Pagina-afbeeldingen
PDF

habentur Gallice in lloris ad usum Ebroicensis (!iœ-
cesis; unde in tabella describi poterunt, ex quia ima-
nibiis preliensa puer illa recitabit. Scimus in quibus-
dam diœcesibus hæc eadem pronuntiari in pronao
per presbyterum celebrantem; sed, sicut in aliis
quibusdam fit, maluimus per prierum proclamari,
quoniam ejus vox omnes et præcipne pueros magis
aflicit atque attentiores facit. Non suflieit autem fidei
articulos et Dei mandafa populo proponere atque
inculcare, nisi provideatur ut opere compleantur,
et de transg^essioiie poenitentia agatur, vel pœna
suin:atur. -
III. Primum itaque curati sint diligentes in agno-
scendo vultu pecoris sui, sciantque vocare nomina-
tim, praescrtiim hoc infe!ici tempore, atque ante
ipsirm iii occursum luporum vadant, orent, obsecrer.t,
28 increpent singulos parochianos, ut sani sit t in
fi fe et caveant ab hæresi aique infidelitale. Adhor-
1entur eosdem ad sanciius vivendum, instautius
oran 'um, ad faciendos fructus dignos poe:iilenti;e in
jejuniis, l;;crymis, eleemosynis, atque ad frequentius
de s:cramentis communicandum, potissimum de
a!taris sacrificio diebus soleinuioribus, ne in poenam
præcellentiiiim peccatorum ipsi inducantur in tenua-
1ione.m et labentur in h;eresim; ut Deus auxilietur,
atque anima de p æsentia corporis Christi et gratia-
riiim copia in veritate confirmetur. !n his aute.m
omnibus clerus populo præeat et præluceat ; ut vitam
emendet in me!i is, preces poblicas et supplieationes
:id augeat, aliarisqtie sacrificium quotidie devolitis
offerat pro lege, grege, principum ac populi aflli-
ctionibus, et periculosis temporibus in quæ deve-
murmtis.
IV. Mandamus igitur toto hoc anno quotidie, vel
saltem ter in hebdomada ciim j?''
seu vespere, per omnes ecclesias nostræ diœcesis
fieri extraordiuarias preces et-processiones, intra vel
extra easdem ccclesias, in quibus praecipue litania de-
cantetur cum collectis cl orationibus, quibus implo-
retur Dei et sanctorum misericor,lia pro conserva-
tione fidei et Ecclesiæ cauliolicæ, pro principum ac
V$ tranquillitate, cum i!la collecta qu.e in die
eneris sanctae dicit ur pro hæreticis et schismaticis,
vel alia dicatur pro eisdem, ut aliquando quietam et
uranquiliam vitam agamus in omni pietate et integri-
tate (1 Tim. ii, 2). Ad privatas iilas processiones
præcipimus curatis resilentil)us et al)sentium vica-
riis veuire, necnon singulis presbyteris in parochia
habituatis, atque aliis clericis iii pœnam pecca: i
rebellionis et 27 contumaciæ, nisi in conscieutia
justum haberiut inpedimentum quoil in aliud lem-
pus non potuerunt uilferre. \landamus etiam singu-
lis presbyteris nostræ diœcesis cujttscumque comiti-
'ionis et professionis ut, in omni missa sive publica
sive privata, tales collectas allliibeant sub praedicla
p aena, nisi fiat missa quæ nullam admittat niemo-
r.am. Sing:lis insuper mensibus, aliquo (!ie festo, in
omni parochia atque alia ecclesia collegiala seu con-
vent!ali, mandamus solemnem process onem fieri,
quam in urbibus et oppidis voluimus esse genera-
lem, ita ut ante vel post illam cantetur missa
•le sancto Spiritu, aut de altaris Sacr,uiuento cum
s.rperioribus collectis, in qua tenean uir sub eadem
J*uena adesse supra nominali in habitu decenti cum
populo.
W. Cum multa sint nobis instituta a Christo contra
tentationes diaboli, tum maxime commendatur sa ,
craim istum, quod oi) id confirmationis nominatur,
in quo caro ungitur ut anima ad luctam conforte-
tur, et caro signatur ut de Spiritu sancto anima
numiatur, quod tanti fecerunt primi Christiai,i ut
sine eo imperfectum ad pugnandum et resistendum

**abolo existimariiit Christián.m. Satanæ vero astu

[ocr errors]
[ocr errors]

