Pagina-afbeeldingen
PDF

conciliationi et sermoni suljungebatur. De convo- A ms. et in Missalibus ad usum Ecclesiæ Rotoma

catione et absolutione poeuitentium vide Ordinem
Homanu:m, Alcuinum, lib. De div. oflic., De Cœna
Domini, Aualarium, lib. 1, c. 12 et Rupertum, lib.
v, c. 19. PR.
(179) Tam clerus quam populus prostrati absolu-
tionem accipiant. Duplex hac die absolutio ex Ordi-
n*ario ms. habetur : prima cleri et populi post Lau-
des, altera publice pœnitentium posl Nonam, sic
enim legitur, p. 76: Puer unus alta voce dicat : Mor-
tem autem crucis. Tunc chorus cum silentio dicat :
Pater noster. Sed libera. Amen. Psalmus Miserere
mei, Deus. 0ratio : Respice, quæsumus, Domine,
quilibet per se Amen tantum. Tunc aperiatur lucer-
na. Hoc finito septem psalmi paenitentiales dicantur.
Antiphona: Ne reminiscaris. Psalmus: Domine, ne in
furore, et cæteri psalmi. Kyrie eleison, Christe elei-
son. Kyrie eleison. Pater noster. Et ne nos. 5 Mitte
eis, Domine. § Convertere, Domine. 5 Fiat mise-
ricordia. 5 Domine Deus virlutum. 5 Domine,
exaudi. 5 Dominus vobiscum. 0ratio : Adesto, [)o-
miiie, supplicationibus. 0ratio: Deus qui humani.
Alia oratio : Domine, sancte Pater. Postea dominus
archiepiscopus, vel ejus vicarius populum absolvat :
Absolvimus vos vice beati Petri. Postea eos bene-
dicat. Secundam absolutionem quæ est pœnitenlium
132 ex eodem Ordinario ms. exhibemus post ob-
servationes nostras una cum sermone archidiaconi
ad archiepiscopum Rotomagensem, pro reconcilia-
tione publice pœnitentium nondum edito, ex veteri
ms. codice bibliothecæ cathedralis ecclesiæ Roto- C
magensis 700 annorum.
(180) Quod in his tribus diebus novus ignis ac-
cenditur. De triduano ignis accendendi ritu le-
gendus Ordo Romanus, et Rupertus, lib. v, cap.
28. Pa.
Ignis ille benedictus in ecclesia cathedrali, et in
quibusdam parochiis Sabbato sancto populo distri-
buitur, ut ex eo ignis in Cliristianorum domibus ac-
cendatur. De quo vide Ordinarium ms. canonicorum
S. Laudi Rotomagensis.
(181) Si episcopus fuerit, Gloria in excelsis can-
tetur ; sin autem mon. ldem docet Durandus, Ra-
tion. div. offic., l. vi, c. 75, De ofücio missæ ipsius
quintæ feriæ. Item Ordinarium Rotomagense n s.
Ista die in parochiali ecclesia. Gloria in excelsis non
dicatur. Ilodie tamen dicitur in omnibus ecclesiis
parochialibus diœcesis [lotomagensis. In ecclesia ca-
thedrali fit in missa consecratio chrismatis, cujus
rilum et cæremonias describimus ex Ordinariis mss.
ecclesiæ cauhedralis Rotomag. et l8igot. post proces-
siones solemnes.
(182) Usque missam noctis Dominicae. Haec enim
missa quæ Sabl)ato sancto dicitur, juxta sacrorum
canonum et Patrum decreta in nocte dicenda foret,
cum ad noctem Dominicæ, rcsurrectionis perti-
neat.
(183) Sacerdos manibus tenens calicem, ant. Cali-
cem incipiat. Sic constanter legitur iu Libro officiali

