Pagina-afbeeldingen
PDF

AUCToRUM ET OPERUM QUI IN Hq3 tomo cxlvii coNTiNENTUR.

JoANNES ABRINCENSIS PRIMUM EPISCOPUS, POSTMODUM ARCHIEPISCOPUS ROTHOMAGENSIS. Liber de ofliciis ecclesiasticis, col. 27. ARNULFUS CLERICUS MEDIOLANENSIS. όesta episcoporum, Mediolanensium, col. 286. - THEODERlCUS PADERBRUNNENSIS CANONICUS. Commentatio in Orationem Dominicam, col. 354. bEItTIioLDUs CONSTANTIENSIS PRESBYTER.

JOANNES FISCAMNENSIS ABIBAS.

£}us de Sciipturis et verbis Patrum collectus, col. 446. — Libellus alter, col. 459. — Enistol;e. col. 464. - - - - - - -*

Chronicon, col. 515.

AppeNdlx. Præfatio Joannis hominis Dei, col. 478. — Chronicon Fiscamnense, col. 479. — Catalogus abbatum

Fiscamnensium, col. 485.
BRUNO MAGDEBURGENSIS CLERICUS.
De bello Saxonico, col. 490.
THOMELLUS MONACIIUS HASNONIENSIS.
Ilistoria Hasnoniensis monasterii. col. 587.
RENALLUS MAGISTER SEDIS BARCINONENSIS

Versus de corpore Christi, col. 600. .
MARIANUS SCOTTUS.
Chronicon, col. 624.

* LANDULPHUS SENIOR CLERICUS MEDIOLANENSIS.

[ocr errors]

Catalogus archiepiscoporum Mediolanensium, col. 954. — Joannis Petri Puricelli dissertatio}>*!. 979.
S. GERALDUS SILVAE MAJ0RIS PRIMUS ABBAS.
Vita S. Adalardi abbatis, col. 1046.
FOLCARDUS SITHIVENSIS MONACHUS.
Vita S. Bertini, col. 1084. — Vita S. Joannis Beverlacensis, col. 1161.
OpusculA dubiA.
Vita S. Audomari, co.. . ,77. — Vita S. Oswaldi, col. 1187.
EUSEBIUS BRUNO ANDEGAVENSIS EPISCOPUS.
Epistola ad Berengarium, col. 1201.
GEBUINUS LUGDUNENSIS ARCHIEPISCOPUS.
Epistola ad Rodulphum Turonensem archiepiscopum, col. 1209.
GUALTERIUS MELDENSIS EPISCOPUS.
Epistola ad Rodulphum Turonensem archiepiscopum, col. 1215.
ALPHANUS SALERNITANUS ARCHIEPISCOPUS.
Carmina, col. 1219. — Sermo in evang. « Cum transiret Jesus, » etc., col. 1260. — Wita et passio

S. Christinæ, col. 1269. - GUAIFERIUS CASINENSIS MONACHUS. Carmina, col. 1285. — Vita S. Secundini, col. 1293. — Vita S, Lucii papæ et martyris, col. 1301.

Ex typis MIGNE, au I'etit-Montrougc.

[ocr errors][merged small][merged small][ocr errors][merged small][merged small][merged small]

Mortuo Maurilio, clerus Rotomagensis Lanfran- A quatenus exemplariter correpti, et posteris similil)us siii dolebat deperire. Finito itaque Kyrie cum duo- A ratur; jure hoc in ipsa nube portendebatur. IIine

cum Cadomensem abbatem sibi archiepiscopum elegit, qui, teste Orderico Vitali, recusavit, totisque sategit viribus et apud eumdem clerum, et apud Normannorum ducem Guillelmum, et apud summum pontificem Alexandrum II, ut Ecclesiæ viduæ præficeretur Joannes episcopus Abrincensis; quod et assecutus est, I{omam ordinationis hujus licentiam petendi causa a duce missus, unde pallium cum licentia deportavit. Joannes vero episcopus apostolica legatione recepla, et omnium comprovincialium episcoporum cunctorumque etiam ejusdem Ecclesiæ canonicorum clectione g^muni consensu facta, metropolitanam adeptus est sedem, quemadmodum legitur in actis archiep. Rotom. Transiit igitur a sede Abrincensi, unde et plerumque Joannis Abrincensis nomen sortitus est, ad sedem Rotomagensem Joannes, filius Radulfi comitis Baiocarum et Ibreii, fratris uterini Richardi Normaniæ ducis, cujus archiepiscopi in curiam xiii Kalendas Martii 1070 tracta est causa de cella S. Audoeni de Gisortio inter monachos Sancti Leutfredi et Majoris Monasterii. Anno 1072 in majori l)asilica sua concilium habuit cum suis suffraganeis pro restituenda ecclesiastica disciplina. • llic vero, ex actis archiepiscoporum Rotomag., {uit vir progenie nobilis, liberalibus imbutus disciplinis. Is alias satis strenuus, animi fuit impatienuissimus. Crudescebat in eo hic morbus, et, ut ita dixerim, exaggerabatur tum carnis nobilitate, tum prælationis dignitate. Solent enim hæc duo plerumque positos in culmine in flexum usque superbiæ, ipso potentiæ fastigio lenocinanue, corrumpere : adeo ut normæ obliti justitiæ, unde animi sui furorem videntur pascere, hoc zelo justitiæ velint deputare. Evenit autem aliquando, ul hi tales, non paslores, sed crudeles exactores, occulto Dei judicio coram ipsis, quos injuste vexaverunt, corripiantur:

