Pagina-afbeeldingen
PDF
[blocks in formation]

1058 (1016). Benedictus papa obiit 7. Idus April. [B

Johannes papa successit. H059 (1017). Heinricus imperator obiit 2. Id. Juli. 1040 (1018). Cuonradus ann. (5. 10i8 (1026). Cuonradus imperator obiit Non. Julii. 1049 (1027). IIeinricus ann. 17, m. 4. 1U67 (1045). Benedictus papa. 1068 (1046). Clemens papa obiit 7. IJus Oct. 3069 (1047). Damasus papa obiit. 4070 (1048). Leo papa. H075 (1055). Leo papa obiit 16. Kal. M.,i. 1076 (1054). Victor papa successit 3 anuis. H076 (1055). Heinricus imperator obiit 3. Non. Octob. 4078 (1056). Heinricus ßlius ejus. 1079 (1057). Stephanus papa obiit 4. Kal. Apr. H080 (1058). Nicolaus papa obiit. , 1082 (1060). Alexander papa. [2 hæc add. 1084 (1062). Ordinatio Wlstanl episcopi. A097 (1075). Ililldebrand. 1. ann. 11. 4 106 (1084). Wibertus papa suc. 4117 (1095). 0b Wlstanus et Rodbertus episcopi.] Folium 25' vacuum exstat, et hoc loco manus secunda, qua priora libri folia scripta esse supra d.xi, desinit, atque ea incipit quæ majorem libri partem chartæ intulit; incipit etiam ipsum Chronicon, quocum præcedentia vix collærent, sed postea ad illustrandam et latius explicandam auctoris opinionem præmissa esse videntur. Quæ cum ita sint, hæc folia 25 nonnisi Chronico finito scripta et tum demum in initio voluminis collocata esse putarim id quod quauerinionum ordinem confirmaturum esse coiufido. Folio 26 igitur ipsum Mariani opus ita incipit : In nomine sanctæ divinitatis. ResurrectionisChristi inquissitio incipit quam Marianus Hibernensis inclusus congregavit. Divino informamur precepto, ut quod nobis ab aliis fieri volumus hoc

[ocr errors]

cum hilaritate illis impendamus. Quia ergo gratanter a quovis susciperem rationem, ubi primus fuerit ressurrectionis dominicus dies, atque [cur *°] quintus decimus annus Tiberii Cessaris jurta cronicam Eusebi vel Bedæ prespiteri, sive etiam magni cicli Dionissi t, igessim.us quintus annus— qui, eo quod secundus ejusdem cicli annus nativi , tatis Domini dicitur, dominicæ passioni deputatur— evangelicæ veritati atque æcclesiæ, quæ Dominum in 14a luna primi mensis id est in pascha Judeorum feria quinta traditum asserunt et feria 6 parasceve luna quinta decima crucifirum, necnon martirologio sancti Hieronimi, quod in Kalendarum April. eum ressurrerisse os:endit, reliqua [horum **] habentes contra:dicant; quod cum magno labore, partim magistrata ** auctoritate, partim ratione ducente, vix tandem consecutus sum. Si sit in hac qua datur caritate qui accipiat, devotus offero; ea condicione, ut, si placeat, Deo gratias refferat, sin autem, me dente canino rodere dissinat, presertim cum nihil suadeam, quod aut auctoritate aut ratione non probetur. Iiesurrectionis itaque Christi tris opiniones traduntur, et quæ sit harum rera, dubie rel nunquam posse fertur quemquam conscrip ise, etc., e{c. Qiia finita legitur f. 27*

INCIPIT IIINC MARIANI SCOTI CIR0NICA CLARA.

Sequuntur capitula trium librorum, denique ipse textuS.

Primo libro disquisitionibus chronologicis præmissis Chronicon usque ad Christi ætatem deduxit, secundo præsertim Christi apostolorumque historiam exposuit, ita ut evangelistarum verba præmissa ex Augustini, Gregorii, Bedæ aliorumque libris illustret, tertio inde ab hoc tempore usque ad suam ætatem res prosecutus est, Capitum index infra editus, quid singulis libris tractetur, accuratius indicabit.

