Pagina-afbeeldingen
PDF

sicut enim de nònnullis aliis minoris momenti rebus A pertinet; eos ego propterea praetermitto, meque

ipsi decreta unanimes condiderunt, sic etiam universi pariter quæstionem illam dijudicassent. Sed hinc progrediaimur ad rationem, qua permotus Aml)rosius a Datio dicebatur sententiam in uxoratorum favorem sacerdotum pronuntiasse. XXIX. « Perfectio vitæ, inquit, non in castitate, sed in charitate consistit. rationem plate irrauionabilem, atque Ambrosio indignissimam ; et, ut nihili prorsus ab ipso faciendam, sic etiam nihili prorsus ab ipso factam ! Quidni vero cæteroqui Ambrosius siiimiliter ob eamdem rationeum virginibus, quæ sacrum ad velamet, admitti cuperent, concessit uil una vice matrimofiium contraherent ? Etenim, secundum illud Aposloli, quemadmodum vitæ perfectio non in castitate, ita neque in virginitate consistit, sed in claritate. Quidni vero præterea ille sacris etlam ministris concessit ut non solum semel mubere possent, sed etiam iterum ac tertio, quinetiam toties quoties laicis licitum esset ? Non enim solo primi ejus matrimonii tempore, sed oinni p; orsus tempore perfectio vitæ, secundum illud Apostoli, consistit in charitate, non autem in caslitate. XXX. Priusquam tamen acrius Datium absurdis ejusmodi consectariis urgeamus, percoinmo.!um profecto ac perutile erit luculenter explicasse, quemadmodum perfectio vitae spiritualis, secundum rei veritatem, atque secundum apostoli Pauli sentenuiam, consistat in charitate. Pi;eclare autem Bellarminus De membris Ecclesiæ imilitantis libro secundo, qui est De monachis, capite secundo, sic docebat : • Sunt autem hoc loco adnotanda quædam. P:imum illud est veram perfectionem in charitate consistere. Perfectio enim uniuscujusque rei in eo posita est ut fini suo ultimo quam arctissime conjungatur. Finis autem hominis l)etis est: charilas vero maxime unit luomiuem cum Deo. juxta illud primæ Joannis quarlo; Qui manet in charitate , in Deo manet, et Deus in eo ; et ad Colossenses tertio; Charitas est vinculum perfectionis, id est vinculum quod, ligans hominem cum Deo , hominem reddit perfectum vel (ut Chrysostomus exponit) vinculum quod, ligans et continens in homine omnes virtutes, homiiieim reddit perfectum. Ut enim spiritus humanus ligat et continet omnes humores et partes, alioqui dilapsuras, ita Spiritus sanctus, inhabitans corda nostra per charitatem, continet omnes virtutes, alio Jui facile dilapsuras. Quod etiam idem Apostolus ostendit , cum ' ait primæ ad Corinthios Ixiii : Charitas atiens est, benigna est, et quæ sequuntur. Itaque renæus libro quinto, ante medium , exponens illud Apostoli prim;e ad Thessalonicenses ültimo : Ut iuteger spiritus vester et ani;na et corpus conservetur, ιlicit, hominem perfectum tribus constare, corpore, anima, et Spiritu sancto inhabitante per claritátem. Ut enim, si desit ei corpus vel aniiiia, erit imperfectus in genere naturæ , ita, si desit charitas, erit imperfectus in genere moris. Quo modo locum illum Pauli intelligunt etiam fere omnes Græci, Chrysostomus, Theodoretus, OEcumenius, Theophylac;us, et cum eis Κ'}'; in epistola ad í'í biam, quæstione ultima. Denique, quod charilas sit Christiana perfectio, ex eo patet quod ad eam oimilia referuntur. Matth;ei xxii : In his duobus mandatis universa Leae, etc., et primæ ad Timolheum 1 : Finis prarcepti charitas. m XXXI. Subinde vero sic etiam prosequitur : v Nota secundo, ex beato Thoina in opusculo l)e perfectione, quatuor esse gradus charitatis, proinde etiain qua3uor esse gradus perfectionis. Dicitur enim perfecium id, cui nihil deest in ordine ad aliquem finém. Quare non repugnal , aliquid esse perfectum, et imperfectum, si comparetur ad diversos gradus, seu eùaum fiwes. » XXXII. IIos igitur etiam gradus seu fines illo assigna!. Sed quoniam primus ad ullam creaturam, £ccundus 8 utein ad præsentem homimis vitam non

[ocr errors][merged small]

