Pagina-afbeeldingen
PDF

CAPÜT IX. Quod super hujus loci restauratione dirina admcnitus sit revelatione.

Cum a gratissima pueritiæ suæ indole adolescentiæ ingrcderetur annos, languore gravi non solum ad Heclum, sed ad desperatioi:ein usque corruit;,et sicut facile patri spem et gaudium sui, quoad vixit et valuit, sic timorem non sine dolore eidem aegro:us s sc tavit, adeo ut hinc filii languore, hif c patris mœrore omr.em curiam doleres condolere; sed tanto I.uic per c l ) in linatis cœlis inclinavit se divina miseratio, sancti ruinque Marcellini et Petri cum Sancto sanctomum visitatio, quæ et languoris in filio, et mœroris in patre abstersit incommodum. Nam ægro:o semivigilanti præfati martyres visi sunt astitisse, et in hæc consolationis verba prorupisse : iiac ægritudine te posse liberari noveris, si te futurum lIasnoniensis loci r n »vatorem voveris. Mansit tunc temporis eo loco Winil.ericiis quidam, non minus vitiis quod divit is alu- dans, in ut or|ue per versus, dum in uno eoru i: posset esse utcumque bonus; in uno eorum enim quenque possessorem semper malum, in altero s rpe contigit esse bonum. Nam omnis circumquaque regio tali viro quasi peste laboraba!, et pro affHctione sua to:ius terræ iliius vox ad Deum clam:abat; et ecce in eadem hac revelatione martyrum s:iorum, recordatus est Dominus scabelli pedtim suorum : nam præfato Balduino ægrotanti ac semivig l nti sani ti quos præscripsimus martyres adje. cerunt inculcare, ut Winthericum nomine et actu c norarium regio compelleret inde migrare. Hanc revelat'onem B; uchii factam, quia fidelium relatu didicimus, fidelem fideliter crediüimus, credentesque scriptis tradidimus.

CAPUT X. {Qttvd eumdem 'ocum patris munificentia impetrarerit, sed admouitionis divinæ immemor fuerit.

Erat eo revelationis tempore gloriosus marchisiis b lduinus : s idens filio, qui jam coi.claiuaιtis jacebat, cui ad observandum extremum spiritum velul ja:m jamque exiturum, cereum ardentem prætendel)at : sed filius diu oculos in exstasin sim;t;I et Hanguorem clausos aperuit : linguam in verba balb ite ilia potius vix uiovit quam composuit, patriq ie blandis se sermonibus super salute sui sciscitanti, quid v'derit retulit. Adjecit insuper se salitis suæ posse fieri compotem, si se voti sui divina inspii a'i revelatioi:e pater faceret compotem. Cumque salu is filii pater tantopere cupidus, quid voto sibi sederet requisisset sollicitus; ut Hasnoniensem locum sibi dono conferret rogavit et impetravit. Naim circuinstantibus quibusdam curialibus, quos marchisus ad spectaculum sui mœroris admisit, cereum ardentem filio in manus dedit, quo ei IIasnonium velut astipulatione subnixa donativum fecit. Erat cernere uno eodemque moiuento filium a patre donativum, et a sanctis morbi remedium suscepisse re,fivivum. Exinde in dies paulatim meliusculus convaluit, plenumque gaudium multis ipse fuit, (lum

