Pagina-afbeeldingen
PDF

ctis reverentissimus. Waniloni successit Adalardus,
^epos Gunbaldi archiepiscopi, qui religiosus in cun-
ctis operibus fuit. Adalardo Riculfus, vir mobilis, et
multis dives prædiis, quibus ecclesiam sibi eommis-
sam hæreditavit. Fuit autem tempore Caroli regis
patris Ludovici regis, cujus fuit filius rex Lotharius,
in quo progenies Caroli Magni aregno funditus exstir-
patur. Hugo enim dux, qui cognominatus est Magnus,
regnum sibi usurpavit et rex consecratus est. Cui
successit Rolbertus in regimine, filius ejus, rex Deo
devotus. Præfatus vero Riculfus chartas ecclesiæ
supradictum regem fecit regali sanctione corrobo-
rare. Riculfo successit Joannes, devotus et religiosus
antistes Joanni Witto, vir honorabilis, et reveren-
tissimus pastor. -
Wittoni Franco, prudens pontifex et bonus populi
auxiliator. Hujus enim tempore Rollo dux Danorum
patriam invasit, quæ vocatur Francia , nunc vero
Normannia eorum nomine insignita. Cujus mentis
feritatem tam divinis eloquiis quam devotis servitiis
ita dilinivit, ut terram sibi acquisitam cum pace et
justitia regeret. Postea prædicatione praefati ponti-
ficis legem Christianam suscipiens, ab eodem bapti-
zatus est, et in fide catholica perseverans bono fine
migravit ad Christum. Franconi successit Gunhar-
diis, vir sapiens et in cunctis providus. Gunhardo
successit Hugo. Hic vero fuit prosapia clarus, sed
ignobiiis cunctis operibus. Monachiis enim apud San-
cium Dionysium erat, quando Willelmus filius Rol-
lonis, dux Normannorum, ei episcopatum tradidit;
sed postpositis sanctæ regulæ institutis, carnis petu-
jantiæ se omnino contulit. Filios enim quamplures
procreavit, ecclesiam et res ecclesiæ destruxit. Todi-
niacum enim qui ii, dominicatu archiepiscopi erat,
cum omnibus appendiciis suis fratri suo Radulfo,
potentissimo viro, filio Hugonis de Calvacamp, dedit,
et ita a dominicatu archiepiscopatus usque in præ-
sens alienavit.
Huic successit Rotbertus, vir nobilissimus et po-
tentissimus, Richardi primi filius. Hic vir magnæ
pietatis ei honestatis fuit, et in mundialibus divitiis
adeo laudatus a sæcularibüs viris; sed carnis fragili-
iate superatus, quamplures filios procreavit. Plura
etiaim ecclesiæ bona fecit. Ecclesiam enim praesen-
tem miro opere et magnitudine ædificare coepit. Ante
obitum suum, gratia Dei præveniente, vitam suam
correxit. Feminam enim reliquit, et de hoc cæte-
risque pravis actibus suis poenitentiam egit; et sic
bono fine, in quantum humana fragilitas capere p0-
test, quievit.
Rotberto successit Malgerius nepos ejus : íilitis
enim Richardi fratris sui fuit. Qui quia non electione
ineriti, sed carnali parentum amore et adulatorum
suffragio in puerilia sedem adeptus est pontificalem
omni destitutus tutela, potius acquievit carni et san-
guini quam divinis mandatis. Woluptatem enim per
omnia sequens, ornamenta ecclesiæ cæteraque beiie-
ficia pueriliter erogavit. Et ideo auctore papa Leone
Willelmus dux Normannorum, postea cffectus rex