ad tertium et quartum recipio. • Tertius gradus est (subdit ergo Bellarminus) diligere Deum , non quanium est diligibilis, nec quantum potest creatura quælibet absolute diligere, sed quantum potest creatura mortalis, quæ a se removit omnia divini amoris impellimenta , et totam se Dei obsequio consecravit. Qui in hoc gradu versantur, imperfecti sunt respectu beatorum, sed perfecti respectu aliorum hominum, etiam justo?'um et piorum. » XXXIII. £t rursus : • Quartus gradus est (concludit ille) diligere Deum, non quantum est diligibilis, non quantum potest creatura vel absolute vel in hac vita diligere, sed tamen ita ut nihil æque aut magis quaim Deum diligat, id est, nihil admittat contrarium dilectioni. Et hic gradus præceptus est omnibus, et quandam habet perfectionem , licet respectu superiorum sit imperfectus. Unde primæ Joannis secundo dicitur : Qui servat verbum ejus, vere in hoc charitas Dei perfecta est. Et tamen Matthæi 19, Dominus ei, qui dicebat se omnia præcepla servasse, ait: Si vis perfectus esse, vade , vende òmnia, etc. Loquitur enim Joannes de isto quarto gradu; Dominus autem de tertio. » XXXIV. His ergo per nos item præmonitis, si nunc quaeramus quo sensu Ainbrosius opinione Datii asseruerit, perfectionem vitæ, nor; in castitate , sed charitate consistere , secundum illud apostoli Pauli testimonium , pro charitatis virtute, quin etiam virtutum regina, tam luculentum et palmare, non aliud profecto respondere posset Datius quam locutum esse Ambrosium de vitæ perfectione üuicuique homini ad æternam salutem necessaria, et propterea locutum etiam èsse de charitate secunduim éam tantummodo perfectionem quam Bellarminus proxime in eo quarto gradu collocabat. Certe autem ita prorsus eumdem illum Apostoli locu:m probati etiam interpretes communi consensu exponunt, nec aliter eum ipsemet etiam exposuit Ambrosius, tam in Commentario (si tamen ipsius revera est, ut snperiore numero 21 excip ebam) quam libro quarto, epistola 55, prope finem, ad virgiuem sacram scribens Demetriadem. Si ergo Ambrosius ex eo Apostoli loco, in eum, quem Datius dicebat, modùm argumentatus fuisset, non aliud profecto perfectionis genus in sacris Testamenti Novi minisiris necessarium esse supposuisset quam quod in unoquoque laico necessarium esset constat, ut æternain salutem assequatur. Nisi enim hoc ille supponebat, risu profecto el cachinnis dignissimum fuisset tale ipsius argumentum ; quippe cui promptissime atque invincibiliter responderi poterat, altioris ordinis quam laicorum esse perfectionem talium ministrorum , eamque , non in sola quidem castitate, sed in charitate simul et castitate consistere, sicut in claritate simul et virginitate citra dubium consistit; et sicut ipsiusmel Datii confessione (non enim hoc negari. ab illo potest; si modo constare sibi vel:t, et Ambrosium sibimet ipsi constantem suppomere) post primæ illorum ministrorum uxoris obitum, in charitate simul cum castitate, sive cum abstinentia in posterum ab oflicii conjugalis usu, consistt. Pro primo igitur illo sacrorum Novi Testamenti iuinistrorum, matrimonio ratio illa, ex eo Apostoli testimonio desumpta , nihil prorsus valet, nisi eoium perfectio interim suppónatur ordinis esse non altioris quam sit perfectio laicis etiam omnibus ad æternam salutem necessaria. Atqui nihil tale, ne interim quidem, supponitur ab Ambrosio, a quo certe supponitur oppositum , sicuti jam vidimus e numei o 12 ad multos alios subsequentes. Non igitur credi par est eum ita fuisse argumentatum, sicut ei Datius ascribebat; et hac quidem in parte fatuus, et ineptus, et sibiniet ipsi parum constans. X.XXV. Fcquis vero sanæ mentis præterea credat, Atubrosium eo fuisse animo ut talemi illam pro sacerdotibus uxoratis auderet pronuntiare legem, quæ menici Nicæni (lecretis adversaretur ? Ac sacrorum quidem ministrorum cælibatum ab ipsismet apostolis præscriptum fuisse, testimonio nobis esse possunt canones ipsi apostolorum, a Clemente primo papa recitati. Eorum enim vigesimus septimus sic habet: « Innuptis autem , qui ad clerum provecii sunt, præcipimus ut, si voluerint, uxores accipiant; sed lectores cantoresque tantummodo. » Bene aulem Bellarminiis libro primo De clericis, capite 19, posteaquam hunc canonem recitasset, sic adjecit : • Quod autem de lectorib js et cantoribus dicitur , idem de aliis minoribus ordinibus intelligitur; c:im sit omnium eadem ratio. » Quocirca etiani vice versa secundum sanam canonis hujus intelligentiam ministris omnibus innuptis, et àd sacros ordines promotis vetitum erat uxores accipere. Atque huic quidem intelligentiae quam optime congruit superior eorumdem apostolorum canón sextus, quo sic pr;ecipiebatur : i Episcopus, vel presl)yter, vel diaconus, uxorem suam ne ejiciat religionis prætextu. Sin autem ejecerit, segregetur : et, si perseveret, deponatur. » Iloc enim canone agebatur de episcopis, presbyteris et diaconis qui anie ordinationem diixissent uxores, quique sollicite atque religiose cavere ropterea deberent, he illis in posterum uterentur. e igitur prætextu religionis hujus, sive caulelae , cæteroqui ob legem cælibatus necessariæ, deponereiit earum curam, nec eas interim alerent, c;eteraque ad victum necessaria suppeditarent, conditus est hic ipse canon ut sapienter viri docti pr;eci e affirmarunt, quorum mulios enumerat etiani Severitius Binius tomo primo Conciliorum a semetipso editorum, sive in suis ad eumdem canonem notis. In eamdem porro sententiam nobis etiam Calixtus astipulatur papa primus, qui líomanam Ecclesiam rexit ab anno Domini supra dticentesimum vigesimo primo , usque ad vigesiiiium sextum. Is enim apud Gratiânum distinctione 27, cap. Presbyteris, ita inquit : • Presbyteris, diaconis, et subiliaconis et monacliis coiicubinas habere seu matrimonia contrahere penitus interdicimus; contracta quoque matrimonia ab hujusmodi personis, disjungi, jiixla sacrorum canonum definitiones , judicainus. » Bene siquidem Gregorius de Walentiâ in libro De cælibaiu, £apite 5, inter alios tlieologos sic observat ad hiinc locum : • Quo loco, cum Üalixtus canones sacros antiquiores se ipse etiam antiquus pontifex ad eam rem citet, argumento id est, hanc legem cælibatus esse apostolicam. » Id ipsum vero satis aperte collig tur etiam e sacrorum conciliorum, ac l{omanorum pontificum , el veterum Patrum testimoniis, quæ catliolici doctores adversus hæreticos pro eodem £;elibatu collegerunt, ac nominatim Bellarminus libr9 primo De clericis. capite 19. E quibus quidem testimoniis unicum illud ini praesenti producere placet, quod est concilii Carthaginensis, ut commuiiius numeratur , secundi, de quo Baronius, ad annuim £hristi trecentesimum moiiagesimum septimum, et 18inius, tomo primo Conciliorum, pagina 541, id aflirmans celebratum tempore Cœlesliiii priiui papæ (fuit autem ab anno Christi supra quadringeiitesimum yigesimo tertio usque ad trigesimum secundum) et a Leone papa quarto comprobatum, capite I)e libellis, (listiuëtioiie vigesima. Ejus enim concilii verba hæc erant, canone 2: • Omnibus placet ut episcopi, presbyteri, diaconi, vel qui sacramenta conlrectant, pudicitiæ custodes, etiaim ab uxorib:is se abstineant, ut, quod apostoli docuerunt, et ipsa $ervavit antiquitas, nos quoque custodiamus. » En igitur pro sacrorum cælibátu ministrorum videmus legeih a sanctis apostolis sancitam, itemque antiquitus servatam. XXXVI. Progressu tamen temporis non defuere qui a veteri et apostolica illa disciplina nonnihil declinaverint, et in Ecclesia nomiimatim orientali. Q.a:.oùrem nonnulla etiam ejusdem Ecclesiæ con