A mentum, vel aliquid contra vitia et tentamenta va-
lere. Caeterum quoniam totus mundus in maligno
positus (I Joan. v, 19), et diabolus solutus est,
habens iram magnam, doceant concionatores, et cu-
rati nusquam fortasse populo magis hoc sacramen-
tuin exstitisse necessarium quam nunc sit, et alhor-
tentur ut episcopo 28 per parocliias obambulanti
et visitanti, sicut olimi moris erat, pueri et piiell;e
præsententur ad confirmationem recipiendam, adul-
tos quoque laicos et adultas ut non pudeat recipere
quod decuit ab infantia recepisse. Verum moneamt
neminem prius ad signandum episcopo offerendum
quam articulos fidei noverit profiteri, et sacramento
confessionis animam repurgarit, quae Spiritu sancto
ad fidei consta:;tiam sit mt;nienda et cori obo-
randa.
VI. In administratione sacramentorum eurati vel
vicarii eam saltem exhibeant tam internam quam
externam sanctitatem et reverentiam quam in ipso-
B rum susceptione de!)et a laicis requirere, ne judicium
et condemnationem sibi advocent ex indigna exhibi-
tione, sicut suscipientes ex indigna participalioiie.
Sive cum l)aptizant, sive cum absolvunt, sive cum
aliul sacramentum conferunt, justum quidem esset
ac pium ab ipsis aliqua præfatione in lingua vulgari
explicari vim et virtutem sacramenti quod ipsis a
coucilio Tridentimo mandatur. Si tamen, donec aliter
provisum fuerit, ad id præstandum minus sunt idouei,
saltem signorum extcriorum honestate ac dignitate
osteulani res divinas ac sacras ibi contineri, et vocis
ac gestus honore et gravitate, easdem a se tractari
et donari. Wasa igitur, linteanuina atque omnia exle-
rioria signa sacramentorum munda sint et divinita-
leui quamlam præ se ferentia; ministrantes vero
s.u ramentum cum magna veneratione, attentione ac
distiuctione pronuntieut verba et cæremonias ope-
rentur. Cæterum quoniam in his jam sumiiiam
negligentiam multorum atque etiam conteinptum
C sumus experti, statuimus delinquentes mon in solo
:ere, sed in corpore debitas 29 poetas suæ ne-
gligentiæ et conteimptus luere per injunctas pœniten-
tias.
VII. Quandoquidem omnia cum ordine fieri opor-
tet in Ecclesia, sicut curati et vicarii subsunl epi-
scopo, archidiacono, et decano, ita par est omnes
alios presbyteros habituatos in parochia, sive aliunde
advenientes subesse curato, vel ejus vicario, ac nisi
de eoruin assensu quidquam audere in Ecclesia in
poenam ipso facto suspensionis a divinis, ut caveatur
schismatis in eadem ecclesia occasio. Wideant tamen
illi me potestate in suos auxiliarios abutantur sub
eadem poema, quil)us etiam mandamus alterius diœ-
c-sis presbyteros non recipere vel .admittere ad ul-
luin olliciuim divinum perágendum, nisi litleras sui
presbyteratus a nol)is visas et approbatas eum pro-
fessione fidei catholic;e autulerinl.
Vlll. Ne idem orllo ecclesiæ interverlatur, nolumus
quidquam novi in ecclesias nobis inconsuluis intro-
I) duci, sive in ceremoniis, sive in cautu, sive in ima-
giuibus, sive in ollicio divino, sive in fraternitalibus,
aut aliis quibuscumque modis. Noluimus autein, nisi
maxima inciderit causa et ne essitas, plures altas
missas in eadem ecclesia simul celebrari, vel plures
chororum cantus permisceri, aut diebus Doniinieis
atque aliis festis, pendente majori missa, alias pri-
vaias fieri nisi post Agnus Dei, nc præter ordinem
ecclesi;e perturbatum, detur quibusdam moræ in-
patienlibus abeuudi, ante publicuim sacrum pera-
ctum, occasio. Qui contra fecerit, pro rebelle,
contumaci alque etiam schismatico ab omnibus
habealur.
IX. Quoniam ut qui probati sunt manifesti fiant,
cogimur zizania cui tritico perferre. et meretricem
haeresiam 30 cum legitima Christi sponsa Ecclesia
calliolica in eodem populo et iisdem ædibus tolerare ,
curati ac vicarii priiuum moneant parochianos a
Scriptu:a oinnes hæreses tanquam inulieres formi-

carias et adulteras veritatis appellari; nec propterea A adeat, illam nobis significari statuimus a curato

