Pagina-afbeeldingen
PDF
[ocr errors][ocr errors][ocr errors][ocr errors][ocr errors][ocr errors][ocr errors][ocr errors][ocr errors][ocr errors][ocr errors][merged small][ocr errors][ocr errors][ocr errors][ocr errors]

L^ - - ** . autem habet locum inconverfione totius fubftantiae , cujus non eft accipere aliquod fubjeétum. - - - 4 Ad tertium dicendum, quòd virtute agentis finiti d non

poteft forma in formam mutari , nec materia in materiam. Sed virtute agentis infiniti ( quod habet aótionem

in totum ens) poteft talis converfio fieri: quia * utrique formæ , & utrique materiae eft communis natura entis, & id, quod eft cntitatis in una, poteft aétor entis conver. tere inid, quod eft entitatisin altera, fublato eo, per quod ab illa diftinguebatur.

Commentaria Cardinalis Cajetani.

T. Itulus intelligitur de converfione fubftantiali, qua panis fubftantialiter fumptus tranfubftantiatur in corpus Chrifti, fic enim sggl£fiaintelligit convérfionem. Et proptereà Auétór quaerit, utrum fit poffibilis hujufmodi converfio. “I In corpore articuli duo fiunt. Primò dicitur , quòd oportet ponere converfionem. secundâ tra&atur, qualis eft ifta converfio . “I Quoad primum, ex repetitiofiefupradiétorum, ac difcuflorum concluditur converfio. * * Quoad fecundum duo de hac conyerfione diguntur. Primum eft, quòd non efíimilis converfionibus naturalibus, fed eft omninò fupernaturalis: secundum eft, quòd fola Dei virtute fit : & primum quidem au&oritatibus Ambrof. & Chryfoft. probat: fecundum autem fimul cum primo ratione probat. •I Ubi fcito,diftingui converfionem in formalem, & fubftantialem, & naturales appellari formales, non ea ratione : quia forma convertitur in formam, fed quia fecundum deperditionem unius formæ, & acquifitionem alterius dicitur totum categorematicè converti in totum, ut, cùm dicimus, quòd aer converfus eft in ignem : converfio autem ííáníís appellatur, qua totum etiam fyncategorematicè convertitur in totum , püta, fi aer fic converteretur in ignem, quòd etiam partes effentiales aeris convérterentur in partes effentiales ignis. Et, talem effe hanc converfionem, Au&tor ponens, hinc manifeftat differentiam inter converfionem iftam, & naturales, & ex differentia inter actum infinitum, & a&tum finitum procedit ad probandum, quòd agens creatum, quia ex finito agit a&u, ad folasformales converfiones fe extendit ; Deus autem, quia ex infinito agit a&u, ad totum ens fe extendit, ac per hoc ad çóôéìïíôéìïëïãïíåîéí. Etinde infertur, quòd hæc converfio nec continetur fub genere naturalis motus, feu mutationis, nec nomen aliarum fufcipit propriè, fed nomine proprio vocari poteft tranfubftantiatio: fic enim à facro Concilio Lateram, fub Innocen. III. appellatam legimus.

[ocr errors]

