Pagina-afbeeldingen
PDF
[ocr errors]

sciplinam pertinerent; ad quam utique disciplinam pertinebat canon ille, quo sacris illis ministris veiiuum fuisse conjugii usum abunde jam probavimus.

XLIV. Autemde nunc, quam idoneis et ad intelligentiam commodis [)atius verbis expresserit eam legem, quam somniabat a sancto esse Ambrosio pro sacerdotibus uxoratis pronuntiatam. Ejus utique verba hæc erant : ¢ Ideo lex concedit sacerdoles semel virgineum uxorem ducere, sed conjugium non iterare. Si autem , iuortua prima uxore , sacerdos aliam duxerit, sacerdotiuin amittit. » II;ec igitur ut aul purum et sincerum intelligantur, bunc ego in modum disseruerim. Quemadmodum aliud est lilios in sacerdotio facere, aliud habere, ut l)ene Ambrosius etiam nobis, numero 18, in apostoli Pauli Epistola ol)serval)at; sic etiam sine dubio aliud est nxorem in s:cerdotio ducere, aliud habere. Hanc enim sacerdos habere potest ductam prius quam sacerdotio initiaretur, ac pr;eterea sic habere ut vel ea interim utatur, vel in perpetuum non ulatur. Quocirca etiam Græci (ut explicatum jam est, numero 24) secundum Trullanam synodum permittebantur üxorem in usus etiam conjugales habere quidem, si eam, non post, sed ante sul)diaconatus órdinem duxissent eademque consuetudo similiter a clero Mediolanensi demum servabatur Arialdi tempore, ut hoc ipso libro quarto jam vidimus capite 3. Nunc igitur ego quæro quinam esset genuimus ac legitimus ejus legis sensus. Ex una enim parte videtur ea sacerdotibus concessisse, ut post sacerdotium etiam susceptum ducere possent uxórem. Sicut enim ea ipsa lege conjugium iterare alteramque post obitum primæ ducere velabatur sacerdotibus qui sacerdotio jam fungerentur, quique propterea contrafacientes deberent amittere sacerdoiium, non utique cæteroqui acquirendum postea, sed prius acquisiium, ita etiam vice versa sacerdo

tibus ad sacerdotium jam promotis concessum vide

Datur ut semel uxorem ducere virginem possent. Quod si sacerdotibns hoc ita concedebatur, quidni multo magis concedebatur diaconis et subdiaconis? En igitur ul Ambrosius sacris illis minisuris facultatem concessisset longe diversam, longeque ampliorem illa quam ipsi postea usitarunt. Quod tamen quis credat? Sin aulem I)atio potius placet, ul credamus, ea lege sacerdotibus ab Aubros:o concessum fuisse ut uxorem ducere solummodo possent ante subdiaconauum, et eo prorsus ordine quem denique noviiuus servatum a Graecis post Trullamam synoduim, el a nostris Mlelliolauensibus Arialdi tempore, negari profecto non potest quin ea lex, talibus concepta verbis, parum adiiioilum congruai ad hujusmoui sensum, et hanc etiam ob causam censenda videatur doctissimo Ambrosio iudigna. XLV. Et hactenus quidem sais a nobis examiuatum singillatim sit primarium illud Datii lestimunium. Ad iilul porro Landulphi Senioris, quod secuudo loco sequebatur, sive ad illius poliorem partem, jam respoudiiuus numero l i. Nunc libeuter ab ipso percunctaremur quænam fuerit illa synodus, quam ipse innuebat. Si enim Constantinopolitanam responderet fuisse illaiu quam Do:ius expresse nominabat; ergo, sicut I)atius, ila eliam ipse pariter in hoc jam convictus erroris tenetur. Si di , ersam fuisse; uoune [)alium ipse in hoc errasse lateretur, ipseque nobis primus ostenderet quam parvi facieuua sil ejus auctoritas et hislorica fides? Nonne pariter diversæ synodi prætexlus iisdem ferime omnibus refelleretur argumeutis, quibus Constaiitinopolitanæ illius synodi prætextus relellebatur ? XLV I. Sensus huiuanos ad peccandum esse pronos, et præsertiiu propter incoiutiuenliam; et uleimque virginitatem atque castitatem non aliunde quam a Deo haberi posse ; absit a me ut hæc negem Ambrosio quam optime cognita et coimperta fuisse. Atqui ne hoc quidem tantus Ecclesiæ catholic;e 1. Jctor ignorare poteral quod ejusdem Ecclesiæ