sibi putent esse licitum hære$im, vel minimè periculostiim hæretica conventicula adire et audire, si per principum elicta perimitu:ntur. Nec enim si ad evitam 'um majus malum lupanaria juhentur esse libera in populis et civitatibus, ob id fuerit honeslum vel licitum patrifamilias uxorem aut lilueros sinere lupanaria visere et frequentare. X. Præterea (ieclarèiìl ipso facto excommunicatos a conciliis et apostolicæ sedis Romanæ pontificibus, qui hæreticorum conciones audierint, conventiculis interfuerint, libros legerint et apud se retiuuerint, vel frateri;itatis eu amiciti;e causa, et non necessiiatis, cum eisdem fu - rint conversati, ita ut non liceat cuiu ipsis matrimoniisjungere, mercimonia exercere, eorum artificio vel arte uti, cum eisdem colloqui, vel habitare, nisi quantum humana necessitas cogit, vel certa spes ostenditur eos lucrandi Christo, vel ex ofiicio incumbit. XI. Ne tamen coarguantur catholici, tanquam re prublicæ et societatis humanæ perturbatores ac principiam legibus ino'elientes, moneant curati suos parocbianos ut hæreticos nec verbo nec facto offendant, patiant ir eos liberiale legum frui quæ principibus placuerunt, tametsi nou possint approbari; orent assidue pro ipsis, demonstreni se de eorum perditioi:e ex auiiuo dolere, pro eorum ( onversione omnia paratos esse agere, ut agnoscantur filii Patris sui, qui solem suum oriri facit super bonos et mal. s (11atth. v, 45). 31 XII. Si quis de parochianis ab hæresi præventus fuerit, eum curatus vel vicarius in spiritu lenilatis adnio:veat, et omnes intercessores adhibeat quos existimarit quidquam posse ad lapsum revocandum ; saltem doceat ipsam iinam esse catholicam Ecclesiam quam tenemus, extra quam iion sit salus; quæ vel hoc solo signo cognoscitur esse vera Ecclesia , ac Christi legitima sponsa, quod ab omnibus h.erelicis semper oppressa fuerit et afflicta ; semper tamen tandem obtinuerit, et omnes hæreses, tanquam ancillas, de domo Dei et hæreditate proscripserit, iii qua ipsa sola, tanquam legitima uxor, manserit; tam certo sperandum ita fore hæreticis nostri tcimporis quam superioribus omuibus aliis ita accidit, quantuincunque valerent armis, potentia, uultitutiine errautiuim, pietatis specie, doctrina et Scripturarum auctoritate ; nihil dici contra Ecclesiam a recentioribus quod ab antiquis illis non dit lu;im, ncc fieri quod non factum fuerit prius. Ponat ob oculos indignia facinora quibus intro !ucta est et firmatur nova religio, nec Antichristum plura nee magis exsecranda designaturum, cum venerit Christum aperte negare et oppugnare. XIII. Si parochianus admonitiones non audierit, sed exierit ab ecclesia retro post Satanam, curatiis vel vicari is jubeat ab aliis, tanquam hominem lia:re1:c ■m, vitari et ipso facto excommunicalum. Non tamen tfes nat ovem perditam quærere omnibus •;uibus poterit modis. Quod si vexatio aliqua vel m.orius ipsi dederit intellectum, non exspectet curatus donec ab ipso vocetur, sed ultro se offerat , atque e;iam cum lacrymis invitet aul poenitentiam et a , reconciliationem cum Chrislo el Ecclesia; nec de 32 quoqu am desperet quamdiu spirarit. Si sine pœ11. tentiæ sacramento decesserit, vel saltem quaesierit, cum potuerit, non sepeliaiur Christiana sepullura, nec pro ipso oretur. XIV. Sin aliquando dederit illi Deus paenitentam (11 Tim. ii, 25): q oties ingeumuerit et ad Ecclesiam relierit, voluimus a curato et tota Ecciesia cum gau! o excipi, et ali nostrum pœnitentiarium pro fiJei professione, cognoscentla conversione et accip.eiida pœnitentia transmitti. Quamvis autem cor contritum et humiliatum non gravetur de peccato etiam publice satisfacere et gravissima quæqùe subife, si tamen aliquam justam causam allegarit rediens ab hæresi qiiominus pœnitenuiarium hostrum

[ocr errors]