Primum usque ad a. 1095 (1073) Marianus historiam de(!uxit notamque chronologicam et versus a. 4098 (1076) adjecit, quibus operi finem dedit; postea vero res a 1096, 1097 gestas inseruit, et folio 166 continuationem usque ad a. 1104 (1082) adjecit eadem secunda manu, sed diversis temporibus ut videlur scriptam, Codice(42)post ipsius mortem in monaslerio servato, alii novis lineis ductis brevem continuationem addiderunt, cujus major pars ex Animalibus Wirziburgensibus, quos rectius S. Albani Moguntinos dixeris, sumpta est (45).

VARIÆ LECTIONES.

** deest 1 ? 14 nativis 1.

** sec. ' manu in marg. suppl. 1. nihil horum 2.

** magistra 2.

[ocr errors]

142) Ilanc etiam in inferiore fol. 166* parte verba adjecisse: 0biit Marianus inclusus, jam supra noPaul.

(45) Inultima fol. 170, pagina hæc manu sæc. xii,

addita sunt : Regnante in perpetuum Domino nostro Ihesu Christo, temporibus piissimi ac serenissimi domini Mauritii Tiberii ac Theodosii augustorum, ejusdem domui Mauritiâ anno tertio decimo, iudiciion4 1am historiam quam chronologiam tractare voluisse jam dixi. Ideoque praesertiim in annis a Christo nato recte definiendis aliisque ejtisinodi quæstionibus fuit occupatus, res ipsas vero ex aliorum libris breviter descripsit, et eas tautum quæ ad propositum facere videbantur paulo accuratius et longius exposuit. Nihilominus satis multa volumina congessit et perlegit, quibus dicibus antiquorum temporum historiam narravit. Quantum invenire potui, haec ipsi ad manus fuerunt subsidia (44) Scriptura sacra, Josephi Opera (45) et Eusebii Ilistoria ecclesiastica (46) ex translatione Itufini (47); ejusdem Chronicon ab liieronymo translatum et continuatum (48); ex Ilieronymi vero operibus genuinis vel spuriis hæc : epistolæ ad Damasum (49) et Witalem (50), adversus Iielvidium (51), ad Paulinum (52), ad Paulam et Eustochium (53),(commentarii in Ezechielem (54), Zachariam (55), Matthaeum (56) et Epistolam ad

Marianum cum Chronicon conderet universale, non A Galatas (57), liber IIebraic:r:im Qii rs:icn:im (58)•

[blocks in formation]
[ocr errors]

mertia dccima, quinto die mensis Julii, Gregorius papa coram sacratissimo [beati Petri apostoli corpore cum episcopis omnibus I{omanæ Ecclesiæ et presbiteris residens adstantibus diaconib;is et c'ero d aeit : Jn sancta hac Romana ecclesia, cui divina dispensatio prcesse me voluit, dudum ronsuetudo est ralde reprehensibilis erorta, ut quidam ad sacri altaris ministeritum cantores eleganter et in diaconatus ordine constituti modolatione voris inserviant, quos ad predicationis officium elemosinarumque studium tacare congruebat. Unde fit plerumque [ut (a)] ad sacrum mimisterium dium blanda . roae queritur, queri congrua vita neglegatur et cantor minister Domini moribus stimuletur, cum populum vocibus delectat. Qua de re presenti decreto constituo ut in sede hac sacri altaris ministri cantare nom debeant, so'umque evangelicæ lectionis officium inter missarum solemnia exsolvant; psa'mos rero ac 'reliquas lectiones censeo per subdiaconos, vel si necessitas ea igit; per minores ordines erhiberi. Si quis autem contra hoc decretum meum reuire temptaverit, amathema sit. Et responderunt omnes : Anathema sit, et reliqua.

