Pagina-afbeeldingen
PDF

cos Parisieiises, et multi submersi fuerunt in Se- A

tusmin:u. q 4230. Facta est discordia inter regem Franciæ et Petrum, comitem Britanniæ, et fuit rex cum tota mobilitate Fräncorum et Britannorum, et iterum facta est pax inter regem et comitem. Eodem anno facta est discordia inter comitem Campaniae et Philippum comitem Boloniæ, et comitem Robertum, et alios nobiles Franciæ, qui transierunt Matronam, et combusserunt totas villas de Sparmaco, de Virtutibus et de Sesanna, et fugarunt comitem Campaniæ, et in reditu obsederunt castra de.... et de Fimes, et ceperunt ea, et succensa est turris de Fimes.

1255. Obiit Philippus, comes Boloniæ, et in die quadragesimo posl comes Robertus, dominus Branæ, obiit, el succedit Joannes filius ejus.

1238. Comes Campaniæ, comes Britanniæ, dux Burgundiæ, et alii nobiles Franciæ ierunt ultra mare contra paganos, et capti fuerunt comes Barri, et comes Montisfortis.

1239. Obiit Henricus dc Brana, archiepiscopus Remensis.

1242. Facta est discordia inter regem Franciæ et comitem (!e Marchia, et rex Franciæ cum maxima nol)ilitale Francorum ivit in Marchiam, et cepit oppida multa, et iterum facta est pax inter regem et comitem. Eodem anno desponsavit Joannes, comes Branæ, filiam Erchembaldi de Borbonio.

M245. Celebrala est sancta synodus Lugdunensis a Domino Innocentio papa IV, in ecclesia S. Joannis, et Fredericus cassatus, et rex Franciæ cruce signatus.

1246. Translatum est corpus sancti Evodii in monasterio Castri Branæ per venerabiles Patres Suessionensem et Laudunensem episcopos, procurante domno Gerardo abbate dicti loci, in capsam quam fecit idem Girardus fieri, astante plebis nultitudine copiosa.

CATALOGUS ABBATUM FISCAMINENSIUM.

Ab anno circiter æræ Christianæ millesimo , eae veteribus schedis eaescriptus et deductus ad nostram usque ætatem.

(LABBE. Biblioth. ms. I, 528.)

1. Willermus abbas monasterium rexit per an- C VIII. Ricardus Morin, apud Palues natus in diœcesi Bajocensi. Floret suo eo monasterium in disciplina A ubi quotidie missa matutiiiaiis celebratur, ad dexreligiosa. Praefuit annis 19; sepultus inter capel- tram partem. lam S. Andreæ et capellam S. Joannis Baptistæ. XXII. Petrus Corvesye, natus in episcopatu RoXIV. Petrus Rogerii, de dioecesi Lemoviceiisi, tomagensi, villa Rivilla, millibus quinque distanta in sacra pagina solemnis doctor et prædicator valde ab hoc monasterio, rexit annos novem ; sepultus nominatus, vir sapiens. Post multos annos ad Ec- est in capella S. Petri ad lævam prope parietem. clesiam Attrebaleiisem translatus, ac paulo post XXIII. Estodus de Estoutevilla, in jure canonico Cenomanensis, tum Rotomagensis creatus episco- doctor egregius, missam clericorum fundavit et pus, tandem cardinalis, deiiique Noiiis Maii 1542 choristas, rexit an nos 55; sepultus in navi ecclesiæ, pontifex Avenione creatus est, Clemens Vl appella- humili sepultura contentus.