A plenam æque salutem jam sanus obtinuit. Sed, ut sæpe solel lubricis cum salute carnis subrepere in'firmitas mentis, adolescens marchisus, in die bonorum, factus immemor malorum, dum portum corporeæ subit salutis, post naufragium languoris divinae quam viderat obliviscitur visionis. CAPUT XI. Quod ictu belli sauciatus, et de vita periclitatus, divina rursus visione super hoc loco sit commonefactus. Succedenti tempore ad robi:r virile provectus, cum Nerviorum comitatum, ut præscripsimus, esget adeptus, flamn:anlis discordiæ flagellum immite inter Orientales et Flandrenses movit bellum. Unde Ba!duinus gloriosus marchisus, accitis quas poterat copiis, Antuerpienses fines regni sui terumino contiguos, eoque magis infestos, aggredi parat; et divisis exercitibus, hinc navali, hinc equestri certamine, semet navibus, juniorem marchisum Balduinum praeesse voluit equitibus: sed eodem juniore marchiso equitatnum castra eo quo intenderat ducente, et cum paucis, ut tunc eventus habuit, longiuscule a posterioribus castrorum iter agente, ia hostem in insidiis succenturiatum imprcvisus incidit, seque suosque constanti aiidacia cum consilio, ut potuit, armavit: cominus utri.i;que congreditiir, bellum conseritur, gladiis jam, non ii:issilibus ptigna geritur, cumque utrimque diu certatur, hosteum fortiorem infestioremque Ilubertum quemdaiu marcliisus invadit, sauciat, sauciatiis et ipse dejicit. cujus dejectio et reliquos hostium fugæ dedit, e1 pugnam exemit. M;inibiis suorum junior maref.istis Gaudavum vehitur, ac non modicis diebus 110:1 modici vulneris langi:ore affligitur. Cumqiie jam pei:e de vita periclitaretur, divinæ super IIasnouio revelationis per Sa!akonem sui olim tutorem at!n: , netur; patrein qui tunc moestus aderat, super ho*. sermone quo potuit, convenit, cum quo, ut Wiii thericum, cui IHasnomiuim tunc compelebat, evo care!, consilium invenit. Evoeatur super concaml)ior Hasnonii, blande convenitur, sed diu postulantibus. aures lautum, non assensum, præbuit.

CAPUT XII.

De castro Ilasnoniense a juniore Ba'duino igne crea mato , sed denuo a Wintherico rea dificato. .

Igitur sæpe memoratus Balduinus cicatrice vulnus. obducente convaluit, utque efiectui divinam manciparet admonitionem, elaborare instituit. Sed quil ageret, qui nulla ratione in præfato Wintluerico nec obstinatam mentem, nec surdas ad assentiendum, ne dicam ad audiendum, aures iiiclinare potuit? Virtus igitur, rationis via ex obliqiio, ad id quod voluit per venire disposuit. Juniorem itaque fratrema Wintherici blanditiis et praemiis ad tradendum sibi castellum Ilasnoniense clam suasit, et licet (lifliculter tradendi pactum impetravit; quo pacto potius quara armis armatus, cum non multis suorum copiis castellum ex improviso invasit, incenilioque delens solo :equavit : sed re gesta, marchisus consiliuin cee

[ocr errors]

D

didit, quoniam ad votum res non successit. Nam A reliquo, speluncam illam latronum mutata vice dis

Winthericus, re comperta, traditionis etiam suspicione non incerta, astu quo calluit, nisu quo vafuit, castelli sui danina, velut illa recidiva Pergama feparare instituit, affectus sui effectum invenit reParando, et marchisi consilium ad præsens irritum fecit. CAPUT XIII. Quod Winthericus, a proprio milite interemtus, liumanis sit rebus eremptus.

Cum ergo nobilissimum comitem non solum nulla toti sui facies cepisset, sed etiam quod gerebatur Jesperare coegisset; in se rediehs, quod humano iioin potuit, divino impetrandum autilio creJidit: unde et per se et per alios ad aures Dei Sabaoth perpetuas preces perpu tuabat, ut sicut divina retelatione per mariyres suos boni operis concepit affectum, ita inve:iiret effectum. Sed sicut promissio veritatis quæ dicit : Petite et accipietis, pu'sate et aperietur robis, cassari non potuit: s'c petitio in nomine Jesu pe;entium efficaciam non haberc non potuit. Et ecce mucro furoris Domini in verticem Wintherici evaginatur, ictumque ad animam usque minitatur. Nam dum iter cum suis quadam die ageret, uni suorum adulterii crimen in dominam suam intentione intentat : a quo dum excusabilem facti repulsionem accepisset, nec sic vel sacranientis terribilibus satisfactus fuisset, eo res processit, ut duellum ab eo ante d ludia sine dilatione posceret. Quod cum ille ab alio potius quam a domino timore magis Domini quam interitati criminis poposcisset, file vero non solum non acquievisset, sed et militem armis impctisset, miles defensionis obtentu dominum confodiens prosternit, sicque solo simul et morti dedit: et quem ccciil um Dei judicium diu patiendo ad vindictam distulit, ei per arma militis vitam simul cum castello abstulit.

CAPUT XIV.