(44) Quæ de fontibus Mariani Semler dixit (Beitrarge p. 88, 142), cum ad textum interpolatum spccteui, nullius momenti sunt. Equidem tertii libri fontes ubique in margii.e indicavi, librum 1 et ii, 1am in Francofurtensi quam Colloniano codice perJegi, et quanivis interdum editioncm Slruvianam afferam, codicum tamen semper rationem habui, ne Mlariano obtruderem qu;c sint continuatoris.

(45) A. 55 sqq. Quae ex ejusdem libro contra Appionem p. 486, (ed. Struv.) afferuntur, ex Beda descripta esse vidcntur.

(46) ii, 32; 11, 49; iii, a. 67, etc.

(47) Itufinus etiam ii, 25, affertur; Ursinus nescio quis ii, 62.

148) cf. a. 341. Priorem partem Eusebii nomine affert.

(49) p. 469 (1, 13.)

$ p. 499 (1, 17).

(51) a. 64.

(52) a. 144.

(53) a. 35.

(54) p. 506 (1, 18), p. 524 (1, 21); ii, 16,

(55) p. 511 (i, 19).

(56) ii, 49; cf. 11, 5, ctc. Fortasse etiam commentarium in Lucam Iiieronymi nomine inscriplum hal)uit, a. 13, 51.

(57) a. 55.

(u) Post deletum.

[merged small][merged small][merged small][ocr errors][merged small][merged small][merged small][ocr errors]

ad IIilarium papam (82°); Leonis M. epistolæ A tam Latine quam Irice de ejus terræ principibus

(83); Gregorii M. Dialogus (84) et homiliæ in Evangelia (85); Wita Gregorii Magni (85*); Vita S. Martini auctore Sulpitio Severo (86); Wita S. Elifii (86*). Vita S. Mauri (87); Vita S. Columbani (87*); forlasse etiam gesta S. Patricii (88); Adonis Martyrologium, ex quo paparum passiones descripsil (88*); Habuit etiam Librum Pontificalem, ex quo præsertim secundis curis multa libro inseruit (89), fortasse aliam quoque pontificum Romanorum historiam (90), certe breviorem catalogum usque ad saec. x deductum (91). Paparum decretales epistolas ex collectione canonum Pseudo-Isidoriana sumpsisse videtur (92). Denique prima Chronici parte Pauli Diaconi tam Romanam (95) quam Langobardorum Ilistoriam adhibuit. Magna igitur solertia priscorum temporum res investigasse eum apparet, fortasse etiam Plinium Secundum ipse evolvit (94); ubi vero ad tempora suis propiora devenit, tot fontibus minime uti potuit, sed præter Einhardi Witam Caroli Magni, Thegani Witam Ludovici Pii , Reginonis Chronicon (95), denique Annales Augienses (96) et Hersfeldenses (97) nullos habuit quos sequeretur. Etiam Marianus horum annorum historiæ nihil addidit nisi catalogum archiepiscoporum Moguntii10rum et abbatum Fuldensium, quem ex monumentis domesticis facile colligere vel componere poterat. Nam his fontibus destitutus, nihil fere nisi brevem imperatorum, paparum (98), archiepiscoporum Moguntinorum et abbatum Fuldensium præbet notitiam ; præterea inde a sæculo xi tam regum quam abbatum ct monachorum Scottorum tempora recenset, denique uitimis annis res tam in Ecclesia quam in re publica actas breviter tangit. Aliis fortasse quæ

refert se commendabunt, alii quod abbatum monachorumque Scottorum peregrinationes variaque ab ipsis gesta fideliter narrantur gratum acceptumque habebunt; sed ipsam historiam Germanicam non magnum ex hoc libro percepturam esse fructum, omnes libenter concedent. Sed tenendum est Marianum nullo modo sui temporis historiam conscribere voiuisse, sed id unum egisse ut brevissimum rerum conspectum secundum annos recte, ut sibi videretur, dispositum ederet. Quare iis qui simile propositum habebaut, maxime se commendabat, præsertim Sigeberto illi, celeberrimo sui temporis scriptori, qui non solum Mariani computandi rationem valde approbavit, sed etiam in chronogra