(^ Irca hanc materiam adverte, quòd Scotus in 1 1. diff. 4. quæß. 3. reputans impoffibilem converfionem panis in corpus Chrifti praeexiftens, & manens fecundum fuum effe antiquum , triplicem imaginatur tranfubftantiationem, prima eft , quæ jam diéta eft, fcilicet, qua tota fubftantia convertitur in totam fubftantiam praeexiftentem, ac manentem fecundum effe antiquum. Secunda eft , qua tota fubftantia fic convertitur in aliam, ut alia producatur in effe, & hanc vocat Scotus tranfubftantiationem produétivam: quia per eam producitur terminus ad quem, & hæc poteft fubdividi in produétivam termini fecundum effe fubftantiale , vel fecundum effe accidentale: qualem pofuit hic, ut diximus, Petrus dé Pal. fine affertione tamen. Tertia eft adduétiva termini ad quem illò, ubi erat terminusà quo, & in hanc declinat Scot. In qua fecundum veritatem nulla e(t tranfub(tantiatio, nulla converfio : quia ponitur, panem redigi in nihil, & fola vox converfionis, & tranfubftantiationis cum ordine Tucceffionis corporis Chrifti in loco panis affirmatur. Reli&ta autem tranfubftantiatione productiya, tanquam non habente in hos facramento locum, nititur Sco. probare, primam effe impoffibilem, & deindè tertiam effe rationabilem. *| Arguit igitur adimpoffibilitatem tranfubftantiationis primæ, quam credimus verè in hoc facramento falvari : nihil eft terminus hovae aáiónis, propriè diétæ, nifi per illam aétionem accipiat effe fubftantiale, vel acciâentale, fecundum quòd eft formalis terminus illius aétionis : fed corpus Chrifti praeexiftens, &c. nullum effe accipit in fua fubftantia per hujufmodi tranfubftantiationem : ergo corpus Chrifti fecundum fuam fubftantiam non eft terminus novæ aâionis tranfubftantiativæ panis in ipfum. Minor fupponitur clara. Major verò probatur dupliciter. Primò, quia, fi nullum effe accipit per illam, non videtur intelligibile, quomodò fit ibi aliuid terminans realem aétionem fubftantialem, &c. Secundò, quia etiam Âï. Dei terminans æternam generationem, per illam accipit effe, & perfonam effe,& Deum effe. •[ Tertiam autem tranfubftantiationem probabilem effe in propofito probat : quia eo modo terminus prior convertitur in terminum pofteriorem, quo terminus pofterior fuccedit termino priori, fed terminus pofterior ,ideft, Chrifti corpus, non fuccedit fecundum çí. fimpliciter, É feäîáîëîè praefens hìc termino priori, ideft, pani praeexiftenti. ergo nec panis convertitur, nec tranfitin corpus Chrifti, nifi fecundum effe hìc præfens pani praeexiftenti. •[ Profolutione harum obje&ionum, & ampliori notitia tàm occulti myftetii duo prælibanda funt, alterum ex Philofophia, alterum cx Ambrof. 4| Ex phyficisfiquidem habemus, quòd, cùm de fubftantiali mutatione inter ÉÉ terminos eft fermo, ipfum inftans mutationis, in quo fubftantialis mutatio fimul fit,& fa&a eft, eft primum effe termini ad quem, & primum non effe termini à quo, verbigratia, cùm aer convertitur in igneom , inftans illud, in quoignis fimüi fit, & faétus eft, eft primum effe ignis : quia ignis tunc e(t , & immediatè ante illud tunc non erat, & eft primum non effe aeris : qüia aer tunc non eft , & immediatè ante illud tunc Crat. “I A divo autem Ambrofio fuperiùs relata habemus verba, fcilicet,quod erat panus ante confecrationem , jam corpus Chrifti ef poß confecratiomem : quia fermo Chriffi creaturam mutat , &c. Ex his enim fimul jun&is, & Έζ confideratis, habemus, aétionem tranfubftantiativam circa panem verfari, & in panem terminari, hoc modo videlicet, quòd in inftanti converfionispanis in corpus Chrifti, quod erat panis, ut fic , ideft, fecundum effe panis, habet rationem terminià quo, & rursùs, quioderat panis, quod jam eft corpus Chrifti, ut incipiens effe corpus Chrifti, habet

fationem termini ad quem ita, quòd terminus ad quem non eft corpus 90
Chrifti abfolutè, fed hoc, quod eiat panis cffe corpus Chrifti, ut patet cx- quutus cft, ut patet ejus textum intucnti.

[ocr errors]
[ocr errors]
[ocr errors]

tranfubftantiationis : ex eo autem, quòd ifta eft vera, hoc, quod erat panis, nunc eft corpus Chrifti, & immediatè ante hoc, quod erat panis, non erat corpus Chrifti , manifeftè habetur, quòd terminus ad quem a&ionis , & mutationis hujus eft hoc, quod erat panis, effe de novo corpus Chrifti : ficut ex veritate iftius alterius, fcilicet, hoc, quod erat panis, nunc non eft panis,& immediatè ante erat panis,habetur,terminum à quo effe hoc,quod èrat panis fub effe panis. Ubi videre potes in co, §§ eft panis ante confccrationem, efficaciam habere confecrationem, feu divinam aétionem , quantum ad vim utriufque termini, fcilicet, à quo.& ad quem : quoniami a&io converfiva acquirit ei , quod erat panis, effe corpus Chrifti, conver