nos 29, in eodem sepultus, in capella S. Mariæ Alagdalenæ. II. Joannes Dalye, Italia progenitus, Hierosolymam profectus, ibique diu detentus in carcere, ad monasterium rediit, obiitque anno 51, sepultus in capella B. Joannis Baptistæ. III. Willermus la Pucelle, Bajocensis dioecesis, Bajocensis archidiaconus, postea Cadomi monachus, tum abbas Fiscamnensis electione Guillelmi regis, maximam ecclesiæ partem complevit : præfuit annis 29, sepultus in capella B. Mariæ Virginis. JW. Rogerus, apud Argentias ortus in dioecesi Bajocensi, rexit annos 51 monasterium, de prædecessoris sui absentia desolatum, sepultus in capella S. Martini. W. Ilenricus de Suilly , ex sorore regis Angliæ Henriei I progenitus, dominus et hæres fuit de Suleyo: moritur anno suæ ordinationis 49, sepultus • in capella S. Petri. VI. Radulfus, ortus apud Argentias in diœcesi - Bajocensi, medietatem navis ecclesiæ, et duas turres acervorum construxit; rexit annis 50, sepultus prope altare S. Taurini, sub tumba ærea a solo elevata. VII. Aigardus, Itadulfi nepos et discipulus, in eadem villa progenitus, rexit annos tantum duos et dimidium, sepultus in capella S. Nicolai. Portionem vini tertia parte monacliis auxit.

Rotomagensi, vir valde simplex, post annos quinque coactus resignavit. Per Romanum nomine legalum post aliquas dissensiones electus est successor. Sepultus est in capella S. Martini. IX. Guillelmus Waspail, ex priore S. Audoeni Rotomagensis eleclus, natus prope Cadomum in villa Ros. Bajocensis diœcesis, vir apprime litteratus, rexit annis 31. Vocatus ad concilium contra Fridericum imperatorem, ab eo cum aliis incarceratus pecuniaque redemptus ad monasterium rediit. Misit Parisius scholasticos bonos et famosos quibus se bene monetalem [præbuit]. Sepultus in capella B. Mariæ versus capellam Sancti Andreae. X. Ricardus de Treigoz, apud villam ejus nominis ortus in diœcesi Constantiensi, præfuit annis 26, sepultus in capella B. Mariæ ad sinistram partem. XI. Guillelmus de Putot, natus apud villam Piitot Bajocensis diœcesis, præfuit amnis 12; sepultus in capella S. Andreæ versus capellam B. Mariæ. Xll. Thomas, in episcopatu Constantiensi apud S. Benedictum in Umbris matus, primus fuit apud Romanam curiam personaliter confirmatus, licet monasterium Fiscamnense ad eam nullo modo perlineas : rexit annos decem et dimidium ; sepultus in capella S. Joannis ad dextram. XllI. Itoi:ertus de Putot, ortus apud Putot in

Hus. Morilur Avenione. XXIV. Ægidius de Duremort rexit annis 22.
XV. Philippus, natione Burgundus, prior de Lon- XXV. Joannes de Hamella annis 25 ; sepultus in

gavilla, apostolica auctoritate vocatus, sedit tres navi ecclesiæ.

menses, benedictione non suscepta mortuus est. • XXVI. Joannes Ballue annis 12. XVI. Robertus de Breclio, Bajocensis diœcesis, XXVII. Antonius de la IIaye, ex regali prosapia,

de suburbano Brechi, rexit annos duos, menses B sacræ paginæ professor, rexit annis 10. Cui succesnovem ; sepultus ante altare S. Taurini ad lævam sit Antoni:is Itulli, abbas S. Georgii de Boquervilla, prope parietem. prope Rolhomagum, theologiæ professor eruditisXVII. Guillelmus Bourget, de villa Cadomi, Ba- simus, a tota communitate, uno excepto, creatus : jocensis diœcesis, rexit annos duos. Sepultus ante sed rex Franciæ prævaluit. altare S. Taurini ad lævam, prope parietem. XXVIII. Antonius Bouyer abbas, qui, licet natus XVIM. Guillelmus Chouquet, de civitate Bajocensi ex humili ioco, abbas fuit S. Audoeni et hujus loci, ortus, rexit animos uovem. Sepultus ante altare, ubi et archiepiscopus Bituricensis et cardinalis ; rexit quotidie celebratur missa matutinalis ad lævam annis 15. prope parietem. - XXIX. Hadrianus de Boisy rexit annis 5 ; presbyXi%. Nicolatis ce Wernell alias de IHauteil , olim ter cardinalis commendatarius post electos.

abbas S. Medardi Suessionensis, per Clementein VI XXX. Joannes de Lorraine annis 26, mensibus 8. translatus. Durus in subditos vassallos ei mona- XXXI. Carolus de Lorraine, cardinalis. chos, a quibus in Romana curia citatus, resignavit XXXII. Ludovicus de Lorraine, cardinaiis a Guipost annos 14 regiminis. Moritur Avenione. sia.

