Pagina-afbeeldingen
PDF

egregius, et in sacris li:teris (21) apprime erudiuus (22). Historiæ scribendæ Gregorio VII pontifice (23) sed anno demum 1076 accessisse (24) videtur, viris præcipuis non ignotus (25), rerum quas enarrat bene gnarus et subsidiis amplis instructus. In parte libri priore (26) usque ad an. 1075 Chronica Bernoldi, anno 1075 composita et abinde passim continuata (27), exscripta offendimus, et aiino 1076 Bernoldus relinquitur. Cumque Bertholdus a parte Gregorii Wli et Rudolfi contra Heinricum IV staret (28), acta publica a summo pontifice et conciliis ejus (29) emissa diligenter in usum suum convertit, tantamque eis fidem habuit, ut sæpissime res a Gregorio in epistolis ad IIeinricum regem, ad Germanos et episcopos Germaniæ Italiæve (30) relatas, eisdem verbis in narratione sua reciperet. Heinmici etiam epistolas Gregorio scriptas legit, et docuumcntis quoque quæ hodie non amplius supersunt

A nsus est. In rebus juris publici et canonici dijudicandis scripta partis pontificiae adhibuit. Annis 1076-1080 alius plane a Bernoldo (31), easdem res aliter narrat (52), et in universum secundum ordinem temporis procedit (33). Sermonem Bertholdi non multum laudaveris. Ipse sententiam interdum non absolvit, sed in media hæret (54); accusativos absolutos (55) loco ablativorum, deponens vi passiva (56), tacere cum duplici accusativo (37), et voces theutonizare (t8) loco Theutonice sonare, returnare (39) pro reverti, quamviae (40) pro cito usurpat. Adnotationes ab ^ Ussermanno textui subjectas, ubicunque lectoribus nostris utilitatem aliquam afferre posse videbantur, servavi, haud paucas in B compendium redegi, plurimas, utpote in volumine quo Lambertum, Brunonem et Bernoldum una exhibemus minus necessarias, resecui.

BERTIIOLI)H ANNALES.

Herimannus (41), qui et heros magnus, etc. Vitam hanc seu elogium dedimus in Proaemiis ad Hermannum Contractum, Patrologiæ tom. CXLIII, col. 25. Conventus (42) ab imperatore Mogontiæ factus est, 'in quo Gebehardus Aureatensis * episcopus, electns ab episcopis Romamque missus, ibique honorifice susceptus, in sequente* quadragesima in coena Domini 154u* papa ordinatus, Wictoris secundi nomen accepit. MLV. Imperator natalem Domini Goslare celebravit, ac

deinde expeditionem in Italiam paravit, et * diem sanctæ * Paschæ Mantuæ egit; diem autem Pente

costes Florentiæ *, ibique coram eo a domno papae generali synodo habita , multa correcta sunt (45). Imperator Adalbertum, capitali sententiæ adjudica

tum, per interventum episcoporum dimisit. Eodem

tempore 50 aut eo amplius armati milites a Normannia latenter per mare transeuntes, Nordmannis contra imperatorem auxilium præbere cupientes, a Pisentibus* civibus capti, atque ad imperatorem delati.

VARIAE LECTIONES.

[ocr errors]
[ocr errors]
[ocr errors]

desunt 1*. 2. ' ita 3. Picentibus correxerint Urstisius et Ussermann, sed vel de Pisanis sermo esse posset. NOTÆ, (21) Etymologiæ etiam indulsit; an. 1077, vocem C tril)uit, verbis apud Bernoldum rudioribus: an.

gravio a gravitate norum derivans. (22) Bernoldi Chron. an. 1088, et Necrol. Idus Martii. (25) An. 1077, scribit : Domnus apostolicus (Gregorius) ut est non minimae compassionis, etc. (24) Nam anno 1056 scribit': IIeinricus IV, filius Heinrici, regnat annos xx. (25) Heinricum IV Augiæ an. 1074 viderit : legatos quoque papæ et principes partis Itudolfi, Constantiensem, Aquileiensem et alios noverit. (26) Sive librum ab an. 1054 incepisse, sive eam quoque Chronicam, qu;e ex Herimanno et BernolJo excerpta supra, pag. 255, Sangallensis codicis titulo ornatur, a Bertholdo profectaim esse statuas, quod pro certo aflirmari nequit. (27) V. locos minori littera expressos. Bernol.li textum qualem in autographo legimus, consuluit; 1mo vel ad litteram retiiiuii; e. g. am. 1075 Argentoracum, et cum comstanter cum Bernoldo Symoniacus scriberet, loco uno item cum Bernoldo Simoniacus recepit. (28) Post depositionem Heinrici sub vocabulo τεgns Rudolfum intelligit; Fridericum, ab Heinrico Siieviae ducem constitnium. an. 1079, comitem vocat. (29) e. g. concilium Romanum ii, an. 1075, 107. (50) e. g. Moguntinum, Constanliensem, Babenbergensem, Aquileiensem. (51) e. g. qu;e Bernoldus de Kadaiao refert, apud nostrum desunt. (52) e. g. an. 1076 cædem Godefridi liiris, cujus culpam Bernoldus coquo, Berilioldus militi cui'am