sanctorum apostolorum sacrique concilii {)rimi œcu- A cilia variis vicissim decretis eamdem disciplinam in

[ocr errors]

ustiim revocare studiieruiit. XXXVii. Concilium in primis se nobis offert Ancyramum, sive in civitate Ancyra, in provincia Galatia: congregatum , anno Doiiiini trecentesimo decimo qnarto ; eique octodecim episcopi, et perinsignes (ut bene Baronius ail eumdem annum, aiticulo 77 et 78 o!)servavit) interfuerunt ; sicut et postea eorum multi concilio \eocæsariensi, plerique autem Nicæno, de quibus co;iciliis proxime dicenhbs. Cum igitur Ancyranu*m illud concilium varios sancivisset canones pro recipiendis ad catholicam communionem iis qui propter Mavimini tyranni persecutionem a fide catholica defecerant, tuim vero canone mono (aliter decimo) ita decreverunt, ut Baronius ad eum ipsum annum artic. 88, his exprimit verbis : • Lapsis igitur ejus modi remediis impartitis, de ecclesiastica disciplina incorrupte servanda Patres alias regulas addi-lerunt; sed illam in primis quæ ad sacros Ecclesiæ ministros magnopere spectare videbatur, nempe ul absque uxore cælibem vitam ducerent, qua *juidem lege (ut alias dictum est) non sacerdotes tantum, sed et diaconi obligati erant ab ipso exordio nascentis Ecclesiæ; illosque solum diacones ab ea eximi voluerunt, qui, cum ordinarewtur inviti, fuissent pariter contestati se non posse conti

nentes vivere, ac proinde ducere uxoreiii velle. Qui

enim sic reelaimasset et nihilominus ordinatus fuisset, quisquis esset hujusmodi, post sacrum diaconatus ordinem uxorem posse ducere, Patres illi consenseruit, sic statuentes (canone nono, vel decimo) Diaconi, quicunque ordinanttir , si in ipsa ordinatione prqtestati sunt, et dixerunt velle se conjugio copulari,

uia sic manere non possunt; si postmodum uxores

uxerint, in ministerio maneant, propterea quod eis episcopus licentiam dederit. Quicunque sane 1acuerint, et susceperint manus impositionem , professi continentiam , el postea nuptiis olligati sunt, a ministerio cessare debebunt. » Ifacientis ex eo canone Baronius secundum Dionysii Exigui editiouem. Tum vero sic etiam subdit: ¢ Additiir in secunda editione ( quam ipsemet, superiore articulo 81 , dixerat incerti esse auctoris) laicam tantum recipientes communionem. » Quibus e verbis idem l3aronius id observat : « Nimirum, non cum sacris ministris amplius, sed cuin populo extra cancellos communicantes. » Ac demum ita concludit : « Ex his videas, tum in universa Ecclesia catholica, tum in Oriente, quam firmus atque stabilis assertusque ab omnibus esset sacrorum ministrorum cælil)alus. Sed de liis act:im est primo Annaliuin to:mo pluribus. » Ancyrai ii ergo ejus concilii Patres (ut ego quoque pro meo sensu hic denique concludam) certam supponebaut legem, quæ sacris in universum ministris usum matrimonii vetaret, quæque nihilominus ab episcopo relaxari posset in eum, quem ipsi præscripsere mo

dum, ita ut eis non aliter uti matrimonio liceret.

