Pagina-afbeeldingen
PDF

sola corporea morte defunctum. nec magis cum illo A

conversándum quam cum mortuo, quandocunque sgnitus fuerit. Eo fere ritu primos Christianos usos iii promulganda excoinmunicatione ex antiquitatibus Ciiristianis apparet, et adhuc in quibusdam Ecclesiis observantur juaedam vestigia. Porro quisquis convictus fuerit contempsisse excommunicationein quaim seivit se incurrisse, pro hæretico notari debet et vitari, atque ab omnibus in jus trahi, ne, quemadmodum loqùitur Apostolus cum de excommunicato agit, modicum fermentum totam massam ei parociviam corrumpat (1 Cor. v, 6), non solum oranes excommunicatos ellicienJo, sed iram I)ei ei publicam*calamitatem in omnes provocando. i ropterea mandamiis confessariis omnibus ut examine ut non solum am confitentes sint sibi conscii alicujus excommunicationis, sed etiam conversationis cum cogniiis excommunicatis, et injungere 49 ut eos extra confessionem reveleni.

De scholis et earum magistris.

Spes et seminarium religionis et Ecclesiæ catholicæ ac reipublicæ in scholis versatur, in quibus juventus eliormetur ad fidein veram, pietatem et doctrinam, ut inde sancti et idoiiei sacerdotes. julices et populi gul)ernatores propagentur. Quouisum quæ prima cura pareulibus, et civitatibus atque episcopis esse solebat, postrema facta esl, aut pouus mulla, pessum ierunt omnia, et periit lex a sacerdote, jurispra-lentia a judice, et consilium ac providentia a populi gubernatore. Pietas vero et religionis atque hoininum cousensio in factioues abiit et studia contraria. lulcirco ad omuia ista iustauraiuula et reslitauenda una via compendiaria videtur, si a teneris assuescamus homines vivere et institui in eisdem scholis, quasi in eodem ovili, eodemque lacie reiigiomis et docuiii;e imbui, atque idem prorsus sentire wt velle. Mliramur in nostra diœcesi majorum mo- trorum diligentiam, cum vix ulla frequentior parocliia occurrat, cui non adhaereret olium domus et fuudatio scholis deputata; sel vicissim detestamur uostiae ætatis non solam negligeutiaum sed sacrileg. uu.; in qua nobiles atque etiaiii ecclesiastici viri. v* l ipsi parochiani, sciolaruin domos et fundationes usui parunt, vel alienarunt, ita ut jam vix noii soium in pa&is, seul ipsis oppidis eu auspiissimis civ.lati!)us scliola ulla iial)eatüí, vel imagister inveniatur. Uii vero adhuc aliquod exstat scholarum vestigium et slipendium, sine resideu1ia et docendi ollicio permiuutur magister frucuil»us illis frui, seu potius abuti, et quidvis aliud agere, spectamiilius populis ac gementibus suos liberos sine 50 discipliira et doctrina corrumpi. Qui, etiam eo veutuiu est aimeutiae ut plerique maliut domi præceptorem imagna mercede conducere, aut suos liberos uecdum abecedari.s in famosaim universitatem ablegare quam assem ul.icam ad publicæ scholæ instaurationem couferre, im» quam consentire ut de publico aerario vel hospitali salarium aliquod consl.iuauur homini docendæ juventutis capaci. Quæ omnia nobis cognita et perspecua doleutes recitamus, ut intelligaut omnes quam justum sit his abusi!)iis providere. Quocirca priii.un maudam mus omnibus ludi magistris, seu possidentivus oflìcia, f)eneficia, pensiones, agros, ei quoscunque fructus scholarum rectoribus et docloril)us depulatos, uu intra duos menses ab hac synodo actu resideaiai in locis et ædibus eorum muueri assignatis, atque actu doceant, nec aliis negotiis se iiminis, eant, nec alia beneficia relineant, cuim residentia iii scholis, et assidio dirigendae et erudienlæ juventutis suuiio et oilicio iucoimpatibilia. Quoil si fuerint ad suam functiouem iuepii, vel maluerint cedere quam uali oneri astringi, interdiciumus me 1 esignantes opus, coaentur opes vel pensionem ullam reservare, quoniam fructus illi exercitio officii, et non tiulo sunt -annexi. Qui vero post dictum tempus in contumacia eu rebellione perstilerint, declaramus excommuui

