Pagina-afbeeldingen
PDF
[blocks in formation]

S. Secundinus Æcæ in Apulia, hodie Troja : cujus corpus, cum novæ basilicæ foderetur fundamentum, cum inscriptione, non sine £g; populi lætitia, repertum est. Cujus inventionis Historia Romæ in biblio.

theca Wallicellana asservatur.

[ocr errors]
[ocr errors]
[ocr errors]
[ocr errors]
[ocr errors]

quo Secundinus florucrit adhuc mihi incomperium.

INCIPIT PROLOGUS

AD STEPHANUM TROJANUM EPISCOPUM.

I)e bono dilectionis et obedientiæ, frater et coepiscope S., cum ex illa opaca et condensa lapidearum descriptione Tabularum, tum Evangelii sermone perlucido et patulo, regula nobis norma et disciplina porrigitur. Placuit enim ipsi summo 0pifici, et incomprehensibili Deo qui omnem mundum regit, prius instrumenta hujusmodi sub Moysi velata facie quodam sacramento signare, quibus in se gemtibus credituris, post incarnati Verbi mysterium, evidentissimæ pietalis patrocinio potissimum patrocina retur. Nihil est autem quod in terris ei fiat acceptius quam coetus hominum, unda sacri baptismatis mystica quidem spirituque sociali , his rebus operam, his laborem, his denique diligentiam suam locantes.

Notarat enim et hoc columna nubis et ignis, illa Israelitica $ecta. Jubemur ex toto corde Deum diligere, jubemur proximos admonere, parentibus obedire. Magisteria sunt ista divina, et quædam propria in utrisque Tabulis Dei digito designata. Sunt et hæc fundamenta ædificandæ spei, firmamenta corroborandæ fidei, nutrimenta fovendi cordis, gubernacula dirigendi itineris, præsidia obtinendæ salutis. Ex hujusmodi nempe origine torrente propletarum et legis emanante procedit, et ille sermo brevissimus irrigans omnia, rivulus fidei quæ per dilectionem operatur. Sed cur ista præmiserim scias licct. Quaesiisti a me per Casinensem abbatem, quem ego causa honoris Desiderium nomino, virum inter bonos antistites opera et religione laudatum et moribus comprobatum, ut si quid mihi otii posset sua amicitia suadere, ad scribendum potissimum Historiam confessoris Secundini conferrem. Faciam rem mihi difficilem, sed causam facilem agam; neque illi hortanti deero, ncc tibi roganti,

A cum et illi obedientiam, tibi debeam charitatem. Aggrediar ergo animæ tuæ diu desideratum opus, nec formidabit dura, diflicilia, quæ sustinet omnia, charitas. Erit profecto tantæ rei maximum emolumentum Casini etiam secreta secessus facies, ubi pro venerabili fundatore quietis, diuturnitas pacis sacrum otium confirmavit. Antiquitas etiam refert et illum Warronem, tot sæculis celebratum, hujus ædis auctorem fuisse, qui, M. Tullio judice, Romamorum alios religione, alios rerum gestarum memoria, omnes autem litterarum scientia vicerit. Id mea quoque intererit. Veniam et ad Trojam, cujus nomine gloriaris. Istam ad undam frigidi Simoentis, perlustrabo oculis famosissimam Tenedon, ascendam ad illas, omnium doctrinarum inventrices, B Athenas, in quibus summa dicendi vis et inventa est et perfecta ; quæraim ostiatim p{atanum, quæ ad opacandum patufis est diffusa ramusculis, cujus umbram secutus est Socrates; mutuabor ab illo rationem dicendi, constructionem;verborum, leporem, dulcedinem, venustatem, ut etiam ego ab urbanitate non excidam, et rerum cognitione florescal historia et redundet oratio. Est enim Historia testis tem, erum, luae veritatis , vita memoriæ , magistra vitæ, nuntia vestutatis (Cic. Orat. ii, 9) ; quæ perennibus titulis Oratoris voce commendatur. Contra plerique, pro amplissimis eloquentiæ propositis laudibus ad gloriam adispicendam nudi veniunt et inermes, nulla cognitione rerum, nulla scientia ornati, ut is qui hanc eamdem quam in manus habemus Histo. riam, postquam attigit, incommodavit penitus et turbavit. Mihi vero dum scribens aliquid ista recogito, magis venit in mehtem vituperationis quam laudis. Constat enim quia, si eleganti eloquentiæ gloria, ineptæ polius ignominia debeatur, cantem felici vine;e operam orationibus juva, utque hanc Secundinus s:cer pro voto suo meoque secundet, intercessionibus obtine. 0portet autem expeditis his, quæ apud nos de eo sunt pauciora, miraculis (habetis enim et alia, quæ in his exemplaribus non habentur), ad ea, unde ad hæc tuo amore de jam cadentem, jam pessumeuntem. Quid agis, o episcope? Pulas ulli injuriæ eum esse obnoxium qui se in æthereum veruicem, unde nemo dejicitur, collocavit? Quid tua refert, cum multa in illum maledictionis tela conjeceris? Est autem ejus impenetrabilis ab omni immissione lorica. Nescis duritiam lapidum, quibus civitas summi Regis ex»truitur, contumeliæ ferro inexpugnabilem ? Cædis coelestem adamantem, et deteris petulantibus verbis quod incurrentia cuncta retundit. Respice ad obryzi rigorem, cujus habitum nulla circumfusa flamma contaminat; multa et id genus sunt, quæ communi igne lædi non possunt. Respice scopulos in altum projectos, qui mare quidem frangunt, sed. verberali per multa millia temporum, vestigia sævitiæ nullius ostendunt. Tutus est ab omni injuria Secundinus, abductus est majori intervallo a jactu telorum; quidquid autem in illum proterve, petulanter, superbe niteris, frustra tentabis. Cœlestia humanas manus effugiunt, nulla in solem missilia prorsus incurrunt. Erit, erit pro certo, qui illum vindicet ; erit qui et in te spicula doloris intendat,