B phiam suam multa ex illo transtulit (99-100), codice

procul dubio usus Gemblacensi, cujus supra mentionem feci (101). In Germania Marianum a medii ævi scriptoribus raro tantum exscriptum reperi, primum in Annalibus quos dicunt Wirziburgensibus, qui in monasterio S. Albani Moguntino, ubi Mariani opus paulo post ipsius mortem recensitum atque auctum esse jam monui, ex chronico Wirziburgensi et Mariano (102) conflati sunt; postea in Annalibus S. Dysibodi, de qt:ibus supra satis dixi. At in Angliam translatum Mariani Chronicon, magnam apud ejus terræ scriptores auctoritatem assocutum est. Primus enim Florentius Wigorniensis. cum novum chronicon scribendum susciperet, illud

C fundamento posuit, iis tantum quae ad res Anglicas

spectabant, additis (103); codicem secutus, nisi fallor, ipsum Cottonianum, certe ipsi valde similem, quippe cujus continuationem pariter atque ipsum

[ocr errors]

(82*) A. 554. ..

85) A. 475; cf. a. 472.

{§? A. 521, sqq.

(85) II, 6, 7, 15, etc. — II, 49. Gregorius in Marcum affertur.

(85*) A. 625, 626.

(86) A. 357, 552, sqq.

(86*) A. 581.

(87) V. not. a. 625.

(87*) A. 611.

{§, A. 394, sqq. Vitam S. Patricii antiquiorem tripertitam cum Mariano conferre nequivi.

(88*) Usus sum editione Romana a. 174j. Qu;ed;im quæ hic in Appendicem rejiciuntur Marianus exscripsit.

(89) Etiam alteram paparum seriem hoc duce postea adjecit.

(90) Itâ a. 558 non ipsum librum pontificalem ipsi ad manus fuisse putarim. Fortasse 9mnia quæ prima manu de pontificibus Romanis scripta sunt ex tali lil)ro sumpsit.

(91) Hunc êatalogum fol. 16 descripsit. Inde error orius est a. 987 (9j5) sqq.

(92) Equilem conciliórum collectionem regiam Parisiensem a. 1715 adhibui. -

(95) II, 19, 26.Tertiolil)ro hanc omnibus fere paginis affert, a. 584 ad ipsum Eutropium tunc vivum pr0vocat. Fortasse etiam historiaim miscellam adhibuit,

(94) I, 1).

(95 Continuationem non habuit.

(96) W. n. 69.

PATRoi.. CXLVII.

[ocr errors]

(97) Cf. quæ dixi Archiv. vi, p. 674. Fortasse etiam a. 954 (912), 957 (915) his usus est. Postea ver0 ne minuina $. eorum vestigia reperi.

(98) Eorum ordinem miro modo türbavit; sed erroreim, inde natum quod post Joannem XII sex papas secunda manu interposuit (quorum tres priores, Joannem, Stephamum, Stephanum, nescio inô accepit, tres sequentes vero, Marinum, Agapitum, Octavianum , quos jam semel enumeraverat, secundo posuit), ipse sensit. De his, inquit a. 987 (965), papis dubitamus. Etiam antea a. 907 (885) Marinuiii et a. 912 (890) Basilium ordini intrusit.

(99-100) Ilæc jam antea satis acute perspexit et exposuit y. cl. Hirsch De vita et scriptis Sigeherti p. 115-122. In Bethmanni editione, quæ typis impressa erat antequam hunc finire potui laborem, quiaeulam quæ ex Mariano sumpta sunt non indicantuir. Addo 3. 1077. Ilildibrandus contradicant, imperator depopulatur, a.,1079, Heinricus designat, ubi pauca tantum verba Sigebertus de suo adjecii. Etiam jiae a. 4085 de Gregorii morte narrantur, ex codico Mariai.i £;yucensi sumpta esse videntur: v. infra, adam.

o•

(101) Col. 6()4 6 6.