[ocr errors][merged small]

catos ct pro talibtis ab omnibus vitandns, ac cum reuentionê futurorum fructuum cogendos ad praeteritorum re- titutionem, quos suos lacere non po!uerunt quandiu destituérunt ab ollicio, providem dumque alteri de ofliio, i on obstante quacunque oppo$itione vel appellatione. cum te , correctione pôlicæ corruptelæ agatiir. Deinde mandamus vinniius ad quos 51 pertinet, pia c ptores in urbibus. oppidis et pagis nostræ diœcesis constit irie, ut intra iiàm temp , s de personis id, neis et de justo salario cum p is halitätoribus provis eant, nisi tuiidatio suiiiciát, quae si quoquomodo alit i.ata exstite: it procurent suis et habitatorum suiupt:imus uia integi uim restitui. Si negligentes a 1 ul se piae mei iiit, volutuis vel per retentionem fructuum vel per excommunica; liouem atque alia canonica remeti a 1; illos agi, vel per sui juiis in scholas privatioi ein. Ut autem occupata l)oua scholarum recupera, i queant, inuicimtis òmnibus curatis et vicariis ut a vie hujus synodi singulis Dominicis in pronao per spatium di-* um meiisium moneant oiiìnes qui scienter pos illei.t al qua pertinentia ad scholas sub pœna excouiuuntcationiS post illos duos menses incurrendae, ut te ldant boiia fideliter, vel saltem de his paciscantur a:ictoritale iuostra. Mum-aut etiam olim.e • qui iuoveruut ab ullo detineri quod scholae sit proprium, ut inura præfixum tempus reveleut curato vel vicario, sicut et illos moneant qui sine aut uiritate • cclesiastica venuliuleiunt, aut aliter alie.arunt quo , pro sclolis dicaiuiim eral Deo, ut c.urent illud reuui eri, vel compensationein substitui. Ne autem desius scholae, il)i nulla hahetur eorum fundatus, vel ubi ipsa non suflicit rogamus in Domino patrowos pai ocluiarum, eu pi ioraiuuin a;que capellaniai uim, tam ecclesiasticos quam sæculares, ut in earum praesent:tioiie præferant apuos ad v.ocendum, seu qui jaiu Iuuic operi iusularint, aut sal, eu ut ipsos resci vciui a:iqua.m pensionem, quam justa:m esse de quocun-jue beneficio pro seini..aiiis inst trieiid;e juve: ut*:tis vieclaravit concilium Truientinum (sess. z5, 1)e ref., c. 18), sicut annexiones quorumcunque 52 beneiieiorum. Insuper q oiiiaui administra iom iu h spitierum, et leprosariarum lex regia sæcularibus at uril'uit, ut iinpenfantiur redditus aul pietatis opera qu;e ad nostram directioiieiim pertinent, nec ulla potiora esse possiut quain quibus pietas ipsa cordiijus nouinum al» iueunte a:tate iinpr. miuur, Ecclesia ipsa totaque respublica ædificaiur, significamus illoruin locorum administratoribus ut titulos illorum beneficiorum commiitant scholarum præceptoribus cum aliqua pensione, vel in scholarum usum de talibus portionem ali juain ne vereanlur collocare. Manvainus praeterea frateriuitaul,us, et parochiarum fabricis ut inter illos quibiis stipentia distribuunt, semper habeant scholarum rectorem commendauum. Denique voluuiis a curavis seu vicariis ægrotauues moneri ne in testaii.ento eundem magistrum, tanquam totius reipul)lic;e pai e;iteum, prœtereant. Pu*leudum est euim hæreticos pro scholis impetrauidis bella gerere, atque omnia profundere, u. impietas ab eo uim liberis im!ibaiiir ; et a cathol.cis p.e.atis scholas nec pu;lico nec privato subsidio juvari, se,l potius diripi et everti. II. Caeterum iie schole ipsae serviant religioni et reipublicæ potius dividem lae quam concilia;; (i;e, imprimis statuiuus pro quacuuque paro hia unicam fieri ad tolleuda d.ssidii et scliisimáta, ac si.b pœna excommunicatioi.is vetauus ne quisque ci r.cùs vel ;\lius audeat injussu ejus qui scholas habet pai ticularium liberos privatiin súscipere erudiei; o , sicut sub eadeus poena parentibus prohibcmus doimi magistrum tenere, wisi cum approbatioiie ei asseusu publici scholarum rectoris. Sim fuerint pliires paroclurae in eadem civitate vel oppido, ubi scholae tamen 53 publicæ existunt, voluimus sub eadem poeaa oinnium parochiarum liberos eo convenire salleum jam in litteris provectiores, ut qui sciunt lcgere ei publicam vel ad parochialem mittere. Werum ne hæ$elici in catholicornm scholas irrepant ; antequam quis creetur ludimagister, sancimus fidei suæ, religionis, atque etiam vitae et integritatis testimonium saltem a curato seu vicario, atque æ lituis parochiæ de qua venit afferre, et se nobis sive pœnitentiario nosiro ostendere ad professionem fidei catholicæ et examem doctrinæ. III. lnjungeudum illi præcipimus ante omnia ut exemlo et verbo juventutem omni pietate et fide cathoiea imbuat, et assuescat Deum timere, colere, præcepta Decalogi tenere et f.cere; missam quotidie audire, ecclesiasticis officiis cum reverentia deservii e, libenter orare, cum septem psalmis preces horarias, si fieri potest, memoriter scire, atque alia pietatis exercitamenta. Non sinat in pueris vitia adolescere, eos nutriat in disciplina et correptione Domini, ad omnem egressu:n ei ingressum scholæ tam matutinum quam vespertinum oratio publica ab omnibus fiat, sive canendo (Veni, Creator), sive aliud quo Deus, Virgo mater, et sancti invocentur pro pace, religione, et Ecclesia catholica. In vigilia festorum discant Oflicium et cantum Ecclesiæ a minimo usque ad maximum. [)iebus festis aliqua hora sive in Ecclesia sive in schola interrogentur, præsentibus aliis, diio vel tres per ordinem de Symbolo apostolorum, Decalogo, et aliis contentis in catholicorum catechismo Latine et Gallic;e. Fiat etiam ibi a præceptore facilis et familiaris ad pietatem exhortatio et instructio 54 de festo occurrenue. Diebus quoque solennioribus, et, quam sæpissime fieri poterit, consuefaciat et doceat pueros peccata confiteri, eosque qui annos discretionis attigerunt altaris sacramentuin, prol)ata conscientia, sumere. Alliciat et adhortetur parvulos ipsos ad pietatem et studium potius quam compellat, ne prius utrumque oderint quam noverint. §î, tamen secundum Scripturas, qui parcit virgae, odit animam pueri (Prov. xiii, 24), non nisi coaetus ad verbera veniat; sicut autem præceptorutn mo;leratam sævitiam desileramus, ita parentum puniendam censemus dissolutam indulgentiam, qui liberis volunt quidvis licere sine discipli a, Κ quam si vel liberos a schola avocarini, vel u tiimagistros aliquam contumeliam fecerint, damus ipsi per hoc noslrum statutum potestatem illos citandi coram nobis vel noslro officiali, ut discant non irasci, cui debuerunt gratias agere. Postremo curatis et decanis injungimus ut ista omnia curent exsecutioni tradi, de omissione nobis rationem reddiuuri.