[blocks in formation]
[ocr errors]

runt (canone primo) ex præscripto antiqui usus Ec- A anni 1605 editionem, pagiua 1040, sic ad verbnm mobilibus nervis. Aliis ocnli dexteri effossi erant, A scopos Africæ illud ipsum eoncilium testatur ana

clesiæ : Presbyter, si uxorem duxerit, ab ordine deponatur; si vero fornica: us fierit, vel aululterium perpetrarit; amplius pelli debet, et ad penitentiam religi. IIæc ex Dionysii versio::e , (`ujus qui,lem decreti (qt:oad primám nempe partem) hac ego interpretor fuisse causam, quod nonnulli ex iis diaconis, quibus in concilio Aneyrano permissa fuerat nubendi facultas, hujus facultatis exsecutionem reservarent in illud etiain tempus quo sacerdotium accepissent. IIoc ergo ii Patres tanto inde,:ori:m ordini jam suscepto judicarunt, ac proinde talia illorum matrimonia vetuerunt. XXXIX. His tamen conciliorum provincialinm decretis, quibus aliquid e vetere illa et apostoliea sacrorum ministrorum disciplina remittebatur, conteuti non fuerunt trecenti :ecem et oeuo Pa!res illi qui anno trecentesimo vigesimo quinto Nicæam in !8i:lynia convenerunt ad sacrosánc:am cecumeni cam syiiodum. Quippe miiiistris ejusmodi non perm*i!!entes habitationem cum uxoribiis , sitnul eiiam illis omnibus matrimonii celebrationem usunique unanimes negarunt. Synodi profecto illiiis carion tertius sic ad verbum $e habet : v Interdixit per omnia magna synodus non episcopo, non presbytero, non diacono, nec alicui ominimo qui in clerò est, licere subintroductam habere mulierem, nisi forte aut matrem, aut sororem, aut amitam, ve! eas tant ; m personas, quæ suspiciones effugerunt. » Q. i iiii ve:o nos item ad hæc ver!)a simul cum Bellarmino libro priiiio De clericis capite 19, hunc in molum argumentemur? « Nulla uxoris mentio (iu; quae tamen primo loco poni debuit, si cum ea habitare liceret. Item, cur prohibetur clericis collabitatio mulierum, si uxorati esse possunt? Nonne uxores ancillas ha • bere possunt in eadem domo? » Quidni rursus argumentenur una cum eodem postea capite vigesimo prope finem : • Quomodo cóhaeret illa narratio (le

[ocr errors]
[ocr errors]

prohibetur episcopis, presbyteris, diacoi)is, ne ullam doni mulierem habeant, praeter matrem, sororem, amitam. » Hæc ipsa nimifum Bellarminiis hoc (!emum capite oppoiielrat argumento, quod * rat hujusmodi : • Argiiiìentum quintum et ültimum Calvini sumitur ex Ilis;oria Socratis, libro primo, capite 8, et Sozomeni libro primo, capi:e 22, ubi dicunt quod, cum Nicænum concilium legem ferre vellet, ne liceret C.ericis cum uxoribus suis dormire , surrexit Paphnutius confessor, et synodus tota in ejus sententiam ivit, et continentiam áb uxore in arbitrio cujusque reliquit. » Ut igitur Bellarminus hoc argumentuin. refellat, ante ómnia præmittit id quod atubo nihilominus ii scriptores Græci ultro cóncedebant. * Nain uterque auctor (verba sunt ipsiiis Bellarmini) in eollem loco testaiitur, Paphniiiiiim adjecissse, l)onuim sibi vileri ut, secundiiim antiquos éanoues, prohibeatur clericis ne post orJinatiónem ul'o modo uxores dicant, sed sólum permiutai.tur uti iliis quas ante ordinatione:n acceperunt. » Subinde vero multis et magni nomenti argumentis eosdem illos auctores ostendit non esse fide dignos in liae narra4ioiie, quam cæteroqui, ut viilimtis, contendit eo letm i!lo tertio Nic;eni coi:cilii canone refelli. Ta!em vero illorum narrationem iisdem ferime argumentis egre;ie confutarunt etiam Gregorius de V;ilentia in libro iJe cæliba!ii, capite 6, in responsioiie , videlicet ad ileciimtim tertiuim argum:c;,tiim, et Baronius torno tertio Auf; alium, ad ánnum trecentesiinum vigesimum quintu:m, ai ticulo 148 et sequentibus; se,I iiic in eo quidem præterea si gularis, quod articulo 151 & iiain tertii ejiis canonis Nic;e:ii expositionem confirmavit sancti I3asilii Magni testiiiionio, ex ipsius £pistola 17 ad Paregoriiiiu carptim deprompto, c£ ita sane ad praesens institutum , per alias etiain st;i partes, a Baronio praeterfnissas, accommodato pariver ac oppor:uno ut eam ego integram hoc recitare k,*J statuerim. Ea ve:o, secundum Pa:isiciisein

