Pagina-afbeeldingen
PDF

rnm ritus fusius explicat Ordinarium ecclesiae metro- A pergant ad vestiarium, qua finita ereant de vestiario

politanæ, ubi inter cætera in festo S. Stephani præscribitur, ut in processione (si festum in Dominica evenerit) diaconi in cappis sericis sint in superiori parte processionis versus portam S. I{omani, et omaes 119 alii sint cappis suis nigris versus pulpitum : et ita fiat a sacerdotibus et pueris in die S. Joannis et SS. Innocentium. Item ut ad missam omnes diaconi in cappis in medio chori chorum regant ; ut diaconus legat epistolam : Stephanus plenus, et in loco ubi dicitur : Clamavit voce magna dicens, duo diaconi cantent prosam : Stat ut agnus inter lupos. Tres diaconi : Sederunt principes. § Adjuva me. Ut omnes diaeoni cantent : Alleluia. $ Ecce video coelos, in medio chori in modum coronae, etc. ; denique ut lecto Evangelio pronuntiet quidam diaconus in camtu : Credo in unum Deum. Pft. Diaconi procedant cum cereis. Scilicet ad altare S. Stephani, ut habetur in Ordinario Rotomagensi ms., p. 20 : Finitis Vesperis, omnes diaconi ecclesiæ in superliciis, tenentes cereos ardentes in manibus veniant per chorum cum processione bini et bini usque ad altare S. Stephani, cantando responsorium : Sancte E)ei pretiose. Tres diaconi cantent versum : Ut tuo. Quo finito incipiatur antiphona : Beatus Stephanus, levita. Tres diaconi y Gloria, etc. 0ratio : Omnipo&ens sempiterne Deus. In reditu, ant. Nesciens mater, vel responsorium de S. Maria ad placitum. et finiatur in choro. Duo diaconi cantemt $ Po$t partum, vel

[ocr errors]

Speciosa. 0remus. Deus qui salutis. Benedicamus

cum cereis ardentibus cantando fi0 martyrum gemma, et ante altare ad modum coronæ cum versu et prosa a tribus diaconibus finiatur : quo finito incipiatur Te Deum, etc., ut supra. ln festo S. Joannis evangelistæ eosdem ritus processionales describit Ordinarium Rotomagense ms. (120) Cum antiphona et Gloria Patri, memoria Nativitatis. In Ecclesia Rotomagensi fit memoria Nativitatis cum antiphona, versu et oratione, sublato versu Gloria Patri. (121) Deinceps procedentibus sacerdotibus. Magna S. Joannis antiquitus apud nostrates presbyteros veneratio : cujus variæ rationes peti possunt ex variis ejus prærogativis, quæ sacerdotali ordini admodum conveniunt. Sed hæc potissimum arridet, quod solus inter apostolos senioris nomen epistolis suis præfixerit. De missa matutinali in nativitate S. Joannis Baptistæ vide Amalarium De ofliciis ecclesiasticis, lib. 111, cap. 58. Pr. IIæc autem missa peculiaris erat et omnino diversa ab ea quæ post Tertiam celebratur, ut ex Missali Parisiensi ms. 500 circiter annorum planum est, et ex veteri Ordinario ms. canonicorum regularium S. Laudi Rotomagensis. (122) Sacerdotes utantur casulis. Quantum istæ casulæ a nostris differrent colligi potest ex Rabano 1. 1 De institut. cleric., c. 21, De casula. Septimum (inquit) sacerdotale indumentum est, quod casulam vocant : dicta est autem per diminutionem a casa, eo

ad placitum. Hujus processionis usus sublatus est C quod totum hominem tegat: Græci planetam nominant.