Tu ergo, frater mihi in Christo eharissime, lo- A scendiinus, studia animumque revocemus.

INCIPIT

Troja quondam ducibus, divitiis Jet bellica laude insignis, cujus diuturna incommoda et diversa excidia iisdem regionibus nota sunt quibus et solis • cursus, in Peloponnesi regione et serenissima loci facie, tellure fertili, agro aquis et omni viriditate jucundo, prope Pontum et insulam Tenedos siia fuit. Unde demum plerique duces fortissimi in priori discrimine, in tempestate horribili, cum tantae urhis commercium totum jactura fieret, evaserunt. Ex quibus Anchisiades vir acer et strenuissimus fuit, a quo Quirites, orbis terrarum principes, qui Trojanorum quoque hostes talione ulciscerentur, nobile generis et laudis habuere principium. Jacuit hæc diutini tem.poris intervallo, omnibus destituta solatiis : nullæ opes, nullus decor, nulla denique religio. Semiruti tantum et exesi ignibus exstabatut muri; Xanthus, Simois, et insula Tenedos Trojam ibi fuisse signabant. Hæc vero excitat tandem et colligit se memor pristinæ virtutis et gloriæ, reducit longam ex pronepotum generatione progeniem, reficit lares, studet illi suo mirabili et singulari militiae sacramento, ut Syllæ dictatori favens a Fimbria Marianarum partium obsidione vasteHur, ut tormentis quasse!ur, ut mater iterum concidat gladiis filiorum. Ex illa igitur tempestate usque ad hoc fere tempus vixit tantum sine corpore nomen, absque Latio quidem, cunctis aeque gentibus exsecrabile ob Romanorum monarchiam, cujus ipsa etiam causa exstitit et principium dignitatis. Fuit autem et in Apuliæ solo civitas quaedam, quantum ad frumentariæ rei copiam, nulli solo inferior; ubi etiam multa gustu suavia, quæ natura €esiderat, ex terra arboribusque gignuntur, cum copia facili, tum suavitate præstanti. Vites et arbores ibi humiles sunt, neque se tollere a terra altius possunt; ex his tamen aliæ semper virent, aliæ hieme nudatæ verno tempore tepefactæ frondescunt, et fundunt odoriferos flores et germinant uberrimas fruges. Haec vero civitas, si nominis significationem advertimus (Ecana etiam dicta est), antiquissima fuit, cum monumentorum marmoratio, scenarum columnatio, eminentia culminum id designent. Huic serio in reconciliatione Trojæ nomen imponitur, ut egregii titulus nominis auctoramentum faciat novitati. Putamus ista fidem posse quaerentibus facere, quos sub Trojae nomine appellatio moverit urbis Ecanæ. Nunc ad propositum Iiistoriæ vemiamus. Cum igitur pro diligentia principum in fabricandis

ln quibus petimus et rogamus ut manu misericordiæ suæ nobis ad rationem bene vivendi patrocinium conferat, et possessionem felicitatis aeternae, qui [f, quæ a digno haerede precario et pro indiviso suscipitur, pro mercedis pretio suis promerentibus n:eritis acquirat.