A Anglorum, assistente præfati papæ legato, scilieet
llermenfrido Sedunensi episcopo, cæterisque com-
provincialibus episcopis, in Lexoviensi eeclesia ab
episcopatu eum destituit, deditque poslea illi quam-
dam insulam in Constantiniensi pago in mari sitam,
in qua pluribus annis, non quidem ut decuit, vixit ;
postea vero, quo autem divino judicio, ignoratur, in
mari submersus est.
Malgerio destituto elegit dux Willelmus quendam
monachum , noujine Maurilium, qui nobili prosapia
ex Remensi pago exortus, et in ejusdem civitalis
ecclesia educatus, inale in Leodicensi Ecclesia omni
liberalium artiuin peritia imbutus, Halverstatensis
ecclesiæ scholasticus effectus est; qui locus in Saxo-
mia ditissimus habetur, in quo pluribus annis hoiio-
p rifice vixit. Postea vero succensus amore coelestis
patriæ, cuncta quæ mundi sunt fastidiens, monasti-
cam vitam appetiit : sicque Fiscammense coenobium
adiens, monachus ibi effectus est, in quo sancte
multo tempore vixit, cæterisque exemplum sancli-
tatis exhibuit. Denique igne divini amoris exæstuans,
acriorem vitam eligens, licentia ab abbate qui ec-
clesiæ præerat accepta , Italiam petiit ; eremique
cultor solitariam vitam ducens, opere manuum vixit.
Defuncto itaque abbate Florentinensis ecclesiæ, quæ
in honore beatæ Mariæ semper virginis constructa
est, elegit eum marchio Bonifacius, vir nobilis et
potentissimus; et ita licet invitus, bonorum tamen
virorum admonitionibus superatus, abbas ejusdem
loci ordinatus est : ubi multo tempore subditos pro
C posse suo sancte et regulariter rexit. Sed quia vita
justorum est detrimentum pessimorum, monachi, qui
tempore prædecessoris sui indisciplinate vixerant,
constantiam regulæ Patris Benedieti, qua eos regu-
lariter constrinxerat, ferre nolentes, sed in omnibus
bonis operibus sibi resistentes, detrimentum vitae ei
machinati sunt. Et quia pluribus annis in hoc labo-
rans, nullo modo se in eis vidit proficere, saluti pro-
priæ prospiciens, abbatiam deseruit, et ad proprium
locum, scilicel Fiscamnum, rediit, in quo sancte
usquequo in episcopatu inthronizatus est, vixit. Ilic
ecclesiam a Rolberto archiepiscopo incoeptam com-
plevit, et astante Willelmo Normannorum duce,
postea Anglorum rege, cum omnibus suffraganeis
suis, concilium in Rotomagensi ecclesia de castitate
D conservanda et cæteris sanctorum Patrum institu-
uionibus pastorum incuria negligenter postpositis,
virili:er restituendis religiose celebravit. Postea per-
fecta ecclesia, dedicavit eam, astante Willelmo Nor-
mannorum duce, anno 1065 Dominicæ Incarnationis,
regnante Ilenrico nobilissimo rege Francorum, astan-
tibus etiam comprovincialibus episcopis, scilicet
0!one Bajocensi, Joanne Abrincensi, Hugone Lexo-
viensi, Guillelmo Ebroacensi, Ivone Sagiensi;Gaufrido
Constantiniensi, cæterisque venerabilibus abbatibus;
præsidente etiam sedi apostolicæ papa Victore II.
Multa etiam bona de Christianæ legis et ecclesia-
sticæ religionis restitutione fecit. Jejuniis et oratio-
nibus et eleemosynis usque ad ultimum diem

insistens, v Idus Augusti animam Deo reddidit. A

Defuncto venerabili antistite Maurilio, præfatus Willelmus rex Anglorum Lanfrancum reverentissimum abbatem Cadomensis Ecclesiæ, omnibus liberalibus artibus imbutum, sanctis trioribus et operibus ornatum , quem postea Cantuariensi Ecclesiæ metropolitanumi nstituit episcopum et primatem Anglorum , Alexandro summo pontifici et venerabili papæ misit, postulans ejus clementia ut ei assensum præberet quatenus ejus auctoritate Joannem Abrine.atinae Ecclesiæ episcopum metropolitanæ Ecclesiæ præficeret, eique ne aliqua occasione in hoc resis:eret, litteris apostolicis mandaret. Ipse vero ejus petitioni , quia devoiain vidit, acquievit. Litteras in 'e pontifici misit. Verba quæ litteræ continent, hæc sunt :