Pataol. CXLVII.

sint terrori, et parvulis spei. Quod totum in hoc de quo agitur Joanne archiepiscopo divina censura exhibuit in eo, quem is adversus sancti Andoeni cœnobitas inconsulte tumultum exercuit. Quod non derogatorie, non insultatorie, sed consultorie censuimus scribere. Primo, quia insolitum, incredibile, et quasi monstro simile, tantum tumultum, tantam turbam eo die sine sanguine accidisse. Secundo, ut loco nobilissimo, et ab omni jure seu consuetudine archipræsulum hujus urbis privilegio Caroli Magni libero sit memoriale, quo se probent ncc in magnis excessibus ipsorum aliquid justitiæ debere. (;ausa erat, qua Guillelmus Nortmannorum comes et Anglorum rex gloriosus Ccnomannis cum expeditione sua morabatur. Aderant ei inter reliquos proceros iste Joannes sedis hujus archiepiscopus, ut vir excellentis ingenii, et non mediocris consilii : Nicolatis quoque reverendus abbas supradicti coenobii. lmminebant celeberrima totisque votis excipienda sanctissimi Audoeni dies natalitia : et quia moris est ut archiepiscopus ipsa die inibi missarum solemnia celebret, non pro ulla quidem vel ipsius jentaculi vicissitudine, sed quasi in recompensatio. nem consecrationis suæ, quam nonnisi in præfata ecclesia cuivis sedis memoratæ licet accipere; missione a rege petita redibat concite, abbate prænominato interiim ad occupatiora remanente. Quid plura? adest dies veneranda, clerici majoris ecclesiae solito eo conveniunt: et quia præmisso nuntio venturum se mandaverat, solemne missarum interim differtur. Post aliquandiu vero e communi consilio, ne quid tantae diei subtraheretur, dum veniat, initiatur. Tanta vero morositate, tanta id factum est devotione; ut non mirum totis animis hostem humani generis ad hanc lætitiam turbandam exarsisse: qui maxiino sibi lucro credidit accedere, sic illud veneno suæ nequitiae tempus inficere, qnod interim

[ocr errors]
[graphic]
[blocks in formation]

complendum se oflicium praeparat : clericis suis, ut a loco incoepto peragerent, imperat. Nihil hic reticendum fore censemus, quod dum alteri parti favendo dissin;ulamus, alteri totum derogando impulare videamur. Verum falsi astipulatione non iudiget. Fratres, etsi decorem sibi tanti gaudii præripi dolentes, pontificali tamen auctoritati cedunt, festivis se orua!ibus exuunt, satis cum ttimultu ccclesiam egrediuntur; huc quidam, pars il'o, alii alio succedunt, invicem et ad suos super suo pudore moerentes conquerunlur. Cum subito quidam mo*roris impatiens, dubium quidem an ex ipsis, vel corum famulis, plus furoris, minus consilii aniino colligens, turrim properat, majus ecclesiæ signum pulsai. llinc forum otior advolat : archiepiscopum sancti Audoeni glebam ad majorem ecclesiam asportare velle proclamat. Prosiliunt omnes e domibus, alius gladium, hic bipennem, diversi quod primum manibus occurrerat, arripiunt; ecclesiam cum furore irrumpunt. Quidam curiositate acti, celata monasterii conscendunt, quædam ex tabulalis auferunt: quid sic furens populus agere vellet, rimantur. Plurimi ejus intentionis erant, ut quia eis tantæ conuinuationem lætitiæ interrupisset, nec sibi perficere liceret. Archiepiscopus circumcirca furentium se turmis appeli expavescens, plus tamen desuper imnninentes metuens, ab altari ad valvas monasterii fugam arripuit : vix elapsus infra ambitum earum ipsis prius clausis se recepit : undique circum se sedilia et formas aggerari fecit. Nonnulli tamen partis ipsius arreptis candelabris, cereis et perticis, in monachos efferali, sed ab eis non segniter excepti, pudet dicere, quam fœdo exemplo res eo die debuit determinari. Constitit satis ipso die meritum sancti omnibus adfuisse, qui hinc sævientium manus comprimendo, hinc archiepiscopum cum suis eo periculo eximendo, tantum nefas non parvo cunctis miraculo potuit avertere. Nam tanta subito nubis caligo id spatium sanctuarii, quod loculi sanctorum continebantur, obtinuit, ut vix vel a curiosis oculorum acie corripi potuerit. Rei congruit miraculum. Quia enim sacræ Scripturæ diversis in locis per nubem nunc delinquentium cæcitas, nunc Domini protectio figu