VITA.

ecclesiis, in moenibus constituendis, quibus salvis, ipsis salvis esse liceret, magna popularibus cura insisteret; dum pars marmoribus tabulandis, pars lapidibus poliendis, fodiendis lateribus alii, alii diversis laboribus, quorum quisque admonebatur, intendunt : ab his, quorum votum erat templum perficere ad salutiferæ crucis honorem, in cœmeterio B. evangelistæ Marci (erat enim ibi ejus structa basilica) monumentum pretioso tabulatum marmore reperitur, quod dum curiosis oculis collustraretur, propter magnam, quæ circum erat, frequentiam sepulerorum, advertunt cælatum epigramma, exesis jam inferioribus partibus, sed quod legi poterat;

[ocr errors][merged small][merged small][merged small][merged small][merged small][merged small]

quantum valeret, manu misericordiæ tenuisset pene A alium poenitentiæ cruciatum. Injuria quippe est

quæ non illo nervo quatiuntur ut frustra et citra

se concidant, sed latus, sed viscera, sed cor ipsum tormentis expressa [f., impressa, E. P.] configant. Feritur interea ex improviso episcopus telo lateris , quocunque miserabile corpus inclinat, incumbit doloribus , suspenduntur in longam vigiliam oculi, fiunt refrigeria cruciatus ,' remedium pestilentia, medicina venenum , vita interitus. Moeret domus , turbatur civitas , impendendis remediis mediei laborantes nihil proficiunt. In contrarium enim vertitur quidquid tutelæ co-rporis invenitur, aspernantur remedium validiora tormenta, et insanabiles morbi fugiunt medicinam. Fuerunt plerique qui illum prope funeratum facti improperii memorarent (4), « dum poenitentiæ locus esset, mutaret propositum, rediret in viam, errorem sperneret, de Secundini virtutibus non desperaret. » Intendit in monitores suos episcopus, et submisse quidem, non enim aliter polerat, facturum se, cujus erat admonitus, pollicetur, sperans, si modo poenitentiæ spatium intercesserit, salutem veniamque Secundini meritis promereri, quem nominans sic appellabat. , 0 felix Secundine, quem Deus rerum omnium Parens parentem Trojanæ providit patriæ, in cujus comiuodum impendendi beneficii, constituendæ salutis, conservandæ libertatis, totus incumbis : adsis mihi tuæ bonæ voluntatis indigno, nec patiaris partem a toto divelli, cujus potestatis est oiunium in integrum misereri!

« Me miserum ! delicui accusor, an peccati ? Equidem utriusque, non enim in te, quod debui, solem aiter colui, sed tui, quod non debui, oblitum ire populum concitavi. Solve tamen peccati jugum, assere doloris irremediabilis servum, confer quemvis