« AlexANDER Episcopus servus servorum Dei , JovNNi Abrinceiisium venerabili episcopo salutem et apostolicam benedictionem. •

« Destituta Rolomagensi Ecclesia pastore, etc. » Vide in Alexandro II papa ad annum 1073 Patrologiæ, tom. CXLVI. Joannes vero episcopus apostolica legatione recepta, et omnium comprovincialium episcoporum , cunctorumque etiam ejusdem ecclesiæ canonicorum electione: communi consensu facta, metropolitanam adeptus est sedem. Hic vero fuit progenie nobilis, liberalibus imbutus disciplinis. ls alias satis strenuus, etc. Hanc de Joanne notitiam integram e.r Gallia Christiana dedimus in proæmio ad Joannem, usque ad verba quibus clauditur : Et honorifice in ipsa ecclesia tumulatur v Idus Septembris. » Pergunt Acta : Successit huic iino praecessit (nam duobus ante obitum ejus mensibus intronizatus est) Domnus Guillermus, coenobii Cadomensis abbas, cum apostolica auctoritate, tum regio mnnere, tum denique communi electione, vir sane et generis nobilitate cluens,

B et morum prærogativa præpollens.

ANNO DOMINI MI.XXIX.

ARNULFUS

CLERICUS MEDIOLANENSIS.

NOTITIA IN ARNULFUM.

[Apud Pentz, Monumenta Germaniæ historica, Script. tom. VIII, pag. M, proœm. ad Arnulfi Gesta archiepiscoporum Mediolanensium, edente W. Waitembâch.]

Arnulfus Mediola:iensis rerum quæ sæculo xi ad a. C ex quo inter Italiæ (5) principes primum locum ohti

usque 1077 Mediolani acciderunt, scripsit historiam, oculatus ipse testis, præmissa brevi rerum post a. 925 gestarum narratione. De ipso nihìl præler ea quæ ex hoc opere concludere licet, habemus compertum. Nomen et genus 1, 8, indicavit, ubi de Arnulfo I archiepiscopo (970-974) locutus, hæc addit : cujus æquivocus earisto gestorum scriptor ego præsentium, fratris vero illius pronepos verus. Itaque cum Mediolarensium ordines ita inter se esse;at distincti ut capitaneorum æstimatio duplo major esset quam vassorum, vassos pari intervallo sequerentur negotiatores, deinde reliqua multitudo (!), Arnulfum primo ordini accenseri par est. Nam cum decumanorum primicerius de populo natus esset (2), inter ordinarios regum principum et capitaneorum filii erant (3); archiepiscopos vero qui de ordinariorum

mumero legendi essent (4), nunquam per hæc sæcula,

(1) Vide pacem anni 1067, iii , 20, commemor. l:num.

(2) Land. 11 , 35.

(5) Arn. i, 5. Land. ii, 35. ' (4) Arm. 1 , 3.

(5) ld est regni Langobardorum, quod ejus ævi seriptores Italiæ et regni nominibus appellare consueverunt. Tusciam finibus ejus inclusâiù fuisse, Provana monstravit, Stud. critici, p. 258.

(5) Ut videtur; nam incertum esse non nego;

vide Arn. iii, 2; Land. iii, 3.

nuerunt, ex genere capitaneis inferiore sumptos esse , et per se verisimile est, et Widonis monstrat electio, cui id ipsum quod de vassorum ordine esset (6), maximas excitavit molestias. Accedit quod ipse Arnulfus nobilitalem generis non uno loco manifeslo prodit cum el causæ nobilium aperte faveat (7), et humiliter natos appellet quos alii tanquam nobiles præ licant (8), milites scil. minores, de capitaneis

autem cum imoderatione loquatur (9), quorum subli

mitatem ex imo loco mirabundus suspicit Andreas monachus, qui Arialdi Vitam scripsit. Quod si observaveris, iiuultæ evanescent diflicultates, cum pugnare inter se videantur æqualium scriptorum assertiones, qui tamen, verbis usi diversis, in rebus consentiant.