[ocr errors]

gensis an. 1513, 1516, 1527, 1558, 1576 el 1604.
Deinde dicantur Vesperæ demissa voce, presbyter te-
nens calicem in manibus incipiat hanc antiphonam :
Calicem, e:c. Hodie ab uno e majoribus chori in-
choatur.
(184) Loco earum percutiantur tabulæ. Ita Alcui-
nus in libro De liv. offic., tit. De Cœna Domiui :
Relicetur sonus signorum atque campanarum, pro
hoc enim humilior sonus lignorum ad congregandum
populum assumitur. Item Amalarius De Coena Domi-
ni: Nec non etiam altitudo si jnorum quæ fiebat etiam
per vasa ærea deponitur, et, lignorum usus usquequa-
que humilior æris sono necessario pulsatur ut con-
veniat populus ad ecclesiam. Item Rupertus, Div.
oflic., l. v, c. 29: Ligneo malleolo in tabula suspenso
et personante, populumque ad ecclesiam invitante
133 significamus. Item Joannes Belethus, De divi-
nis ofliciis, c. 100: Ad officium Tenebrarum non cam-
panis pulsandum est, sed ligneis tabulis ; et Guill.
Durandus, Itation. div. oflic., l. vi, c. 71 : Et non
ulterius pulsant campanis, fit tamen signum cum ta-
bula, ...... ligni quidem usus humilior æris sono hoc
ostendit, et inde Ecclesia 0rientalis usum adhuc tenet
lignorum, et ut populus humilior reddatur. Quibus
concordat Missale Itomanum 200 circiter annorum,
et 1658 in die Cœnæ : Facto signo cum tabula con-
veniunt.
(185) Sex psalmi. Hodie canuntur tantum quin-
que, et prætermittitur Benedictus; sed Vesperæ al.
tera oratione a communione diversa concluduntur.
In ecclesia cathedrali chorus regitur a duobus can-
toribus de secunda sede in cappis violacei coloris,
et ad Maguificat altare thurificatur triplici ductu a
celebrante cappa indulo, qui et Wesperas oratione
complet.
(186) Ipsa die clerus et popuius communicetur.
Idem in Ordinario ms. et in Rituali Itolomagensi,
an. 1651, p. 1, pag. 400, præcipitur ut feria quinta
in Cœna Domini omnis clerus, etiam presbyteri de
manu prarsideutis seu praepositi in missa solemni
communionem accipiant, memores institutionis sacra:
mensæ, in qua Dominus discipulos manu propria sui
corporis compotes fecit ; et in Missali Romano 200
annorum : Deinde fratres immediate communicant,

D et postea completur missa.

(187) Medietas hostiarum absque vino in cra tino reservetur. Ordo Romanus: Missa eaepleta, communicent ordine constituto, et servent de sancta usque in crastinum. Alcuinus, De Coena Domini. De eodem vero die legitur in 0rdinibus, quod reservandum sit de corpore Domini ad communicandum in crastinum. Consonant quæ legere est apud utrumquc, ad feriani 6 Parasceves, oriunes scilicet ea die communicare. cum silentio. Amalarius tamen, lib. i, cap. 13 e s responsione I{omani archidiaconi, ol servat pomarariam fuisse Romanæ Ecclesiæ praxìm. in ea (inquit) statione, ubi apostolicus salutat crucem, nemo ibi communicat. Pa,

(188) Iterum communicentur. Obtinuerat is usus A oflic., l. v, c. 22. De mandato pauperum, et in.Mis. rium ms. canonicorum reguuarium S. Laudi Roto- A