(102) Ex Mariano sunt a. 782, 792, 794 (Fastrud obiit), 798, 801, 805, 805, 815, 824, 846, 855 (I{abanus, etc.), 865, 868 (Visa est, etc.), 879, 891 (Sunderoldus, etc.), (927, 956, 955, 968, 970?) ' 1001 (apud Mogontiacum), 1011 et 1020, quæ de' archiepiscopis Mog. leguntur.

(105) De his cf. Lappenberg IIist. Angl. I, p. lviii.

20

textum fiJeliter descripserit. Fiorentius (t 1 1 18) A falso accusatus est (115). Nam quæcunque Mariano

nsque ad a. 1 117 (1159) historiam deduxit, quam alii — 1151 (1153) et — ! 154 (1 178) continuarunt

(104); ita vero Mariani vestigia sequi videbatur, tit Florentii Chronicon illius plerumque nomine inscribatur (105). Jam amie Florentium praesertiin Robertus ilerforlensis, qui saeculo xi exeunte floruit (106), Mariani opus adhibuit, non integrum tamen exscripsit sed in compendium redegit; quod nonnunquam Mariani nomine ornatur (107) Willelmum Malmesburiensem et Matthæum Westmonasteriensem Mariani opus summis laudibus extulisse jam dixi; attamen an ipsum excripserint (108) dubito. Excerpta vero alia ex Mariano facta in bibliothecis Anglicis sæpius inveniuntur (109), quæ librum illum, quamvis non genuinum , Mariani tamen labores continentem, in plurimorum manibus versa;um fuisse oslendunt. Sæculo xv exeunte Trithemius Mariani Chronicon vidit (110); fortasse etiam Aventinus (111), præter eos vero, quod sciam, in Germania nemo, donec Ilero!dus, co!icem Francofurtamum mactus, prima:m ejus partem sub Mariani nomine ederet : ìfariani Scoti chronica —, adjecimus Martini Poloni Ilistoriam 0mnia nunc primum in lucem edita basileæ apud J 0porinum (in- fine legitur : per J Parcum 1559) fol. min.; quam editionem. Pistorius (I, p. 266; ed. Struve I, p. 448) secutus esi (112). Ileroldus Iibriam non ea qua par erat diligentia et religioue edidit, seJ textum additionibus arbitrariis auxisse

[ocr errors]

obtrusa videmus, in codice 3 leguntur, cujus scriptorem neutiqtiam Marianum transcribere sed novum claronicon condere voluisse primo pauet aspectu. Itaque Mariani Chronicon hucusque ineditum jure dicamus. Quod ut inlegrum elatur, multi nobiscum optabunt (t 14); neque tamen in hac scriptorum rerum Germanicarum collectione fieri potuit, cui nonnisi tertium iibrum inserendum duximus, quippe qui, disquisitionibus longioribus secundo libro absolutis, rerum gestarum contineat marrationem inde a Christo nato incipiensem, et multas ob causas noi)is aliisque utilem. ln hac vero editione adornanda quam accuratissime codicem secutus sum Romanum , cujus ultimam partem (inde al) a. 741) jam ante aliquot annos V. cl. IIeyse cum editis contulerat, quem nunz autem vir doctissimus et amicissim:is Giesebrecht, dum Romæ versatur nova ad historiam Gregorii VII historiam illusirant!am subsidia collecturus, accuratissime examinavit, et partium descripsit, partira edito textui ementlando adliibuit Quæ prima manus scripserit Mariano deberi, ipsi persuasum esse lectores latere nolo; et quamvis vix et ne vix quidem adducar ut idem statuam, accura issime tamen et religiosissime tantum non omnia verba ex codice exprimenda curavi; et quæcunque s c unda manu sive in textu sive in margine ad.liia sunt uncis inclusi (I 15). Singularem co;;icis orthogra