aliquem criminaliter plecti, qui in principem potentissimum, non odii, sed fatuitatis insania insanivit. » Inde vertitur ad circumstantes : c Reminiscimini, inquit, o filii, reminiscimini Patris, reminiscimini amoris, reminiscimini clementiæ, reminiscimini dignitatis. Scitis quid amor, quid virtus, quid gravitas, quid deniqne diligentia mea vobis contulerit; juvate me precibus, servate patriæ, servate vobis, servate liberis vestris; plaecat vobis salutem poscere a quo eonstat equidem multa vos beneficia suscepisse. » Igitur ad hæc episcopi verba funditur omnis domus in lacrymas, mistæ orationes gemitibus, pro conferendis suffragiis, Dei Genitricem et confessàrem ejus postulant Secuhdinum. Wideres pro salute pontificis, de rebus suis multa cives pr0fundere, vota numerosa promittere, Dei omnipotentiam modis omnibus supplicare. Dum hujusmodi rebus insistitur, sentit episcopus orationum suffragia, penitus discessisse dolorem clamat, liberum se multiformi malo pronuntiat. Quanta ad hæc Trojani populi gratulatio, quanta lætitia oborta fuit, cum ea, quæ pro salute pastoris communi suffragio, una mente atque virtute gesserant, prospere evenisse arbitrabantur! Igitur episcopum, beneficiis Secundimi liberalitate conquisitis, nullum tempus, nulla vis, nulla occasio tenuit; sed confestim, utens pro pedumoflìcio manibus, ubi erant Secundini reliquiæ pergit; quem sacerdotes cum aromatibus, ctim candelarum C populus hostiis subsecutus, ubi ad Crucis vivificae templum veulum est, se toto in terram corpore prostravit episcopus; illum poscens peccatorum suorum veniam, qui verberato doloribus corpori jam contulerat medicinam. Sancto Secundino quoque antisti maximas egit et habuit grates quod voti compos factus esset, quod in ejus, quem offenderat. gratiam venisset, per quem posse pedem ponere in vitæ æternæ possessionem speraret. Fuere qui episcopo de industria suaderent (putabant autem eum dubitare) ut, (qui debebat subjectis consulere, constituendæ credulitati laborare, cujusque juris esset quibus parerent quemque sequi deberent ostendere,) reliquiarum partem in ignem probatum mitteret, ut ex multorum peetoribus

D dubietatis vulnus omne recideret. Probata tamen

reliquiarum virtus, quod suadebatur, dissuadebat episcopo; sed quod animadvertebat posse ad compendium populi legaliter fieri, fidem suadentibus. commodavit. Jaciuntur in prunas reliquiæ, instaturundique flatibus, fiu in illis color rubicundus; saltum tandem ex igne faciunt; nulla in illis combustionis nota invenitur, sicut hi qui præsto erant relulerunt. Gaudent populi mirabile factum, sumunt alacres animos secundis rebus. Episcopus aulemmagna exspectatione in concionem venit; concionatus est quod peruiilia patriæ patrocinia possiderent. si illis uti honestate magistra placuisset; concionatus muni omnium salute, lætarentur; concionatus est ut constituendæ ecclesiæ operam darent, eamque dcmum perficerent, quæ Secundino venerabili digna esset, unde idem posset semper advertere, semper habere Trojam in vultu, Trojam in oculis, Trojam in ore. Sed hæc hactenus, nunc ad reliqua veniamus. quod gradus, cui cerei capitibus accensis adhæreDant, latitudo faciebat; ex aliis vero partibus sola interstitium palla erat. Arsit ergo ignis continue, nullusque illi ardendi finis, nisi cum materiæ fine fuit. Hæc interim sollicitudo hymnorum matutinalium somnum custodibus adimit; unusquisque se ad sua ministeria levat; alius aperire fores, pulsare cymbalum; alius libros extrahere, thura incendere. Ut autem cum thuribulo ad aram ventum est, ex illa cereorum multitudine nullus superesse videtur; vertit se per circuitus aræ custos, inspicit lineatim jacere cineres, sicut illorum fuerat ordinata compages. Excepit igitur admiratio admodum magna custodem, quod erant pallæ fimbriæ cineribus involutæ, sed integræ. Cumque ad illas manus

{\) Improprie, pro commonefacerent; i. e. swum ei improperium in menioriam revocarent.

est, et gratias egit quod sic de sua, ut de com A quae Dei possent inclinare clementiam, erigit se

Vir quidam, Teuzo nomine, genere Aquitanus, orationis studio, quod præcipue gentis illius moris est, ad apostolorum principem Romam venit, adnittente quidem matre, qu:e amoris affectu seipsam filio comitem itineris præbuit. Ubi per sanctorum locorum .circuitus solemniter officiis pro tempore datis (citabat enim eum ad alia loca venerabilia transitus) domum beatissimi archangeli Michaelis,