[ocr errors]

se habet : • Pahegonto presbytero BAsiLius. Legi litteras tuas magna cum animi lenitate, admiratu§que sum quomo;lo coneris rebus incurabilibus lon';is mederi sermonibus, cum, l)reviter uobis et facile re ipsa sat s{acere valens in illis de quibus accusaris , permanere constitueris. Nec primi, nec s0'i (Paregori) sancivimus mon debere mulierculas cohabitare viris. Lege canonem , a sanctis Patribus nostris in A icrna synodo constitutum, qui manifeste interdirit n? quis mulierculam subintroductam habeat; cælibatus autem honestatem suam in eo habet, si quis a neru mulieris secesserit. Itaque, si quis cælibatum nomine tenus professus, re ipsa faciat ea quae a conjugatis fiuiit, manifestum est quod virginitatis honestatem nuncupatione quidem illius praestet , verum interea ab inconvenienti voluptate non desistat. Tanto facilius adimonitioni nostræ acquiescere poteras, quanto magis lilerum esse te a corporalibis affectionibus aflirmas. Neque euim credo virum, septuaginta annos malum, cum ejusmodi affectionib us cohabitáre mulierculae, neque propterea ista determinavi, quod aliquid absurdi designaveris; sed quod ab Apostolo edocti suinus non esse fratri ponendum offendiculum vel scandalum. Sciinus autem usuvenire ut, quod a nonnullis recte geritur, aliis in occasionem peccati cedat. 0b hanc causam. Constitistionem sanctorum Patrum secuti, præcepimus ut a muliercula separeris. Ut quid igitur chorepiscopum accusas, et veteris iminuicitiæ menlionem facis? limo quid nos quoque, quasi aures habcamus delationibus admitteiidis proclives? Et non magis te ipsum reprehendis, quod a consuetudine muliercul;e abstinere letractas? Ejice igitur illam er aedibus tuis, et trade in monasterium. Sit illa cum virginibus, et tu inter viros ministra, ne nomen Dei propter tos blasphemetiir. Donec ista feceris, etiam si iniiumera per epistolas causeris, nihil ellicies; sed Otiosus (id est, sine functione presbyterii, sicut ibi est in ora marginali adnotatum)morieris, dabisque Domino qtii tui rationem. Si vero siue correctione tui ipsius ausus fueris sacerdotii retinere functionem anaihema eris omni plebi, et, si qui te receperint, per omnem Ecclesiam excommunical)untur. » Hucusque l}asiliis ille, doctrina pariter ac sanctitate vere Magnus, et antitistitis nostri Ainbrosii perquam familiaris, et anno Christi trecentesimo septuagesimo octavo, ut bene computat ßaronius, ex hac mortali ad immortalem àc ljeatam vitam Kalendis Januarii sublatus. Quocirca nulli dubium esse jam debet, quin revcrà concilium Nicænum tertio illo canoine usum conjugii sacris illis ministris in omne postea tempus vétúerit, necnon etiam deinceps eadeum lex communiter usu recepta sit et id quidem convenienter ad obedientiam et fidem, tam . sancto tantæque auctoritatis eoncilio justissime debitam. . XL. Quam sanctum vero, quantæque auctor tatis i!lud essei, vel ex eo sane colligi potesi, quo 1 TheoJoretiis libro primo Ilistoriæ, cápite 7, narral)al, episcopos describei;s illos qui ei'em concilio iiiterfuerint, ei his quidem verbis: * Fuit autem muimetus episcoporum congregatorum decem et octo supra trecentos. Itomaniis episcopus, senio confectus, ipse non adfuit ; misit tamen pres!)yteros ditos, qui gonpositioni interessent. Mùlti iuin apostolicis (louis exce.le, ant ; inulti ferebant in corpore suo, juxta divum Pau!um , inustas nofas Dó;i.ini Jesu. Ex horum numero constai)at Jacob:um , e;)iscopiiim Antiochia in Mygdonia, quam vocavit Syri et Assyrii Nisibin, morsu*»s suscitasse, et vitæ restituisse, aliaque fecisse innumerabilia miracula; quibus in Iiistoria, qu;e Piiilotheos inscribitur, separ;itiiim expositis, non putavi :iac in marratione locum ftituruiii. At Paulis episcopus Neocæsariæ (castellum hoc est in ipsa Euphratâ) rabiem Licinii seuserai ; debiliiatas enim gerebat imai,iis ahhas, coit racias cai,t!cn;e ferro, et correptis eu, cc:istitie attis ulcruiii aliis dextera enervala brachia ; in quibus et Paphnuuius Ægyptius conspiciebatur. Et, ut brevi absolvam, cernere illo in conventu erat populum quemdam Christi testium. » Hactenus Theodoreti verba. Paphnutius ille porro ( ut eæteros tacitus praeteream) non alius erat quam qui paulo ante a Socrate ac Sozomeno memorabatur , et cujus item mentio habetur in sancti abbatis Antonii Vita per sanctum Athanasium conscripta, nec non etiam in Martyro!ogio Romano, et in adjectis Baronii notationibus ad undecimam Septembris diem. De quo præterea J{uffinus Aquileiensis, libro primo, capite 4, ita scritum reliquit : « Quem Constantinus (vi.!elicet imperator) in tanta veneratione et affectu habuit ut sæpius eum, intra palatium evocatum, complectere1ur, et oculum illum, qui in confessione fide evulsus fuerat , avidioribus osculis demulceret. » Atque quidem intelligamus pár est, ab hoc Paphnutio(quem cum Baronio et aliis supponimusThebaidis superioris ej)iscopum fuisse) omnino diversum esse Jérosolyunitanum illum episcopum, cujus item oculum pro catholica fide a persecutoribus erutum , ('onstantimus sæpe osculabatur, ut superiori capite 59, nuumero 2, _ sanctus nobis affirmabat Gregorius papa septimus. Quod si forte Nicæno concilio hic etiam episcopus interfuit, non alius profecto nomii;e fuit quam Macarius. inter eos enimi provinciæ Palestim;e episcopos, qui eidem interfuerunt concilio, primus subscripsit Macarius Jerosolymitanus. Tali autem pro Macario conjecturæ non mediocriter hæc etiam suffragantur; quod Ecclesiam ille Jerosolymitanam, vir dignus beatitudine nominis sui, et multiplicibus bonis ornatus (quo elogio a Thcodoreto commendatur libro primo ecclesiasticæ Ilistoriæ capite 5), rexit ab anno supra trecentesimum duodecimo usque ad urigesimum `primum , quod etiam interim t ejus hortatu loca sancta a Coiistantino (cui Crucis Signum eodem illo anno duodecimo primum e cœlo apparuerat) et Helena expurgata, et sacris basilicis illustrata sunt, » ut in Martyrologio I{omano habetur, die Martii decima, qu6d prælerea , semper Ario ab exordio nascentis ejus hæresis acerrime restitit, • pt in notationihus ad eumdem diem bene probat aronius; quodque tandem jure merito credi possit mon minus iis etiam restitisse persecutoribus , a quibus fideles per varia il'a supplicia tentati, et ad defectionem sóllicitati proximé fuerant, Sed hinc ad Nicæni concilii auctoritatem revertamur. XLI. lllud aulem pro certo et indubitato supponimmus fuisse generalium conciliorum primum et a Itomano pontifice approbatum, ut Bellarminus accurate docuit, libro primo De conciliis, capite 5. Quocirca simul etiam, tanquam e fide catholica cergissimi, supponimus errare non potuisse, nec in fide nec in moribus, ut in universum pro omnihus ejuspnodi conciliis egregie idem disseruit Bellarminus liliro secundo De conciliorum Auctoritate, capite 2, inultisque aliis subsequentibus. Sed et singularia inobis iiom desunt pro codem illo concilio testimonia; et h;ec quidem præ cæteris : sanctus Athanasius in epistola ad Epicietum (quam recitat etiam sanctus Epiphanius liæresi 77} miratur, quomodo aliqui aüdeant quæstionem movere de rebus in eo concili:) definitis, cum non possint ejusmodi conciliorum decreta mutari, nisi errando. , Qua igitur (inquit) alidacia fit ut post tanti concilii auctoritatem disceptationes aut quæstiones instituant? Quod si ex genere A rianorum sunt, nihil mirum si, quae contra ipsos promulgata et scripta sunt, calumniis oppugnent, etc. Sin ex eorum numero sunl qui, cum 0r1l1;) (loxorum specieiu habeant et amplecti videantur qu;e a Patribus sunt edita, disputando tamen ea subvertere moliaritur; nihil aliud faciunt quam proximum: poriant suljversione luculenta, verborum piignis dig!adiantes, non ad alicujus utilitatem, sed ad rt;iiiaiu hominum simplicioruin. » Idemque Atlianasius i:i epistula ad epi