NOTÆ. (104) Ita fortasse Ordericus hunc librum vilit, qui C l., et Struvius, p. 4,7, recentioris ævi esse vi letur. Mariano tribuendam esse, et ipse puto, A fortasse sic ab auctore pronuntiatum esl). Certam

licit (1. 1.) Joannem Wigornensem jussu Wlstani episcopi acta fere centum annorum contexuisse et Mariani Chronicis inseruisse : in ι quibus multa (le Romanis ct Francis et Alamannis aliisque gentibus quæ aguovit utiliter et compendiose narratione digua reseravit. » Ilunc se Wigornæ in Anglia vidisse testatur. (105) Ita codices plerique qui in l)ibliothecis Anglicis exslant Florentium conuiuent; cum contin. — 1 131 (1154): Londim. Lamheth Arch. VII. 85. 0xford Corpus Christi Arch. IV, 112; VII, 94 (utroque codice in nova editione Fiorentii (v. infra) Petrie usus est). IBodlei. 2468. Arch. IV, 1 12; VII, 90; — et contin. — 1154 (1178) : Bodlei. 2182. Arch. \ II, 90. l)e codice Cantabrigiensi s. xi (Arch. III, 442. Arch. VII, 86) et Middlehillensi (Arch. VII, 96) nihil comoerium habeo; neque illum movi Oxoniensem coll. fagdalen., in quo Itogeritis de Hovellen (de cujus opere cf. Lappenberg l. l. p. 1x1) Marianum contimuasse dicitur (Arch. VII, 95). Etiam Ilenrici lluntodo:ensis Historiam Mari , ni nomine inscriptam invemiri, codex ostendit Londiniensis; Arundei 4ö (Arch. Will, p. 754). (106) Cf. Willelmum Malmesbur., IV. (107) In codice Cottoniano ita : Incipit liber Mariani Scotti genere eaecep:um de evange, istarum volu1minibus sive doctoribus ; in Bodleiano vero rectius ita : Incipit erceptio Rodberti II erefordensis episcopi de chronica Mariniani. Haec ex apographo Wrat.slaviensi sumpsi. Cf. Stenzel Arch. IV, p. 1 18. . (108) Quod Matthæum fecisse Lappenberg !. 1., p. lxv, contendit. (109) Cf. quæ collegit Stenzel Arch. IV, p. 116.— Angli cujusdam, collegii Merlonensis in academia 0x0miensi alumni, opus contra Mariami errores sc, ipium, quod ex Pithœo (le SS. Anglis) laudant Wossius, l.

[ocr errors]

(110) Non soliim li;irorum iniiia enotavit (.le SS. eccl., c. 40), $ed etiam ex ipso Chronico quaedam exscripsit; v. Chr. I!irs., a. 104, de A 1, iimehado Scoto (Quæ vero ibi,!em (!e Claro monacho affert ad Marianum provocatis : Multa de hoc sanctissimo viro in suis compilationibus Marianus Sco!us monuchus Fuldensis et alia miracula de sanctis qui suo tempore claruerunt, ibi minime leguntur), a. 1062. Male (lye SS. eccl., l. I.) libros de concordantia evangelistarum et de computo a Clironico discernit, cum nonnisi partes istius elliciant. Ille tamen interdum separatim descriptus esse vi fetur. Talem enim affert codicem Cave (SS. eccl. Basil. 1745, II, p. 144) Cotton. E. 4, n. 26, nu;c ita adiistum, ut praeter Belam de ratione temporis nihil discerni possit (Catal. of the Cottom. mss., p. 40).

1 1 1) W. supra n. 25.

I 12) Excerpta inde sumpta v. ap. B: uiuet W, 568-370; VI, 227; VII, 241; VIII. 200; XI, 75.

(115) Etiam a Stenzelio, Frank. Kaiser I. p. 156.