quæ * sita est supra Gargani montis aliissimum B

verticem, adiit; in qua nimirum, et quia devia erat, et quia orationi pacare decreverat, dum stationem suam in diutinum tempus extenderet, mater, quæ illum fuerat secuta, defungitur. Qui cum jam fere cunctis destitutus vitæ solatiis, orationibus, lacrymis et ejulatibus incubuisset (fit enim sæpe ut majores tristitiæ majorem pariani valetudinem ), insanabili, ut videbatur, pestilentiæ morbo percussus est; ita quidem ut pars membrorum suorum eo invito moverentur, alia quoqiie sic essent arida ut ex illis nullum, quod senlire posset, haberet; vix oculi, vix manus in suo eranl oflicio, crura quoque et pedes natibus adhærentes gressus ademerant; lingua tantum, ne recte quilem, naturæ beneficium tuebatur. Quid ageret procul a parentibus, procul a domo, et, quod verius dico, procul a seipso? Miserebantur ejus prætereuntes inopiae, cujus valetudini mon poterant subvenire. lntimabatur illi de Secundini virtutibus: sed si vel'et ire, non poteral; si portari ab aliis, unde conduceretur, nihil habebat pensi; ab his tamen qui ejus quotidie afficiebantur miseriis de itinere agi cœptum est; qui domo demissi cum jllo Trojam cursu citissimo contenderunt. Festinabant autem, quia confessoris Secundini collocandis reliquiis solemnis instabat dies. Postquam vero ad urbem veniunt, et debilitatum membris omnibus hominem ante Secundini confessionem deponunt: « Quantum nobis, inquiunt; attinebat, fecisse satis voto tuo videmur: de cætero age, ut libet ; consulimus tamen tibi in tanta praesentis celebriuate diei orationi vacare; putamus enim et credimus id tibi valde profuturum, ad quod pro salute tua ipsi etiam summa ope nitemur. » Factum est : et jam tempus aderat ut ad officium ingrederetur episcopus; populi vero, omnibus studiose ad honorem Dei compositis, intus et præ foribus ecclesiæ assistebaiit. Multi quoque ad hæc solemnia, vicis; agris propinquis, hospitiis, multi denique, qui procul degebant, domibus abducuntur. Intrat episcopus cunctis ecclesiæ stipatus choris, incipit agere pontificalibus institutis. Dum hæc aguntur, ad Deum languidus toto corde conversus trahit ab imo pectore alta suspiria, implet lacrymis et luctibus omnia, facit verba

totum mente, quasi in Secundini visibiles oculos precatur, obtestatur, vovet se nunquam ab illo recessurum, si pristimam sibi redderet sanitatem. Cumque in ejus affectum reliqua, ut linguam, membra nesciens movet, recurrit ad animum: tentat revera movere manus, movet; extendere pedes, extendit; surgere, surgit; incedere, incedit. Exclamat quo altius valet , sanum se esse pedes, et omnia membra officium suum habere. » II;ec igitur vox magno audita desiderio, aliquantulum sustulit ad ædificationem ordinis sacerdotum. Tantus enim fuit in laude vera splendor, tanta in populis jubilatio, tanta denique laelitia in clero ut præ nimia exsultatione universitas illa gestiret. Wideres incolumem operam suam medico affectuosissime polliceri, stabilitum ire; se illi, ut convenerat, mancipio dare: illum corporis sui auctorem, illum custodem animæ, illum sui largitorem beneficii gloriabatur. Mansit in hoc proposito dies admodum paucos. Ratus enim pro se esse patriam petere, amicos visere, fregit quod in Dei facie stabilierat pactum, mutavit præcipitatione consilium, negavit nulla necessitate promissum; et, quia timori erat solum et incomitatum tam longinquam aggredi viam, ad inveniendum itineris socios Romam accessit. Ubi autem repertis sociis pergit ire, valetudo pristina adimit gressus, parat redire, gressus resumit oflicium; parat abire, iterum pedibus, manibus et toto ei corpore interdicitur. Accedente igitur malo

C perterritus, quod viderit jam in se mala obliterata

[blocks in formation]

autem et aram in anteriori parte illud erat spatii A admovisset, reperit, ut viderat, ab omni læsione

ignis alienas. Hæc denique ut potissimum facerent videntibus fidem, putavit fore opportunum, ita ut repererat, reservare. Peractis igitur psalmis matutinalibus, cum clero populus ad tam grande spectaculum invitatur. Tollunt ad hanc visionem manus omnes ad sidera, multiplices referunt gratias Conditori, qui facturam non despicit, qui miraculis hominibus innotescit, qui Secundinum de virtute in virtutem sic enitescere frequentissime facit. Confestim deinde civitatem omnem accersere; dona decenter ministrare, vicinis quoque tantam gloriam intimare mandatum est. Ilaec vera beati viri virtus maximam dignitatem in civibus, maximum vicinis gaudium, longinquis etiam urbibus commodum maximum comparavit.

s. LUCII PAPÆ ET MARTYRIS

VITA
AUCTORE GUAIFERIO.