in Itouomagensi Ecclesia; eam tamen sic describit Processionale Bajocense anno 1624 editum : Finitis ultimis Vesperis d ei istius (scilicet Nativitatis Domini) petit processio fontes per superiorem eritum chori; sabdiaeonus autem [estive indutus brachium sancti Stephani cum sindone sericea, et' ea rubea, defert cantaturque responsorium sequens : I.apides torrentis, etc. IIæc tantum in ecclesia cathedrali observantur. Prosa : Coelos vidit, etc. Deinde incipit archichorista antiphonam sequen:em : Infunde , etc. ; postmodum vrogreditur processio in navim ecclesiae, cantando responsorium : Felix namque, cum versu et Gloria Patri, et prosa : lnviolata. In reditu à Descendit sine versu. In eodem Processionali Bajocensi habentur processiones tribus sequentibus diebüs post Wesperas et Tertiam. In veteri vero Ordinario, seu Ceremoniali ms. canonicor;im regularium S. Laudi {\otomageiisis ordinis S. Augustini, post Wesperas et Laudes. (119) In matutinis ut praecedenti nocte pulsentur campanæ. I20 Festum S. Stephani nunc more duplici celebratur ; invitatorium a duobus cappatis canitur qui chorum regunt in nocturnis et Laudibus. Sequentes ceremoni;e scilicet in festis S. Stephani, S. Joannis evangelistæ, et sanctorum Innocentium pemitus obsolevere. Non incongruum tamen nobis videtur referre quæ in Orllinario ms. habentur in hac festivitate. Dum nona lectio legetur omnes diaconi

Cui consonat Gemma animæ, De antiq. ritu miss., l. 1, c. 207, De casula. Casulæ antiquitus erant rotundæ, et limbus earum super brachia errabundus iotum corpus circumibat. IIujusmodi duæ in sacristia ecclesie cathedralis Rotomagensis asservantur casulae, de materia quidem plicabili (ut indicat Rituale Rotomagense) quarum altera 121 quæ est violacei coloris utilur celebrans in Sabbato sancto Paschæ, et vigilia Pentescotes, dum leguntur prophetiæ; alteram vero coloris albi induit sacerdos cantaturus genealogiam in festis Natalis Domini et Epiphaniæ, ut venerandæ hiijus antiquitatis usus omnino non depereat. Eapropter ltituale Rotomagense præcipit ut sacrarum vestium ea forma servetur, quam Patrum institutio, et cathedralis ecclesiæ veneranda præscribit antiquitas, videlicet ut casulæ seu planetæ in tantam hinc inde amplitudinem extendantur, ut brachia tota saltem obtegant ; ideoque eae commoda et plicabuli materia fiant, ut facile per fimbrias levari possiut, nec celebrantem impediant. p. I, pag. 386. Hæc retulisse sufliciat, ut inde discant qui ecclesiasticis ornamentis provident hodiernum usum non tenere, sed potius ecclesiasticis legibus ol)temperare, et ad veterem formam ea reducere. |

(125) Incipiente officio 'infantum. Id est puerorum. Sic Carthaginenses lectores infantuli apud Victorem Vitensem lib. ii, et in Martyrologio ad iii Idus Julii. De officio infantum, quod diutius tn Ecclesia viguit.