[graphic]
[graphic]

cantare; liberum vero esse inferiores ad scholam A qtiæ siiorum ordinum non sunt, ultra licentiam suo tibus, ac monendos a curatis decedentes ne ipsorum in testamentis obliviscantur. Sicut autem in partem nostræ sollicitudinis atque omnium ecclesiasticorum subsidium vocantur, ita æquum est ab omnibus eos participes eflici beneficiorüm, quibus propter ofliçium gaudemus. Porro quoniam dies mali sunt, rogamüs ipsos ut in concionibus $int prudentes, studeântque potius nostros exhortari 58 in doctrina sana quam contradictiones et hæreses revincere,

De concionatoribus.

Duplici honore dignos, vere presbyteros scribit Apostolus, maxime qui laborent in verbo et doctrina (ITim.v, 17); quod praecipue infelici nostro tempore faciendum est quo, circuiiistrepentibus ubique fálsis proplietis, rari admodum comperiuntur qui possint aut velini evangelizare virtutè multa; sëd néc, eodem teste Apostolo, audiendi sunt oiunes ad evang£lizandum idonei, nisi legitiine mittantur (Rom. x, 4ö), ne mali se intermisceánt bonis, sub ovina pellé %9s tegant, aut ne quod verbo aut facto asseruerunt, f&to et vita negent, quod maxime etiam nostro corruptissimo 55 sæculo cavendum est; quo etiam in errorem et Jeprayationem inducuntur, si fieri potest, ipsi electi. Proinde sancta synodus Trideníina recte constituit (sess. 5, De ref., c. 2), ne regulares concionatores cujuscunque ordinis, nisi a suis super.oribus de vila, mori,us et scientia examinati et approbati fueriiil, ac de eorum licentia etiam in ecclesiis suoruin ordinum, prædicare non possint, cum qua licentia personaliter coram episcopis praesentare, et ab eis benedictionem petere téne:intur antequam prædicare iucipiaiut. Quin etiam eadem sancta synodus (sessione 2, cap. 23) vetau ne ipsi regiilates in ecclesiis suorum ordinum contraùicenle episccope prædicare præsumant. In ecclesiis vel o