D — Clericusne am laicus fuerit Arnulfus, certo testiclericorum semper occupatus, a laicis tanquam ab A breviter perstrinxit, libris nullis a(!Julus, sed audita

monio non constat (10), sed totum scribendi genus. scientia rerum ecclesiasticarum et auimus in causis

(7) Quod jam comes Giulini animadvertit, Memorie di Mlilano, III, 363.

(8) III, 2, 10.

(0) Ut de Landulfo et Herlembaldo iii , 10, 16.

(10) Nisi forte verba 1, 1, fidei, uamen servus catholicit, ita interpretari velis ut clericum ibi se profiueatur. Arnulphus subdiaconus subscripsit sponsioni Willoiiis archiepiscopi a Petro Damiani servatæ (v. infra iii, 14) ap. B.iroi;ium ad a. 1059, § 55. Aliæ editiones hoc iiomen , quod fortasse ab historico nostro subscriptum est, omittunt.

exlraneis aversus, vetaiit me pro laico ipsum habeamus. A. 1077 legationi a populo Mediolanensium ad papam directæ, quo Ecclesiæ Romanæ reconciliarentur, sese interfuisse narrat v, 9. Neque enim ipse a causa cæterorum immunis fuerat, clericis favens conjugatis, sed tunc de præteritis, inquit, satisfaciens, in futuro castigari promisit. Nimirum homo verecundus et suo ipse judicio diflisis, res autem novas et Herlembaldi furorem aversatus, antea cum plurimis sui ordinis viris seiiserat, quamvis non omnia eoruin gesta sibi prob tri fateretur (t 1); postremo autem arctiorem Ecclesiæ disciplinam ipse prol)avit. Sed cum magni momenti et quam maxime mmemorabiles ei turbæ illæ viderentur, quibus totus

tantum, ut ipse ait, utcumque exsufllans (15). Veniam igitur libenter tribuemus, si in his quandoque errav.t, cum res scitu dignas solus servaverit et scienter a vero declinavisse nusquam argui possit. Auctorum autem idoneorum copia viro tam nobili genere orto deesse non poterat. Cum ita viam sibimuuivisset, post a. 1018 ea quæ ipse videndo cognovit, ex abundanti, ut ait, eructare studuit. Allhibuit autem adscribendum acta synodi Romanæ a. 1027 (16), constitutiones a legatis Romanis Mediolani facias (17), et epistolas pontificum (18); litteras vero parti adversae Roma directas commemorat quidem iii, 17; iv, 2, sed inspexisse non videtur. 0mnia vero quæ ex liis servata sunt fidem ejus confirmant, et cum a Lan

Ecclesiæ Mediolanensis status immutatus est, post B dulfo, ejusdem partis scriptore, sæpissime recedat, facta temere judicasse, cum soli Deo cordium reve- A quo Muratorius in editione sua adornanda potissi

Autonis electionem a. 1072 factam ad eas litteris consignandas se convertit, non cupiditate famæ, se I ne rerum memoria intercide: et, quæ civibus suis postea foret pretiosa. Ad præsens enim sub modio recondi opus voluit, suo postea tempore pr0mendum, sed fines urbis nunquam excessurum (12). Tamen hoc statim tempore vulgatum fuisse videtur, cum ures priores libri, quos solos tunc absolverat, per se descripti sint, quanquam Landulfum nullam jus notitiam habuisse appare'. Arnulfus autem posuea et quartum librum addidit et quintum, licet ion uno tempore scriptos, cum a priore sententia sensiim recederct, donec tandem, ut diximus, Romanæ reconciliaretur Ecclesiæ. Simul initio operis præmisit præfatiunculam — si modo ab ipso venit — cum nominibus regum et archiepiscoporum, et in prioribus aliqua mutavit, quæ non magni sunt momenti, ejusmodi tamen ut auctoris manum procant (15). Substitit ipso illo a. 1077, cum longo schismati finis esset impositus: grandævus ipse cum res post a. 1018 gestas videndo se cognovisse dicat.