{Apud Bollasp. Acta sanctorum, Martii tom. 1, die 4, pag. 304 ex ms. Casinensi.)

~CAPUT PRIMUM.

Encomium martyrii. S. Lucii ortus, sancta juventus.

A. Fortissima et præclara virtutum studia, quæ credentis ad commune compendium sacræ fidei documento formata sunt, altius cælata et impressa in martyrum maxime cernimus armatura. Illuc enim labore, illuc constantia et in eum verticem animai se magnitudine contulerunt , unde facta eorum clarissima ubique gentium , ubique terrarum, præter oculos omnium sempiterna memoria præsentantur. Efficit hoc obstinata patientia exercitii, quæ non modo illis delicata et mollia non admovit, sed robur etiam lassandi manus cædentium, et vincendi omnem v;m totius hostilitatis indulsit. Hos enim virtus Dei et sapienlia Christus in illud suum frequentissimum et singulare famulitium ascivit : hoc lectum bellatorum genus novo militiae sacramento inter prætorianos suæ curiæ milites consecravit : ut armati fortitudine animi, nudo corpore sub ictum venirent, nihil durum extimescerent, nihil difficile form.idarent, miliil inlolerandum putarent : omnia humana despicerent, omnia graviter, omnia constanter, omnia splendi,!e factitarent : orbem denique ipsum non modo prælio, sed bello superarent. Porro hæc consecratio imperatoris æterni , et ad ejus gloriain (non tamen ut alicujus egeat) instituta est, et ad humanæ reipublicæ præsidium comparata : ne velut navem solidam et durabili materia fabrefactam, tenaci compage solidatam, variisque coloribus auroque distinciam, mobili clavo , firmis rudentibus, malo excelso, carchesio insigni, velis splendentibus, postremo omnibus armainentis et ad usum idoneis et ad contemplandum honestis, si eam nulli guber

B natores regant, nulli remiges agant, facile cum hu

jusmodi instrumentis aul pelagus merget aut is Scopulos tempestas allidet, ita per pulchram et eximiam hujusmodi creaturam, dilectum animal Condifori, imaginem Dei, similitudinem Redemptoris, orbis speculum, ætheris dignitatem, principatiis et potestates hujus mundi, et spiritualia iiequiliæ in coelestibus, crebra, vehementi et usitata incursione perditum irent; si p:o ea plures martyres divino magisterio minime dimicassent. 2. Sed adversus hujusmodiacies earumque manus, in potentes tyrannos, per urbes universas toto terrarum orbe diffusos, non mu!titudine militum, non numerositate legionum, iion fulgentil)us armis, non pecuniis infinitis; sed a duodecim tautum primariis, qui simul Imperatoris et Militis officia gererent, obviatum est : qui se copiis exponerent, qui receptui signa dare nescirent, qui pugnam nullatenus detrectarent : nulla materiali armatura, ne levi quidem, quibus etiam baculo interdictum erat, insignes. Ex quibus nempe primariis Simon ille, longe omnium excellentissimus, omnium princeps, omnium antesignanus, cui, ex fidei soliditate et amoris affectu erga Dominum Salvatorem, Petrus est nomen impositu:m ; in Urbe, ubi thronus, ubi dignitas terreni rutilabat imperij, suarum posuit castra virtutum : tantusque vir Deo plenus, in superando fuit, ut nemo post ipsum, vel sperare similem audeat, vel optare triumphum. Neque enim se digno negolio decertasset, si se cum aliis composuisset, qui vinci sine laude maxima et gloria potuissent. Ad ardua et difficilia Capitolinæ arcis ascendit, ut excusso Jove de solio,

reliquos facilius dæmones alibi civitatum eadem

[ocr errors][ocr errors]
« VorigeDoorgaan »