[ocr errors][ocr errors]

rum : uperiorum, etiam licentiam episcopi habere praec'pit, sine qua in ipsis ecclesiis non suorum orJ num nullo modo prædicare possint, quam gratis ab episcopis jubet concedi. Quoniam hujus synodi decretis generales regularium, præsertim mendicantium, ordines jurarunt obedientiam, prohileuus quibuscunque concionatoribus etiam regularibus, ne deinceps præsumant conciones habere per parcchias nostrae dioe resis, nisi de expressa nostra licentia, nrc eos recipiant curati seu vicarii, vel perniittant loqui ail populum, nisi visa aut saltem cogn: a nostra liceatiâ, nec iidem regulares in suis domil us intra nostram dioecesim existentibus collocent concionatorem nisi per nos approbatum, sub poema excommunicationis, contumaciæ et perjurii contra sanctum concilium Tridentimum. Eisdem vero præcipiamus me sine nostra licentia audeant sibi locos ullos aut terminos, tanquam quodam jure debiios, vindicare, ac si in 56 episcopi potestate non s:t alios quos noverit magis idoneos eo mitlere, nec ipsis liceat suationem assignauam deserere, vel permutare sine eadem nostra licentia, alioqui pro desertione puniendi. Obtestamur autem illos in Domino atque alios concionatores ut ita sua studia et vitam componaiit quod diœcesi nostræ adjumento sint , aedificationi, et ornamento, nec nós pudeat eos mitte: e, ac tanquam domesticos aliis quibuscumque anteponere. In urbibus et oppidis nostræ diœcesis, in quibiis conventus habent regulares, graviter conqueruntur cura:i et vicarii nullas diebiis I)omimicis et festivis conciones fieri, ac potius impe limei.ua, dissidia, et scandala ab ipsis exhiberi, quàm hum 1lima pro modeslia regularitatis subsidia. Expostulant quoque nobiscunî rustici populi et eu a;i se totos annos transigere sine ulla concione, nisi forte tumultuaria in messe et friictuum collectione. Proplerea iterum obtestamur regulares in Domino, 1 e s nant ullos dies festos, præsértim in suis (loinibus, sine peculiari sibi conciönandi muiiere elabi, ut pagem colant cum curatis per tot pontificum decreta firmatam, atque iulelligant ne quidem confessioiies audiendi in conventu sine episcopi licentia a co.cilio Trideiitino (sess. 35, De ref., c. 15) sibi potestatem perimitti, et omnia indulta ac privilegia a quibuscunque ob enta, per Gregorium Xlll, doiuimuin nostrum papam, movissime intra concessa a concilio Tridentino et antiquis caiionibus redigi, quibus sine scelere non possünt reclam re. Iloriamur ut lectioni, oratioiii et exhortatioui potius incumbant quam di- cordiis inter clerum et popul • m serendis, ac Patrum suorum magis æmulentur religiosam simplicitatem quam 57 inordinate ambuleni. Quibus stationeim dedetiimus, volumus in ea ipsos c )ncionari saltem semel in mense toto anno, aut alium qui in ipsorum absentia vices suppleat nobis præsentari, ui ad minus semel in mense verbo

D Dei pascantur omnes nostræ parochiae. Si defece

rint, jubemus a curatis nobis significari, ut de aliis provideamus, et eleemosynarum eoilationem impeviiri. Ne autem seminantes spiritalia temporalibus egeant, mandamus a curatis seu vicariis ad hospiiandum invitari, et cum gaudio ac veneratione éxcopi, nisi apud nobiles aüt alios di;iores parochos maluerint hospitari; tantum prohibemus tabernas publicas ingredi. in Adventu vero et Quadragesima civitas tota, vcl parochia, si unica sit, provideat ipsis de viotu et Iiospitio, præse, tim si fieri potest apud a!iquem de ecclesiasticis, qui a prædicaiorum aliimentis non debent esse immünes ne cum aliis £ontribuant, sed potius suo exemplo alios i:;cita; e. Statuiiuus præterea quemque éonvenum in suis terminis omnibus Domiinicis anni in pronao commendari. Declaramus etiam de liospitiorum et leprosariarum fructibus alque aliarumi administrationum quæ operibus piela is att; ibuun ur, juste ac merito portionem impartiri mendicantium convcn

raesertim ubi populus nulla laborat hæreticorum requentia. Insecténtur potius vitia ac depravationes morum popularium, et ad pœnitentiam atque emendationem magis lacrymas excutiant quam accenl!ant furorem vel iracundiam ad seditionem. Dei,ique de his omnibus ad populum sermonem habeant quæ proposuiinus in curatorum atque ipsius populi officio.

De prorisione et reformatione breviariorum et aliorum librorum ecclesiasticorum pro diœcesi Ebroicensi.