vel vicario, ut ipsi vel alteri pœnitentiarii operam demandemus. Prol1il)einus autem ne redeunti h;eresis improperetur, sed omnes meiminerint conditionis suæ, ne et ipsi lententur. 'XV. Sicut rematorum in haptismate, et morien. tium- regeslum a curatis vel vicariis confici debet, ita maniamus describi nomina deficientium al) Ecclesia, nec in ea communicantium, quasi mortuorum, et diem quo coeperint deficere, ac vicissim nomina redeuntium ad eamdem Ecclesiam quasi redivivorum; el statim ut utrumque contigerit, a curatis vel vicariis nobis significari per Tlitteras nostro secretario in civitale Eloroicensi dirigendas. XVI. Si in l;æreticorum convei*ticulò redeuntés ad Ecclesiani vir et uxor matrimonium eontraxerint et celebrarint, statuimus, cessanle omui alio canonico impedimenlo, ipsis in facie Ecclesiæ benedictionem sacerdotalem in nuptiali missa a curato vel vicario 3oufei ri, ne saltem dul»itari possit an eorum matrimcnium 33 careat sacrameuti ratione et grauia. Nolumus iauen al:am :iuptiarum soleimiiitalém repeti. X\ II. Anlea iater doctos ac pios viros dubitatum fuii an haptisma a Ca;viiiistis administratum pro vero cretii deberet, quoniam non haberent inteníiouem baptizandi in rcmissionem: peccalorum; aut si l)aptizaii parvuli ab ipsis cum repr;esentantur Ecclesiæ, iterum essent aqua perfumleiuli, salucin sub conditione assueta : Si tu nom es baptizatus, ego te bapti:o. Atile decisionem apostolicae sedis ttonianæ, lict:it fortasse cuique in suo sensu abundare, verum quoniam posthabitam de hac diflicultate disputaiioiieni et inquisitioncm, feiicis recordalionis Pius.W delimvit verum esse baplisma quo uterentur UalWimistæ, adhil)entes fori,aam cu materiam institutam a Christo cum intention* generali facienli quod Cliristus iustituit, licet eriarcnt in paruiculari illa interpretatione eu singula, i intertione ul ;,iii fere omnes Iiaerelici erraruit, vel circa intelligenuiaum formæ l)aptisilualis, vcl circa aiiquem, ejus ellectum, ob id 1)aptizatos ab ipsis Calviiiistis iion iterum tangendos sub conditione : Si tu non es paptizatus, eqo te baptizo, quoniam ista clausula esset introducta quando juste dubitatur de facto bap'isiui, qucd nec publice fieret uec suflicientes iestes haberet, ut quando obstetrix, vel alius in uecessitate clam bap:izat et aflirnuat se baptizasse, cui soli in I. cie Lc, iesiae credi non dei)et. ldcirco quia lum deficit facti probauo, merito praecipitur illa cautio : Si iu non es baptizalus, ego te bapiizo. Quoniam vero Calvinistæ baptizareut in publico coeiu, de ipsorum fai tò non posse a;nioigi idem pontifex slatuit, ac male applicari illam clausulam baptismati, quod in debita 34 materia et forma cum iiilentione generali publicè fieri constaret, quod nihil aliud esseu quam verum l)aptisma iierare, vel in dubium adducere. Quain definitionem idem Pius poutifex ante quinque vel sex annos pcr l)reve ac per internuntiunì apóstolicum dignatus fuit nobis atque aliis qui tum I.utetiæ Parisiorum fungebamur concioiiatoruui oflicio significare, atque inhibeve me aliter docereimus. Ne igitur permutamus, post declarationem sedis apostolicæ, jam manifeslum errorem in Iiostra diœcesi inolescere, interdicimus omuibus curalis ei presbyter is sub pœna suspensionis ipso facto a divinis, et suspicioiiis de schismate atque hæresi, ne allalos ad se pueros, jam bapuzatos a Calviuistis audeant iterüm tingere sui, illa conditione; sed sine ulla louione perficiant in ipsis omnes alios ritus baptismatis ab illis oiuissos, quod i lem in adultis redeunubus ab hæresi agi jubemus, qui baptismum non in Ecclesia catholica, sed in valvinistarum vel alia simili secta susceperunt. XVlll. Pr;edictum ac compertum seiuper fuit hae reses in atheisinum et regnum diaboli desinere, qui o, eratur in filios dissidem uiæ et infidelitatis illiciuas at tes et iuu!elicas divi:iationis, sortilegii et mawiae. passim inficituf. Circumspiciant itaque curati, si qui vivant in sno grege illusores, ventri suo et nulIi feligioni servien:es, nec ad ecclesiam venientes, nec h;ereticae pravitatis exercitium facientes. Aut si sint de sortilegio ac maleficio suspecti et notati, qiiorum nomiiia ac statum volumus nobis denuntiari, ut quid facto opus sit deliberemus, mandantes confessariis omnibus ut injungant singulis confitentibus post fraternam correctionem revelare extra confessionem curato 35 vel nobis ipsis si quos noverint in occulto illorum criminum contumaces reos, sicut etiam adulterii, veneficii, usuræ, et aliorum quibus ira Dei contra totam Ecclesiam provocatur. XIX. Postremo curati vel vicarii sui officii esse intelligant videre an quisque recte suum faciat oflicium, sive ecclesiasticus sive saecularis sit, et errantes monere atque increpare, obstinatos vero ad nos deferre ; inspiciant si qua sint matrimonia illicita, nec extra tempora, nec sine requisitis proclamationibiis, nisi de expresso mandato nostro et licentia, audeant nuptialem benedictionem lare vel iuatrimonia jungere sub poenis, arbitrio nostro imponenlis. Quoniam vero in caiisa matrimoniali aique aliis inateriis dispensationes aposlolicae ordinariis locorum committi solent, atque inde gravia scandala oriuntur, qiiod obtinentium preces suppressa plerumque, aut 11on satis comperta probataque veritate nitantur, nihilominus suum sortiri eflectum sinuntiir, statuimus in futurum ne curati vel vicarii demandent exs curioni tales dispensationes, nisi prius causa per nostrum promotolem examinata a nobis ipsis cum nostro officiali fuerit comprobata et dispensatio subsignata, ne quid per obreptionem committatur. Studeant insuper curati divortia et litigia inter suos parochianos componere, praesertim levibiis causis contracta, et contumaces a communione sacrarmentorum arceant, nec nolos excommunicatos

[graphic]

ecclesiam ingredi sinant, sicut nec aegrotos sine con- C - - blaspheimiai um irritetur.

fessione et viatico, si fieri potest, decedere. Qiiod ne accidat, ut auiierint aliquem infirmari, ipsum pro officio sacerdotii visitent, et ad providendum animæ satuti adhortentur, nec de parochia abeant nisi 36 relicto qui vices eorum suppleat. Sicut inobedientes parochiani non merentur sepeliri Christiana sepultura, ita curati vel vicarii, si suo hac in re defuerint officio, reddant rationem in die justi judicii pro strae ov is perditione, et ad publicam poenitentiam cum his qui liberos per negligentiam suffocant sunt redigendi. Interdicimus autem ne fiat consecratio eucharistiae in privatis ac profanis cubiculis, etiam ad usum aegrotorum, quoniam maluerunt primi Christiani in honorem tanti sacramenti ab ecclesia ad :egrotum etiam tempore persecutionum deferri, vel domi ad repentiuos usus servari quam in locis non sacris consecrari. Plerique simplices presbyteri, ollicii sui ac gradus immemores, audent ipsis diebus festis atque aliis cum galero et sine supei'licio sacris interesse, ac deilignantur operam suam curato vel vicario in ofliciis diviuis præstare, maluntque se laicis admiscere atque etiaui sua privata i..issa comf cta a toto reliquo officio abscedere. \e hoc scandalum serpat latius, declaramus omnes presbyteros constitui pro hominibus in his quæ sunt ad Deum (Ilebr. v, 1), ut pro populo sacras omnes functiones obeant ; ideoque quemli')et addictum esse parochiæ quam incolit, ut ei inserviat pro populo in omnibus olliciis quae sunt ad Deum, eu in eo distingui a populo. Qua de causa quisquis de presbyteris venerit in ecclesiam, et in habitu detrectarit cum curato et aliis de presbyterio divina ollicia facere, tanquam non presbyterùm, suspensum esse jubemus a divinis ipso facto, et ad laicam coif munionem cum sæcularibus religi, nec uoii per legantiim citati coram 0lliciali nostrò ad neglecti ollicii reddendam ratioluctum.