Quod Balduinus sextus marchisus castrum Hasno

niense invasit, incendio delevit, castrenses ejecit.

Facti fama volat, et in auribus junioris marchisi innotuerat : rem lætus accipit, desiderii sui se fore compotem Deo ascribens, gratias agit, a quo impetrare meruit quod ab homine non poluit : sed veritus ne desiderii sui lucrum perderet, si irrumpere mox castellum Hasnonie:.se differet, accitis quos citius poterat armatorum suorum copiis, moras ipsorum præveniens, castrum invasit. Nec ad repugnandum facilis via consilii castrensibus fuerat, utpote principe destitulis, nec adeo vel loci vel armorum tuitione munitis, insuper ne sibi consuJerent temporis necessitate præventis : unde quam difficile eis ad resiste:mdum, tam facile marchiso fuerat ad insistendum. lrrumpens ergo castri loca, gladiis sibi suisque viam fecit, ejectisque sine sanguine castellanis, caste.'um omne igni dedit, cujus nihil reliquum fecit, insuper valli aggerem humili terræ instar aequoris coæquavit. Sicque sccurus de

posuit facere Dei domum. CAPUT XV.

De ejusdem loci canonicis a præfato marchiso callida

benigmtate conventis, eorumque stipendiis redem

p'is.

Erant eo in loco ea tempestate, nt praefati sumus, canonici solo non/ine in castris divinis militantes, exterioribus plus justo, interioribus minus justo insudantes : et quia viro clarissimo sedit animo canonicas consuetudines monasticis eo loci mutare ; ut id, salva utriusque ordinis pace, fieret, in omne consilium diutina deliberatione descendit. Convocatis ergo nunc singulis, nunc omnibus, plerumque eos ad conversionem morum, interdum ad monachale propositum, postremo ut stipendia sua vel concambiis vel præmiis acceptis sibi traderent hortatur. Sic serenissimi viri instaas opportune importune labor improbus omnia vincit quæcunque sibi Spiritus sanctus voto inspiravit, et quanquam morosiori quam vellet labore, ea quæ sibi voto sederant efficeret, id tamen sat cito futurum, imo multis profuturum credidit, si sat bene. Quid multis morer ? valuit impetrare quod voluit. Adeptis enim a canonicis, salva pace eorum, stipendiis, tam Iocum quam loci propria sibi fecit propria, ut ea Deo servorumque Dei usibus ascriberet omnia.

CAPUT XVI.

Quod, canonicis inde migrantibus, locus idem monasticis ascriptus sit conventibus. ;

Cumque, ut diximus, locum illum Balduinus integerrime cum appenditiis suis possideret, utpote solus suorum suus, monasticis eum decorabilem reddere sanctionibus erat assiduus. Et primo paucis undecunque accitis monachis, stipendiis etiam ad victum vestitumque sufficientibus collatis loco illi, velut rudi infantiæ primas ad ambulandam viam mandalorum Dei informari fecit plantas : ut processu temporis monastica ibidem vita quasi fortioriljus vigeret annis. Quod ut hostis humani generis vidit, mox invidit, et quia vires suas intellexit enervari, parat per hostes visibiles invisibilis ipse insidiari. Nam quosdam Wintherici præfati consanguineos, membra videlicet sua, in servos Dei concitat, qui vix manibus, nedum verbis, injuriam illorum temperarent, ut eos quoque modo exinde migrare compellerent: sed incassum in eos furebant, qui Deum protectorem habebant, citiusque telis araneæ rumpebantur qui fortioribus per Deum adamante insidias moliebantur.

CAPUT XVII. De loci Hasnoniensis in majori elegantia constructione novaque solemniter facta dedicatione.

Quia cœnobium illud cum officinis suis suflìcere vix poterat cœnobitis, amplificare illud placuit marchiso, cæmentariis undecunque accitis, animi affectum effectui manciparat, et surgentibus in brevi aedificiis, extremam operi manum consummarat. Contigit tunc tum patrem ejus humanis rebus exem

Iuum sibi successionis jùre reliquisse regnum; et A S. Wandregisili de Blanlinio

[blocks in formation]

latione simul et dedicationi praesules Lielbertum Cameraceusem, ad cujus dioecesim locus idem reapiciebat, Ratbodum Novomagiensem, Raynerum Aurelianensem invitatos interesse faciebat; adjunc:isque eis quamplurimis abbatibus, cum quam plurimis sanctorum patrociniis, sæpe memorati encæm i is coenobii non modicis transegit solemniis. Acta est hæc dedicatio in honore apostolorum Petri et Pauli tertio monas Junii, anno ab Incarnatione Doniini 1070, Alexandro papa sanctæ Romanæ Ecclesi;e præsidente, regnantibus Henrico Lotharingiæ, Philippo Franciæ regibus.