Multorum de clero precibus, et querimoniis indu*ti, proposuimus Deo, nobis propitio, preces horarias pro laicis, breviaria et missalia pro presbyleris, el manualia pro nostræ diœcesis curatis diligeiitiis visitare, ac de consilio piorum virorum reformare, atque iuerum emendatiori et elegantiori impressioni mandare, præsertim cum eorum omnium jam fere u!)iqne in nostra diœcesi laboretur penuria. Verum quia non ea est impressorum copia vel potentia quæ 6liam fuit, et in una impressione numerum librorum exculi debel, qui ad multos annos sufficiat, tantum negotium expeliri nequit sine maximis sumptibus, quos impendere nec ipsi impressores volunt nec possunt, nec nos ipsi sumus satis potentes. Idcirco ἰle prudenlum hominum consilio, rationem inivimus quâ huic oneri aliqua in parte satisfiat, ut singuli ábbates, priores, curati, ac presbyteri . cujuscunque professiohis, et ecclesiarum æditui conferant nobiscum, singuli pro modo suarum facultatum et necessitate 59 librorum illorum, vel plura vel uuicum aureum, vel minus aureo, et deponant apud deputatos ab hac synodo ad nobiscum urgendum istud negotium , quo peracto, de pretio librorum quos quisque pro sua necessitate accipiet, tantum diminuetnr quantum antea contulerit. Quocirca a decanis de hoc nostro slatuto moneri jul)emus omnes praedictos, et scripto mandare quantum quisque ol)tulerit, ut a deputatis judicetur an summa pecuniæ quanta opus est convenire possit. Ne aulem collata pecunia depereat, uni vel pluribus fidelibus qui sint soivendo de consensu omnium deputatorum committetur custodienda.

De decanis ruralibus.

Ne aufem frustra lex et statutum lelur, si nemo sit qui observet, vel observari in nostra absentia procuret, præcipimus decanis ut, tamquam ex alta specula, prospiciant in omnes, ac fideliter deferant delinquentes et contumaces; in quem finem damus ipsis potestatem ciuandi quoscunque sine alio man•lauo speciali, et prohibemus iie conniveant, vel eum ullo pretio interposito transigant sub poena erga nos perfidiæ, et perjurii in Deum contra juramentum. Quod omnibus synodis volumus ab illis in nostris manibus fieri et renovari, cujus hæc est forma ex sanctis canonibus sumpta.

A Ego N. oecanus de N. juro per Deum vivum et hæc sancta Evangelia quod amodo in antea quidquid movi, aut audivi, aut postmodum inquisiturus sum quod contra voluntatem Dei, aut rectam Christianitatem in decanatu mihi commisso factum sit aut facium erit, si in diebus meis evenerit, et ad cognitiomem 60 meam pervenerit, aut indicatum mihi fuerit, synodalem causam esse et ad ministerium domini mei episcopi pertinere; quod nec propter amorem, nec propter timorem, nec propter pretium, nec propter paremtelam, ullatenus celabo prædicto domino meo episcopo aut ejus misso, cui hoc inquirere jusserit, aut

ejus officiariis. Sic me Deus adjuvet et hęc sancta Dei Evangelia.

PRiviLEGiUM URbANI PApae, Quod Episcopijs EbroicEN-
SIS P0SSIT COMPEllERE SUBDITOS SUOS AD o RDINES
Et RESIDEN riAM.

URbANus episcopus, servus servorum Dei, venera

B bili fratri episcopo Ebroicensi salutem et aposloli

cam benedictionem.

Significasti nobis quod nonnulli decani rurales et ecclesiarum rectores tuæ diœcesis sacros ordines suscipere, et in decanatibus et ecclesiis suis, prout eorum cura requiri:, personalem residentiam facere et prætextu quarumdam indulgentiarum per quas eis a sede apostolica dicitur esse concessum, ut non teneantur nec compelli valeant ad prædicta, necnon exercere oflicia ad quæ tenentuv ι'eranatuum et ec lesiarum earumdem ratione ad mandatum tuum recusant, propter quod prædicti decavatus et eccle siæ debitis obsequiis defraudantur. Nos igitur tuis supplicationibus ' inclinati compellendi eosdem decanos et rectores monitione præmissa per subtractionem proventuum dictorum decanatuum, et eccle iam um, ad suscipiendum sacros ordines statutis temporibus, et ad residendum in eisdem decanatibus et Ecc'esiis personaliter et ad exercenda prædicta officia ut lementur; indulgentiis 61 hujusmodi, et quibuslibet litteris apostolicis veritati et jnstitiae præjudicantibus nequaquam obstantibus; ac demum si prolervitas eorum exegerit ipsis in hujusmodi contumaeia manentibus per terminum, privandi eos dictis decanatibus et ecclesiis, et conferendi eos, prout ad te spectat, personis idoneis, quæ in eisdem decanatiijus et ecclesiis, in ordinibus quos eorum cura requirit, velint et valeant deservire. Neciion contradictores per censuram ecclesiasticam, appellatione postposita, compescendi, illis dumtaxat exceptis qui uostris aut fratrum uostrorum immoramlur obsequiis, fratermitati tuæ plenam et lil)eraiu concedimus auctoritate præsentium facultatem.