A Patres ac sacri theologi passim et communi consensii docenl, hoc est, continentiam esse quidem peculiare Dei domum; sed eam nihilominus in homini§ arbitrio et potestate positam esse, si tamen ipse remediis aul eam necessariis, ac divinitus institutis, et ad usus nostros paratis uti velit. Qiia de re præ c;eleris ;evi nostri theologis ego suaserinm ut cardinalis consulatur Bellarminus libro primo De clericis, capite 21, in responsione ad quartum adversariorum ai*gumen. tum, el aliquanto copiosius, libro secundo ()e monach. s, capite 51, ubi etiam inter alia multa Patruum lestimonia, quib;is probatur cælibatum esso in potestate nostra, divinæ grati;e auxilio innixa , videre licet Ambrosii quoque antistitis nostri testimonium, et his verbis comprehensum : w Ambrosius, libro iii De virginibus, Dominus (inquit) qui sciret, prædicaudatm omnibus integritatem , iimitandam paucis, non omnes (inquit) capiunt verbo istud. Et libro De viduis : Suni (inquit) spadones qui se B castraverunt propter regnum coelorum ; seul hoc non 0mniljus imperatur, sed ab omnibus flagitatur. » Et infra : « Sciu Creator omnium, affeêtus esse varios singulorum, et ideo præmiis virtutem provocavit, non infirmitatem vinculis alligavit. » Il;ictenus Ambrosii verba. Quibus iilico Bellariuinusita subdit : « Hæc ille : Ubi vides continentiam omnibus praedicari, ab omnibus flagitari, niinirum, ' si ipsi velint pr;emia ejus consequm. » XI.VI1. C;eterumi in eo quoque Landulphus ille Senior errabat quod, Græcórufì explicans^ nuhemili consuetudinem, his eam veri)is descripsil : • Itaque Græci sacerdotes, Ambrosianam te.;entes sententi;iiii, usque hodie sauc.tuin et pro lege habent ut, quanuo in sacerdotio unguntur, aut virginitatem exinde promittant, aut uxores in testumonio honorum virorum sibi socient. » In hoc, inquam, ille citra dubium errabat, et ipsismet Trullanae synodi canonibus, a l3ellarmino fidelissime propositis (ut a nobis C recitatum jam est numero 24) apertissime refeliitur. Non enim ea tuuc peragebant (sicut ne hodierna quidem peragunt die) Græci, quando in sacerdotio ungebantur, sed antequam subdiaconatu iuiliarenttir. - XLVllI. Sed ne in eo quilem immunis ab errore videtur Landulphus , quod omnes in universuum sacerdotcs moi;ogaunos existimaverit non vivere sub castitate, sed u vor es ila secum deinceps habere, ut iis etiam uterentur; quo! tamen falsum est. Etenim secundum sacros cauones, et secuudum c.-lliolicam et sancti Ambrosii doctrinam , in superioribus explicatam, hoc illis vetabatur. LlX. Ad Gualvanei Flammæ attestationem , numero δ, recitatam, nunc revertimur, et propria pariter ipsius errata commonstramus. In eo autem primum erravit, quod ea saiicti Pauli ad Timoilheum et ad Tiluin moiui a male interpretatus est contra perpetuam et communem illam Ecclesiæ catholicæ sententiam, quam nos una cum IBellarmino indicaD bamus, numero 25, cum alioqui certissima sit ea quoque Tertulliani regula, libro De praescriptionibus adversus hæreticos, capite 17, consignata : « Tantum veritali obstrepit adulter seiisus, quantum et corruptor siylus. » Inde igitur Gualvaneus corrupte ac depravaie , quin etiam contra canones illos apostoiicos, quos numero 55 indicabamus, judicavit, jam inde ab initiis Ecclesiæ christianæ licuisse d.aconis, sacerdotibus, et episcopis habere uxores; quibus utique interea uterentur. Ilic enim absque dubio erat Gualvanei sensus. L. Quod itein ille a Zacharia, sancti Joannis Baptistæ genitore, ac Veteris Testamenti sacerdote, argumentabatur al Novi Testamenti sacerdotes; in hoç, itidem absque dubio errabat; et iu hoc . ai» ipsomet etiam sáncto Ambrosio refellitur, ul jam vidiiimus numero 15, 20 et 25. LI. Utrum ve: o Eribertus ille archiepiscopus (a me solitus appellari potius Aribertus) ea.m revera •***

[graphic]
[ocr errors]
[ocr errors]
[ocr errors]
[ocr errors]