,., tendoidincorpusChrifti, & ad hoc concomitatur deperditio termini à

quo, dùm, quod fimul convertitur, & converfum eft in corpus Chrifti, definit effe pänis. Et hinc fufpiciendo conjicere potes, quòd non oportet propter novam hanc aëtionem mutationem aliquam effici in fubftantia çorporis Chrifti : quia, quod erat panis, de novo eft corpus Chrifti, non per mutationem corporis Chrifti, fed per mutationem panis in córpus Chrifti. Et ad ampliorem fidelium intelle&uum confolationem habemus non folùm diétas enunciationes noviter veras, quafi fc tenentes ex parte panis : fed habemus redundantem, feu refultantem aliam propofitionem hoviter veram, quafi ex parte corporis Chrifti , eft enim de novo vera hæc fcilicet, corpus Chriffi id, quod erat panis. Nec hanc cgo fomniavi, fçã

6 ex propofitione Divi Ambrof. per converfionem fimplicem illam habe

mus: dicente enim Ambrof. quod erat panis, ef? corpus Chrißi , infertur

[ocr errors][merged small]

optimè per converfionem fimplicem. ergo corpus Chrifti eft , quod erat ;

panis,& fimiliter fequitur, confequenter loquendo, quòd corpus Chrifti eft, quod erat ifte panis. Quo fit , ut admirabilem veritatem novam in Chrifti corpore ex hoc facràmento fateamur. Nam ante inftitutionem hujus facramenti ifta erat falfa: corpus Chriffi eff, quod erat panis : quia fua convertens erat falfa ; quod erat panis , e# corpus cbriffi : poft confecrationem verò corporis Chrifti fuerunt ambæ veræ. Et fimiliter in qualibet, quæ quotidiefit, confecratione hoftiae in Miffa, confecratione faéta, ambæ iftæ noviter funt verae , quod erat iße panis , ef corpus Chriffi , & corpus

[ocr errors]
[ocr errors]

panis in corpus Chrifti immutatum mutatur, viderenos veritatem diétarum enuncuatlonum . “M Ex his autem ad Scoti rationem contra poffibilitatem hujus converfionis dicitur, argumentum fupponere falfum, fcilicet, corpus Chrifti abfolutè effe terminum aétionis, feu mutationis hujus, terminatur enim tàm mutatio, quàm aétio, ut ad terminum ad quem, & qui fit ad hoc, quod erat panis, effe corpus Chrifti : hoc enim de novo fit, & eft per a&tionem iftam converfivam panis in corpus Chrifti. 4| Unde, ζ majore, ad minorem dicendum eft, quòd malè affuo mit, aut fupponit, corpus Chriftjabfolutè effe terminum a&ionis, ut patet ex diétis. Nec obftat, quòd faepiffimè dicitur , & repetitur infinities, quòd hæc conyerfio habet panem pro termino à quo , & corpus Chrifti pro termino ad quem : quoniam δrevitatis caufa hos terminos abfolutè proferimus : cum grano tamen falis ab eruditis intclligendos, ut expofuimus. “M Ad rationem Scoti pro tranfubftantiatione addu&iva, facilè refpondetur negando minorem 3 quoniam corpus Chrifti fuccedit pani, & fecundum effe fimpliciter,ideft,fubftantiale', & fecundum effe hìc, ideft, fub ac' cidentibus panis:fed non eft mirum de árguente : quoniam fola voce dicens converfionem fubftantiæ panis in fubftafitiam corporis Chrifti, confequéter affumit, quòd corpus Chrifti non fuccedit pani fecundum effe fimpliciter , cùm fecundum veritatem fubftantia corporisChrifti fit id,quod erat panis: & per hoc fit,ubi erat panis, ideft continetur fub accidentibus , quae continebant panem, ut fæpè induéta decretalis Lateramenßs cum do&rina Concilii Floremtini teftatür. “| Nec obftat diétis, quòd Au&or in 4. fentent.dißin&i. 1 1.q. 1. articulo 4. videtur locare hujufmodi propofitiones, quibus ufi fumus, inter improprias. Nam dupliciter potcftjudicari, & examinari propofitio ifta , quod erat pamis, ef? corpus ÁÉ; : primò ad exprimendam converfionem hanc: fecundò ad exprimendum converfionis hujus proprios terminos. Et , fi $ ad exprimendam mutationem, quæ eft coriverfio, affumatur, inra latitudinem generis mutationis intelligenda eft, & proptereà ly quod