theima iis denuntiassè omnibus, qui contraria suae ipsorum confessioni sentirent. « Huic certe concilio (addit ille) universus orbis assensum pr;ebuit; et ijuanquam multæ habitæ sunt synodi, liujus tamen 6mnes sunt memores, tum per Dalmatiam, Dardaniam, aliasque insulas, Siciliam, et Cyprum tum per Isauriam , Pamphiliam, Lyciam, et universam AEgyptum et Lybias et plerique in Arabia lianc agiioverunt et ädmirati sunt, et subscriptione appiobarunt, alleo ut, si quis restet ex Ariana radice progerminante amaritiem (loquimur autem de Ur$atió, Walente, cæterisque qüi idem sentiunt) per ista ipsa scripta abscissi rejectique comperiantur. Sufficiunt igitur ea, quæ Nicææ Confessa fuere sauisque per $e virium liabent, quemadmodum superius diximus, tum ad subversioneum impii dogmatis, tum ad iutelam utilitatemque ecclesiastic:e . doctrin;e. » Et paulo post : t Verbum illud Domini per œcumenicam Nicææ synodum in æternum manet. • Nonne vero ipsemel étiam Constantinus imperator apud Eusebiiiim libro iii , de ipsius Vita, epistolam sèribens ad Ecclesias, ejusdeiii concilii decreta disertissime appellabat , cœlestia mandata ? » lii eamdem porro sententiam sanctus etiam Gregorius Nazianzenus oratione in Athanasium affirmare non dubiiavit, v ad concilium generale Nicænum episcopos a Spiritu sancto coiigregatos esse. » Sanguis etiam Cyrillus, libro 1 De Trinitate, decretum ejusdem coiicilii appeliavit , divinum et sanctissimuin oraculum. » Qiiocirca sanctus etiam Basilius, epistola 78, docebat, suspectis de fide proponenda esse Nicæni concilii decretä; inde siquidem appariturum hæretici ne illi sint, an catholici. Sin aulem aliquos etiam huc addere velimns ætate Ambrosii posteriores sanctus profecto pontifex Leo primus, in epistola 78, ad ÉÉ; Auguslum præcise asseruit nou posse in Catholicorum Tnumeró computari eos qui Nicæno concilio resisterent et in epistola 55 ad Auatholium, el 54 ad Martianum imperatorem, Nicæni concilii canones per sanctum Spirium esse ordinatos. Sic etiam sanctus Gregorius Magnu$, libro primo, epistola 24 eo usque processit ut scriberet : • Quia corde creditur ad justitiam , ore au: tem confessio fit ad salutem sicuit, sancti Evangelii quatuor libros, sic quatuor concilia suscipere et veiierari me fateor; Nicænum scilicet, in quo perversum Arii dogma destruitur ; Constautinopolitanum quoque, in quo Eunomii el Macedonii error convim