qnibus infelix nostra aetas post infinitas hæreses A

[ocr errors]

De officio populi

37 I. Populus de suis calamitatibus libenter eonqueritur et lamentatur. Grave vero ipsi est et odiosum de earum causis, suisque peccaris, ac de remediis cogitare per vitae enienliatiónem, et pœnitentiam, per divini cultus et cœlestium, mandatórum accura1 tion m o!)servationem, quibus ira Dei mitigetur, et misericordia imploretur. Oinnes enim fere quasi desperantes seipsos suis miseriis fiunt deteriores, et optimi sibi videntur qui confitentur verbis fidem'cathQlicam, factis aulemi negani (Tit. i, 16).

II. Ante omnia singuli in ea moriantur religione et Ecclesia, quæ consensu, et successione Christiamorum populorum ad nos usque pervenit. Ipsam vero improlantibus ac suadentibus mutationeih respgmdeant sine contentione quod respondendum in {aiibus controversiis David, Elias et apostolus PauIus docuerunt. Cum priori dicant Deo : Si mutatio. nem sequor, ecce nationem filiorum tuorum reprobari (l'sal. lxxii, 15); cum aliero in summa rerùm desperatione , ad consolationem concludant : Suffici: uihi, Domine, tolle animam meam; neque enim 'melior sum quam patres mei (III Reg. xix, 3). Cum Paulo vero exclament : Si veritas in Ecclesia catholica non est, ergo qui dormierunt in Christo perierunt ? (I Cor. xv, 18.) Considerent, quamdiu antiqua religio apud omnes valuit, quam saiictius et felicius viveretur, et quam fides, ac claritas, quæ perfectio et finis legis est, inter homjnes sincerius coleretur. Si quanJo vero audierint blasphemi;is, novitates, et contentiones de religione, obijrantes aures suas longo longius fugian!, queinadmodum Irenæus loquitur `de priiuis Christianis, si quando inciderent in hæreticos.

38 Ill. Ncc vero solam Patrum suorum fidem aemulentur, sed pietatem et integritatem, si finem publicæ alllictionis sperant a Deo, præsertim cum adhuc manus ejus ad per utiendum sit extenta et furor magis ac magis per libertatem hæreseon et

IV. ldcirco præter illa quæ per ciiratos mandavimus proponi et suaderi populo, singuli effundant corda stia coram Domino in confessióne veræ fidei, einendatione vitæ, fructibus poenitentiæ, mandatorum observatione, et veniae pro publicis àc privatis offensionibns diurna et noctürnâ supplicatioiie.

W. Optandum quidem esset populùm sine intermissione orare, et omni hora cuiliüi ac sacris ofliciis vacare, sed quoniam creatur ut operetur terram, et peccato compellitur ut in sudore vultus sui victum quærat (Gen. iii), ac labores manuum suarum comedat (Psal. cxxvii), non potest nec debet assidue orationi ac coelestibus actiónibus operam dare. Quomiam tamen neque qui plantat, neque qui rigat, esi aliquid, sed qui incrementum dat, [jeus (I Cör. 111, 7): oinni die antequam homo exeat ad opus suum, vepiat (si fieri potest) in ecclesiam sacrum auditürus. In quo de præteritis Deo gratias agat, et suas ac votius familiæ operas ejus I)enedictioni commendet, eumdemque invocet ad evitanda peccata et pericula, nec obliyiscatur preces facere pro publica iranquillitate fidei catholicæ et reipublicæ. Sin loci disiantia vel alio justo impedimento homini sæculari non licuerit ad ecclesiam venire, saltem non omittat quod sui est oflicii erga Deum præstare, et liberos, servos atque ancillas, ac denique totam faiuiliam doceat et assuefaciat petere a Deo panem suum _quotidianum, profiteri Symbolum apostolicu:im, 39 et gratiarum actionem pro omnibuS beneficiis, cum peccatorum recognitione et confessione, quibus adnuisceantur precatiunculæ pro necessitate temporis et Ecclesiæ pace. Præterea cuius Gallorum animales recitent difficilioribus temporibus instituisse }majores tuostros, ut ad sonitum caimpanæ in oruu solis, meridie et occasu admoneretur [jopuius, quoehnque in opere esset, singulariter orare ad opém Dei iinplorandam, volunius illum morem per h;£reses et

pietatis incuriam multis locis intermissum renovari A summa et notoria necessitas excusaverint. Cæterum, aures adhibeat, si orationi incumbat. Agentes con- A quæ pietati intra diœcesim deputantur, tamen me

et retineri, præsertim publica calamitate nos ad id impellente. Nec istis insisteremus, nisi spectaremus plerosque cum familiis a somno ad`pastum tanquam bruta animantia ferri, nec ullo sensui pietatis tangi vel affici, sed quo magis affligimur, eò magis obmutescere et stupere. Dé his præcipimus moneri ac durius increpari populum à cufatis, concionatoribus. scholarum magistris ac confessariis.