plnra Ordinarium hac die, (Pr.) quod post observa- A

tiones ex eodem Ordinario I{otomagensi ms. describimus. (124) In festo S. Silvestri 6 prima lectiones de sancto, ures ultimæ de Nativitate. Idem habetur in Breviariis Rotomag. a. 1491 et 1578, quibus Ordinarium Rotomagense ms. concordat de lectionibus pariter et missis, et Ordinarium ms. canonicorum regularium S. Laudi Rotomagensis. Nunc tres primæ lectiones de Epistola ad Romanos, tres secundi nocturni de Wita sancti Silvestri, el tres tertii nocturni de expositione in Evangelium : Sint lumbi; et vice versa missa matutinalis de Nativitate, major de S. Silvestro celebratur. (125) Lectiones tres cum tribus responsoriis. Hodie novem in Breviario Rotomagensi lectiones cum tolidem responsoriis leguntur. (126) Cum Laudibus et sequentia. Sequentia et Laudes ex hac missa sunt ablatæ. (127) Sancti Joannis octavæ ut festum apostoli, Nunc ut festum Dominicale recolitur, sicut et octavæ sancti Stephani et sanctorum Innocentium. (128) Dies circumcisionis celebretur ut festum S. Joannis. More 122 triplicis 2 classis celebratur in Ecclesia Rotomagensi. Ad Wesperas duo cappis induti chorum regunt, responsorium a quatuor in cappis decantatur, et duo de majoribus thurificant altare. Similiter ad Matutinum quatuor in cappis invitatorium canunt et nonum responsorium, et per Nocturnas et Laudes chorum regunt. Ad missam cantor in cappa intonat introitum, duo cappati de secunda sede graduale, quatuor de majori sede cappis iuduti Alleluia cum versu succinunt. In secundis Wesperis omnia ut in primis, sed ab uno tam1um celebrante altare thurificatur. (129) Dies Epiphaniæ ut dies Nativitatis celebretur. Excepto quod in septima tantum lectione altare thurificatur. (130) Absque invitatorio. Idem docet Alcuinus, lib. De div. oflic., tit. De Epiphania : In hac die (inquit) unum omittimus ex his quæ in Nativitate Domini ce'ebramus, hoc est invitatorium. ldem cum Alcuino Amalarius lib. iv De Eccles. observat., c. 55, et libro De ordine antiphon., c. 21. Item Micrologtis, c. 40: In Epij hania ad Nocturnas juxta Romanum 0rdinem invitatorium reticemus, ut a ulolosa invitatione IIerodis discrepemus. Eo die invitatorium non legitur apud Ilonorium Gem. animæ, nec apud Belethum, lib. De div. oflic. c. 37, ncc apud Durandum; libro enim sexto, c. 16, De festo Epiphaniae ait : Invitatorium etiam non dicitur propter quatuor rationes. Et in Breviario Dominicanorum : In Epiphania ad Matutinum non dicatur invitatorium neque hymnus. Item in Ordinario ms canonicorum reg. S. Laudi Rotomagensis : Ad Matutinum invitatorium et hymnus mom dicuntur. Nunc vero invitatorium dicitur, quod a 200 circiter annis in Ecclesia Rotomagensi institutum legitur ex Ordinario ms. Bigotiano, p. 55.