XX. Joannes de Grangia, Lugdunensis dioecesis, C. XXXIII. Franciscus de Joyeuse, cardinalis. de vico Grangia , abbatiam fortificari fecit. Gratio- XXXIV. Henricus de Lorraine, archiep. Rciiiensis. sus regi translatus in episcopatum Ambianensem XXXV. Ilenricus Borbonius, princeps ep. Mepost annos 13 regiminis; fit cardinalis. tensis.

XXl. Philippus du Fossé, rexit annis 0; sepultus —====

[merged small][merged small][merged small][merged small][ocr errors]

Bruuo, natione Saxo, Magdeburgensis Ecclesiæ D præcipuus auctor. a. 1075 cum reliquis princìpìbus clero ascriptus (1), familiaris (2) fuit Weriheri sponte sua regi se tradidit, et postquam in patriain archiepiscopi, qui belli inter lieinricum IV regem redux, a. 1077 I;o {ulfum Suevorum (lucem in rcet principes saxoniæ exorti una cum Ottone duce gnum elevaverat, a. 1078 ex P"gu? Mielrichestadensi N0T.E. (i) C. 58, 39, 30. (2) C. 58 et 52.

profugus inter rusticorum manus occubiiit. Cui anno A cripta, foll. 66-73 excerpta ex Ekkehar 'o Urau

4079 Hardwigo archiepiscopo suffecto, Bruno ad Wcrinherum Merseburgensein episcopum, patroni sui defuneti amicum et in omnibus quæ pro re publica egerat socium, se contulit, et in familiam episcopi receptus (5), domino suo dilectissimo gratum animum ostensurus, anno 1082 (4) quod optiimum poterat, librum de bello Saxonum cum Heinrico obtulit. Ejusmodi donum viro quem Thietmari libros manibus trivisse movimus (5) gratum et acceptum fuisse, facile ereditur. Bruno , breviter et veraciter sicut ab his qui rebus interfuerant cognoscere poterat » scribendum sibi proposuit (6). Ipse quidem duorum episcoporum, qui magna pars belli erant, consilio opereve (7) adjutor, quæ cum ipsis (8) aliisque non solim Saxonum sed et Ileinricianarum partium principibus (9) collocutus compererat, quæve ipse præsens viderat (10) vel in publicis indubitatæ fidei scriptis (11) legerat, memoriæ tradidit. Nec fidei ejus in universum oflicit, quod patriæ amore et odio servitutis ductus acrius in jHeinricum invehitur (12), cum in tanta rerum commotione vir nulli parti addictus vix ac ne vix quidem reperiri potuerit, et noster scelera ab Ileinrico juvene (15) perpetrata vel a familiaribus ejus se accepisse profiteatur. Heinrici res cum Gregorio VII non nisi quantum ad bellum Saxonicum faciebant attigit, et summum pontificem patriae semper posthabuit. Bellum igitur civile, quale nondum compositum Saxonum principibus apparuit, Bruno scribendum sibi proposuit. Eininet liber documentis authenticis insertis, scribendi ratione vivida, aliquoties faceta et jocosa (14), stylo simplici, sententiis rhythmo quodam præditis et haud raro in eosdem sonos exeuntibus, et licet adversæ partis scriptoribus Ekkehardo Uraugiensi (15) et aliis minime placere potuerit, apud posteros tamen haud parva auctoritate gavisus esse videtur, cum maxima ejus pars sæculo xii exeunte ab annalista Saxone, el saeculo xvi ineunte ab auctore Chronici Magdeburgensis transcripta sit. Sed unus tantum libri codex exstat, in monasterio Weteris Cellæ sæculo xv exeunte exaratus, unde editiones Freheriana, Siruviana et nostra fluxerunt. Servatur hodie. 1.) In bibliotheca universitatis regiæ Lipsiensis numero 1525 insignis, chartaceus in 4o-foll. 2-55 Brunonem, foll. 5ö-66 quædam ex Platina trans