Dedicatio hujus loci post restaurationem quæ facta est a tribus episcopis videlicet S. Lielberto Cameracensi, Ratbodone Noviomagensi, et Rainero Aurelianensi, anno Dominicæ Incarnalionis 1070, indictione vni, epacta vi, concurrente iv, cyclo iv, temporibus Alexandri papæ qui primitus fuit episcopus in Luca, Philippi regis Franeorum, filii Ilenrici, et Balduini comitis Flandrensi.

Sunctorum corpora quæ intererant dedicatioui (1).

S. Marcelli papæ.

S. Piali martyris.

S. Salvii mariyris de Walenceuis.

S. Innocentii de Condato.

S. Amati de Duaco.

S. Donatiani de Brugis.

S. Wedasti de Atrebate.

S. Amandi de Helnone.

S. Audomari de S. Audomaro.

S. Gisleni de Cellensi.

S. Wincentii comitis Ilannoniæ.

S. Bertini de S. Bertino circa Audomarim.

S. Wiiroci de Flandria.

(1) Hujus dedicationis neminit auctor libri De translatione S. Donatiani Remensis archiepiscoi in urbem Brugensem apud Surium 14 Octobris nis verbis : Cum inclytus Flandriæ marchio Bulduinus cu/tor justitiæ, pacis amans, inter cætera bonorum operum studia monasterium in castro Hasnoniensi fundatum exstruxisset, ejus dedicandi causa mirificos ex immensis opibus suis adhibuit apparatus, tantarque sclennitati omnes Flandriæ optimates cum suis jwssit interesse, cunctorum quoqne sanctorum suæ diuionis

S. Bavonis de Gandavo.
8. Everardi de 0sonio.
S. Euberti de Insula.
S. Landelini de Crispino.
S. Hlugonis de Haspra.
S. Aycardi de flaspra. .•
S. Eusebiæ de Marchenis.
S. Rictrudis matris de Marchen' .
S. Aldegundis de Malbodio.
S. IVaginfledis de Dononio.
S. Reginæ de Dononio.
S. Waldetrudis de Montil)us.

(2) Quindecim abbates etiam adfuerunt, quorum nominas ex Sigeberti chronica deprompta habent*r.

Rollandus hujus loci primus abbas a restaurauionc

Lambertus,

Adelardus,

Guedericus,

Ursio,

Galterus,

Guluericus,

Remigius, *

Iteynerus,

Reinaldus,

Fulcardus

Sygerus,

Heribertus,

Armengerus,

Walterus.

Abbatissæ duæ. Fredesendis, Gerberga. CAPUT XVIII. De bonæ memoriae Rotlando abbate, ipsiusque gratissima morum probitate.

Quia monachorum est humiliter uni subesso , quem, ut præsit, decet prodesse, ut prosit æquc docet præesse. Sæpe memoratus comes aequum duxit plurimis eo in loco unum præficere, uni plurimos subjicere, ut unus plurimis cum charitate imperium, plures ut cum humilitate exhiberent obedieiitiam. Erat tunc in coenobio Sancti Amandi. Rothlandus quidam tam nomine quam officio mona

I) chali rutilans, vita spectabilis, pie vivere volentibus,

imitabilis. Hunc ut lucernam in abscondito diu posiuam, quia oportuit super candelabrum poni, ut ingredientibus domum Domini fieret exemplar boni

accitum hunc marchisus electione eis in Hasnoniensi cœnobio dedit præesse, quem didicerat jam humili

corpora cum episcopis, præpositis, abbatibus et subditis suis voluit adesse. Tum narrat miraeulum quod . tunc meritis S. Donatiani conligit. Simili fere modo. in solemni ecclesiæ collegiatæ.S. Petri de Insula dedicatione allata fuere totius regionis sanctorum corpora jussu Balduini Insulani comitis, qui templum . illud fundaverat, uti videre est apud Iperium.