[ocr errors][ocr errors][ocr errors]
[ocr errors]
[ocr errors][merged small][ocr errors][ocr errors]
[ocr errors]
[ocr errors]
[ocr errors]
[ocr errors]

ftingucbatur, intelligenda funt fic, ut tóta res, putaTpanis, convertatur in
totam rem, puta corpus Chrifti: hoc enim importahtilla verba, id, quod
eftentitatisin una, in id, quod eft entitatis in altera, nam tota res éft cn-
titatis in una, & tota res eft entitatis in altera : quod autem fubditur,fubla-
to eo, per quod ab illa diffinguebatur, procul dubio ad dif{erentiam pro-
prii diftinétivi à communi natura cntis fubjun&um eft. Sed hujufmodi
âifferentia non confiftit in hoc, quòdentitas rei, puta panis, convertatur
in entitatem alterius rei puta çorporis Chrifti, panis verò proprium con-
ftitutivum, per quodfpecie diftinguitur ab altera re(puta'corpore Chri-
fti) non convertatur in alteram rem, puta corpusChrifti, fed tollatur, non

[ocr errors]
[ocr errors]
[ocr errors]
[ocr errors]
[ocr errors]
[ocr errors]

dùm tota res, quæ eft panis, convertitur in corpus Chrifti , formalis ratio naturæ entis falvatur: formalis verò ratio proprii con(titutivi,& diftinétivi panis non falvatur, poft converfionem efiim panis in corpus Chrifti pahisentitas converfaentitas É eft, panis vetò converfus panis non eft, fic enimverificatur,quòd fit conyerfioentitatis in entitatem, fublato eo, per quqd diftinguebatur: perinde eft enim,ac fidiétum fuiffet, quòd converfio fit per totius quidem rei conyerfionem in totam rem alterám , fedinter ratiónes, feu cónditiones fubftantiales communes, vel proprias difparatas eft; giiia res conyerfa fic {ccundum communia quafi álvátur, quòd iterùm íá it eorundem praedicationem, fecundum verò propriâ non fubdit eorundem praedicationem , Hoc enim modo intelligitur fublatumid,per quod diftinguebatur, & totam rem converti in totám rem,ita, quòd nihil ejus fecundum fe remaneat, aut in nihilum decidat. ,.,. ' * Et,fi inftetur, quòd, fi tqta £s totaliter convertitur in totam aliam Κῦ, rem,fruftrà Auétor laboravit addiftinguendum in rebus cövertibilibus na& j.tui- turamentis, in qua conveniunt,à propriis diftin&tivis rerum,&c. Refponfwr , detur: non fruftrà, fed utiliter Auétorem laboraffe ad reddendam rationem convertibilitatis totalis fupernaturalis proportionaliter ad rationcm converfionis fubftantialis naturalis. Dupliciter fiquidem naturali converfione inventa(fcilicet,ve! per modum generationis,ficut cùm aer convertitur in novum ignem: vel per modum generationis ,ficut cum alimentum convertitur in fubftantiam ejus, quod nutritur) communis ratio utriquc converfioni eft convenientia in materia,& differentia in formis, quibus fiebat diftin&io,& in ipfa converfione materia utrobique remanet, & forma rei,quae cqnyertitur,non remanet: unde,ut proportionaliter de totali converfione doétrina traderetur,pofuit Auétor in cövertibilibus hujufmodi naturam entis, in qua convenirent, & conftitutiva fpecifica, quibus diftinguuntur,& rursùspofuit naturam,in quares,quae cònvertitur,communicat cum altera, remanere in illa altera,non in feipfa: quia fic non converteretur in alteram rem, fcdin fimilc, Et proptereà dicitur falvari rationem formalem ejus, fpecificum autem diftinétivum ita converti; quòd nec in fe , nec in fuofimili remaneat, & proptereà auferri dicitur, & non falvari fkÂ'£'T cundum fuam rationcm fornialem. c* ffifa* . “M Duplex proptereà neceffitas do&rinae hujus fuit, altera, ut converfio Hujus do. (upernaturalis proportionalis converfionibus naturalibus fit monftrata : **** altera, ut intcllc&us noßcr cxnaturalibus converfionibus, quas novit,