Datum apud Urbem Weterem, v Idus 0ctobris, poiuificalus nostri anno 111.

[ocr errors]
[merged small][merged small][ocr errors]

Cérémonies qui s'observent en l'église cathédrale de Rouen en présence de Mgr.
l'Archevêque.

(Ex registro capitali Rotomagensis.) Du mardi 6 jour d'avril 1632, le chapitre étant assemblé per juramentum et aomos.

Les articles dressez en la chambre des comples pour les ceremonies qui sont à 9bservet présen*e de Mr I'archevêque officiant, ou present à Tofiice, ont été placitez ce jourd'hui 62 en chapitre, et

ordonné qu'ils serunt observez et gardez de point ei,

point, et enregistrez comme il s'ensuit.

S'il est dim.anche, et que letlit seigneur soit present A tert* de l'evangile pour le baiser. En toutes lesquelles

à l'aspersion de l'eau bénite, en la place il se sieul lorsqu'il n'est pas triple, après que celui de Mrs qui fera l'office aura fait l'aspersion en la croir, et en passant domné de l'eau bénite aur diacre et soüdiacre suivant la coiìtume, il descendra : étant derant ledit seigneur, après lui avoir fait une profonde reverence, et baisé le vipillom ou aspersoir, lui presentera afin ds prendre lui-même l'eau benite et em asperger l'officiant, lequel par après poursivit l`aspersion suivant la coütume. Mais si ledit seignetur était en la chaire ou proche de l`autel, il semble que l`officiant lui doit presenter l eau beni:e aram: que d'en distribuer auae diacre et soiidiacre, parce que ew ce cas il n'y a aucume messeamce, comme il y auroit si du bas du chaeur om retourmout vers l autel ausdits diacre, et soüdiacre, pour pus après recommenrer l`aspersion à ceuae de Mrs qui seront proche dudit seigneur. Dés que les ministres et officians, ou autres personnes de l'eglise passeront pardevant ledit seigneur, ils le salueront avec 1'honneur et la bienseance requise en sa qualité à leur ordre, observant toujours ume difference entre cette salutation et l'adoration, ou reverence düé au saint sacrement. Lorsque les ministres, et l'officiant sera entré au chæur, ledit seigneur montera à l'autel pour la confession, après laquelle il fera la benediction de l encens qui lui sera presenté par le diacre dedans la navette, l'enfant tenant devant lui l'encensoir ouvert, et ladi.e benediction faite il retourmera en sa place. Le soüdiacre montant au jubé ou pulpitre pour dire I'Epitre, et d'icelum retourmant à l'auitel, se contentera 63 de fuire la reverence audit seigneur en passant et repassant par devant lui, suivant l'anciem usage de cette eglise, sans lui poser mi le livre des epitres detant lui, mi lui baiser ia main mi l'anneau. Lorsque les ministres seroni arrive: devant ledit seigneur, allans au pulpitre ou jubé pour l'évangile, le soiidiacre prendma l'encens le Tcmfuiu qu'il presentera audit seigneur pour em faire la benediction en le mettant em l'encensoir, qui lui sera presente par som aumònier, qui à cette fin Taura pris des mains de l'enfant, eu en après le diucre lui demandera la benediction par ume profonde inclination pour annoncer l'evangile, laquelle recúé, presentera à baiser audit sgigneur le crucifi.v qui est au livre des évangi!es, disaut : Adoramus te, Christe, etc. L'Evangile annoncé lesdits ministres retourneront à Tautel, ou etant le diacre encensera le prêtre, et le soiidiacre lui presentera à buiser le terte de l'evangile, uis retournans vers led. seigneur il sera emcense par e diacre, et le soüdiacre lui presentera le liere' ou