ante Joannem, nam et Theodulfus Aurelianensis episcopus : In Cœna Domini (ifiquit) et in Parasceve, in vigilia Pascfur, et in die resurrectionis Domini, penitus ab omnibus communicandum. Capitul., c. 41; viguitque post et:m, nam Joannes 134 Belethus libro De div. oflic., c. 99, dicit ab omniljus religiosis, quibus necessitas est, communicari. Ordinarium autem mss. canonicorum regul. S. Laudi Rotomagensis : IIis quatuor diebus nullus se, nisi rationabili causa, a communione debet subtrahere. (189) Nudantes altaria. De nudatione altarium usque ad Sabbatum saiictum legendus Ordo Romanus De Cœna Domini ; Amalarius, l. 1, De ecclesiast. oflic., c. De Coena Domini ; Gemma animæ De antiq. ritu miss., l. 111, c. 8j, etc. Quapropter qui his diebus privatas missas celebrant presbyteri, videant quam parum veteri instituto et ecclesiasticæ hoc congruat disciplinæ. (190) Sola aqua parietes et pavimenta. Quod parietes et pavimentum aqua lavari del:eant docet Alcuinus, lib. De div. offic., in Cœna Domini : Eodem d:e altaria templi et parietes sive parimenta ecclesiæ latantur. Alcuino astipulantur Joannes Belethtis I)e div. oflic., c. 105, et G. Durandus, l. vi, c. 76. In Ecclesia vero Rotomagensi altaria tantum vino et aqua lavantur. (191) In quadam domo conveniant, et Dominico eremplo mandatum faciant. In navi ecclesiæ man('atum fit pauperum, nec hodie clericorum. De mandato pauperum sic præcipit synodus autumnalis an. 1631, art. 4 : Ut feria quinta in Coena Domini mandatum Domimicum in singulis (si fieri potest) ecclesiis, mutarime vero in congregationibus c!ericorum et monachorum, religiose peragatur, pauperum pedes lacando, tergendo, deosculando, eisque ministrando cum omni humilitate, sicut in hac sancta metropolitana ecclesia, omnium nostræ provinciæ ecclesiarum matre ac magistra, laudabiliter observatur. Advertant autem sacerdotes hanc pedum lotionem i:on posse omitti cum mandatum sit Dominicum, et a I)omino institutum, ideoque ab omnibus, praecipue pastoribus, exemplo Dominico fideliter est peragendum. (192) In refectorium pergant. llem legitur in Ordinario ms. canonicorum S. Laudi. Verum cum hodie in ecclesia cathedrali commune non habeatur refectorium, in capituluim pergunt, ut praescribit 0rdinarium ms. et Processionale Rotomagense, et ibi legitur Evangelium Joannis a principio cap. xiii usque ad finem xiv. (195) Unicuique fratrum episcopi;s phialam vini exhibeat. Vide 135 post observationes ea quæ de mandato praescribuit Ordinaria mss. Ecclesiae Rotoir.ag. et canonicorum S. Lat: di. (194) B1andatum pauperum m.: ndatum fratrum præcedat. Duplex enim in Ecclesia Rotomagensi olim manilatum, ut legitur in 0rdinario et in Libro officiali [tolomag. mss.; et apud Rupertum, De div.

sali Romano 200 annorum : Post nudationem altarium, hora competenti facto signo cum tabula compeniunt fratres ad faciendum mandatum, majores abluunt pedes minoribus, tergunt et osculantur. De mandato pauperum et clericorum fit mentio in Processionali Rotomagensi anni 1588 in hunc modum : Post prandium mandatum pauperum fiat, et mandatum clericorum ita celebretur. Sacerdos indutus alba cum diacono et subdiacono Dominico exemplo mandatum servat, et quantum placuerit de majoribus in allis pedes caeterorum lavent. Perspicue omnino et fuse de duplici mandato disserit 0rdinarium canonicorum sancti Laudi Rotomagensis, feria quinta in Coena Domini. (195) Omnes horæ, erceptis matutinis. 0rdinarium ecclesiæ metropolitanæ : Ilorae hujus diei cum silentio in quatuor angulis chori dicantur more Judæorum, de morte Domini consilium capientium. PR. Sic Liber officialis l{otomagensis ms. (196) Psalterium cum litania communiter dicant. Per psalterium hic intelligi possunt septem psalmi poenitentiales cum litania, qui qualibet sexta feria per Quadragesimam post Laudes recitari solent, vel forsam psalterium psalmorum, de quo supra egimus. Forte satius dixerimus integrum psalterium, sic enim præscribit 0rdinarium canonicorum S. Laudi Rotomagensis : Ipsa die singuli simul totum ex ordine psalterium in c!austro dicant. (197) A lectione libri Exodi inchoetur. Nunc incipit a lectione 0see. (198) Duo diaconi nudent altare sindonibus. Ordinarium I{otomagense et Liber officialis mss. : Duo clerici nudent altare sindonibus, et Ordinarium mss. S. Laudi Rotomag. 0rdo Itomanus : Duo acolythi. Missalia Ecclesiæ Rotomagensis an. 1516, 1527, 1558 et 1576. IIic subtrahantur duæ mappæ a duabus partibus altaris desuper positæ. Ilodie non extrahuntur in dioesesi I{otomagensi. 136 (199) Ercepta voce Domini quæ * in aliis dica:ur. [Restituendus hic locus ex 0rdinario et duobus libris officialibus mss. ad usum Ecclesiæ I{otomagensis, in quibus legitur : Diaconus in alba ante altare legat Passioncm more lectionis, e.rcepta voce Domini quæ more Evangelii legatur. (200) Duo sacerdotes casulis induti, etc. Il;ec et sequentia eodem tenore continentur in 0rdinario Rotomagensi post observationes nostras. (201) Uniuscujusque venter in terra haereat. Sic Alcuinus lib. De divin. offic., tit. De feria sexta quæ et Parasceve : Quando hanc crucem adoramus omne corpus nostrum hæreat terrae,..... prosternimur corpore, ante crucem mente ante Dominum. Item A malaritis, De ecclesiast. officiis, l. i, c. 14. De adoratione sanctæ crucis, et Guill. Durandus, Ration. div. offic. I. vi, c. 77. De die P;irasceves. Idem q:ioque habetur in Ordinario et libris officialibus iùofom:ig. inss. in officio diei Parasceves. Vide Ordi.xz