Fides Arnulfi eJitoribus Palatinis satis mala visa est, cum hominem h ei e:icum pro mendaci haberent, neglecta accuratiore inquis:tione; sed jam in Muratorii præfatione satis accurate scripsisse dicitur, quod quam verum esset, singula perscrutatus G;ulini expertus est. Neque vero minus judicium ejus laudandum videtur, cum simplici modo quæ audivit primo, deinde visa retulerit (14) , spretis vulgi faliel'is, quas cupide Landulfus conquisivit. Exordiiim sumpsit a regno Hugonis Italiae regis, et quæ post hæc ad sua usque tempora in regno acciderupt, Mediolanensia tamen potissimum respiciens, libro i

(1 1) III, 14. (12) I, A. (15) I, 5, 6, 9, 11, 16, 20; 11, 8, 12, 16; III, 2, 8, 14, 22. (14) Ipse 1, 1, pollicetur verbis prolatam communibus simplicem gestorum narrationem, quæ nostri renes nostrique gessere pontifices , nostri quoque concires in urbe }fediolano vel extra, compatriotæ tero nostri in regno Italico, quæ ipse vidi vel quemadmodum a viden* •!)us rel pau o u!terius audivi. (15) !!, 1 , Se.:.>* 3 , 5, privilegia Ecclesiæ citat. (1:1) I!, 5.

[ocr errors]

ubique fere in rerum gestarum narratione consentit cum Andrea abbate postea Wallis Umbrosæ, Arialdi discipulo et fautore fervidissimo, et cum Bonizone (19) parti pontificiæ prorsus addicto. Quod profecto summum est bonæ ejus fidei documentum, cum nusquam dissimulaverit sibi Arialdi et reliquorum motus velienienter displicere; ita tamen cautus et moderatus, ut vel de Landulfo judicium ferre recusarel (20) et clericos ex parte in culpa fuisse concederet (21). Neque enim meliori cleri disciplinæ repugnabat, ne Romano quidem pontifici se vo!ebat opponere, sed res tumultarie gestas, laicorum de clericis judicia, et subjugationem Ecclesiæ Mediolanensis abominatur (22). Pacem autem per legatos Romanos a. 1067. compositam laudat iii, 2!. Ilaec igitur scripsit cum adhuc turbæ illæ durarent (25), vivente Herlembaldo (24) et Alexandro Il (25), noudum consecrato Gotofredo (26), id est aute ver anui 1073. Deinceps silentium servare sibi proposuerat, sed cum turbæ modum viderentur excedere, tamen calamum resumpsit, ne memoria reru m periret. Addidit igitur librum iv, quo narrationem atl Ilerleimbaldi mortem (1075) deduxit, fiuem schismalis ut tunc putabat. Finito autem opere i: genue protestatur se solo veritatis studio ductum scripsisse, neque a doctrina eorum qui venalitatem ordinum sacrorum et incontinentiam sacerdotum impugnarent dissentire, sed modum quo omnia gesta essent improbare. Et cum hoc jam pugnet cum nonnullis quæ antea protulit, sequenti capite 15 diserte addit se aliter nunc quam prius sentire, atque erubescere cum scriptis scribenda conferat : nec barbarismos in verbis egisse, sed aliorum dicta vel

(17) III, 1 4, 21. (18) III, 12, 20, 22. (19) Libro ad amicum, quem OEfele edidit inter SS. Iterum Boicarum, 1. ll. (20) III, 16. (21) III, 14. (22) III, 12, 13, 16, 17. (25) III, 8. (24) C. 16. 17. (25) (;. 17. (26) lll, fin.