1077, pugnæ apud Strowi diversum eventum referunt. (55) An. 1078 exeunte, nexu rerum ductus, Eigilherii in cathedram Trevirensem elevationem refert, quæ nonnisiimense Januarii sequentis contigit. (54) An. 1076, p. 55, lin. 5, edit. Usserim. (55) An. 1077 et 1078. (36) An. 1077, præstolatos. (57) Am. 1079. (58) An. 1079. 59) Ibid. ß Il)id. {} In margine codicis membranacei regii Berolinensis inter mss. Latina in folio n. 307 signaui, qui Herimanni Contracti librum de indagationibus cordis et rebus occultis astronomiæ manu sæculi xiii exaratum exhibet, hæc fabula legitur : * De isto Hermanno legitur in historia quia sit filius regis [regis coder] et regine scilicet Tratie; a cujus matre prenante quesitum divinitus, utrum magis vellet habere D. í'; contractum et turpissimum aui insipientem et speciosum forma pre filiis hominum; que fertur respondisse se inalle turpem et sapientem habere quàm pulcherrimum et insipientissimum. Natus est enim iste IIermannus secundum siie matris optatum ; scilicet gibosus ante et retro et contractus, claui{r. Qui rogatu cujus !am suam ei in hoc opusculo conpositiouem asvolabii edocet; premittit autem prœmium suuim. » -. -- - (42) IIæc ex Bernofû flnxisse videntur, cujus lifc Ioco textus post annum 091 m CSl. (45) Labl). Concil.. t. X, p. 1079.

[ocr errors]

Imperator 0ttonem Novariensem * episcopum Con- A Eodem ** anno Sclavi ** qui Liutici dicuntur, terstantinopolim misit. Ubi pro Michahele nuper de- minos Saxonum insectantes**, quam plurimos eorum functo quandam feminam *, totius regni monarchiam principes cum Wilhelmo marchione peremerunt. tenentem invenit; quæ illum sequenti anno, suis Heinricus *" imperator domno apostolico ad se ** etiam legatis adjunctis, amicitiam pactumque con- tempore autumnali invitato, cum in Saxonia in *° firmandum imperatori remisit. Bothfeldino commorarelur, morbo ingravescente in

[XWll, (44)] Beatrix imperatori ad deditionem ve- firmatus *° et bona conversione pœnitentia et conniens, càusa mariti sui, quanquam data fide, captiva fessione purissima præmunitus, omnibus debitoribusducta *° tenetur, filiusque ejus puer Bonefacius hac suis ex corde dimisit; et totum quod non bene acquicausa venire veretur. Set non multis interpositis sivit, et his qui pr;esentes aderant reddidit; qui audiebus, cum imperator ibidem moraretur, idem puer tem non aderant, his per imperatricem et filium ut moritur. redderetur nominatim solertissime disposuit; et sic

Gebehardus Ratisponensis episcopus, et Welf 11 totam spem in Deo ponens, o utinam feliciter! 3. dux licentiam repatriandi ab imperatore ** impetra- Non. 0ctobris obiit, anno ætatis suæ 59, regni vero verant, militesque eorum **, eis ** ut aiunt ignoran- 48, imperii autem •* 10 **, indictione 10. Qui inde tibus, contra imperatorem conjuraverunt. Quo ** B asportatus Nemetumque ** translatus, in ecclesia tempore Welf dux, suis et omni populo flebili admo- sanctæ Mariæ, quam ipse construxerat, adhuc incum morte praeventus, et *° volo sanctæ monachiæ perfecta, juxta patrem et matrem ** sepultus est ** vitæ Deo revera se initiando dedicatus, apud Altor- a domno papa. Filius autem ejus Heinricus quarfense coenobium sepultus est. Arnoldus " episcopus tus ** septimum ætatis annum habens, pro eo regni