(2) Hæc cum capite sequenti postmodum addidit. opéri suo Tomellus, defuncto jam Rotlando abbale piissimo.

ter subesse. Quo honore promotus, et honore occu- A abbatum non diceretur, qui sibi secretius a commun!

patus, oneri potius quam honori intendit : honoris enim est præesse, oneris animas regere. In quo idonee occupatus, magis stiiduit prodesse qt:am praeesse : adeo iit in cunctis occupationibus monasterii nullum nisi vitæ merito virgaque pastorali præcelleret. Sic se humilitate inter humiles æqualem, imo inferioreum, inter pravos culpis eorum exigentibus disciplina exhibuit superiorem, illud animo revolvens et opere {comp!ens : Non dominantes in clero, sed forma fucti gregis. Itemque, Principem te constituerunt, noli eartol. i, sed esto quasi unus ex illis. In synaxi fratrum primum se in primordio, ultimum in fine divinarum laudum præsentavit. Lectisternia ejus sæpius vel petra vel sola nuda tellus, vel, cum remissius indulgere voluit corpori, vilia quæque mattæ aut sagi stramenta. Weste vilis, cibo sibi parcus, aliis sumptuosus et largus, omnia in omnibus discrelione temperans, disciplina coercens. Mensam et lectum communem cum fratribus habuit, nisi forte in oratorio peculiarium obtentu precum specialius interdum pernoctasset : quod utinam vel ad confusionem vel ad damnationem qticru:mdam

conventu fratrum multa strui conclavia, sculpunt ostia, pingunt armaria, mensa sumptuosiori epulantur, cum divite illo sine Lazaro quotidie spleudide, postremo ut Flacci illius verbis loquar, sibi diruunt, aedificant, mutant quadrata rotundis. Et utinam in solos abbates, et non etiam in monachos, qui suos per abrupta prælatos sequuntur, hæc faba cuderentur quos Psalmista non optantis, sed prophetantis animo intuens ait : 0bscurentur oculi eorum ne videant, et dorsum eorum semper incurva. Oculi quippe sunt, qui in honoris sumini facie positi itineris ofliciuim susceperunt : quibus hi nimirum subsequenter inhærent dorsa nominantur. Obscuratis ergo oculis dorsum incurvatur, quia cum lumen virtutis per

p dunt qui pereunt, profecto cuncti ad porlandum

peccatorum onera curvantur qui sequuntur. Sed hæc suo in loco latius sapientioribus discutienda relinquimus, dum modo prosequi festinamus, dicere intendimus. Quanquam adhuc plura supersint quæ et laudi honæ memoriæ abbatis Rothlandi et reprehensioni nostræ pateant.

[ocr errors][merged small][merged small][merged small]

In fine codicis bibliothecæ Barberinæ [{omæ, num. 2864, versiis quosdam ascriptos detegimus qui ex Renalli opere De corpore Christi desumpti sunt. De hoc ltenallo, qüi, uti ex nostra inscriptione patet, Barcinonae magister fuit, nihil certi afferre possumus. Nicolaus Antónius, doctus Hispanus, praeter illius m men aliud nihil habet quam quod S. Eulaliæ, quæ sub Diocletiano martyrium passa est, Witam scripserit (1). Sed de hac etiam vita Tomayo (2) et hagiographi Bollandiani aliuiim sileht (5).

Itenalli, seu, uti Antonius illum vocat, Raynaldi, opus tempore Berengarii Turonensis, et quidem contra ejusdem errores de sancla eucharistia, conscripluiim esse videtur. Wersùs ex eo excerptos hic subungendos esse duximus.

[ocr errors]

(1) Bibliotheca IIispana vetus. Matriti, 1788, t. II, (3) Acta SS. ad d. cit, t. II, p. 576,

p. 376. in fol. (2) Ad 12 Februarii t. I, p. 100. Martyrologii

VERSUS Eaccerpti de lil.ro Renalli magistri Barchinonensis Gerundensis de corpore Christi.

Quomodo panis et solummodo sacramentum et non

Quatuor in sacro signantur de corpore Christi - adhuc caro Domini.