ptum : ¢ Ego Fridericus, Coloniensis archiepiscopas, et Italici regni archicancellarius, recognovi, ánno Dominicæ Incarnationis millesimo cenlesimo quinuagesimo octavo, indictione septima , regnanle }$ Ere lerico Romanorum imperatore gloriosissimo, anno regni ejus septimo, imperii vero quarto, feliciter. Amen. Datum in Runcalia decimoquinto Kalenulas Decembris. » Octavum et postremum est Alexandri papæ privileginm, datum Senonis per manum Hermanni, sanctæ Romanæ Ecclesiæ súbdiaconi et notarii , secundo nonas Novembris, indictione decimalertia , incarnationis Dominicæ anno millesimo centesimo sexagesimo quarto, pontificatus vero domni Alexandri papæ tertii ' anno sexto. » Qui cæteroqui tempore (horrctque animus meminisse) nobilissima civitas hæc nostra, miserandum in modum ab ipsomet imperatore Friderico AEnobarbo diruta, suisque civibus abire coactis spoliata, secundum jam annum jacebat. ln his igitur omnibus et singulis privilegiis, eidem monasierio concessis, omnia singillatiim enumerantur ejus prædia et bona immobilia; quin etiam in quarto, quinto, sexto, et octavo nominatim exprimitur • Decima terrarum, quæ sunt juxta ipsum monasterium; » neque tamen unquam norminata vel aliquatenus aliter indicata conspicitur vinea illa, Usériæ momine insignis. Quocirca ne ad illud quidcm usque tempus ea videlur in ejus potestate monasterii fuisse, atque adeo ne donata qüidem ab Useria, quæ Ariberti esset archiepiscopi uxor. lllud etiam This accedit quod neque sanctus Arialdus neque alius quispiam ex ejus fautoribus usquam legitur inter innumeras de sacerdotum conjùgiis querimonias aliquid unquam inuuisse de matriiïionio, quo aliquis £x archiepiscopis nostris aliquando illigatus fuisset. Atlendantur vero etiam corruptelæ, qüas e Mediolauensi Ecclesia tollere $tuderent legáti apostolici, huc missi, ac nominatiim Petrus Damiani cárdinalis, et Anselmus episcopus Lucensis, de quibus præser!iim dictum est præsentis libri Quarti capite decimo. E;e profecto non aliæ invenientur esse, quam Simonia (ciijus et archiepiscopus et cleriis^ erat reus)

quamque ministrorum archiepiscopo inferiorum

[ocr errors]

incoiitiuentia. Quamobrem archiepiscopus etiam ipse Guido eodem, illo capite 10 'sic étiam proiuittebat numero 24: • Nicolaitarum quoque hæresiim , nihilo minus condemnamus ; ei nòn modo presbyteros, sed et diaconos, et subdiaconos ab iixorum vel concubiliarum fœdo consortio nostri studiis, in quantum possibilitas nobis fuerit, sub eollem, quQ supra, testimonio arcendos esse promittimus. • Denique vero dicamus etiam de sacris Ecclesiæ Mediolane sis ministris, qui per hæc tempora uxores hal)erent, non aliter sentiendum videri quám secundum eas generis hujus leges, quæ per 9adem pariter tempora in usu `commiiiiniuér ajiul Græcos essent, apud quos tamen saucitum erat, et inviolabiliter serval)atur, ut episcopi non habereiuu uxores quibus utique cohabitárenl; quemadmodum apertissime iestatuiin jain vidimus nuniero24, quibus €liaiji ea conseiitiunt quæ videbimus infra nümero υ*. Propter hæc igitur præsertim argumenla ego $ine adduci non possum, ut Gualvanêo (qui póst ducentos quinquaginta et amplius ab Ariberti obiui annos floruit) credam, quo.i sine ullo auctore aflirmabat , ;irchiepiscopuiu ilium nostrum habuisso

uxorem illam; qua scilicet interiin uti possii ita,

qu£tnadm0dum tunc temporis factitabant 'inferiores
hujus Ecclesiæ ministri.
Lll. Sed agamus liberaliter eum Gualvaneo et illi
hoc ips;im etiam credaiuus. Numquid ergo-propterea
credendus etiam erit Aribertus uxórem vêre'habuisse,
quia sanctus Ambrosius nul)endi facultatem ipsi
concesserit, et in hunc praecipue finem suis etiäm
successoribus benedixerit ? Aiibertus profecto pei
eadem tempora Simoniam quoqiic exercebat (ui' e»

;;s eiiam colligi potest qu;e superiore capite 10, num, A tionem, matrimQnio utatur. Nen enin his qni snnt