nempe insensibiliter furentium nubilum velut fumus ascendens, (livinæ gratiæ serenum turbabat : hinc mantim Domini reatu ipsorum ad feriendum provocatam sanctus Audoenus meritis suis protegendo continebat. Dicto nil subripit quod refragetur : tantum ratio ipsa a toto pendens suffragatur. Ipsi sane, cujus patientiæ sit Altissimus redditor, acstimare licuisset, ni se in s:ia pertinacia continens a consideratione rationis animum revocasset. Sed animositatis ejus immanitas non destitit co usque, quo se invehens irruit in se. Igitur vicecomes civitatis archiepiscopum sic circumventum ut audivit, veritus ne quid inconsultius adversus ipsum ageretur, et ipse posl noxæ argueretur; militarem manum cogit, regis bannum omnibus prætendit, suppelias accurrit; jam nil reluctanlem, imo sibi penitus diffidentem periculo eximit. lis tumultuum dementiis exacta est dies tantæ celebritatis. Æstimet qui valet quae facies tunc fuerit curia, cœlestis, quam indigne túlerit sui praecellentissimi civis Audoeni sic confusam, sic fœdatam, sic præreptam diem suæ remunerationis. Æstimet quid exstiterit miseriæ, tantum patronum nil penitus in filiis suis quod Domini faciem placaturus offerret, eo die accepisse. Nos ignorantes divini secretum consilii omittimus, de hominibus humana pensamus. In tanta multitudine discreta sexu, ætate et ordine, non credimus defuisse, et qui mente carnaui se minus nocuisse pœnituerint, dum nil medium, quin tam speciali gaudio privati forent, attenderint; et qui sanioris consilii, peccatis suis eam turbam imputaverint, vota sua prærepta gemuerint, a suo patrono veniam suspirantes super suis.gctibus erubuerint. Fratres in crastinum de suis e,tgunt, pcr quos abbati suo quod factum fuerat, innolesceret, et regem super hoc suggesturus adiret; sed archiepiscopi nuntius præcesserat, invidiam omnem in monachos retorserat : sic infecto negotio reditum est. Rex licet post ipsius archiepiscopi et quorumdam aulicorum instinctu animo in monachos motus; rem tamen ex æquo pensans, hinc immoderatam arrogantiam , hinc inconsultum tumultum justis librationibus præponderat. Jubet igitur statim ec

D clesiam ab archiepiscopo reconciliari. Quod cum verit. Imo postquam gemino fratrum eorumdefm exsilio satisfecit, rem in consilium ponit, concilium cogit; quod abbatiam suam irato et tumultuanti animo intrasset; quod totius turbae causa et maleria exstitisset; qnod loci reconciliationem sibi denegasset, judicio primatum suorum trecentas libras exegil. Delicti satis hæc vindicta exsolvisset, si intimue fccti poenituisset, Dominique patientiam non neglágendam putasset. Sed animi rancorem nec tunc primu.^ adversus Sancti Audoeni cœnobitas occeperat, et hoc modo potuit potius exaggerari, quam leniri. Trium annorum spatium evolutam erat. et semper repulsam sui dolore continuo secum corrodebat, congruenti sane exemplo suspensus, velut evangelicæ illius ficulneæ fructus. Unde sic quidam,

satis irato et reluctanti animo abnueret , rex Michaeli episcopo Abrincatensi loci reconciliationem injunxit; pudorem vero suum, in futuro vindictam prætendens, dissimulavit. Quatuor igitur monachos loci , quos et factionis auctores audierat, totidem aliorum coenobioruin abbatibus conmisit, quatenus et archiepiscopo satisfaceret, et illi in peregrinatione sua luerent, quod minus consulte peccassent. Non multo post tamen , et rationis consideratione, et petitu abbatis ipsorum flexus, in praesentiam sui eos revocavit, et Ecclesiæ reconciliatos reddidit. In his omnibus semper apud ipsum cautum exstitit, ne quid sibi archiepiscopus, quasi sub ecclesiaslico

vigore, in causis hujus ecclesiæ insolenter arroga

Exspectata tribus fructum non attulit annis.