{') I)e Mariaui editione cogitaruut Aliraeus, Schottus, Usserius, Vossius, Wa fingus, ilasius; cf. locos a Stenzelio colleruos, Arch. IV, p. 100-1 17. Et ipsum ill. Stenzelium al) hoc consilio recessisse, mecum omnes (lolelyunt.

(115) llinc inde etiam quæ prima manus po : ea adjecit, sed tum in noiis monui hæ ubi et a quo scripta sint. Sed manus secunda in margine superiore et inferiore ea quoque scripsit quæ cuui Chromico nullo modo cohærent, sel in alium ustium ab auc ore notata sunt, præsertim excerpta ex decretalibus p, mtificum I{onianorum epistolis. Hæc om.isi. Quod ne lectores mir, ntur, unum alterumve locum afferat:) : f. 101, ubi tertius liber incipit hæc leguntur vuii Id. Aug., feria 2 : Ecce ego pluam panem phiam eamque corrigere nolui. Quæ ne lectorem nimis offendat, quædam hoc loco monenda sunt. Scribitur modo duplex littera pro simplici (occuli, deffectio, martirologgium, civille, tulli, appollogeticum, præsertim ss pro s : cassus, Cæssar, Dionissius, divissio, misser, occissus, vissus, quassi, ressurrectio, ducentissimu-s, millessimus et alia multa, etiam uu pro u : manui.s, Asiniuus , ii pro i : imbrii); modo siimplex pro luplici (efectus, Apia, suplicium, occurere, misio, pasio, possesio, posidet, grasari, scripsise, disperaset); b pro v (I.ibius, labaretur); v pro b (favæ, -vit pro -bit); st pro z (Stacheus, pro Zacheus, Sienno pro Zeno), et z pro st (evangeliza, Zeppanus pro Stephanus); e pro i (prespeter, demedius, marteribus, exteterunt), et i pro e (disertum, disperare, comidebant, moriretur, inspiciret, terrimotus); etiam ie vel ei pro i vel e (scribiens, preleio); nonnunquam e vel i additur (thermeæ, pupilice i. e. publice). Singularis est lilteræ a usus, quæ pro e, i, 0 et interdum sine ulla causa ponitur (Alaxandria, Gallianus et Galleiunus , adjacuio , centias , muliare , libare; aparatione pro apparitiome, margano pro ma* gmnie; Constantinapolis, videabaris, conhoartaiur , Ticiauum, Nicomedenasis pro Nicomediensis, Laudacia pro Laodicea). Ut in ultimo vocabulo ita etiam alibi u pro o ponitur consulatus pro consolatus), nisi hæc magis calami errori tribueris. Certe alia quæ inveniuntur vel hoc modo explicaverim vel verborum abloreviandorum causa scripta esse putarim, ea praeseruim ubi syllaba antecedenli similis omiltitur (testa, vasta, pro testata, vastata, deputi pro deputati, superstio pro superstitio). In aliis tamen ita sibi constat ut haec consilio sic scripta esse negari vix possit (e. c. sùirgis linga; eugeuun pro evangelium sæpius legitur et

[ocr errors]

C.