lentur occulta. Ubi animadvertas, quæso, eum non factorum perverse narratorum, sed judicii tantum incaute prolati reum se confiteri. Mendacii vero notam primo libri v capite iterum respuit. — Post hæc pauca addit de Thedaldi electione et de Heinrici IV cum Gregorio dissensione, jam aperte professus Romanam nunquam erravisse Ecclesiam (27), donec peracta Mediolanensium cum papa reconciliatione opus clauditur. Scribendi genere usus est simplici et satis puro, etsi curules quadrivii rotas nunquam se conscenιlisse fatetur. Sallustium tamen legisse videtur (28). Orosium iii, 2, citat, iv, 11, tomum Etymologiarum. AEquales verborum solios in fine sententiarum repetitos, quod temporis illius hominibus pulchrum esse videbatur, sæpe apud eum invenimus. In temporum descriptione parum curæ posuit. Brevitati ita studuit, ut plurima quæ scire velimus reticuerit, cum prolixiores Landulfi narrationes et obscuræ sint et fide parum dignæ. Itaque factum est ut ii qui postea de rebus Mediolanensium scripserunt, dum penuriam rerum nobis traditarum supplere cuperent, a Landulfo et Gualvaneo de la Flamma, homine omnium mendacissimo, in errores abduci se palerentur, quod vel comiti, Giulini nonnunquam accidit, qui plurima egregie illustravit. Post hunc vir doctissimus Fumagalli aliqua accuratius tractavit ; de iis vero quæ ad reipublicæ Mediolanensis statum pertinent, novissime multa disputata sunt a viris cll. H. Leo (29) qui non raro et Flammæ commentis et suis ipsius opinionibus nimium tribuisse videtur . et A. de Bethmann-Hollweg (30) qui Arnulfum praecipue secutus cautius egit. De codicibus manuscriptis haec mol)is transmisit C. L. Bethmann, qui in itinere Italico eos in usum editionis novæ convertit. 4 ) Sclionborniamus , Pommersfeld;e servatus, n. 2802, mbr. qu., saec. xiii in Italia scriptus, contimet Arnulfum manu continua exaratum, tum alia manu Ottonem Morenam. Neque libri neque capita distinguuntur, neque capitum indices leguntur; at ubi in reliquis capita incipiuiit, hic codex plerumque majori littera posita novam lineam incipit. Texttis egregius, quem ubivis fere secuti sumus. 2) Estensis, a cl. Muratorio in usum vocatus, sæculo xiii, certe non antiquior, cujus specimen dedit Mur. SS. lV, p. 5. Inscriptiones capitum quas ex hoc codice Mur. recepit, cum in reliquis codicibus desint et a librario additæ esse videantur, quales etiam in cod. M passim in margine ascriptæ reperiuntur, initio qui 'em inter varias lectiones adnotavimtis, postea prorsus abjecimus. Codicem (27) W. 7. (28) V, 9.

{29) EntwicklungierVerfassiing der Lomb. Stælte. Hamb. 1824, 8.

[ocr errors]
[ocr errors]