(151) Non omnino omiititur, quin in ordine psalmorum recitetur. Consonat quod legere est apud Durandum loco supra citato : Licet ergo hac die non dicatur invitatorium, tamen psalmus invitatorius, scilicet : Venite exsultemus, in tertio nocturno ad septimam antiphonam dicitur. In Breviario Dominicanorum : In tertio nocturno antiphona : Venite adoremus, etc. Psalmus ipse. Et in 0rdinario ms. canonicorum S. Laudi Rotomagensis : In tertio nocturno antiphona : Venite, psalmus ipse, stando psallatvr tolus. (132) Sacerdos dalmaticatus et casulatus procedat. Sic legitur 123 in ordinario Rotomagensi ms. p. 35: Finito nono responsorio sacerdos revestitus sacerdotalibus vestibus cantet hoc Evangelium ante altare, et subdiaconus cum eo, sicut notatur in Nativitate D0mini : Factum est cum baptizaretur. Finito Evangelio incipiat archiepiscopus, vel sacerdos hebdomadarius ante altare cum candelabris et thuribulo psal. Te Deum. (155) Stellæ officium incipiat. Per officium intellige spectaculum, seu (ut vocabant) mysterium, quo apparitionis stellæ et adorationis magorum historia populo exhibebatur. Eodem sensu accipiendum est oflicium sepulcri, de quo inferius in ordine Paschæ. Ilaec et alia sequiorum temporum inventa , quæ diutius apud majores nostros perseverasse docet Ordinarium, castigatior ætas jure postea abrogavit, ne sacri ritus in ludos scenicos et ineptias defluerent. PR. Iii Ordinario Totomagensi ms. vocatur officium trium regum; posl Tertiam olim fieri solitum; illud subjungimus officio infantum. (T54) Absque Te Deum laudamus et Gloria in excelsis. Hodie dicuntur in diœcesi Rotomagensis, sicut fieri solet intra octavas. (135) Introeuntibus chorum cantor ant. aut à incipiat de sancto cujus est ecclesia. His Dominicis vacantibus ad introitum chori dicitur â Te laudant, vel Confirmatum est, aut Nesciens mater, ut notatur in Ordinario ms., vel etiam de sancto palrono, ut liabetur in Processionali Rotomagensi, aut aliqua. antiphona de beata virgine Maria. (136) Vigilia vero Epiphaniæ. Hanc de vigiliæ illius jejunio Joannis sententiam olim apud nos tenuisse, processu vero temporis religiosum morem abusu, an indulgentia, exolevisse, vel inde constat, quod ealem fere legere sit in Ordinario, cum quodam tamen temperamento: [In crastino, vigilia Epiphaniae quam plebes diverse colunt, alteri prandent, alteri jejunant, nobis autem jejunando colore congruum videtur. Quia enim tanta solemnitas nobis eminet in qua se tota Trinitas mundo præmanifestavit, oportet nos ante purificari: ] sed Ecclesia Rotomagensis neis jejunat propter solemnitatem Nativitatis Domini. PR. (157)In quibus per aliquot dies jejunamus. Hinc apparet in Ecclesia Rotomagensi olim jejunium per aliquot dies aute 124 purilicationem in usu fuisse po*divinorum officiorum deprehenderimus, nec in 0rdinariis nostris et officialibus libris mss., legitur tamen in Missali Parisiensi ms. 300 annorum, et in veteri Breviario ordinis Fontebraldensis : Vigilia Purificationis; quod ad jejunium proxime accedit. (138) Ad eam clerus et populus pergant. IIodie ad aliam ecclesiam non pergit clerus, sed in imolu processionis canitur hæc antiphona : Ave, gratia plena. (139) Versus sequatur a duobus clericis cantatus. Nuue a quatuor in pulpito canitur ; quod in omnil)us festis triplicibus observatur. (140) Præcedente Sabbato ad Vesperas vice hymni cantetur sequentia : Cantemus cuncti melodum. Ejus loco in Sabbatis dicitur hymnus : 0 lur, beata Trinitas, in Vesperis, usque ad Sabbatum ante Domimicam primam Quadragesimæ, quod etiam præscribit Ordinariuin Rotomag. ms., p. 46. (141) Invitatorium alleluialicum. Invitatorium sine Alleluia canitur, cessal enim in Vesperis Sabbati præcedentis. (i42) In primo nocturno heptaticum incipiatur. Ordinarium ms. Ecclesiæ Rotomagensis : In Septuagesima incipiatur liber Genesis, et legatur tam ipse quam cæteri iibri legales usque ad passionem Domini; scilicet liber Exodi, liber Levitici, liber Numeri, liber Deuteronomii, liber Josue, liber Judictum, liber Ruth, per hebdomadam tres lectiones : in secundo nocturno tres lectiones de sermone ; in tertio nocturno tres lectiones de ea positionibus. Breviatiuin Itolomagense

um; cujus etsi vestigium nullibi apud expositores A lib. 1, cap. 1, 2, 5 et 4; Rabanum Maurum , De

an. 1491, p. 1 : A principio Septuagesimæ usque ad C

passionem Domini legitur de libris Moysi, Josue, Judicum, et Ruth, per ferias tres lectiones. In Rotomagensi diœcesi nunc legitur de libro Genesis usque ad Cineres; per totam Quadragesimam leguntur expositiones Patrum in Evangelia : in Dominicis vero legitur in priino nocturno de libro Genesis et de libro Exodi. (145) Matutinæ laudes cum alleluiaticis antiphonis. Ilodie a Wesperis Sabbati ante Septuagesimam cantato ultimo Benedicamus Domino, et Deo gratias cum duplici Alleluia , in quocunque oflicio usque ad Pascha Alleluia dimittitur ; Te Deum, Gloria in eaecelsis, et Ite missa est non dicuntur, nisi in festis per Quadragesimam. Idem præscribit Ordinarium InS. 125(144) In Matutinis. Scilicet Laudibus: Laudes enim Matutinum vocabantur, ut liquet ex sacrorum rituum expositoribus'; nos vero Nocturnas et Laudes quia conjunctæ fuerunt uno nomine Matutinum vOcamuS. (145) Post, Benedicamus cum Alleluia. Id ipsa Joannis ætate correctum fuit ab Alexandro II papa, qui Alleluia in Sabbalo ad Wesperam jussit dimitti ante Septuagesimam, ut docet Micrologus De eccles. ol)servat., cap. 47. PR. (146) Septuaginta enim dies. De mystica hac dierum significatione vide Alcuinum, libro De divinis officiis, ejusque et Caroli Magni epistolas; Amalarium,