30, recitaviiiiu§), neqiie tamen ejus exercentlæ facultatem a sancto Amljrosio acceperat. Quidni ergo similiter a nobis credatur ne nubendi quidem facultatatem ab ipso accepisse sicut ne ab ipso quidem reliquus acceperat clerus ut no$ hactenus contendimus? In hac enim corruptela clerum potius videtur imitatus Græcum , Constantinopolitanæ illi synodo erraticæ applaudentem : forlasse vero etiam majores in ipsâ et liberiores progressus fegit, ea {etus ege quæ libro septinuo Capitulorum Caroli Magni elTLiidovici Pii iimperatorüm, capitulo 553, quod est De regulis clericorum, pagina 1 1 1{j, continetur , et his expressa verbis : • Clerici castimoniam quoque inviolati corporis perpetuo conseryare studeant, aut certe unius matrimonii vinculo fœdereulur. » Septem vero ii libri hunc in modum sunt inscripti : i Karoli Magni et Ludovici Pii, christianissimorum regum et iiiperatorum, Capitula, sive Leges ecclesiasticæ, et civiles, ab Aiisegiso abbate et Benedicto leviua collectæ, libri seplem. » Sic etiam iidem codice continentur Leguiim antiquarum, Francofurti edito apuJ Johannem et Aadream Marinos et consortes, anno 1613. Certe autem imperatoris etiam Ludovici tempore (quod fuit ab anno Christi, octingentesimo decimo quarto usque ad quadragesimum; Sicut eu Caroli Magni fuerat ab anno octingentesimo usque ad decimum quartum) Simoniaca labes Ecclesiam foedabal Mediolanensem ; sicuti præsentis libri quarti capite tertio jam vidiuus mumero quinto. Eodem vero illud etiam profecto pertinet quod tomo secundo Conciliorum aiìliquorum Galiiae , a Jacobo Sirimondo Parisiis anno Dómini 1629 editorum, legitur, pagina 451. lbi enim post synodum Aquisgraiienseni, anno Chrisli ociingentesimo decimo sexto, Lulovici Pii imperatoris tertio, indictione decima celebratam, recitantur capitula subinde in ejusdem imperatoris palatio condita : et in.er hæc decimum sextum de episcopis Italiæ inscriptum, et his conceptum verbis : • De episeopis vero in Longobardia constiiuuis, qui ab his quos ordiuabant sacramenta et munera contra (livinam el canonicam auctorilatem accipere vel exigere soiiti erant, modis omnibus inlhil)iuuii est ne ulterius fiat, quia juxta sacros camones uterque a gradu proprio, talia facieiites, decidere debent. » LI.l. Ut autem ab examinandis ejusmodi scriptorum testimoniis nos expeJiamus, hoc denique solum in ßernardino Corio superest obseivainduui : queimadmodum ille scilicet nullatenus dis. iiixisse viuleatur inter habere ac ducere uxorein. Quocirca primum explicans, qui f Ambrosius concesserit, his explicabat verbis : « Concesse loro, che potessero avere inoglie vergine. » Subinde vero explicans quemadmolum illis hoc ipsum postea velitum fuerit, hunc in nouum exp!icuit : « Fu ordiuaιo, cl.e alcum sacerdote , o cherico , non togliesse inoglie. » Hinc igitur etiam ille Corii censor, quo stiggerente sacra i,i,iicis coiigr, galio decrevit, hunc ipsum Corii lo D ct w eumeuuari oportere, 1,on inepte luis itidem verbis usus est (Qualia nos iu ejusdem ( oiigregationis e, istula recitabamus numero 10) : t Asser,t san, iu , Awiorosum permisisse sacerdotibus uxor eim a, ul co* i*e. » * LIV. Hac tamen rursus data occasione, praetereuudum silentio nobis non est queiiiaiiimoui:1am sacris ministris ab Ecclesia catholica I{o;imana non tam uxorem ducere quam uxorem ad oiiivia coiijugii hab, re vetitum sit, ut sapienter observa\ it i)0uniuicus Sotus libro septimo De justitia, quæstione 6, articulo 2; Bellarminus, libro primo, De clericis, capite 18 ; Gregorius de Valeuuia, libro De cæli;)alu, capite 2, el alii. Ejusdem Gregorii verba sunt h;ec : • Ut optime attigit Sotus, (loco illo nuper ind:cato) oportet prohibilum esse ne quis posl ordin;:tionem uxorem ducat, propter ipsttim actuin co:itra!ienfli et ducendi, quia pi vl.i:;i:uiu est ne quis post vruina