mum usus est, iterum conferre superfluum videbatur. [5] Sitonianus, cujus apographum beneficio Joannis de Sitonis Leibnitius nactus est; aliud exemplar ex eodem codice Muratorius a. 1699 apud Camillum Sitonum, Joannis patrem, transcripsit, quod postea ope cod. Estensis emendavit. Tertius et quartus liber ibi in unum contracti sunt; capitum inscriptiones nullæ. Nos quæ apud Leibnitium pariter ac Muratorium leguntur 5 signavimus, quæ L. solus habet, 3a. [4] Archinteus ex quo duos ultimos libros descripserunt 5*. B2*. cf. ad iii fin. Eodem, deficiente Papiensi, J. P. Puricellus usus est (51). Quatuor libris distinctus fuisse videtur, ita ut iii etuv unum efficiant, v quartus vocetur. Proxime accedit ad textum Muratorianum, itaque ad 2. 5. Capitum distinctio nulla. [5] Metropolitanæ eccl. Mediolanensis, Landulfum, Arnulfum, catalogum archiepiscoporum, a Murat. IV, 141, editum, continens (52), habuit tantum tres priores libros, sed propter verborum cum prioribus similitudinem his est adnumerandus, et initio habet prologum et catalogos. Hic a Sociis Palatinis adhibitus est, sed nunc frustra a Bethmanno quæsitus. 5*) Cod. sereniss. ducis Littæ Mediolanensis, a. 1705 exaratus, clart. folio, manu continua, continet Arnulfum, Landulfum seniorem et juniorem, tum C. alia quædam manu alia alligata. Arnulphi tres priores libros ex 5 descripsit, iv et w ex 4. Hi igitur codices, excepto 5, totum opus complectuntur, et initio præmittunt prologum eum nominibus regum et archiepiscoporum; quæ desunt codicibus quos B. vocamus, tres tantum libros priores continentil)us, verbisque ita nonnunquam a cæteris recedentil)us, ut priorem operis editionem facile agnoscas. B1) Cod. Francisci Castelli s. Mediol. ecclesiæ ordinarii 1574, deinde A. D. archipresbytero Medioi. Octaviano Forrerio, post capituli Mediolanensis, demique a. 1822. relatus inter Ambrosianos n. 89, mtor. qu., s. xiv manu continua exaratus, (55) columnis limis. Continet Landulfum et post hunc Arnulfum ; assuti sunt quaterniones 4 manus plane alius, LanD Julfiim juniorem et passionem S. Arialdi |continentes. Ilic est ille quem Socii Palatini M vocant, sed parum accurate contulerunt. Membrana ex parte rescripta est; quae deleta sunt, claracterem diplo^ maium s. xiii exliibent omnia; ex quibus legendum est : Datum ut supra. Libros habet tres, rubro præscriptos; capitum distinctio nulla, sed signa eorum rubra sæpissime textui continuo interposuit scriba, prout ipsi placuit. Codex quem descripsit, hic illic {52) Eodem omnia claractere scripta, itaque a. A 176 pnsterior; v. Mural. Anecdota 1, 237. Scriptu; ram et characterum formam hujus cod. et cod. B M. unam pene et eamdem esse, p. 258. dicit. Quæ repetit SS. lY, p. 51. (53) Cf. Murat. SS. IV,

correctus erat, ita ut melior vox esset superposita A Scriptores Rerum Brunsvicensium, tomo III, ex apo

cum verbo vel, quod non intelligens scriba vocem utramque in textum recepit. Textus multo minus bonus quam reliquorum. Ad marginem manus s. xvi sæpius quædam admotavit , chronologica maxime. B 1 *) Ambros. n. 128, chart. qu., s. xvii ex., Landulfum continet et post hunc Arnulfum, quem exscripsit ex B 1; nullius ergo momeiiti. [B 2.] Papiensis, ex quo J. P. Puricellus aliqua protulit in Mon. Basil. Ambrosianæ (34), plura in libro de SS. Arialdo et Herlembaldo. Ex hoc fluxit. B 2*) Amb. osianus 157, ch. fol., antea. 1675 Peiri Pauli Boschæ manu exscriptus ex ms. quodam • quod accepi a d. Matheo Valerio Carthusiæ Papiensis p iore. Sed illud tantum tres priores libros

