp. t. 13. 2. el c. 27. lib. 3. c. 8. edit Massuet. Tertull. de Conf. Moshemii diss. de Crcat. mundi ex nihilo, ad præscript. c. 13. ac lib. 1. adv. Marc. c. 10. seq11. caput 5, system. intell. Cudworthi, quæ tamen caule Origenes de Principiis in prorm. n. 4. cd. Maur. Alla legi debet. Vid. cl. Gcrdilii Introduz. allo studio della gust. de Genesi cont. Manich. 1. 1. c. 2.

religio!ic. I. 1, $ 2, tum lib. 2, § 9, seqq.

« VorigeDoorgaan »