in sacris ordinil)iis matrimonio interdicitur uxorem {haberej (siquidem is actus sanctus et religiosiis est, ac honestissimus, et constituens unum quoddam sacramentum), sed propter usum certe ipsius matrimonii, q:ii villetur minus dignitatem atque officium hominum sacratorum decere, sicut postea ostendemus. » Et in eamdem sententiam Bellariminus h;ec item : • Matrimonium non pugnat cum ordinibus ratione esseintiæ suæ, sed ratione oflicii seu exercitii conjugalis. Si enim Deus prohibuisset sacerdotibus conjugium, certe prohibuisset propter actuin coiijugalem, qui hominem reddit totum carnalem, et inep:um ad divina ; nccnon propter sollicitudinem domus et liberorum, quæ plurimas parit distractiones; non autem propter solum sacramentum conjugii , vel propter contractum matrimonii, qui celebrátur solo consensu animorum, et est res brevissima et honestissima. » LV. Sed tempus jam est ut ab ejusmodi criminatione in eos historiographos collecta transi;um faciamus l;eliorem ad nonnullos alios causæ nostr;e fautores, et ad sauctos præsertim Hieronymum et Augustinum, sancto Ambrosio contemporaneos, et in ejus libris versatissimos, necnon etiám ecclesiasticarum Metliolani rerum peritos, a quibus nemo propterea pru.lens crediderit ignorari potuisse, sanctusne Ambrosius legein illam sanxerit pro Graecorum vel nostratum sacerdotum matrimouiis, et an ea sive Mediolani, sive in Græcia, deinceps ab ipsis usi [:arein [Int. LVI. Wille autem quam multa nobis IIieronymus suppeditet in epistol 1 50 ad Pammarhium, sive in Apologia pro suis adversus Joviniauum libris. Non procul eniiii ab initio hæc in primis habet : • Si sæculi hoinines indignantur in iiiinori gradu se esse quain virgines, miror c!ericos et monachos el continentes id non laudare, quoJ faciunt. Castrant se ab uxoribus suis, ut imitentur virginuum castitatem; et id ipsum volunt esse maritatas, quo.I virgines ? Aut jungantur itaque uxoril)us suis, quibus renuntiaverant ; aut, si se abstiuueriut, etiam iacentes confiIebuntur melius esse qnod nuptiarum operi prætulerunt. » Et aliquanto post : • Ecce perspicué nuptias {liximus concedi in Evangelio ; sed taiimen easdem , in suo officio permaiientes, praemia castitatis caperé non posse. Quod si in:igne accipiunt niariti, `non inilii irascantur, sed Scripturis sanctis, imo episeopis et pre l)yteris, et diáconis, ct universo chóro sacerdotali el levitico, qui se noverunt hostias offerre non posse, si opèri serviant conjugali. » Denique vero prope finein episto ae : * Apostoli vel virgiiies, vel post nuptias continentes, episcopi pres!)yteri, diaconi, aut virgines, cliguntur, aul' vìlui, aut c re post sacerdotium in æternum pudici. » Hacc in ea epislola Ilieronyiuus. I.VII. Ecce vero iiobis etiam quid ille rursus prope initiuim libri adversus Vigilai/tium : • Proh ne.as (exclamat ille, de Vigilai;tio loqi;ens) episcopos sui sceleris dici, ur habere consortes ; Si tamen episcopi iio. ,,inandi sunt qui non ordinaui diaconos nisi prius uxores duxerint, ni:lli cælil)i ci edentes pudicitiain, i;ii9 osientientes quain sancte vivant, qui male de omiubus suspicantür, et uisi prægnánies uxores viderint clericorum, infantesquê de vulvis matrum v.gieiites, Christi sacramenta uon Iribuunt. Quid facieiit 0rientis Ecclesiæ ? Quid Ægypti, et sedis apostolicæ ? Quæ aut virgines cleriös accipi*iiit, aut continentes; aut, si Tuxores hal)uer,nt , mariti esse desislul. » Qiiem postea locum suis illus: rans scholiis Marianus Victorius, hæc liabebat : • Ex hoc loco pauet sancti Ilieronymi tempore etiam Oriente cælibes fuisse s ueros Ecclesiæ iuinistros, et r:on conjugatos, ut dicitur ; el Graecos post i I teinptis, spretis canoiniijus, nuptias sacris ministeriis liuiscuisse. Qua: res e iam a sancto !3asilio assevcratur, ut in epistula ad