grapho Sitoniano (56). Ejusdem cod. exemplar emendatum ex Estensi Muratorius transmisit sociis Palatinis, qui, additis lectionibus quibusdam codi- ' cum metropolit. 5 et B 4, et commentario non spernendo, etsi nunc non multa inde repetere potuerimus, illud ediderunt in coll. Scriptorum RR. Ital. tomo IV, a. 1723. Terlia jam nostra prodit editio, ad fidem cod. ! correcta (57} per V. D. Bethmannum, qui cod. B l varias lectiones addidit omnes, sola scribendi diversitate prætermissa, cod. 5* eas quæ alicujus viderentur esse momenti. ILibrorum tamen distinctione quam auctor ipse indicat, retenta, capita quæ in 1 majoribus litteris distincta sunt, numeris insignivit,

conti, ebat . . . quartum librum nactus sum in alio B qui a priorum editorum divisionibus non ita rece

exemplari quod . . . suppeditavit comes Octavius Archintus. » Ad litteram fere cum B 1 convenit, sed aliquoties habet qiæ illi desunt, ita ut ex ipso B 1 nequeat esse descriptus. Capita in Papiensi non distincta fuisse Boscha dicit. Arnulfi opus diu in bibliothecis delituit, Mediolanensibtis tantum scriptoribus notum, ut Gualvaneo de la Flamma qui s. xiv ex Arnulfo , apud S. Nazarium • in Manipulum Florum — nam alia ejus opera in d ta servantur — nonnulla transcripsit, sed tanta usus licentia, ut ad verba Arnulfi cognoscenda nullius sit utilitatis; s. xv ex. Trisianus Calchas eum i te auctores suos commemoravit, sed tamen cum reliquis Flammam sequi maluit. Innotuit etiam au

[ocr errors][merged small]

Junt, ut diversi numeri addendi fuerint. Quæ explicatione egebant, eonsultis doctorum virorum. libris breviter enodare conatus sum, præcipue vero Bonizonis et Andreæ Wallumbrosani locos ad nostri narrationem illustrandam et fidem ejus confirmandam idoneos indicavi, et quæ illi aliter narrant notavi. Andreæ autem Vita Arialdi cum ita in rebtis Ecclesiæ Mediolanensis et ipsius Arialdi gestis versetur, ut in hanc collectionem recipi non debeat, inde quæcunque ad rerum cognitionem utilia videbantur, exscripsi ex libro J. P. Puricelli de SS. martyribus Ariallo Alciato et Herlembaldo Cotta Mediolanensibus. Med. 1657, fol. Vita Arialdi inde desumpta iterum edita est in Actis SS. Junii V, p. 381503. Ea quam Puricellus addidit passio B. Arialdi martyris, per anonymum (58) conscripta, ex Andrea et Landulfo tota est desumpta, et tempore multum posteriore scripta esse videtur. Datum Berolini vi ld. Jun. 1846. W. WATTENBACh. Arnulfus quomodo verba scripserit nescimus. Diphthongum tamen pro simplice vocali e restituimus. . (58) Quem pro Landülfo a S. Paulo habuit 1'gricellus, nullis idoneis argumentis nisus, ut jam Gin

lini animadvertit IV, 18. Recentiorum tamen nounulli incaute illum sunt secuti.

ARNULFI
GESTA ARGHIEPIST0P0RUM MEDI0LANENSIUM

EDIDERUNT L. C. BETHMANN ET W. WATTENBAClI.

- INCIPIT LlBER GESTORUM RECENTIUM AB ARNULF0' C0MP0SITUS.

In hoc li: ro continentur gesta quorumdam Ytaliae D Ugonis regis et Arderici præsulis usque ad tempus

regum ac Mediolai.ensum anlistitum, a tempore

scriptoris, et si qua sunt præter hæc alio illis inserta

VARIAE LECTI0NES. ' Arnulpho 1. Incipit liber istoriarum Arnulfi de gestis urbis Mediolani incipiens anno Cristi DCCCCXXIII° h 1. lncipit liber quii dici:ur copia historiarum Ariulpli. lncipit de gestis urbis Mediolanensis et Papiensis ai:no Christi DCCCCXXIII. B 1*. Sequentia usque ad Multorum varios, et cart, desunt B

« VorigeDoorgaan »