institut. cler., lib. 11, cap. 54 ; IIugonem de S. Wictore, De special. miss. ol)servat., lib. iii, cap. M6. Pm. (147) Ipsa die in processione, Ecce clarissimi. IIoc responsorium in pluribus Ecclesiis ob longitudinem respuitur, licet in Processionali Rotomageusi noletur, et in Ordinario ms., p. 47, in hunc modum : Sequitur processio fi Ubi est Abel, cum versu et regressu. In statione. Ecce, charissimi, dies. Versus in pulpito: Ecce mater nostra. Ut videatis. Ad introitum chori § Igitur perfecti sunt, cum versu et regressu (in cathedrali finitur in navi eeclesiæ, nec intrat in chorum clerus). Quibus finitis dominus archiepiscopus faciat sermonem ad populum, et post

B cantetur Tertia

(148) Quatuor dies a sanctis Patribus sunt additi. Ut testantur Amalarius, l. i De ecclesiast. ofliciis, c. 7, De jejunio, et Guill. Durandus Ration. divin. oflic., l. vi, c. 28. (149) Legantur sermones Patrum. Seu homiliæ, vel expositiones Patrum in Evangelia quæ leguntur per ferias Quadragesimæ. (150) Laudes mortuorum tantum celebrentur. Idem legere est apud Radulfum Tungrensem libro De canonum observantia, proposit. 20: Generalis (inquit) plurium usu est, ut Vesperæ et vigiliæ dicantur die præcedenti, et Laudes die sequenti post Matutinas. Sed post nocturnum pro defunctis, dicuntur pro iisdem Laudes in ecclesia cathedrali ante Completorium. (151) Septem psalmi cum litania. Non dicuntur hac