diluf; Ephe$inum etiam primum, in quo Nestorii impietas júdicatur, Chalceilonense vero, in quo Euty

êliis Dioscorique pravitas reprobatur, tota devotione complector, iìlegerrima approl)atione custodio, quia in his, velut in quadrato Iapide, sauclæ fidei stru ciura consurgit, et cujuslibet vitae, atqite, acti0nis norma consistit. Quisquis eorum soliditatem nou tenet, etiamsi lapis esse cernitur, taiuem c\tra aedificium jacet. » Iiinc itaque Bellarmiigus libro

D primo De "clericis, capite i, cum ejusdem con

gilii testimonium producturus esset præfatus ei sic fuit : • Prodeat igitur, non ex homiiiibus singulis, sed ex coelibus hóm:iuuim , concilium primum Nica;mum, œcumenicum, vetustissimum, frequentissimum, celeberrimum, cujusque auctoritas lanla seiiler apud omnes veteres fuii ut ab Eusebio, libro 1, e bäptismo, capite 18, orbis terræ conciliuin. appelletür ab Athanâsio in epistola ad episcopos Africæ, et Leone, epistola 55, aul Amatolium cum Ora* culis Spiritus sancti; a Gregorio vero, libro primo, epistolâ 24, cum ipso Evaiigelio conferatur. • Cuni igitur tantæ foret àuetoritatis hoc concilium , cuinque sacris illis ministris usum conjugii vetugtit ¢redibile profecto non est Aiubrosium iilis, eumdeiii permitlere usiiin voluisse, reque ipsa peruiisisse. X{.li. Non ego tamcn propterea nego defuisse interiim aliquos, qui eumdeum i:iiiilomiiius matriim9: nioruin usuia sibi usurva criut; sed sicut euim sibi mica synodus statuisset; sic eum nego, iterumque nego, illis, vel ejusdem generis aliis permissum ab Ambrosio fuisse. Tales utique ministros Ambrosi is absque dubio damnabat, superiore numero 15, neque minus damnasset eos, quos sanctus Epiphanius descripsit imo vero damnavit hæresi 59, quæ est Catharorum. Etenim secundum Parisiensem atque Græco-Latinam anni 1622 editionem, studio.et opera Dionysii Petavii emendatam, Epiphanius illic inter cætera sic inquit : « Si quis post baptismum secundam uxorem duxerit; J, illis non amplius admittitur. Quod quidem plane stoli,lum est. » Et paulo post : • Siquidem, quæ sacerdotio propter singnlarein functiónis illius dignitatem praecipue tributa sunt, ea ad omnes com miiniter pei tinere j'udicant. Illud quidem audierunt episeopum in reprehensibilem esse oportere, unius uxoris virum, similiter et diaconuir, et presbyterum lta enim profecto

[graphic]

usurpa' ant contraquam sacrosancta illa oecume- A aliis vero diebus a melia liora quarta tisqii£ ad no