giensi complexus, hac epigrapha : • Finit de bello Saxonico ; et fine Ilenrici quarti 19 Julii amni 1500, per fratrem M. S. Tunc priorem. Gratia Deo. » Foll. 74-83 alius codex legendas de S. Antonio exhibet. Scriptor multis compendiis usus, textum in universum qualem repererat fideliter et accurato secutus, nonnulla tamen haud bene intellexisse et in formis nominum propriorum suum potius tempus

expressisse villetur. Capitum initium littera rubra

indicat ; lb.) Chronicon Magdeburgense, cujus codex in membrana scriptus anno 1600 a Marquardo Frehero ad Meibomium transmissus (16) et postea iomo II. SS. Germ. Meil:omii typis evulgatus est, omnia q':ae inde a pagina 288 usque ad p. 319 leguntur, præter 21 lineas paginæ 513 et tres lineas paginæ 314, ex capitibus Brunonis 1-41, 44-47, 52-58, 60-65, 68, 74-102, 117, 121-151, documentis scilicet plurimis prætermissis, petivit. Textus in minimis eliam tam presse ad lectionem codicis M accedit, ut non ex co quidem sed ex communi cum eo fonte fluxisse cen sendus sit. Sunt enim loci nonnulli, quibus utriusque scriptores idem vocabulum diverse intellexisse et expressisse patet, e. g. cap. 40, ubi Lipsiensis lectio ymmo ex Magdeburgensis nimio einendamla erat. Cum autem alia in utroque eodem modo peccentur, e. g. cap. 56, ubi ulerque ex fonte jam corrupto Ekkiberti marchionis nomen Erribertum effert, gratulandum est, quod in textu restituendo cpe 2.) Annalistæ Saxonis uti licet. Qui annis 10071082 plurima ex Brunonis capiuibus 1, 5, 16, 2-15, 17-51, 32, 51, 55-47, 52, 47-51, 53-56, 64, 57, 58, 60-65, 65-68, 70-74, 82-88, 75, 74, 76. 78, 80, 79, 81. 89-97, 99. 101, 96, 101-103, 76, 77, 104-116, 98, 1 i7-125, 122, 125-151 narrationi insercns, codicis sæculi xi aut xii, quo usus est, lectionem haud raro optimam, nec non et sentei;uias aliquas quæ in codicibus 1 et 1 b. communi fato exciderunt, servavit. Quarum tamen nonnisi eas quas aperte sensus requirebat, quasve minime ex aliis annalistæ fontibus, Ekkehardo præcipue Uraugiensi, cujus pauca nonnunquam verba textui iufert, derivatas constabat, in textu recepi. Usus sum codice annalistæ authentico, inter libros bibliothcc;e regi;e Parisiensis ex coenobio S. Germani apportatos

[ocr errors][ocr errors][merged small]

rv:i:iiero 440 signato, cujus lectiones Wai:z:us noster A rigerem; capitum divisione auctoritate codicis

e.rotavit. 5.) In textu epistolarum Gregorii VII papæ et aliarum restituendo, ad Registrum Gregorii et Pauli Beri: riedensis Vitam Gregorii VII recurri, et ex codice Trevirensi finem epistolæ ad Rodulfum regem scriptæ subjeci. Quibus subsidiis ita usus sum, ut codicem M, cujus copia mihi a viris doctissimis et de re nostra bene meritis DD. Ernesto G. Gersdorf bibliothecæ universitatis Lipsiensis præfecto, et Gustavo Haenel ejusdem custode, libentissime facta est, fundamenti loco ponerem, et cum in scribendis nominibus propriis (17) tum aliis in locis ubi necesse erat, reliquorum, præcipue annalistæ Saxonis ope, cor

Lipsiensis instituta.

Prodierat Bruno primum anno 1600 edente Mar. quardo Frehero, inter SS. Germ. t. I, 99-153; textus est codicis Lipsiensis, sed sæpe haud bene enodatus, et sæpius ex Chronico Magleburgensi (18) aut ex conjectura probabili correctus. Qua editione a. 1717 repetita, Burcardus Gotthelfius Struvius loca nonnulla adhibito iterum codice Lipsiensi emendavit, alia tamen vitiavit (19). Quarum cum editione nostra collatio, nobis quoque non pauca emendanda relicta fuisse ostendet.