[ocr errors][merged small]

acuions lesdits ministres ne doivent bai»er mi la main, ni l'anneau dud. seigneur, pour éire chose non usitée em cette egl se, et que fedit seign ur n'est en office. La benediction de l'eau pour le calice et de l'encens pour l'oblation sera faite par le prêtre qui fait le sacrifice. Après l'Ite missa est ledit seigneur donnera la benediction pontificale à l'ordinaire. Lorsque ledit segneur fera l'office aur répres, it soriira de la sacristie revélu de ses habits pontificaur, accompagné d'un de messieurs les dignite: ] our fui sem rir de prêtre assistant, ayant à ses cöt z deuae chapelains pour soulevem les deuir cóte: de sa chappe : ses croir et crosse seront portees devant lui par d. ur aut res chapelains, et un aut re sera reservé pour tenir som mulre en tems, lesque;s tous seront revetus de chappes. Erant entré en sa chaire il fera les prières accoütumées, 64 puis il commencera les répres chantant : Deus, in adjutorium, et continuera à dire le chapi;re, et l`antienne de Magnificat lui sera annoncée parle chapier usant au mot de monsieur en lui baillant ladite antienne. Durant que l'antienne sera poursuivie par le chaeur, le prét re assistant lui presentera ta navette avec l'encens, et lui bai era la main ou l'anneau, et ceite benedictuom [a, ue il partira de sa chaire pour se i rout er à !'autel lorsque l`on commemcera le M g ificat, ] our donner le tems aur deur chanoines officians de porter l'encens en la chapelle Notre-Dame. Etant arrivé à l'autel le pré; re assistant lui presentera l`encensoir em lui baisant la main eu son anneau, ce qu'il reuerera aussi en repremant 'encens: ir. L`encensement de l'autel achevé, il relourm r.; en su chaire, et eependant lesdits deur susd.ts chanoines encenseront les tombe , ou sepultures des reis et l'aute! de la chapelle de $otre-Dame, é ant retourme: au chæur ils emcenseromt ledit seigneur, et mi omsieur le doyen si faire se doit, le sur) lus étant continué suivant l'usage de cette église. Après que le Mlagnificat et Tanticnne seront fnies avec la meume, il chamtera Dominus vol)iscum et l'oraison avec sa clause fima'e, et repetera à la fin Do.uinus vol)iscum. Si i! y a plu sieurs orai ons à cause des memoires ou de la s aliom de I'lnvio ata, il repetera derechei Domi.us vobiscum à la fin de la derniere oraisom, et le Deo gratias étant chante il donmera la benediction pontificale au peuple, soit em sa chaire s'il n'y a point de station, en la nef s'il y a station. Fait les jours et an que dessus. Signé, I.. PATay.

- J0ANNIS CHARTA

Qua prioratus S. Victoris in Caletis evehitur ad abbatias.

(Anno 107%.)

(Gall. Christ., Instrum. tom, XI, pag. 15, ex Pommerario, Concit. Rotomag., p. 97.)

VoANNEs, Dei gratia Rotomagensis episcopus, uni- D quodam concilio congregato in urbe Rotomagensi

versis Christi fidelibus salutem, gratiam ct benedictionem. Notum sit omnibus, modernis et futuris, quod petitio Rogerii de Mortuo mari et uxoris ejus Advitæ ad nos venit, ad dominum Guillelmum regem Anglorum et ad me, sedentes et tractantes de negotiis ecclesiasticis et sæcularibus cum episcopis in

ut dominum Nicolaum abbatem S. Audoeni Roto. magensis, cognatum nostrum, obnoxie conv nire. mus, quatenus pro amore Dei et nostri al)batiam fieri dimitteret de quodam prioratu de ecclesia S. Victoris in Cauae, in qua habitabant monac ,i S. At:. doeni, quæ dicitur ad S. Victorem, et quam eccle. siam quidam presbyter nomine Tormer, de cujus tunc ducis Norimannorum, et Malgerii archiepiscopi Rotomagensis, et Rogerii de Mortuo Mari, in cujus

jure erat, ecclesiae S. Audoeni assensu Guille!mi A praesentia hoc factum fuit, auctoritale doniini papæ.

feodo erat, pro salute animæ suæ dederat in eiee

mosynam ; et in ccclesia S. Audoeni monachus effectus fuerat cum quodam nutritio suo nomine Gilberto. Et præfatns Rogerius concessit ut tantum reditum augeret ecclesiæ S. Victoris et ecclesiæ S. Audoeni, ut honorifice ibi Deo monaclui serv.re possent, et eis digne sufficeret, et quale dominium habuerat antea ecclesia S. Audoeni in prioratu, tale postea in abbatia æternaliter possiiieret. Cum vero prædictus abbas Nicolaus assensu capituli sui, et rogatu nostro, et amore Rogerii et uxoris sitæ, liæc concessisset, Radulphum quemdam monachum suum ibi abbatem praeficiens aul supra dictum locum consuituendum misit, et cum eo de monachis suis S. Audoeni, Fulbertum, Gislebertum Fauvetel, Hubertum Treton et Guillelmum, tali tamen conditioue quod dominium suum S. Audoeno in domo S. Victo

ris nullo modo minueretur, sed ibi poneret abbatem.