Grego:iu:n (sive ootius libro primo De demonstratione evangelica, Maximus in responsis ad Thalasii Quæstiones, Ephrem Syrus in epistola quadam ad monachum qui dicebat melius esse nuhere quam uri, item Epiphanius contra Catharos, et alii. » llactenus Marianis Victorius. LVIII. Quid autem vetat quominus inter , illas apostolicæ sedis Ecclesias computatam interpretemur etiam esse Mediolanensem, sive quia haec secundum Hieronymi sententiam vere fuerit ex illis una, sive saltem quia hæc simul cum antistite suo Ambrosio in re tam gravi, tamque solemnibns firmata decretis, nullatenus a sedis apo8tolicæ judicio ac mandatis dissenserit ? Quanti profecto Ambrosius cam sedem fecerit, vel ex eo loco apertissime dignoscitur, quem lioc ipso libro quarto innuebat Petrus Damiani, capite 10, numero 15, et Arnulfus, capite 17, numero 4, quique continetur ejusdem Ambrosii libro tertio De sacramentis capite 1. De consuetudine ibi disserebat lavandi baptizatorum pedes, Mediolani communiuer eo temporc usitata, cum inquit : ¢ Non ignoramus quod Ecclesia [to1mana hanc consuetudinem non habeat, cujtis typum in omnibus sequimur et formam. Hanc tamen consuetudinem non habet, ut pedes lavet. Vide ergo, ne forte propter multitudinem declinarit. Sunt tamen qui dicant et excusare conentur, quia hoc non in mysterio faciendum est, non in baptismate, non in regeneratione, sed quasi hospiti pedes lavandi sunt. Aliud est humilitatis, aliud sanctificationis. Denique audi quia mysterium est et sanctifi. catio. Nisi lavero tibi pedes, non habebis mecum partem. Iloe ideo dico, non quod alios reprehendam, sed mea oflicia ipse commenidem. In ominibus cupiò sequi Ecclesiam Romanam, sed tamen et nos hoiìines sensum habemus. ldeo, quod alibi rectius servatur, el nos recle custodimus. » llactenus Amljrosius. Quem quidem locum examinans Baronius in ejusdem sancti Ambrosii Wita, ad annum Christi trecentesiimum octuagesimum quartum, in hæc verba disseruit : t Cæterum, ut aliqiiid obiter dicamus (le co quod spectat aul jejunium Sabbati, et alios aliquos ritus ecclesiasticos, etsi diverso molo ab usu Ę Ecclesiæ eos Ambrosius observavit, id Quidem, non eo animo fecit, quasi, suos tantum probans, illos despiceret. Audi quid ipse profiteaiur, cum de ea re agens (libro tertio De sacràmenlis capite 1 ) hæc ait : • Non ignoramus quod Ecclesia Itaaiaua hanc consuetudiiiem non hábeat (lavandi scilicet pedes nuper haptizatis) cujus typum in omnibus sequimur et formam. » £t paulô post : v In omnibus cupio sequi Ecclesiam Romanami, elc. Ejusmodi enim rituuin varietates, modo caulìolicæ fidei et charitatis unitas re:ineatur, et Sancta Romana Ecclesia , apostolica sedes, ut mater et magistra omiiium Ecclesiarum cognoscatur, nihil impéîliunt quominus omnes simus in Christo. » LIX.. Certe autem, vice in contrarium versa, sa. cruim Novi Testamenti niinisterium non erat éjus. modi, ut Ambrosio videri posset alibi rectius qùam *n Ecclesia Romana servatiim, utque propterea recto ab ipso aliter quam in illa êusiodiri posset. Alil)i enim (et apud paucos sane, ut jam viilimus) illud una cum matrimonii usu servâbatur, sed contra sacros apostQlorum et Nicæni concilii canones, contra singularem illam tanti ministerii præstantiam'ei sanctitatem, contra communem sanctorum Patrum consensum, ac deiiiqtie contra ipsius Ecclesiæ Romanae sedisque apostolicæ mandatum. A qua quidem Ecclesia et sede quicunque dissentit, ô noii est re vera catholicus , quemadmodum beatus ait Ambrosus, , ut Arnulphus etiam nobis superius profitebatur, capite 17, numero 6, et capite 37, numiero 12. Qui. bus, utique verbis Arnulplius Orationem indicăbat Ambrosii de obitu Satyri fratris sui, qua oratione, si iiom ad verhum, certe tamen qtu)ad rei veritatem, axioma illud expressum est. III;c enim dc Saiyro,