VI. Dies festos secundum Scripturas instituit Deus in monimentum ac memoriam suorum beneficiorum, ut ea homo agnosceret et de ipsis gratias ageret (Judith xvi; Esther xvi, etc.), atque ut ad Dei imitationem quando creavit coelum et terram et postea quievit, ipse homo, post dies laboribus assignatos, aliquem sciret quieti et contemplationi divinae bonitatis et gratiarum actioni impendere. Ita Sabhatum Judaeis fuerat impositum, ut septimo die quiescerent a I exempliim Dei et speculandis creationis operibiis, et gratiis de ipsa agendis incumberent. Nec uuicum illud festum ipse Deus præscripserat, sed alia multa in recordationem et considerationem multorum part cularium beneficiorum quæ ipsis contulerat, pro •;uibus gratias agerent. Pro Sabbato Judaico dies Do.mi.iicùs successit Christianis 40 in signum et monumentum redemptionis nostrae, quasi secundæ creationis et reparationis quain Christus in cruce m, eratus est, et requievit ab opere suæ passiouis, quod tum comsummavit. Verum quemadmodum non s : lum unicum Sabbati festuum Judæis imperabatur, s. d quoties aliqiia eximia benefi ia Deus per Moysen e£ alios sanctos viros illis elargiebatur, toties f sta ad perpetnam illorum colendam memoriam et contemp!a:ionem decernebantur; ita populo Christiano non unicum festum diei Dominici fuit relinquendum, sed plura constituenda pro singularibus donis per Chrisuum, Virginem ejus Matrem, apostolos, alque alios sanctos et sai;ctas receptis, ne simus immemores eorum et ingrati. Cessare vero oportet Christianum, sicut Judæum, in die festo maxime a vitiis et peccatis, quoniam servire debet Deo, cui displicel oinne peccatum et vitium; sed ultra decet ipsum cessare ab omni opere sæculari corporeo, servili atque aliis diebus licito eu consueto, quoniam festa a creatione nmundi fuerunt introducta ut animus cum corpore cessaret a sæculo, et avocaretur a sollicitudinibus et laboribus hujus mundi, occuparetur vero in Dei obsequio, recognoscendis ejus beneficiis et gratiis referendis. Arìitramur nullo sæculo gravius nec frequentius peccari contra festorum sanctam et legitimanu observationem quam in nostro, quamdoquidem plures ipsa insumunt voluptatibus hujus sæculi §£tandis, in tabernis, ganeis, lusibus illicitis, et aliis vanis atque etiam vitiosis actionibus, præsertim dum celebrantur sacra oflicia; ex quo non miramur, si nos apprehenderunt mala quæ per prophetas Deus festorum violatoribus comminatur (Num. xv; Ezech. xx, etc.). Nundinæ passim, eliam quævis dissolutiones illis diebus, 41 negotiationes, imercaturae, aurigationes et vectur,e exercenlur, et ab aliis diebus, quibus licent, in festa differuntur, ut duplex malum et peccatum committatur. Curati igitur sive vicarii, concionaiores, et confessarii sint diligentes in redarguendo populo de ingratitudine erga Deum, et mortali peccaio quol contra Dei ordinaiionem in violatione festoruin incurrunt, ac de vindicta et ultioue. Statuiiiiius autem diebus festis nec emptiones,

nec venditiones, nec locationes, nec auctiones, nec

ullas wissolutiones, nec quascunque negotiationes, nec carnium eu aliarum rerum expositiones, præsertim in atriis et c.vmeteriis templorum fieri; nundinas vero ipsis feslis assignatas in præcedentem vel sequentem uie.m rejici, et per vicinas parochias id prius significari. Aurigationes etiam et vecturas, atque omne opus maniium et jumentorum exerceri Proiiibemus, nisi quanJo in niesse et vindemia secuiiduui jura aeris ii, temperies, vel alio tempore