die post Laudes septem psalmi poenitentiales, sed

post Nonam sine litania. In Quadragesima vero qualibet feria quarta dicuntur 126 quindecim psalmi graduales Laudibus peractis, feria sexta psalmi pœmitentiales septem cum litania et precibus, dummolo oflicium sit de feria. (152) Prima post solis ortum cantetur. IIoram indicat hymnus : Jam lucis orto sidere, etc., sed in ecclesia catliedrali hora octava Matutina cum dimidia canitur. (155) Sexta dicta parvum intervallum fiat. Diebus jejunii et Quadragesimæ nullum fit intervallum, sed statim dicitur Noua, quæ sua hora dicenda est (ut notat Joannes Abrincensis). Quæ autem sit liora qua Nona dicenda sit, vix ullus antiquarius ignorat : est enim tertia pomeridiana : ipsa hora dicitur Nona in ecclesia cathedrali, sed diebus jejunii quatuor horis anticipatur, scilicet una antemeridiana. ln Quadragesima expleta Nona quæ tertia post meridiem hora cantabatur, postea missa, et Wesperae psallebantur, quibus expletis clerus et populus ad refectionem, eamque unicam, pergebant, ut testantur S. Basilius, orat. 1, De jejunio ; S. Joannes Chrysostomns, homil. 10 in Genesim ; S. Augustinus, serm. 56 de temp.; S. Amljrosius, serm. 35; S. Bernardus, serm. 5 in Quadragesima ; Micrologus De rebus ecclesiasticis, c. 49, et concilium Rotomagensc A. C. 1072, praesidente Joanne II, canone 20 idem præ- A cipit : Statum est ut nullus in Quadragesima prandeat antequam hora nona peracta vespertina incipiat, non enim jejunat qui ante manducat. IIoc de jejunio decretum religiosissime servant monachi Benedictini abbatiæ S. Cyranni, unica refectione contenti ab Exaltatione S. Crucis usque ad Quadragesiinam hora mona, scilicet tertia post meridiem ; in Quadragesima vero post Wesperas, scilicet sexta vespertina. (154) Qua finita Vesperae mortuorum dicantur, etc. Sic quoque 0rdinarium Itotomagense ms. In agendis mortuorum ita fiat singulis diebus : Ante Vesperas dicatur : Placebo, exceptis Sabbatis et festis triplicibus. Ilanc consuetudinem semper retinuerat ecclesia cathedralis Rotomagensis usque ad annum praeteritum, quo Wesperas diei anteposuit Wesperis defunctorum, quæ immutatio facta est pro quadragesimali tantum tempore propter nimietatem omiciorum. (155) Vigilia mortuorum agatur. IIic concordat 0rdinarium ins., in quo sic legitur p. 53 : Post prandium sequitur vigilia mortuorum. 127 (156) Lectio collationis recitetur. Collatio ista per totam Quadragesimam recitabatur ante Completorium, ut legitur in Ordinario ms., p*g. 53 et 56. In his quatuor diebus (scilicet a capite jejunii usque ad Dominicam f Quadragesimæ) lectio legatur ante Completorium De dialogo Gregorii, etc. Sic temeas usque ad Coenam Domini. Item feria 2 Quadragesimæ, ante Completorium usque ad Ramos pal- C marum legantur expositiones per ferias; et in Domi-. nicis Quadragesimæ : legatur lectio de residuo expositionis ejusdem diei. Ilaec spiritualis collatio in clero et populo postea in corporalem collationem sive coenulam transmutata est, de qua vide Francolinum, De tempore horarum canonicarum, c. 58, n. 10. (157) In omnibus horarum precibus semper Miserere mei Deus. Idem exstat in Breviariis A. 1491 et 1578, in Psalteriis A. 1507 et 1586; quibus astipulatur Durandus, Ration. divin. oflic., l. v1, c. 52 De Dominica ! Quadragesimæ : Hoc tempore dicitur regularuter octies in canonicis horis psaumus ille nitentialis, Miserere mei, Deus. In Ecclcsia autem Itotomagensi ille psalmus dicitur tantum in Wesperis feriarum Advenius, Quadragesimæ, et lW Temporum, nec dicuntur psalmi illic assignati per horas, sed dicto capitulo dicuntur preces ut in Breviario I{otomagensi, quibus oratio (liei cum versu Benedicnmus Domno in fine subjungitur. (158) Unum psalterium psalmorum subjungatur. Hic queindam psalmorum numerum intellige, non integrum psalterium, quod indicat Radulfus Tungrei;sis libro De canonum ol)serv., propos. 21, in lunc modum : Et quia in sancta Quadragesima sancti Patres voluerunt officium Ecclesiæ cum aliis bonis operibus omnimode augmentari, ideo in augmentum divini cultus cjusdem temporus, diebus ferialibus Quadragesinar et novem lcctionibus vacantibus, dicta

[ocr errors]
[ocr errors]