Nemetensis *° moritur 1°. jura suscipiens, a primoribus matri imperatrici ad *" MLVI. educandum est commendatus. Fames ** multas proImperator deltalia per Bajoariam*^ rediens, natalem vincias afflixit. Domini apudcastrum Turegum*' celebravit,ibique 01- Heinricus ** quartus, filius Heinrici, regnavit antonis marchionis filiam æquivoco suo filio desponsavit. nos 20, ab Augusto nonagesimus. Gebehardus Ratisponensis episcopus **, ab impe- MLVII. ratore de conjuratione contra se facta victus, pri- Heinricus rex natalem Domini Ratisponæ celebra

mum ** in castro Ulfilingino (45), dein in Stofola (46) vit. Septimo *° Kalend. Maias iinmensitas nivis et per aliquod tempus sub ** custodia tenetur **. Goti- pruinæ magnam partem vinearum perdidit.

fridus dux imperatori ad deditionem venit *°. Romæ *t Victor II decessit; in cujus locum FriConradus *" ab imperatore Nemeti pro Arnolto C dericus, frater Gotefridi ducis, dudum l)eati Leonis episcopo substituitur. papæ archidiaconiis, tunc autem temporis mona

Herimannus Agrippinæ urbis ** archiepiscopus sterii sancti Benedicti abbas, 15ö"* papa ordinatus, obiit; pro quo •• Anno se, Goslare prius si [xviii **] Stephanus nonus ** est nominatus. praepositus, in archipræsulatum successit. Impera- Otho dux Alemannorum obiit; cujus ducatum Routor diem sanctum Paschæ **..... celebravit. dolfus ** accepit.

[merged small][ocr errors]

- NOTAE. (44) Annus hic Heinrici regnantis die 4 Junii in- ' (45) Wulfiingen in Thurgovia infra \itodurum. choatur. Numerus in apogràpho Vindobonensi ad Uss. - - - - - sequenti anno referri viùetur; in Murensi loco hic (46) Duplex hujus nominis arx in Hegovia in con

indicato habetur. -- finiis niontis Duellii, Stofelen dicta. Uss.

Hoc anno lapides miræ magnitudinis, mixti grai- A Chounradus Nemetensis episcopus moritur *", in cujus locum Einhardus Augustensis * præpositus promovetur *°. Mahthilt ** soror regis (50) obiit [V]. Heinricus Palatinus comes in amentiam versus, cum sub specie religionis quasi seculum derelinquens, in monasterium Epftirnacha ** se contulisset, inde abstractus, conjugem suam occidit. Et 7* hoc anno, sicut in priori , mortalitas multos extinxit. Hyems satis dura et nivosa, et plus solito prolixa, frumenti vinique maximum attulit

dine , de coelo ceciderunt, et ** nonnulli l;ominum
fulmine perierunt.
MILVIII hs.
[IlI.] Romæ Stephanus papa obiit. Romani autem
accepta pecunia quendam Johannem (47) contra ca-
nones elegerunt, qui sine consecratione per aliquot
dies sedens, a Gotefrido duce expellitur, atque Flo-
rentinæ civitatis episcopus 156us papa constitutus,
Nicolaus secundus est vocatus.
Eodem °° tempore IIeinricus Augustensis episco.

' pus apud imperatricem summum consilii locum ha

buit; quod nonnullis regii principibus, ejus inso-
lentiam non ferentibus, multum displicuit.
MLIX.
[IV.] Hoc anno magna mortalias hominum et "
pestis pecorum facta est. Orto ** inter Mediolanen-
ses et Ticinenses bello, multi ex utraque parte ce-
ciderunt. Roudolfus Alemannorum °° dux, Mahthil-
dam °, Heinrici ** regis sororem, duxit uxorem.
Fuldis Eberhardus abbas decessit, cui ** Sigefri-
dus successit.
Andreas Pannoniæ rex, cum prius pacem pactum-
que per legatos cum Heinrico rege confirmasset,
etiam sororem ejus minorem Juditham *° filio suo
Salomoni ** adhuc puero spoiisam obtinuit. Frideri.
ricus et fratres ejus de Glicheberga IIeinrico regi
rebellant, et post ea :!li ad deditionem veniunt.
MILX.
lleinricus Galliarum rex obiit, et filius ejus Phi-

[ocr errors]

lippus " adhuc puer (48) regnum cum matre gu- C

bernandum suscepit.
Liudpaldus ** Mogontinus archiepiscopus deces-
sit *" (49); cui Sigefridus Fuldensis abbas successit.