nam facere liceret, ut hinc etiam intelligamus,

' quantopere alienus ab eo fuerit Ambrosius, ut pro

se res habet, ut, post (.liristi in orbem terrarum p,

adventum, eos omnes, qui secun;!um priores nuptias mortua uxore alteris sese nuptiis illigarint, sanctissima Dei disciplina rejiciat, propterea quod incredibilis est sacerdotii honor ac dignitas. A*|ue istud ipsum sacrosancta Dei Ecclesia cum omni provisione diligentiaque servat. Q:iin eum insuper qui adhuc in maurimonio legit ac liberis dat operam, tametsi unius sit uxoris vir, nequaquam tamen ad diaconi, presbyteri, episcopi, aut hypóíia' coni ordinem admittit; sed euim dumtaxat qui al) u:iius uxoris consiietudine sese comtit, uerii, aut ea sit orbatus. Quod in dictis loeis praecipue fit , ut i ecc'esiastici canones accurate servantur. Al enim nonnullis adhuc in locis presbyteri, diaconi et hypodiaconi Iiberos suscipiunl. Respondeo non illud ex canonis auc:oritate fieri, sed propter hoininum ignatiam, quæ certis temporibiis negligenter agere ac connivere solet ob nimiàm populi iiiuliitudineui, cum scilicet uui ad eas se iunctiónes appliceiit , uon facile reperiuntur. Quoil ad ipsam quidem Ecclesiam attinet ea, utpote a sanctò Spiritu :be.:e ordina!a atque constituita, quod decentius est omnibus in rebus considerans, ei rei studere potissimum instituit, ut quæ divino numini ministeria præstantur, nulla re, quoad fieri potest, distrahantur, utque spiritalia omnia officia quam optima lætissimaque conscientia gerantur. IIoc igitur dico, propter subitas funt tiones atque oflicia convenire, ut pr. s yter, ac diaconus, et episcopiis Deo penitus vacet. Nam si illis etiain qui è populo sunt, idipsum Apos;olus praecipit, ut (inquit) ad tempus vacent orationi, quanto id magis sàcerdot ipræ$cribit? Nimirum nullis ut impedimentis avocetur, quod in spiritualibus secundum Deum negotiis, in ipso usu sacerdotii atiiministrationeque ferietur. » Hucusque sanctiis Epiphanius; et hic quidem sa;icto Ambrosio conteiiiporaneus, ut e Baronii Annalibus inteliigi datur, Ambrosius enim Eeclesiam Mediolanensem rexit ab anno supra trecentesimum septuagesimo *It1arto usque ad nonagesimum seplimum. Epiphanius autem ab anno sæculi ejus,fèim septuagesimo usqtie ad quadringentesimum circiter secuudum Ecclesiam rexit Coiistanti;e, sive Salaminæ, urbis in Cypro primariæ. Quin etiam hic ipse nobis eo etiam praecipue memorandus est titulo, quod anno trecentesino octogesimo secundo (sive posteriore, quam. celebratum fuisset concilium illud Gonstant — Jiopolitanum, in quo Ambrositis a Datio dicebatur • in favorem uxoratorum sacerdotum judicasse) quod eo, inquam, anno citra dubium interftiit concilio Romano, sub Damaso papa celebrato, cui pariter Aipbrosius citra omnem controversiam interfuit, et cujus mentionem nobis faciebat Bellarminus, stipejiori numero 27. Qiio quidem in concilio Románo (!! bene Baronius ad euiù annuin animadvertit) prohibitum est etiamu ex præscripto Nicæni canoiii§ ne ante horam tertiain diebus fe$tis missæ canerentur;

έlericis conjugatis aliquam conderet legem Nicæno canoni adversantem. XLIII. Quod si quis fortasse adhuc hæret hac de re dubius Aimbrosium ipsum audiat, ac dubitare jam tandem erubescat. In Proemio quidem libri rimi De fide sic ille ad Gratianum Augiistum scri)el)at : « Petis a me fidei libellum sancfe imperator, profecturus ad prælium. Nosti enim fide magis iinperatoris quam virtute militum quæri solere victoriam. Nam et Abraham trecentos decem et octo duxit ad bellum (Genesis xiv) et ex innumeris trophaea hostibus reportavit. Signoque Dominicæ crucis et nonminis, quinque regum victriciumque turmarum subacto rol)ore, et vultus est proximum, et fratris filium meruit et triumphum. » Et paulo post, concilium indicans Nicænum : • De conciliis id polissiinum serjuar quoil trecenti decem et octo sacerdoles, tanquam Abrahæ electi judicio, consona fidei virtute victores, velut trophæum toto orbe subactis perfidis extulerunt, ut mihi videatur hoc esse divimum quod eodem nun:ero in conciliis fidei habeatur oraculum quo in Historia pietatis exemplnm » Et eodem postea libro, capite nono : ' Accepisti, sancte imperator, eos, qui talia asserunt (Ariana nempe pronuntiata , qualia proxime recensuerat) jure damnatos, non hiimana industria, non compositione aliqua, sed recenti decem el octo, ut supra dixi, episcopi ad concilium convenerunt. Sed ut in numero eorum per signum suæ passionis et nominis Dominus Jesiis suo probaret se adesse concilio, crux in trecentis, Jesu nomen in decem et octo est sacerdotibus. » Præterea vero euian, in libro I)e Imcarnationis Dominicæ mysterio, capite 7 : • Non enim qnod ejusdem sul)stantiæ est, unus, sed unum est. Naim utique Filium ejusdem cum Patre substanti;e confitentes in Tractatu concilii Nicæni, non unam personam, sed unam divinitatem in Patre et Filio crediderunt. » In enarratione pariter De Paschalis celebritatis ratione sic incipit : « Non mediocris esse sapienti;e, diem celebritatis definire Paschalis, et Scriptura divina nos instruit, et traditio majorum qui couvenientes ad synodum Nicænam, in;er illa fiilei ut vera ita admirauda decreta, etiam super celebritate meuiorata, congregatis peritissimis calculandi, decem et novem annorum collegere rationem, et quasi quemdam constituere cir

culum, ex quo exemplum in annos reliquos gigne

retur. Ilunc circuliiim Enneacædecaterida nuncuparunt, » etc. Et aliquanto post : « Nec absurdum arbitror ut inde observandi mensis trahamus exemplum, ubi primum Pascha celebratum est. Unde et majores nostri in Tractatu concilii Nicæni eumdem Eumeaeaedecateridem, si qnis diligenter intendat, sta

' tuendum putarunt, et ipsum mensem Novorum

[ocr errors]

, recte custodierunt, quia in Ægypto hoc primo

mense n ,va secat , tur frumenta. » Sed et libro se

[blocks in formation]
« VorigeDoorgaan »