regulam sequitur, ubi pro ii in genitivo, ablativo, etc , i dicit (Juli, Antoni, Arri, Diomissi, euangeli , demedi pro dimidii; operaris). Sed leguntur etiam quæ contra leges linguæ Latinæ valde peccant et quæ num auctori an scribæ imputem dubius haereo. Quare id consilii tenui ut nonnisi fœdissimos et apertissimos errores emendarem, præterea codicis lectione servata hinc inde indicarem quæ legi debeant; id quod fontibus ubique indagatis et collatis etiam alibi facere poteram, sed ne longior essem prætermisi. Ideo etiam quæ codices 2 et 3 emendaverunt rarius indicavi. Additiones codicis 3 afferre nolui, quæ vero in 2, 2*, 2**, leguntur necnon continuationeim brevem ex 2 edidi. Codicis eiiim Cottoniani (2) exemplum partim W. D. Faerberus impensis societatis nostræ fecit, partim jam ab Ussero in usus J. Vossii descriptum, et nunc in bibliotheca universitatis Wratislaviensis asservatum, inde benevolentia V. CI. Elvenich bibliothecæ præfecti accepimus. Idem volumen (116) continet IIeroldi editionem ex codice Gemblacensi (2*) a Schottio, post etiam e Francofurtano (5) , ut videtur, sed satis negligenter emendatam. Leodiensem (2**) Bethman. nus noster accuratius descripsit, et quæ maximi momenti erant cum editis comparavit. Francofurtensem (5) V. cl. Bohmerus benevole Hannoveram transmisit, ita ut hoc libro ipse uti potuerim (117); sed rarius ejus habui rationem , alio quodam hujus collectionis volumine Annales S. Dysibodi inde editurus, qui huc non partinere videbantur. Quæ ver0 in Flörënlii Chronico ejusque continuatione (118) ad historiam Germanicam illustramdam faciunt, hoc loco addere placuit.

[ocr errors]
[ocr errors]

de celo, et reliqua. B. Per hoc quod dicitur in serto die colligent duplum, ostenditur quo.l in dominico die primum manna datum est de celo, a dominico enimi die se.ctus est sabbatum, panis ergo vivus dominico die quasi pluia in vellus (I. pluvia in tellus) descendit; fol.106; in marg. superiore : Pars quinta R. XXXI V. Innocentii pape K. LII. Ut si quis cauhecuminus habuerit uxorem, et defuncta ea post baptismum acceperit alteram, clericus esse non poterit. Nuptiarum còpula, quia Dei mandato perficitur, non est peccatum, et ideo solvi inter peccata in baptismo non potest. Bigamus et nisi unius uroris virginis , vir secuiidum apostolum ad presbe:eratum vel ad clericútum admiti `non potest. In canone apostolorum K. XVII. in parte Wa K. XXXII. Si quis post baptisma secundis fuerit nuptiis copulatus aut concubinam habuerit,' non potest esse episcopus, non presbiter, nec diaconus, aut prorsus ex numero eorum qui ministerio sacro deserüiunt. Ibidem in marg. inferiore : Gregorius in vita sua sic : Si in sacro ordine constituuis feminæ te permixtione esse recolis maculatum, sacerdotis honore deposito ad ministrandum nu!lo modo presumus accedere, sciturus in animœ tuœ periculo ministrare et Deo nostro te sine dubio reddere rationem , si hujus sceleris conscius, in eo quo es

[ocr errors]

ordine, celans veritatem permanere volueris. Item Gregorius : Florentium diaconum æclesiæ Ravennatis, qui electus ab omnibus memoratur, si tactis sacrosanctis evangeliis, sicut nobis nuntiatum est, jusjurandum præbuit, etc. (116) Ex Vossii libraria in Blondelli, postea in Burmanni venit bibliothecam, inde Francofurtum ad Viadrum, denique W ratislaviam. De quo egerunt IIausen, De antiquissimo codice chronici Mariani Scotti Gemblacensi exemploque ejus Schottiano ad edendum parato. Dessaviæ 1782, 4, et aceuratius Stenzel; Arch. II, p. 105-111. (117) Præterea Mariani codices nullos novi ; Anglicos qui Florentium vel alios posterioris temporis chronographos continent, supra recensui. G. li.ci qui hoc nomine inscribuntur, Robertum Antissiodorensem S. Mariani monachum continenl ; cf. Archiv. VII, p. 195. Iluc etiam liber comiuis Forbin. (Arch. I, p. 64) pertinere videtur. (118) Usus sum éditione Francofurtensi 1601, fol. Nova editio a Petri curata (Materials for the historj of Brit. I.), quam unquam proditurarim esse jam vix sperandum est, a W. Cl. Lappenberg mecum coimmunicata est, sed ullra a. 1066 non procedit.

« VorigeDoorgaan »