vectationes quæ non affectata malitia, sed per extraneos transeuntes in nostra diœcesi in festa incidunt, saltem inhiberi mandamus, ne in publicum, nisi post solemnioris missæ absolutionem, prodeant, sicut cauponas atque alia loca publicæ corruptelæ saltem tempore divini 0fficii occludi. Porro oimiues festorum sine evidente necessitate transgressores eo potissimum contumaces aut (leprehensos in cauponis, in ganeis aut actionibus illicitis, jubemus coram nostro 0fficiali citari, et præter multam, ipsis pœnitentiam injungi pro peccato et scandalo : ac relapsos vel excommunicari, vel in carcerem retrudi. Oblestamur autem dominos sæculares ac judices, ut in hac re onsequium præstent Deo ac nobis 42 porrigant manus adjutrices, ne, si tot sacrilegiaTiiipunita evaserint, iram Dei in omnes accersanl. VII. Fratrias et fraternitates præcipue quæ charitati in nostra dioecesi deputantur approbamus, et omnia fere charitalis opera quæ per ipsas exercentur laudamus, ut sunt oimnia divina Officia et ornamenta Ecclesiarum, quorumcumque etiam peste mortuorum sepulturas, ei exsequias, necnon in pauperes eleemosynas. Verum quoniam audivimus comiessationes et ebrietates, et alias si non omnino malas, ineptas tamen confoederationes et actiones charitatis nomine velari, monemus et adhortamur fralres ne quidquam deinceps in suis coelibus indignum hominibus Christianis committant, nec tam sæpe, nec tantis sumptibus conviventur; sed pauperiorum fratrum el publicæ calamitatis rationem habeant, ac potius multiplicandis operibus veræ cliaritatis studeant. Si quid in his alque aliis fraternitatibus nostræ diœcesis correctione dignum occurrerit, de hoc volumus nos a curatis seu vicariis certiores fieri. lioc unum vero omnibus fraternitatibus inlerdicimus, ne in privatis suis sacris aquam vel panem benedici diei)us Dominicis faciant, ipso facto suspendendo a divinis presbyterum cujuscunque status et professionis, qui se illis per nostram dioecesim in hoc ministrum praebuerit : ne prætextu p: ivatorum sacrorum populus avocetur a missa et 0fficio parochiali, sicut fere fit : cum tamen minime liceat oiimillere vel mogligere id quod est præccpti per illud quod tantum est devotiouis et supererogationis. Wlll. Quoniam ecclesia domus Dei el orationis esse debet, quam deceat sanctitudo, non possumus non moveri de populi irrevereiulia, qui non aliter se gerit 43 in ea quam in aliquo negotiationis foro. Werum cum sciamus adhortationes et monitiones parum proficere erga populum, nisi sit qui in praesentia increpet et assiduitate duritiem ejus frangat, statuimus »er curatum seu vicarium cum presbyteris, nobilius viris, judicibus, si qui exstiterint, ædituis ecclesiae, eligi tres : unum de presl)yteris, alterum de fraternitate charitatis, si ibi sit, vel de populo, sicut et tertium, viros boni testimonii et majores natu, ut eorum canitiem cæteri revereantur, qui electionem D de se factam tenebuntur acceptare in virtute sanctæ obedientiæ Deo, episcopo, et proprio curato debitæ; et ecclesiæ ostiarii nominabiiitur, propter officium quod illis imponimus, ut diebus festis observent et notent qui de presbyteris et parochianis abfuerint ab ecclesiæ Ofliciis, ei inquirant qua de causa defeceriiit, an interea in cauponis, vel lusibus, vel aliis sæcularibus negotiis tempus insumant. Inlra ecclesiam vero videant quem quisque locum el ordinein tenere debeat, ne sicut pravi moris et ambitionis est quibusdam, aliqni de populo primas cathedras occupent propius aliare ante presbyteros, post quos decet omnes convenienter sedere, pro sua qualitate et conditione, atque in hoc standum erit judicio et arbitrio osliariorum, ut cessent per Ecclesias ea (!e re solitae conteationes et dissidia. Circuiuspiciant ipsi postea quid quisque agat in ecclesia, et quomodo se gerat a iiiiniiiio usque ad maximum; si caput aperiat, genua cum opus est flectat, 0llicio divino aniuium ci

[ocr errors]

traria cum aliqua reverentia et modestiâ objurgent, et ad 0flicium cogant; non sinant sine cogniia çausâ ullos de ecclesia, egredi nisi sacris confectis et absolutis. 44 Quæ omuia ut commodius præstare vale in!, decernimus alternatim unum de tribus stare in ch'oro, alterum extra chorum, tertium in fuiu!o et extremitate ecclesiæ, ut imtiieri queant et contemplari omnes assistentes. Si quis correctione fraterna propter in bellientiam indiguerit, illum tres simul conveniant accersito secum curato seu vicario. Si illos non audierit, jubemus contumacem citari a curato coram nobis vel Ofliciali nostro, et de mulc'a quæ fierit indicta, volumus tertiam partem vel ineJietatem ipsis ostiariis applicari, âlteram fabricæ. Volumus efiam, ne ipsi ostiárii graventur, tale obsequium praestare D.-o et Ecclesie ut diebus festis in pronao oretur pro ipsis. Quod si in tali munere obierint, in pietatis recognitionem et gratit id nem, mandamus iii ipsorum funere vigilias mortuorum cum mrissa publica celebrari fabric e sumptibus et curati, ipsisque qu d aiinta diei uim indulgen ias erogamus. Confidimus autem eorum senectuti et factæ de ipsis electioni, nihil contra aliquem, nisi mature et or,iine charitatis acturos, magis tamen Deo quam homini])us placituros. Tanditi vero manere in illo oflic o yolumus quamdiu electis et electoribus gratum fuerit. IX. 0ves vocem pastoris audire debent et ipsum sequi. Contra, nescio qua Satanæ astutia, fit ut populus non soluim alienos audiat et sequatur lihentius quam proprios curatos seu vicarios, sed ut ipsis mercenarios opponat, sive quos appellant parochianorum vicarios, sive cafellanos, sive quascunque ascititios, ita ut unusquis |ue proprium Sibi coiistotuat ministrum. Nos atienlentes præcipi omn bus ab Aposlolo ut obediant prepositis su s, quibus incumlyit reddere 45 rationem pro animiabus singulorum (llebr. xiii); autendentes insuper quotidianam eorum sollicitudinem, ut divinis ofliciis et incertis necessitatibus omnium satisfaciant; considerantes demique foris pugnas, intus timores (II Cor. vii, 5), assiduasque molestias quibus angnitur pro papiilo, ita ut merito plerosque non solius r s lentiæ in propria parochia, sed et vit e tæ leat ac poeniteat, obtestamur ilominos sæculares, nobiles et quoscunqiie ne commitiant ut illis exprobretur a Scriptura, quod sint sicut populus 1 o , ' obediens : acer 'oti (D. u'. xvii, 12) : sed potius p •r observantiæ, obsequii, beneficenti;e et gratific' tionis alacritatem, ut invitent, atque etiam quollaimnio o cog;int proprium pastorem ad manen.'um cum ipsis, atque perageiι!um ministerium suu , ex animo. Quod si curati seu vicarii ali{ua in re reprehensibiles putantur, quan