Paregorium). IIoc ipsum asserunt etiam Eusebius A posteaquam divinitus e marit:mo naufragio incolumis

enatasset in litius, hæc habemus, Ambrosii ejusiieim ore commendata : « Advocavit ad se episcopum., nec ullam veram putavit nisi veræ fidei gratiam ; percontatusque ex eo est utrumnam cum episcopis catholicis, hoc est cum Romana Ecclesia, conveniret. El forte ad id locorum in schismate regionis illius ecclesia erat. Lucifer enim se a nostra tunc temporis communione diviserat, et, quanquam pro fille exsulasset, et fidei suæ reliquisset h:eredes, non putavit tamen (Satyrus, et cum eo Ambrosius) fidem esse in scliis,mate. Nam etsi fidem erga Deum tenerent, tamen erga Dei Ecclesiam non tenebant; cujus patie!)antur velut quosdam artus dividi , et membra lacerari. Etenim cum propter Ecclesiam Christus passus sit, et Christi corpus Ecclesia sit, non videtur ab his exhiberi Chrislo fides, a quihus evacuatur ejus passio, corpusque distrahitur. » Et hæc quidem in præsenti sâtis sint e propositis san

B ciorum Hieronyini simul et Ambrosii testimoniis.

LX. Quod pfoxime su!)sequitur sancti Augustini, hac in urbe ab ipsomet Ambrosio baptizati, testimonium, ex £jus secundo de adulterinis conjugiis libro, capite 20, depromptum est. • Istos (inqüit) qui virilem excellentiam non putant misi peccandi l.centiam, quando terremus, ne adulterinis conjugiis hærendo pereant in æternum, solemus eis proponere eliam continentiam clericorum, qui plerumque ad eamdem sarcinam subeundam capiuntur inviti, eamque susceptam usque ad debitum finem, Domino adiuvante, perducunl. Dicimus ergo eis : Quid, si et vos ad hoc subeundum populorum violentia caperemini? Nonne susceptu;im caste custodiretis oflicium, repenle conversi ad impetrandas vires a Domino, de quibus nunquam antea cogitaslis? Sed illos, inquiunt, honor plurimum consolatur. Respondemus : Et vos timor amplior moderetur. Si euim hoc multi Dei ministri repente alque inopimanter impositum susceperant, sperantes se illuslrius in Chrisli hæreditate fulgere, quanto magis vos a.lulteria cavendo vivere continenter debetis, metuentes non in r, gno Dei minus lucere, sed in gehennæ ignibus ardere ? Hæc atque hujusmodi eis, ut possumus , dicimus, qui, quoquo modo a se discedentibus, vel propter adulterium (liiuissis conjugibus suis, alias volunt ducere, et cum prohibeutur, infirmitatem nobis carnis opponunl. » En igitur, quemadmodum Augustini tempore in Ecclesia Latina clerici communiter continenliam profiterentur, et s sperantes se illustrius in Christi hæreditaie fulgere. » Sicut enim caste vivendo hic in terris altiorem quam conjugati profitebantur perfectionis gradum, sic etiam in regno cœlorum præcellentiorem beatitudinis graduum exspectare jure merito pole1'anl.

LXl. Supra quadringentesimum autem Christi annum trigesimo Augustinus ad superos abiit, cum alioqui Hieronymus ejusdem sæculi vigesimo, Aimbrosius autem superioris sæculi nonagesimo sepliuio praecessissenl.

LXil. Quo certius autem idipsum pro Ecclesia etiam constet Orientali, ecce nobis alios et idoneos per eadem tempora testes, ac sanctum in primis Gregorium, fidei conversationis, inlegritatis et sapientiæ merito fratrem sanclo Basilio dignissimum (sicut a Wincenlio Lirinensi celebraturT in Libro adversus hæreses), el e conjugato episcopum Nyssenum, qui synotlo illi adfuerat Constantinopolitaniæ, quam numero 27 celebratam dicebamus ânno urecentesimo octuagesimo primo, quique superstes etiam erat nouagesimo quarto. Hic mim:rum in libro De virginitate, capite uliimo, sic inquil : « Quomodo Dei sacerdotio fungeris, qui ad hoc ipsum, uii munus offerres, unctus es? Quoinodo haec ipsa Deo offeres, qui legi non obtemperas prohibenti iie sacra impurus faciat? Ac si Deum tibi apparere expetis, qu;l causæ est cur Mosem non au lias, qui populo edicut hendat? » LXIII. Sanctus etiam Joannes Chrysostomus ad archiepiscopalem Constantinopoleos cathedrain eodem ipso assumptus est anno quo sanctus Ambrosius ad beatam in cœlis mansionem, atque ad annum usque quadringentesimum septimum supervixit. IIomilia vero secunda de patientia Job hæc ille nobis scripta reliquit. « Dixii (apostoliis Paulus) rumius uxoris virum, non ea ratione ut id nunc in Ecclesia observetur. 0portet enim omni prorsus castitate sacerdotem ornatum esse. » LXIV. Ad eamdem vero pro clerici Orientalis coelibatu sententiam pertinet concilium quoque illud quod idem Chrysostomus Constantinopolitana in urbe celebravit anno, ul bene computat Baronius, quadringentesimo : et de quo Palladius diaconus in Dialogo de Vita ejusdem sancti Chrysostomi abunde scripsit, capite 13 et 14. Inter alia multa sic ille :

ut a nuptiis purus sit, qui Dei aspectum compre- A illico fuit episcopis suis provincialibtis; coque tam

ipsi quam presbyteri et diaconi jubebantur' hal)ere contubernales, tanquam pudicitiæ suæ testes : quam utique pudicitiam clerus etiam Meiliolanensis per ea tempora profitebatur, jam inde scilicel e pri$cis et sangti Ambrosii temporibus perenniter coiiservatam. Attente igitur, si placet, caput illud legatur, sicut et cardinalis Baronii Annales ad annum Tillum Christi 502, articulo 52, ct aliquot aliis subsequentibus. Nos interim ex eo decreto hæc tantum recitamus : • Nullum ergo sacerdotum, antiquis et modernis legibus obsequentem, nullumque Levitarum sine bene probata volumus in quocúmque loci manere persona; vel quem substántiæ exilitas non permiserit habere consortem, ipse concellaneus fiat alterius. Publicum sit apud réligiosos omne quod geritur; clandestina repudietur obscuritas ; mültos habeat actuum conscios, qui Deo debet innocentiam. Videant æmuli ; quia qui testes adhibet, vult pro

s Tertiadecima distributione (sive indictione, ut R bari : male deprehensa judicetur conversatio, quæ