prima legitur psalterium hoc modo. Recepta cum pros:ratione remia, incipit sacerdos : Deus in aljulorium; Gloria ; Laus tibi ; deinde quotidie leguntur decem psalmi de psalterio bini, et bini sub uno Gloria; post ultimum, I.aus tibi; versus, Intret ; deinde litunia tota : qua dicta omnibus prostratis dicuntur preces majores cum septem psalmis et orationibus supradictis, et ad Per Dominuum surgant omnes. (159) Dicatur pro peccatis in Matutinis : Vivo ego, etc. IIæc 128 sublata sunt in Ecclesia Rotomagensi , tam in l.audibus matutinis quam in Vesperis. (160) In Vesperis Sabbati, etc., sanctorum agenda est memoria. Nulla olim tempore quadragesimali festivitas, sed in Vesperis Sabbati et Dominica die sanctorum agebatur memoria quorum festa evenirenl in hebdomada, sicut statuerat concilium Laodicenum, c. 49 : Non oportet in Quad agesima natalitia martyrum celebrare, sed eorum in Sabbato et Dominica tantum memoriam fieri. (161) Incipiente episcopo antiphonam : lmmutemur. Eam cantor hodie inchoat quam chorus prosequitur. (162) Cinerem cum aqua benedicta tribuat. ldem præscribit vetus Ordinarium ms. canonicorum regularium sancti Laudi I{otomagensis, in feria quarta Cinerum. Non aspergitur hodie aqua bencdicta in cinerum impositione. Cineres benedicli in signum pœnitentiæ imponuntur, quia olim in cineré et cilicio poenitentia agebatur (de quibus instruendus est a pastoribuspopulus) in cujus testimonium Ecclesia hac die canit antiphonam, : Immutemur habitu in cinere et cilicio ; et in cathedrali, lùotomagensi ecclesia in ejectione publice pœnitentium a diacono hastili appensum portatur cilicium, juxta illud Durandi Italiom., lib. vii, cap. 55: Cinis et cilicium arma sunt pænitentium. De expulsione poenitentium videndus sermo egregius lvonis Carnotensis episcopi, De capite jejunii, inter ipsius opera jam editus. (165) Ante processionem. Quæ expulsis poenitentibus fit aul aluare S. Stephani in eadem ecclesia, cantando responsorium ; cum autem processio pervenerit ad capellam S. Stephani, omnibus genuflexis (olim etiam prostratis, ut ex veteri Ceremoniali ms. constat), dicuntur preces et orationes, ut in feria secunda Rogatiouum : quibus finitis litaniæ loreves integre a duobus de secunda sede cantantur cloro respondente, qui ordo 4 et 6 feriis usque ad feriam • sextam in parasceve exclusive servatur, quarla feria ad altare S. Stephani, sexta ad altare S. Joannis. (164) Poenitentes ejiciantur. Ilaec Durandus, Itation., lib. vi, c. 28 : Paenitentes namque tunc ab Ecclesia cum processione et cruce ejiciuntur, et in die Cœnæ in eadem recipiuntur. De ejectione autem publice pœnitentium et convocatione in 129 Ecclesia Rotomagensi, vide quid præscribat Ordinarium ms. post nostras observationes.

(165) Hymni in Vesperis : Ex more docti mysti- A

co, elc. lidem hymni habentur in l}reviariis Itolomag., an. 1491, 1578, et in Psalteriis an. 1507 et 1586; sed quotidie in Vesperis usque ad primas Vesperas Dominicæ Passionis, exceptis festis, dicitur hymnus : Audi, benigne conditor, et ad Matutinum hymnus: Er more docti ; ad Laudes vero: Jam Christe sol justitiae. (166) Per udjectionem unius lectionis et unius responsorii. Per responsorium intelligas graduale, ut jam diximus. Idem legit Amalarius, I. 1, De eccles, offic., c. 8, De secunda varietate 4 hebdomad;o quadragesimæ : In quarta feria quartae septimanæ varietas est per adjectionem unius lectionis et unius responsorii. Eadem die agitur scrutinium tertium quotl maximum est inter septem scrutinia..... Eadem die instruuntur de auctoribus et initiis quatuor Evangeliorum. (167) Traditur eis oratio Dominica et symbolum, quod, etc. Amalarius ibidem : Eadem die percipiunt orationem Dominicam et symbolum ad reddendum in Sabbato sancto Paschae. ldem docet, Guill. Durandus, Ration. divin. offic., l. vi, c. 46, De quarta feria quartæ hebdomadæ. (168) In Sabbato quod palmas praecedit pedes pauperum larare ecclesiasticus 0rdo praecepit. Hinc in Sacramentario et Antiphonario vetus diei inscriptio : Sabbato vacat, dominus papa eleemosynam dat. Qua de re consule Amalarium, l. 1, c. 9, et Rupertum abbatem Tuitiensem, De div. offic., l. v, c. 6. PR. llis subscribit Durandus, Ration. divin. offic., 1. vi, c. 66, De Sabbato ante Palmas : 1n hoc enim Sabbato intendere consuevit dominus papa pauperibus Christi dando eleemosynam, et mandatum celeirando. ltem Gemma animæ, I. iii, c. 71. (169) Post Tertiam, clerici cum ramis palmarum ad processionem pergant. Ilic altum silentium de processione ad S. Gildardum, in qua defertur a duobus presbyteris corpus Christi in feretro reconditum : cujus institutionis licet fixum tempus statui non possit, saltem legitur idem ritus in Decretis B. Lanfranci Ordinar., c. 1, sect. 4, et in veteri Ordinario ms. canonicorum S. Laudi Rotomagensis. Hujus processionis ritum post observationes ex Ordinario Rotomagensi ms. describimus. 130 (170) Dominus vobiscum dicatur. Ita ordinaria mss., libri officiales mss. et Missalia quædam; jam vero nulla die ad passionem dicitur Dominus vobiscum. (171) Gortina ante altare deponatur. Idem præscribit Ordinarium ms. canonicorum S. Laudi Rotomag. Ita quoque 0rdinarium ms., p. 74 : Ad passionem Domini cortina pendens inter chorum et altare non moveatur usque ad : Et velum templi scissum est, et tunc trahatur ab u:raque parte et scindatur per medium, et amplius non reponatur. Hæc in ecclesia cathedrali Rotomagensi obserWantur.