alio defuncto, sicut priorem ponere solel»at, salva Jignitate S. Audoeni. Iloc enim constitutum est inier uos ratum et firmum esse in perpetuum, cujus rei testes sumus ex utraque parte. Si enim in disponendo abbate monachi vel laici rebelles ecclesiæ S. Audoeni fuerint, statuimus et firmiter præcipimus Guillelimus rex, et ego Rotomagensis archiepiscopus et Rotgerus de Mortuo Mari, in quorum

Gregorii et regia potestate, omnibus hæredibus et successoribus, nostris, ut abbas S. Audoeni accipiat ecclesiam prioratus sui S. Victoris cum omnibus appenditiis suis tunc ibi inventis, in ecclesiis, in decimis, et aliis substantiis, et ponat priorem in ecclesia illa sieut antca solebat, ne ecclesia S. Audoeni pro liberalitate sua detrimentum patiatur fraude et dolo, quam antecessores nostri pro salute animarum suarum fundaverunt. Hanc conventiouem. auctoritate nostra ab abbate Nicolao et I{ogero de Mloriuo Mari concessam coram rege, ratam esse statuimus, et praesentis scripti privilegio, et sigilli nostri auctoritate confirmavimus, et prohibuimus ego Joannes Rotomagensis archiepiscopus sub anathemate, ne quis ulterius clericus vel laicus audeat hoc infringere præsentibus islis episcopis, et mecum excommunicaniibus. Gisleberto Ebroicensi episcopo, Odone ßajocensi, Ilugone Lexoviensi, Itoberto Sagiensi, quorum anathemate oinnes fractores hujus operis confodiantur. Præfatus autem rex Anglorum Guillelmus prohibuit sub foris factura xx unciarum auri reddendarum duci Normanniæ, et xx librarum Itotomagensi archiepiscopo, ne ab aliquo infringatur testibus prædictis episcopis, et Fullerto arc!iidiacono et Rogero de Mortuo Mari, in quorum praesentia hoc factum fuit anno ab Incaruiatione Domini 4074.

CHARTA

De jure institutionis, destitutionis, procurationis, correctionis, etc., quod episcopus Abrincarum plene retinuit in monasterium S. Michaelis, abbatem et xii canonicòs.

(Anno 1061.)

(Petit, Theodori Pænitentiale, II, 664, ex Libro Pontificali Ecclesiæ Abrincarum. )

Anno ab Incarnalione Domini 1061, Itanulfus, C in Purificatione sanctæ Mariæ, unum scilicet alba,

abbas Montis S. Michaelis, vir cautus in regimine tam cleri et populi, quam monachalis ordinis, conveni Joannem veneralilem Abrimcarum ponlificem super quibusdam gravaminibus, quæ fiebant a minis

episcopalibus frequenlissime super clerum et popu-.

lum Montis. Cogebantur venire Abrincas, ad respondendum de quacunque accusatione contra Christianitatem , nec excusare poterat eos mare insurgens, nec Britonum insidiæ, quia præveniri poterant, et ita saepe in forifacta et emendationes episcopales incidebant, et sæpe juramentis fatigabantur. Propter

ceræ unius ponderis, ad manus episcopi, duos alterius ceræ uuius ponderis ad decani et thesaurarii manus. Episcopus vero praefatus, ut erat animo et genere nobilis, petitioni abbatis annuit, et archidiaconum suum in Monte eum fecit : ita tamen ut quod bene non faceret, vel non posset, episcopus corrigeret Abrincis, et ecclesiastico judicio terminaret : (le conjugiis autem illicitis, si qui legalos testes procederent, apud episcopum audirentur, et per sacramentum ipsorum lege dissolverelur, quod contra legcm præsumptuum erat; ulo criminalibus

prædicta sibi habendain Monte obtulit abbas episcopo D culpis venirent ad judicium et sententiam episcopi

de suo competenter per singulos annos unam vestem, quæ tam nobilem et tam sublimem personam deceret cum gratia recipere, et abbatein Montis honorifice dare; et tres libras incensi, et tres libras piperis, cu sex tabulas ceræ de ix ponderibus, et tres cereos PAT:;oL. CXLVI}.

pœnitentes, confessi, vel convicti coram suo archi

diacono : excommunicati ab episcopo ad ejus satis.

factionem et absolutiouem venirent : judicium ferri

igniti et aquæ ferventis Abrincis portaretur, si c!e

rici lapsi iu culpam degradationis fo^e inve;iirentur, 4)

« VorigeDoorgaan »