Bruno initium anni a Nativitate Domini computat (20).

BRUNONIS

LIBER DE BELL0 SAX0NIC0.
PROLOGUS SAXONICI BELLI.

Domino suo dilectissimo, nunquam sine pia vene- B dum tinearum morsibus vel scabra rubigine corrosa,

ratione nominando, Werinhero * sanctæ Merseburgensis Ecclesiæ præsuli venerando, Bruno, licet perexigua suae tamen familiæ portio, quidquid valet hominis utriusque devotio. Inter eum qui munus aliquod donat, et eum cui donatur, haec es1 observanda ratio ut, cum iste in thesauris nihil pretiosius quod donet invenire valeat, tunc ille munere tali nihil jucundius accipiat. Quod ego cousiderans, cum paternitati vestræ, cui pro viribus meis imo ultra vires meas semper servire desidero, munus aliquod offerre voluissem , quo fervorem mentis etiam foris alicujus operis attestatione nionstrarem, omnibus scriniis mearum facultatuin perquisitis, solum litterarum genus inveui, quod et vestræ convenire dignitati et meæ non impar esse putarem devotioni. Hoc enim munus cæteris omnibu:s, quæ sibi invicem possit benignitas humana largiri, pretiosius æstimo , quia ejus et origo mobilior, et usus excellentior, et ætas prol)atur csse diuturnior. Aurum namque vel cætera quæ homines præcipua ducunt, de terræ visceribus nata * nullum tribuuut animæ profectum, sed fragililali corporeæ breve subsidium vel etiam luxuri;e praebent turpe servitium, et dum corpora sustentant hominu:n, effugere proprium non possunt interitum. Quamvis etiam si quieta jaceant, non sint tuta,

diu manere non valeant. Studium vero lilterarum a lateris animæ stercoribus* ligone rationis effossum, nullum debet corporis imbecilliiati serviuium, sed eum, cujus induslria processit, format ei instruit animum, adeo senectutis vel interitus ignarum, ut etiam ea quæ torrente violentia temporis rapiuntur ad interitum, ab ipso temporis impetu litterarum virtus conetur eripere, et semper nova quasi suationaria legentibus ostendere. Igitur bellum quod Heinricus * rex cum Saxonibus egit, volo breviter et veraciter scribere, sicut ab his qui rebus intererant potui cognoscere. Quod cum sui magnitudine, tum * misericordia Dei, quam in ipso bello experti sumus, est imemorabile, sicut in sequentibus, si quis legere dignabitur, poterit agnoscere. Sic enim in flagello vino severitatis oleum pietatis admiscuit, ut et prophetam vera locutum esse gaudentes agnosceremus : t Cum iratus fueris, misericordiæ recordaberis (Habac. iii, 2), » et Apostolum : • Fidelis Deus, qui non permittet vos tentari super id quod potestis (I Cor. x, 13). » Sed priusquam incipiam ipsius belli seriem explicare, oportet me pauca de pueritia vel adolescentia ejusdem Heinrici præmittere, ut dum, qualem vitam puer vel adolescens agebat, lector agnoverit, minus miretur quod intestinum bellum vir factus incœperit. Verum

[ocr errors][merged small][merged small][ocr errors][merged small][merged small][ocr errors][merged small]

ne hoc opus quilibet in manus accipiens statim A men pagina prima demonstrat, sequens opus a sputis

velit conspuere, placuit mihi illud vestri nominis prænotatione munire, quatenus dum vestrum n0

defendat. Ergo vestra dignitas dignetur illud tanta alacritate suscipere, quanta a me offertur devotione.

SAXONICUM BELLUM INCIPIT.