[blocks in formation]
[ocr errors]
[ocr errors]

** numerus deest 5. quæ sequuntur in 1*. et 2. omissa sunt, eorum

[ocr errors]
[ocr errors][merged small][merged small]

que pro eligendo summo pontifice interpellaverunt. A stolico sil)i usurpato, ad fii:em vitæ infeliciter per

Qui ad se convocatis omnibus Italiæ episcopis, generalique conventu Basileæ habito, eadem imposita corona patritius Romanorum appellatus est. Deinde cum communi consilio omnium Parmensein episco. pum, multis ** præmiis quibusdam, ut aiunt, datis, Symoniace summum Itomanae Ecclesiæ elegit pontificem. Interim dum hæc aguntur, Anshelmus episcopus de Luca, quibusdam Romanis faventiLus, apostolicam sedem sibi usurpavit **. Burchardus *" et Wezil de Zolorin occiduntur. Ecclesia Nemetensis dedicatur. MILXII. His temporibus ** Agna imperatrix, depositis regalibus vestimentis sacro velamine circundata s*, sese *° Christo dedicavit, in oppidum Fructuariani ** (55) se contulit. 6. •• Idus Felruarii terræmotus, fulgura et tonitrua facta sunt. Pestilentia et mortalitas subsecuta, multos extinxit »*. Heinricus rex apud Trajectum, Frisiæ urbem **, diem Pasch;e cum matre imperatrice egit. Hiis diebus Anno ** Agrippinæ Coloniæ °* archiepiscopus, annitentibus quibusdam regni principibus, Heinricum regem cum lancea et aliis imperii ** insignibus a matre imperatrice vi arripuit, secumque Coloniam adduxit **. Parmensis episcopus, dudum electus, Romam consecrandus adiit; cui cum Romani armati occurrerent ingressumque proliiberent, multitudo illorum a militibus ejus et occiduntur et in Tiberi submerguntur, cæteri fugantur. (Codd. 1. 2. [anno 1061. ] Parmensis vero co!lecta undecumque grandi militia, vi destinavit kailiedram invadere, et ad urbem I{omam sic perve. niens, non permissus est a Romanis intrare ; uude magna cædes ibidem peracta est. Et sic non sine victoria cruenta multis Romanis interfectis a:! Parmam suam tristis regressus est, solo 11omiue apo

durans.) MLXIIl 6°. Tempore veris, medio mense Aprilis, per qua tuor dies hyems sæva, ventosa et nivosa, aves et pecora frigore extinxit , arborum *°° et vinearum maximam quoque partem perdidit. Engilhardus '"* episcopus de Magdiburg obiit, cui frater Coloniensis archiepiscopi Werinliarius 10* successit. Heiuricus Augustensis episcopus obiit, cui Imbrico *** Mogontiensis canonicus successit 10*. Eodem anno quædam mulier juxta Constantiam infantem duo capita nec non et caetera membra ad usque clnnes duplicia hahentem peperit. M1I,X!V. lleinricus rex natalem Domini Coloniæ celebravit, diein Paschæ *°* autem Leodii 10°. Synodus Mantuæ. MLXV. Ileiuricus rex natalem Domini Goslare 107, diem autem Paschæ Wormatiæ celebravit. Domus 108 regalis Goslari concm emata est 1°°; quod et factum est in ''° 6. Kal. Aprilis, indictione 5. Et ibidem accinctus est gladio , anno- regni sui 9 *** aetatis autem suo: 14, et dux Gotifridus scutarius ejus eligebatur. Pataviensis episcopus obiit, cui Altmannus imperatricis capellanus successit. Hoc tempore Sigifridus Mogontiensis archiepiscopus, Withelmus *** Trajectensis episcopus, et Guntharius Babinbergensis episcopus, Otto I{atisponensis episcopus, cum magno apparatu et comitatu Jerusalem proficiscentes, in eo itinere a paganis multa sunt perpessi. Nam et bellum cum eis inire sunt coacti. In eadem via Guntharius obiit, cui Ricimannus Symoniace successit. MLXVI. Multi *'* nobiles civili bello perierunt. Heinricus rex natalem Domini ...... ***, Pascha autem apud Trajectum egit.

[merged small][ocr errors][merged small][ocr errors][ocr errors][ocr errors]

Eberhardus Treverensis archiepiscopus 17 Kal. A His temporibus (54) quidam monachi de valle