(172) 0mnes pulsentur campanae. In ecclesia eathedrali more semiduplici, ut in Sabbatis Wesperæ celebrantur, nec omnes campanæ sonant, sed tres tantum, ut in Dominicis ; el duo cappati chorum regunt, sicut in duplicibus; in quibus concordat 0rdinarium ms., p. 74 : Ad Vesperas non dicatur: Placelo, sed festive pulsetur sicut in Dominica ob reverem' iam Dominicae (`œnæ, et festive cantetur et antiphonæ super psalmos cum meuma finiantur. Ant. IBeatus vir. Psal. Nisi Dominus ædificaverit, etc., secuudum ordinem, et duo de secunda sede in cappis nigris de serico regant chorum ; (nunc autem in cappis violacei coloris) duo de majori sede in cappis. § Circumdederunt, et ad Magnificat altare et cliorus thurificantur. Benedicamus ab uno ut in semiduplicibus canitur. Item in veteri libro officiali ms. ad usum Ecclesiæ ltotomagensis legitur: In Vesperis omnes campanæ ut in novem lectionibus pulsentur ob reverentiam Dominicæ Cænæ. ldem præscribit 0rdinarium ms. canonicorum S. Laudi I{otomagensis. (175) Omnes simul pulsentur. Liber officialis Rotomagensis ms. ex bibliotheca Bigotiana : In quinta feria, in nocturno primitus campanæ sigillatim, post omnes simul pulsentur. Idem quod supra. (174) In tertio Evangelii expositio. Non legitur de expositione Evangelii, sed de Epistola I B. Pauli ad Corinth., c. xi. (175) Quae so!a remansit candela erstinguatur. Ita Ordinarium ms., p. 75. Psalmus, Benedictus festive cantetur, et candela quæ sola remanserat eaestinguatur. Idem Liber oflicialis Rolomageiisis ms. et addit : Ex quo vero ultima candela ad Benedictus exstinguitur, lumen in ecclesia usque post ignis benedictionem non accendatur. Ilis tamen diebus in Ecclesia I{otomagensi in arca reservatur ut postea reveletur, quemadmodum 131 apud Durandum legitur Ration. div. oflic. I. vi, c. 72. Candela autem quæ in medio est non exstinguitur, sed in fenestra vel arca accensa servatur occulte, ut postea reveletur, et ecclesiam illuminet. In breviariis vero Rotomag., an. 149i et 1578. Et candela quæ remanserat abscondatur. (176) Alta voce cantentur. Nunc Wesperæ voce mediocri recitari solent, ex ordine divini officii, sicut horæ canonicæ, exceptis Nocturnis et Laudibus. (177) Dicto versu ab aliquo puero. Versus subjungitur a choro, nec dicitur a puero misi post Laudes in fine troporum. Responsorium autem post psalmos, de quo apud Joannem fit mentio, legitur in 0rdinario ms. canonicorum regularium S. Laudi IRotomagensis. (178) Convocatio pœnitentium. Weterem hanc et salutarem observationem Ecclesia Rotomagensis haeuenus constantissime tenuit. Cæterum notare libet ex Ordinario, duplicem olim hac die absolutionem dari consuevisse, alteram populo post matutinas Laudes, alteram finita Noma poenitentibus, quae re

« VorigeDoorgaan »