magensis in eadem feria sexta. (202) Vino et aqua lavetur. IIujus lotionis mentio fit in Ordinario et in libro officiali Rotomag. mss. bibliothecæ Bigotianæ, in quibus sic legitur : Chorus finiat antiphonam, qua cantata cruae parvula in commemoratione sanguinis et aquæ fluentis de latere Redemptoris aqua et vino -lavetur, de quo post communionem sacram clerus bibat et populus, et ad opus infirmorum reservetur, et in Processionali I{otomagensi an. 1588 : Cruce adorata a clero et populo, laretur vino et aqua, et tollatur in altum, et cantetur hæc antiphona sequens : Super omnia, etc. (205) De quo post sacram communionem clerus bibat et populus. Secus apud alios teste Micrologo, qui notat ex Ordinis Romani præscripto in Parasceve vinum non consecratum cum Dominica oratione el Dominici corporis immissione consecrari (rectius dixisset sanctificari) ut populus plene possit communicare. Pa. (204) Ministri crucis casulis induti, etc. Hæc et sequentia in Libro ofliciali Rotomag. ms. habentur isdeum plane verbis. Wide post observationes Ordinarium de 0llicio hujus diei. (205) A majore ad minorem omnes communicentur. Jn Ordinario ms. et in Missalibus Rotomag. 1513, 1516, 1527, 1558, 1576 et 1604 hæc legunlur: Communicetur qui voluerit 137 sicut hesterna die. In 0rdine Romano : Communicent omnes cum silentio. in Libro officiali Rotomag. ms. : Communicet et omnes fratres sine osculo pacis. In Ordinario canonicorum S. Laudi Rotomagensis : Se et cæteros cum silentio communicet. (206) Ad refectionem panis et aquæ pergant. IJaec jejunii severa observatio, quæ in Ordinario et Libro olliciali Rotomag. mss. habetur, non tantum apud nostrates viguit, verum etiam in aliis regionibus, ut ex Ordine Romano, et Alcuino constat ; sic enim lib. De div. oflìc., tit. l)e Coena Doinini scribit : Ab hac nocte usque Ad Sabbatum nonnulli servi Dei imitantes apostolos jejuni permanent; aliqui vero contenti sunt pane tantum et herbis; atque leguminibus, seu sicera. Idem confirmat Durandus, I{ation. div. oflic., lib vi., cap. 77. De Parasceve, ubi ait : In Parascere uno solo cibo vescimur. Ordinarium vero ms. canonicorum regularium S. Laudi Rotomagensis : In mensa nonnisi panis et aqua, et herbæ crudæ apponantur. Post prandium autem non sigillatim Completorium, sed in communi mediocri voce canlatur, sicut et in die Coenæ Domini. (207) Nona hora diei. Concilium Rotomagense sub Joanne nostro celebratum A. C. (juxta Orderici calculum) 1072. can. 21 : Item statutum est ut Sabbato Paschæ officium ante Nonum non incipiatur. Ad noctem enim Dominicæ resurrectionis respicit, ob cujus reverentiam Gloria in excelsis Deo, et Alleluia cantatur, quod etiam in officii initio, cerei scilicet benedictione, monstratur, ldem paulo post inculcalum est in concilio Arvernensi. Pa.