Maii sabbato sancto *'° Paschæ, completis a se ipsius diei officiis, ipsis sacerdotalibus vestimentis indutus, réquievit in pace. Cui Chounradus Coloniensis præpositus, electus a rege, succedere debuit ; set a clero et civibus Trevirensibus refutatus est. Unde quidam comes de militia Trevirensi, nomine Theodericus, eundem Chounradum Trevirim tendentem comprehendit, et diu sub custodia maceratum quatuor militibus emecandum commisit. Qui dum eum ter per quoddam praecipitum dejecissent, et michil sibi nisi brachium collidere possent, unus ex illis pœnitentia ductus, ab eo rem.iam impetravit. Alius autem volens eum decollare, ma.rillam ejus tantum abscidit. * Et sic ipse Deo dignus martyr ad Dominum migravit. Passus est Kalendis Jun. anno ''° ab incarnatione Domini 1066, regni vero Henrici regis 10, sepultus apud '" abbatiam nomine *** Dolejam. Tres autem milites, mortis illius auctores digna ultio postmodum subsecuta est. Nam unus eorum acceptum cibum deglutire non valens, alii duo manus suas lacerantes *** sic exs; iraverunt, ad claustra inferni descenderunt. Præter hæc plura miracula ad sepulchrum facta sunt, per quae **° martyrium illius veuerandum probatur. Uto canonicus Trevirensis post interfectionem illius archiepiscopus electus a clero constituitur. Cometæ sunt visæ in octavis Paschæ, id est 9 Kal. Maii, et per dies 30 duraverunt. Nuptiæ IIeinrici regis apud Triburiam. Item cometa visa est. His temporibus venerabilis Petrus Damiani ex heremita cardinalis episcopus multa conscripsit, et incontinentiam sacerdotum satis rationabiliter in scriptis suis confutavit, ordinatos autem a Symoniacis, ut aiunt, nimium clementer tractavit. Hugo Bizantiensis archiepiscopus, vir religiosus fidelis et prudens Domini servus, gaudium Domini sui super multa constituendus feliciter intravit. Cui successit a fratribus canonice electus ejusdem æcclesiæ canonicus. MLXVII. Heinricus rex natalem Domini Spiræ celebravit, Pascha autem..... **'. Saronia civili laborat discordia, Burchardus Ilalberstetensis episcopus gentem Leuticorum viriliter devastavit. Einhardus Spirensis episcopus in itinere Romano obiit et Sienæ sepul;us est, cui quidam Heinricus successit.

quae vocatur Umbrosa, in Florentino episcopatu, episcopum suum ob Symoniacam heresim recipere noluerunt, et clerum populumque in tantum ab eo averterunt, ut nullo modo oflicium illius recipere dignarentur. Qui et sacramenta , quæ ab eo et ab omnibus Symoniacis et uxoratis presbiteris conficerentur, nulla omnino esse et sperni debere, scriptis quibusdam publice protestati sunt; et inde maxima dissensio et scismata exorta sunt, non solum in hoc set et in aliis circa contiguis locis. Alexander autem papa, hac audita causa et questione, et episcopum et monachos I{omam ad se vocavit, ut in Romana synodo sententia super his tenenda catholice diffiniretur. Ergo ea illic sententia episcopis *** expostulantibus diffinita est, ut judice flamma ignis, veritas sanctæ æcclesiæ patefacta innotuerit. Quod ab utraque parte fiendum dum laudaretur, unus quidam de mouachis sese idem judicium Deo teste et discretore suæ justitiæ subiturum professus est. Et eo statuto a papa promulgato, Florentiam, ut illic in præsentia cleri et populi perficeretur, regressi sunt. 'Denique non modico ibidem facto concilio, igni flammigerus plus quaum ad staturam hominis altus et duodccim pedum longitudine protractus, duorumque pedum interstitio a se distans, ex aridissimis lignis in atrio æcclesiae studiosissime succende])atur. Quem cum episcopus Petrus Florentinus, ut se suosque compares de praeposita culpâ et inte::tione innoxium esse expurgaret, ingredi medium non auderet, monachus ille prædictus (55) communicata Christi eucharistia, ita paratus sicuti ibidcm missas fecit, nudis pedibus acceptaque cruce in manibus sub sacramentali hac Dei justitiæ et veritatis ratione *** comprobandæ, in audientia totius ;ecclesiæ in Christo sic protestatus est, quod videlicet Petrus ille, qui Florentinus episcopus dictus sit, Symoniace episcopatum obtineret (56), et quæ ab ipso et ceteris Symoniacis et uxoratis presbiteris conficerentur sacramenta, nullo modo a catholicis recipienda essent. Et eo pacto medium flammæ pedetemptim ingrediens, absque omni læsione ardoris et incendii in nomine Domini feliciter *** perambulavit. Set omnis plebs, ut vidit judicium hoc, D Deo gratias et laudes superno justo Judici unanimiter referebat. Petrus vero tandem Romam a domno papa advo

[ocr errors]
[ocr errors]
[ocr errors][ocr errors][ocr errors][ocr errors][ocr errors][ocr errors][ocr errors][merged small][merged small]
« VorigeDoorgaan »