Cum post id temporis redeunte eadem festivitate, paucis ante mensibus paralysi percussus, sed ab hac infirmitate jam respirans, ad solemnitatem venit, et quia per se missam celebrare non potuit, Gisleberto Ebroacensi episcopo vices suas commisit: ipse in medio cantorum specie præcentoris stetit. Ut vero evangelium cœpit legi, horribile dictu! sic ab infiniis humoribus in secretiorem mcatum profluenuibus est subito angustiatus, ut raptim urina procurrens, lineam usque superpellicialem induiiientum omne infecerit, pavimentum etiam quo stabat, per quam humectaverit. Ilinc post fidelium ol)lationes, cnm amplius dissimulare non posset , ecclesiam egressus, pudore non oportet dici quantum et mœrore confusus, ad sua reversus est. Quod ut primum ad aures populi percrebuit, qnis æstimare, quis dicere suffecerit, in quas et quantas voces se derepente sparser;** 0mnes tamen in commune Domini magnificentiam sanctique Audoeni meritum personabant : jure hunc ab integritate præsentis lætitiæ sic ignominiose repulsum, quam olim indigne nimis perturbaverat, acclamabant. Nemo nobis succensere habet, si vera dicimus, quia nemini examen judicis omnium, in cujus manus horrendum est incidere, improperandum scimus, et ex aliena culpa pœnam incurrere valde formidamus. Sed eiiim judicia Domini, quae velut abyssus multa sunt, mirari, ipsum in tam sancto viro prædicare, quo affectu pietatis iisdem devote sibi famulantes protegendo semper foveat, plus est sacrilegii ingrato silentio tegere, quam ut dicatur, reverentiæ. Cæterum non parum intentionem piam dirigit, studendum continue I)omino servire in timore, et exsultare ei, sed cum tremore : sobrie pensare, quam nitidum templum ipsi nosmet scilicet exhibere deceat, si adeo zelans hujus exterioris cultus in visibilibus templis appareat. Non enim inhabitanles propter locum, sed propter inhabitantes locum Dominus elegit. Werum, ut cœpta prosequamur, per alios tres annos adeo ipso incommodo laboravit, ut neque jam administrationis infulis deservire potuerit. Cum tandein regia auctoritate, imo consultu omnium pulsatus, episco

A patu dedit, et ad quamdam patrimonii sui villam, S. Philiberti dictam, secedit, ubi et aliquantisper supervixit. Duodecimo vero sui præsulatus anno viam universæ carnis ingressus, hominem exivit. Inde tamen ad propriam sedem refertur.