Quod monstrat fidei plena Deo ratio, Oblatum quod sit, a quo, pro quo datur, aut cui Se sibi dat Christus; se dat in hoc, quod hoino, Sed sibi, quod Deus est; quoniam suminæ deitati Offert se Christus, pro fidei sobole, $cilicet Ecclesia, quam participem Deitatis Assumens in se glorificando facit.

Hic noster panis prius est communis et ille Oblatus, sumptus fiat ut ipse caro.

Est sacramentum, sacræ signum pietatis. Et panis nondum vera caro Domini.

Sed non communis panum semotus ab usu, Sed signum sacrari rem quia significat.

Quando sacramentum et res sacramentum, quia reti- A Hæc oraria vis sanctificante Deo

net s] eciem panis, res quia vera caro Doniini est. Postquam sacrat cum Christo sacrante sacer,!os In nexu pacis, in gremio fidei, Ecclesiæque domo, quæ dicitur unio, per quam Sponsa suo Sponso jungitur Ecclesia, Inspirante Deo, natura prior benedicta. Vera caro Domini est, et remanent specios Dum sacramento res est caro vera creantis. Sed sacramentum dicitur esse, ideo Quod retinet species non vi panis remanente Fit natura prior vera caro Domini.

Quod panis non accipitur in sacramento secundum formas, sed secundum tim materialem et temporalem, quæ transit in vim æternam, scilicet in æternam tntanu.

In sacramento panis non sumitur ille
In quantum panis vi, sed in hac propria
Quod manducanti dal vitam temporis hujus;

Transit in æternam vim, quam sumens homo digne
Wiwit in æternum vi satiatus ea.
Ipsa quidem formas habet illas spirituales
Quæ nequeur.t cernicorporeis oculis.
llla quidem virtus formam quam panis habebat,
Sed ijon naturam suscipit, et relinet.
Quod in sumendo desinit esse sacramentum et remanet
tanlum res.
Jam sacramentum in sumendo desinit esse,
Discedunt formæ, res ea sola manet,
llla vero Domini substantia vivificatrix
Qua redit ad vitam mortua nostra caro.
Nos reficit, redimit, jungit, coena, cruce, patre,

p Ilis tribus; haec tria rex pacificator agit.

Dum caro libatur Christi, pietas renovatur, Et pietate nova, fit caro nostra nova.

CIRCA ANNUM EUMDEM.

MARIANUS SCOTTUS

NOTITIA
IN MARIANUM ET EJUS CHRONICON.

(G. Waitz, Proœ;n. ad Chronicon Mariani Scotti, ap. Pentz, Monum. Germ. hist. Script. V, 481.)

Chronicon Mariani nomiue inscriptum in pluri- C saec. xi codicibus inveniuntur, hæc diversa plane

[merged small][merged small][merged small][ocr errors][ocr errors][merged small][merged small][ocr errors]

NOTAE. (1) Pagius, Crit. ad Baronium, a. 855, n. 14, ed. D etiam de monasterio S. Albani hic sermo est, nisi

I.ucae XIV, p. 425 : Exemplar istius Codicis servatur nunc Romæ in conventu Sancti Isidori, sed autographum ad bibliothecam Vaticanam aut ad aliquam aliam Urbis bibliothecam pertinebat. Iloc vero ygcahulum apud ejus temporis auctores nonnisi illum significat codicem cujus exemplum factum est. —Pagium fortasse secutus est Schannat Ilist. Fuld. p. 60. Codicis illius etiam Mabillon Ann. IV, p. 583, mentionem facit. (2) Certam horum locorum interpretationem noiidum nancisci potuimus. — De Mogontia et fortasse

Aalbaim ad Scotiain referre velis. De verbis amulbrigte clusenair vide infra not. 19. Diarmait nomen lricum est ; quæ sequuntur regem Lageniae indicant, quem a. 1072 obiisse ex Chronico constat. V. cl. Leo inonente isin blia (bliadha?) irro marbat, etc., vertenda sunt : t in eo anno postquam occisus est Diarmaii rex Lagen., • cetra blia vero : • in quarto anno. » Anno 1076 (1098), id est quarlo pòst a. $i; , Marianum librum scripsisse, infrà videllniuS.

« VorigeDoorgaan »