[ocr errors]
[ocr errors]
[ocr errors]
[ocr errors][ocr errors][ocr errors][merged small][merged small][merged small][ocr errors][ocr errors][merged small][ocr errors][ocr errors][ocr errors][ocr errors][subsumed][merged small][ocr errors][merged small][ocr errors][graphic][graphic]
[ocr errors][ocr errors][ocr errors]
[ocr errors]

&a eft, fuiffe complexum. Dicamus ergo. Quandò loquimur de accidentibus in facramento Euchariftiæ remanentibus; loquimur ne tunc de rebus naturalibus, an fupernaturalibus? De naturalibus tantùm. Nam accidentia ipfa (inquit textus) fenfibus dijudicantur. $ loquimur de fubftantia tali,ideft, de corpore Chrifti fub illis exiftente ; loquimurne tunc de naturalibus, an fupernaturalibus? De fupernaturalibus. Nam intelle&tus (inquit textus)per fidem à deceptione præfervatur, fcilicet, injudicando de fubftantia fub ipfis. Velle igitur, abaccidentibus illis procedere ad cognofcendum de fubftantia, íåéí, quænam fubftantia ibi fit, eft, locu" tioni naturali immifcere viam fupernâturalem, utpote correfpondentiam viæ ad finem non obfervare,& ideò illud eft,injudicio taliambulare fine deleétu :& ideò confequenter eft, deceptionë de neceffitate incurrere. Ante confecrationem quidem procedere taliter non fuiffet immixtio viæ fupernaturalis locutioni naturali, fed fervata fuiflet & mutua correfpondentia naturaliü, & ambulatio cum deleétu, & confequenter mens humana à deceptione.Tunc enim accidentia panis intuliffent verè fubftantiam panis, utpote fubjeétum fuum naturale, & accidentia vini fubftantiam vini: quoniam & nulla de fupernaturalibus mixtura interveniffet, & accidens tale :{ubftantiam fuae fpeciei naturaliter exigit. Poft confecrationem verò procedere talitcr nullus abfque errore poteft : quia, cùm ipfa confecratio quid fupernaturale importet, alia via adjudicandum de prædiéta i!latióe eft neceffariò arripienda; & hæc eft procul dubio via fupernaturalis, ideft, via fidei. Faéta igitur confecratione, Philofophus, fi admitteret illam, tanquä fidelis, negaret utique, quòd accidentia illa aliquam partem conferrent ad cognofcendum ibi quod quid eft ; immò & adderet, quòd procefsus ab hujufmodiaccidentibus ad cognofcendam ibi fubftantiam latentem, eft defcendere de genere in genus: & ideò eft etiam in Philofophia vitiofiffimus. Quid prædiétis anne&eret Philofophus, immò & cx praediétis inferret; fi cónfecrationem illam admitteret, tanquam fidelis? Quòd cùm via ad cognofcendum ibi fubftantiam non poffint eße accidentia illa, & confequenter nec fenfus illorum accidentium, oportet: quòd talis via fit intellectus, non quidem ut à fenfibus accidentium talium originatam cognitionem

habens (ut patet ex terminis) fed ut habitu fidei veftitus, ideft, ut fide il- 3o

[ocr errors]

fidei dependet ex verbis Chrifti : auditusautem Philofophiæ dependet ex «.,

[ocr errors]
[ocr errors]
[ocr errors]
[ocr errors]
[ocr errors][ocr errors]
[ocr errors]
[ocr errors][ocr errors][ocr errors]
[ocr errors][ocr errors][ocr errors][ocr errors][ocr errors][ocr errors][ocr errors][ocr errors][ocr errors][ocr errors][merged small][merged small][ocr errors][ocr errors][ocr errors][ocr errors][ocr errors][ocr errors][ocr errors][subsumed][merged small][merged small][merged small][merged small][merged small][ocr errors][merged small][ocr errors][ocr errors][merged small][merged small][ocr errors][merged small][merged small][ocr errors][merged small][merged small][ocr errors][graphic][graphic]
« VorigeDoorgaan »