A. Postquam Heinricus imperator ab hoc seculo felici morte migravit (an. 1056), filius ejus Heinricus quartus, infeliciter in hoc seculo relictus vitæ, regnum patris electione communi suscepit. Quod quia adhuc deceriter, utpote puerulus quinquennis, gubernare non potuit, ipsum cum regni cura * curandum cunctorum jussu principum mater ipsius Agnes venerabilis imperatrix accepit. Sed cum, procedente temporis cursu, puer aetate quidem sed non sapientia · vel apud Deum vel apud homines proficeret, matrisque monita regio fastu tumidus " jam minus audiret, Anno, Coloniensis præsul venerandus, eum violenter matri eripuil (an. 1062 Mai), eumque cum omni diligentia, sicut decebat imperatoriam prolem , non tam regi quam regno prospiciens, nutrire curavit. Non enim ignorabat quod rex insipiens perdet p0pulum suum, et civitates * habitabuntur per sensus • prudentium, nec nesciebat etiam quod, sicut aliquos humili stirpe procreatos virtutes declarant, „ic a magnis natos parentibus, si doctrina bonique

[blocks in formation]

defecere mores, culpæ dedecorant. Verum postquam

ille, puerili simplicitate transcursa, adolescentiam, quæ communis est omnium campus flagitiorum, ingressus, ad bivium Saniæ litteræ pervenit (lloRAT.), derelicta sublimi semitæ dexterioris angustia, declivem plateæ sinistrælatitudinem, qua incederet, elegit, calleque virtutum penitus abdicato, totis viribus post concupiscentias suas ire disposuit. Quod ut liberius facere potuisset—non enim sub illo magistro sibi licebat quicquid libuit,—prius magisterii illius auctoritatem a se penitus excussit, et qui ad regnum guber- nandum fuisset electus, jam se ab aliquo gubernari est dedignatus. Igitur rex ab episcopo manumissus (an. 1065, Mart. 29), cum sui juris esse cœpisset, tunc patefecit quin *° viam vitæ sectari decrevisset. Wepres enim libidinum **, quæ in hac ætate etiam eos fatigant qui eas in se frequentibus jejuniis arefaciunt et assiduis orationibus eradicant, eo fructuosius in eo germinabant, quo eas nec ipse, utpote igne primæ juventutis ardescens et regni luxus deliciis affluens, ab agro sni cordis evellebat, nec eas aliquis ab eo, rege videlicet monitores aspernante, exstirpare ** ferro correptionis audebat. 2. Erat eodem tempore Bremensis præsul Adalbertus **, sic typho ** superbiæ turgidus, ut nec in seculari nobilitate nec in sancta conversatione quemquam putaret sibi æqualem. Ipse cum in aliqua summa festivitate publicam missam rege præ

C

tem relinqueret vitam. Et quia ipsa tunc ægro. tabat, ille vanus suum in ea præceptum impleri posse sperabat, et si casu moreretur, mortuam suo jussu volebat ut crederelur. Die vero 15 illa, jam sanitate recuperata, misit episcopo legatum, nescio pro qua causa. Quem ** ut ille de longe adventantem vidit, sibi assidentibus lætabundus dixit : Numquid mea potestas minor in ista, quam fratris mei Petri fuit in Saphira ? Ecce ista misera est mortua, auctoritate jubente mea ! Sed postquam. nuntio propius accedente, vivere eam et ab infirmitate convaluisse cognovit, a superbia sua valde confusus obticuit. 4. Aliquando cum , sicut solebat, in curia regis esset, et mensam regis cottidie delicatioribus quam ipse rex epulis oneraret, quadam die cunctis ad cibum pertinentibus præ nimio luxu consumptis, dapifer ejus nichil habebat quod tum *° ex consuetudine sua venustum ipsique regi comedendum , mensæ regis imponeret *° ; sed nec erat pretium quo cibum emeret pretiosum, quia in similem usum totum consumpserat argentum. Quod cum episcopus non ignoraret, die illa latitabat, iie eum dapifer invenire potuisset, volens ut ille per suam industriam quolibet modo perquireret quod ad mensam sibi decenter apponeret. Sed ille postquam dominum suum diu quæsitum tandem in capella quadam , quo confugerat, esse cognovit, ad hostium capellae confidentius pulsans, se intromitti postulavit. Cujus vocem ut episcopus agnovit, subito se in terram quasi in orationem prostravit. Ille ingressus, ut eum jacentem conspexit, et eum nec tussi nec screatu erigere potuit, tandem sese juxta episcopum velut simul oraturus extendit, et ei in auriculam loquens : • Orate,

[merged small][ocr errors][ocr errors][ocr errors][ocr errors][ocr errors][ocr errors]
« VorigeDoorgaan »