Hactenus scriptor ille, quem, si minus circum$pecte verbisque asperioribus præsulem tractavit, tantum abest ut laudemus; ul)i vero in incommodo naturali miraculum videre sibi visus est al)sque revelatione, non possumus non reprehendere. Sed quo nomine afficiendi sunt editores historiae Matthæi Paris, qui tam in utraque editione Londoniensi annorum {571 et 1640, quam in elitione Parisiensi anni i644, hanc notulam scripsere in margine: Monachi Sancti Audoeni Joannem archiepiscopum Rotomagensem occidunt ! Scripserat ninus inconsiderate ipse Matthæus ad annum 1073: Inraserunt Sancti Andoeni monachi Joannem archiepiscopum Rotomagensem missam celebrantcm festivitate ejusdem sancti cum armata manu virorum. Sed ad ultimos præsulis annos quod speciat, traiit Ordericus Vitalis, pagina 550, ilium subita passione percussum, turba spectante, ad terram dejectum esse, et biennio quo supervixit, elingucim exstitisse Joannes decorem domus Dei impense coluerat, cujus egregium hodieque superest nonumentum in libello divinorum officiorum ad usum metropolitanæ ecclesiæ, Maurilio decessori suo oblato. Plura etiam concilia celebravit; prinium anno 1072, do C quo jam diximus; alius anno 1074, in quo prioratus S. Victoris apud Caletes ad abbatias evectus; ipse vero quod presbyteris suis concubinas proliibuisset, lapidibus petitus est fugaque saluti consulere coactus, quo de re Ordericus Vitalis. Subscripsii anno 107 £ diplomati Wilelmi regis pro ecclesia Bajocensi. Anno 1075 Cæciliam virginem, filiam Guilelmi Nothi, Deo s:cravit in basilica Fiscamnensi. Adfuit, auno 1077, dedicationi basilicarum S. Stephani Cadomensis, et Beatæ Mariæ Beccensis. Eodem anno jussus a Guillelmo rege; noluit sepelire Hugoncm JLexoviensem episcopum. Denique ad finem, tam cpiscopatus quam vitæ ejus quod spectat; al)dicar^ coactus est, tam propter offensam regis quam D. propter paralysim aut urinae incontinentiam. Ad id vero exsequendum Gregorius VII papa llul;ertim legatum ad regem Anglorum miserat, pridie Non s Aprilis, indictione prima, quæ cadit in annum 1078, ut inquireret an ille pro sua ægritudine episcopale onus sustinere possct; quod si tanto oneri impar reperiretur, alius in ejus locum canonice cligeretur Successorem tamen non habuit, nisi mense Julio anni sequentis, duobus ante obitum ejus mensibtis, exactis archiepiscop. Rotomag., quæ cum di:o,lecimo præsulatus anno mortem illam consignent, initium episcopatus ab ipsa decessoris morte compufent neccsse est; quando e contrario Ordericus Vitalis, qui sibi constare non videtur, illud modo in annum 1000 rejicit, modo in annum 1072 ubi

[ocr errors]
[blocks in formation]

Primum eae codice ms. caenobii Salicosani in lucem editus, nunc eae ms. codice bibliothecae 3igotianae auctus et emendatus; notis D. Joannis, Prepotii, Rotomagensis ecclesiæ cathedrális canonici, et recentioribus observationibus illustratus;

In quo varia antiquitatis ecclesiasticæ monimenta, haetenus inedita, ex mss. codicibus nunc primum in lucem prodeunt.

(R0TGMAGI. Impensis ei typis Bonarenturæ Lebran, typographi, et bibliopolæ, in area Palatii, sub signo S. Bonaventuræ, cum approbatione doctorum et privilegio regis. M. DC. LXXIX.)

[ocr errors][merged small]

Solemne habcnt omnes qui de re aliqua scriben- B facile obvium Joannis Abrineensis primum episcopi,

dum susceperint, quædam præmittere sive ut laborem legentibus commendent suum, sive ut instituti a se operis rationem exponant. Quem morem neque penitus convellere, neque omnino custodire propositum est. Quid enim necesse est librum extollere, quem et dignitas auctoris, et ipsa per se doctrinæ commendat utilitas? Divina in eo tractantur officia, ritusque quibus illa celebrantur : in quibus inest, Augustino teste (epist. 119, ad Januar., c. 7; lib. ix Conf., c. 7; serm. 16; inter Paris.), quaedam eloquentia salutaris admonendo discentium affectui accommodata, qua frigidus a calore Spiritus Dei excitatur animus, dum fides quæ oculum habet in corde, ad id quod accipit visibili lumine, gaudet invisibili veritate. Horum vero expositionein tanti fecit idem eximius, neque salis unquam laudandus Ecclesiæ doctor, ut eam universi mundi hujus imperiis, etiam inusitata felicitate pacatis, præferendam esse censuerit (epist. 119, ad Januar., c. 16). Hæc cogitanti dudum in votis fuerat, ut distractum iam, neque

dein archiepiscopi Rotomagensis, opus iterum prodiret in lucem : ne nativo decore nudari patriam, et scriptione perutili plerosque carere contingeret. Verum cum non satis ex animi sententia procederet eventus, tacitus felicioris exspectabam opem, qui imperfecto operi ultimam imponeret manum, et muitis truncato partibus faceret medicinam. Cum inter hæc audio typographum ad novam.hujus editionem se accingere, pupugit ea res animum, rcluctantemque inpulit eo vehementius, quod typographus consilium suum clam me esse noluit, sed hortatus est ut operam adjungerem meam. Illiberalis visum esset animi eam opportunitatem, quam ad optatum negotium administrandnm dal)at Dens,

Ü corruptam sinere, neqne in illud pro virili parte

incumbere. Unum me morabatur cœptisque obstahat, quod etsi non indiligenter amicorum lustraram bibliothecas et scrinia excusseram, nullum tamen numeris omnibus absolutum, imo ne melierem quidem Salicosano codicem narcisci licuerat. Quare

« VorigeDoorgaan »