]heme fuit a l}aronio etiam observatum), venerunt Constantinopolim Asiæ episcopi, necessitatum ecclesiasticarum gratia, et nobiscum (quippe Palladius etiam ipse ibi tunc aderat) remorali sunt, præsentibus et aliis episcopis, ex Scythia quidem Theotimo, ex Thracia vero Ammone Aegyptio, et ex Galatia Arabiano, metropolitis om:nibus, ac senibus, qui viginti duorum episcoporum implebant numerum. Convenientibus autem oinuibus, et communicantibus, observato Eusebius quidam Walentinopolitanus episcopus congregato concilio, una Sabbati astitit, libellosque tradidit synodo, præposito ut decuit Joannis nomine, contra Antoninum episcopum Ephesi, septem Capitula continentes. » Hæc igitur Capitula Palladius ex ordine singillatim recitât, et inter illa sextum, his expressum verbis : Quod, cum uxori propriæ abrenuntiasset, rursus illi congressus est, filiosque ex ea procreavit. Cumque deiiiceps alia narrasset, nonnulla sic etiam adjecit : • Jubent itaque libellum recitari ; lectaque sunt memorata Capitula. Postea dicunt Joanni seniores episcopi : Etsi unumquodque capitulum per se impium est, et undique sacris legibus interdictum, ne tamen videamur in his quæ suggesta sunt nobis omne studium ponere, ab eo quód est horribilius dictu, fiat inquisitionis initium. Si enim illud inventum fuerit verum, nulla de capitulis reliquis erit controversia, cum capituli illius radix omnem præ se iiiiquitatis speciem ferat. » Ilaec ibi Palladius. E quibus itideiu apte opportuneque Baronius ad euindem annum sic moiiebat : • Unde et certior fias eorum quæ superius inculcata sunt, etiam in Orientali Ecclesia conjugatos electos episcopos nonnisi uxore dimissa ordinari solitos, nec amplius ea uti. • Qua de re separatim ego quoque disserebaim nunuero 51 et 52. LXV. Postremum jam tandem hoc est, ut sen

tentiam nostram, præsenti capite comprobatam, eo D

eliam coufirmemus decreto pontificio, cujus e sanclo Ennodio Ticinensi episcopó mei;tionem faciebamus capite 20, in sancti Laurentii Littæ arghiepiscopi nostri Wita, quam typis anno Domini 1653 edidimus. Ejusmodi decretum auctorilate sancti papæ Symmaclii conditum fuit anno quingentesimo secündo, et ab archiepiscopo illo nostro promulgatum

Tatnol. CXLVII.

non optat agnosci. » Et paulo post : « Unde, nansuto cum Dei et redemptoris nostri ordinatione, constituto sancimus, apostolicæ sedis beati Petri vel præsulis ejus aucioritate papæ subnixi, quae vitia desiderat radicitus amputari, ut nullus religiosorum de memoratis ordinibus aliter quam præfäti sumus audeat conversari; vel quicunque præsumpserint, cum amissione pudoris honorum damna sustineant. Quomodo grande inalum est, dicatam Deo personam salutaribus monitis non parere. Nullus secum extraneas habeat mulieres præter personas canonibus desigmatas, ne agendo taliter, eliamsi vita sit innocens, damnum opinionis incurrat. » Hæc ex eo decreto. Cujus quidem postrema clausula perspicuum est quam bene congruat cum eo Nicæni concilii canone, quem numero 39 recitabamus, quamque apte huc etiam illud pertineat sancti Gregorii papæ Magni pronuntiatum libro septimo, epistola 39, ad Romanum Defensorem, his verbis : , R$ nit ad nos quosdam episcoporum, sub prætextu quasi solatii, in una domo cum mulieribus conversari. Et ideo, ne per hoc aut subsannatoribus justa obtrectationis detur occasio, aut facilem antiquus humani generis inimicus materiam deceptionis assumat, hujus tibi serie præceptionis injungimus ut strei;uum te studeas et sollicitúm exhibere.TEt si quis episcoporum, quos commissi tibi patrimonii fimis includit, cum mulieribus degunt, hoc omnino compescas, et de cætero eas illic habitare nullo modo paliaris; erceptis eis quas sacrorum canonum censuru permittit, id est, matre, amita. germana, et aliis hujusmodi, de quibus prava non possit esse suspicio. Melius tamen faciunt, si etiam a talium se cohabitatione contineant. Nam legitur quod beatus Augustinus nec cum sorore sua habitare consenserit, dicens : Quæ cum sorore mea sunt, sorores meae non sunt. Docti ergo viri caulela, magna nobis esse debet instructio. Nam incautæ præsumptionis est, quod fortis pavet, minus validum non timere. Sapienter enim illicita superat, qui didicerit etiam noii uti concessis. » Hæc sanctus Gregorius ille papa, vere magnus, et Ecclesiæ doctor eximius, hisque mgs etiam præseus caput læti jam tandem concludiIlluS.

« VorigeDoorgaan »