[ocr errors]
[ocr errors]

vis ab Apostolo moneamur, non facie adversus

p esbyterum accusat onem recipere (I Tim. v, xix), niinilo uinus clamores I opuli paienter audiemus, nec peccata curatorum impu:nita sii: e:mus. Verum uemo eos deferat ex improboru.m opinione sive relatione, nec ex aliqua offensione et in dignatione, sed potius ex comperta et probata criminis veritate. Studeant autem ipsi curati potius a suis amari et de iderari •juam timeri, et sicut oflicio, ita iueritis ac bonis opcr.i.us I. r.eesse. X. Ilospilia, adiministrationes, et leprosariæ ex edicio reg o laicorum regimini in nostra diœcesi commi t.unlur, ut in pietatis opera expendanlur. Compeviimus aulem multis in locis nihil de his aut ad:uodum pauca in hujusmodi opera recidere, sed potius ad sublevanda publica habitatorum oriet a alque etiam tributa, aut in quorum!am particularium commoda venire, qui se al ei natim illarum regimini præferunt, 46 ne `fideles de acceptis rationes reddant in quibuS solent omnia referre expensa in li;es, 1'eparatioiies, atque alias cavillationes, cui interea cognoscantur in suas utilitates vertisse. Quamvis autem episcopi sit videre et cavere de oinni!)us boiiis

guid ab ipsis rectoribus repetere possimus, aflirmant per edictum regium nihil ad nos pertinere. Ncs vero saltem ut illorum conscientiis consulamus et ne quæ pietatis sunt et nostri officii obliviscamur, mandamus curatis seu vicariis in pronao, inter excommunicatos ipso facto a jure, nominare et publicare omnes reclores hospitiorum, administrationum, leprosariarum, et fabricarum, tanquam pauperum ct ecclesiarum fraudatores et sacrilegos raptores, a quibus de bonis illarum quidquam alienatur sine auctor.tate publica atque ecclesiastica, vel in proprium commodum quacunque ratione transfertur, vel collocatur in profanos usus atque alios quam in pietatis opera, quibus ex fundatione destinantur, atque declarare quod eidem excoimm.unicationi subjaceant omnes eorum participes et conscios, tener que atque eorum hæredes ad restitutionem. Quod ipsis injungere mandamus eorum confessariis, nec nisi cui illa obligatione absolutionem dare.

De sententia ercommunicationis ferenda.

I. Populus ce!errime ac levissime solet ad excommunicationis mucronem contra proximum decurrere, sed eamdem latam vicissim consuevit pro mihilo habere, nec inflictam ab ea plagam sentire, vel cogitare. Verum cum oinnes poe:iæ, quæ ab hominibus inferuntur, tantum corpus occidant, nec muudi 47 limites excedant, sed in hoc sæculo finiantur : €X communicatio plerumque in hoc mundo corpus atque omnia quæ possidet homo male perdit, semper vero animæ vitam ferit, non solum in hoc sæculo, se.l in futuro, nec tantum coram hominibus, sed etiam coram Deo. Idcirco longe omnium poenarum gravissima est, nec nisi pro summis delictis atque όmnibus remediis tentatis exerenda , ac supra quofcunque tormentum vitæ hujus pertimescenda. Gravissimum vero delictum non tam spectari el æstimari debet ex gravitate et magnitudine rei quam ex perversitate nalitiæ, atque contumaciæ. Qua, de άausa, sicut Adam primus homo per excommunieationem extra paradisum ejectusestpropter uiaximam in unius pomi esm, re tenuissima, inolyedientiam et rebellioném, ita non tam attendi debet factum ipsum in excommunicatione justa ferenda quam pravitas facientis et contumacia. Attamen si factum leve fuerit, nec scandalum publicum, nec aliud magnum malum, nec facientis manifestam contumaciam et induratam secum traxerit, indignum judicamus excommunicatione. Antequam autem ulli a nostris officiariis concedatur, si iiominatim adversus aliquem petitur, volumus prius de noniiionibus et charitatis çorrectione constare. Sin de occultis quæ probati nequeant postulatur, statuimus a petentibus inquiri si áliquos suspectos habeant, et liomina excipi, de hisquè ad curátum seu vicarium scribi, ut antequam excòmmunicationem publicet, illos accersat, ac privatim moueat chariiatis correctione. Nisi præfata omnia fuerint observata, interdicimus curatis seu vicariis ad publicationem procedere. Nolumus autein postea ex£onimunicationes perfungtgrie et quasi

[ocr errors]

èt piiblicari; sed semper cum iiorrore et interiminaíione divini judicii, ac publicæ in totam parocliam aflictioiiis si excoliimunicatus in illa toleratur; ob idque differri jubemus, quam diutissime pot£rit,'excomimunicatioiiis fulminâtionem, exspectando reós et conscios ad pœnitentiam, confessionein, et cum ipsis offensis reconciliationem. Cum, yero fulminationis dies advenerit, mandamus ad terrorem çónscientiis incutiendum et ad ponendum ob oculos excomu;unicationis effectum, ante locum proinai staiui feretrum opertum palla iuortuorum guim ardentiius cereis atque aqua benedicta, et in fiue fulminationis cereos `exstingui, atque aquam benedicta m ef;undi; neciion (!enuntiari omnibus ut excommumicatum quicunque sit lugeant verius mortuum qua iu

« VorigeDoorgaan »