Idem docet Durandus, Ration. divin. offic. lib. vi, c. 78. Verum llugo a S. Wicfore, De speciali miss. observat., l. iii, c. 21, hodiernum morem improbat. Vere (inquit) antiqui jam fere transacto die Sabbati officium hoc celebrabant, sed modernorum dcbilitas ad epulas festinans tempus prævenit com.& i. tutum.

(208) Percussis tabulis. Quibus utuntur in plerisque parochialibus ecclesiis, sed in cathedrali portæ ecclesiæ malleo ligneo percutiuntur.

(209) Camtante clero : Dominus. Qui sequitur hiatus suppleri potest ex ordinario ecclesiae metropolitanæ, in quo hac die multa notatu digna præscribuntur. In his, ut benedictus ignis non erstinguatur, donec benedictus cereus eo 138 accendatur: sit vero

B juxta Romanum 0rdinem alius cereus, qui a benedicto

[merged small][ocr errors]

cereo illuminatus, ad fontes per septem dies deferatur, et loco instituto in fontes mittatur. Addit Ordinarium : Per cereum Christi designatur humanitas : lumen in cera, divinitas virginea, carne obumbrata : ignis in cereo novus ardens, nova doctrina a Christo in apostolos, ab apostolis in mundum resplendens. Item ut dum lectiones et litania cantabuntur, presbyteri catechizent infantes. Item ut si nullus infans fuerit ad baptizandum, non mittatur de chrismate et oleo in fontes; si autem fuerit, tunc mittatur. PR. Eadem omnino leguntur in Libro ofliciali ms. ad usum Ecclesiæ Rotomagensis ex bibliotheca Bigo11ana. Ilié notandum occurrit quod annus ab Incarnatioiie Doinini in cereo paschali inscribi debet, cujus inscriptionis meminere, Rupertus Tuiliensis, l. I). vi De divin. offic., cap. 29; IIonorius, Gem. auim;e, De antiq. tit. miss., lib. iii, cap 102; B. Lanfrancus in Decretis pag. 266; Guillelmus Durandus, Ration., I. vi, c. 80, et Joannes Delethus, libro De div. ollic., c. 108, in eum, qui sequitur, modum : Annotatur quidem in cereo paschali annus ab Incarmatione Domini, inscribuntur quoque cereo paschali indictio, vel æra, atque epacta. Hæc in ecclesia cathedrali tantummodo serventur, in qua tabula paschali a cancellario inscribitur, et cereo paschali afligitur, quain suo loco dabimus pro anno præsenti 1678 ex eodem cereo cathedralis ecclesiæ depromptam. (210) Alba licet baptizatis uti. Sic Alcuinus, in epistola ad Oduinum presl)yterum , et Rabanus Maurus, lib. 1 De institut. cleric; cap. 29. ltem Gemma animæ, lib. 1, c, 245 : Baptizati autem idco vestes albas portant, quia amissam innocentiam se recepisse insinuant. (211) Quod per septem dies albae vestes portantur. Alcuinus, libro De divin. oflic., til. De Sabbato sancti Paschæ : 0mni autem die usque in octavas ad missam veniant et communicent. Item llabanus, l. 11, De institut. cleric., c. 39 : Septem dies albas vocitamus propter eos qui in sancta nocte baptizati albis per totam hebdomadam uiuntur vestibus, et per septem dics in angelico castiiatis habitu, et luminibus cælesiis præcipit coi:cilium Rotomagense sub Malgerto anno '

claritatis, sanctis assistere sacrificiis solent. Idem A Ecclesiæ an. 1516, 1527, 1558 et 1576. Communi

1050 celebratum, 139 can. 10: Ut baptizati in eadem ecclesia in qua regenerationis gratiam acceperunt, et in qua parochiani eristunt per octavos dies in Albis represententur cum cereis ardentibus. (212) Per octavam qua vestes deponuntur. Sic Alcuinus, De Sabbato in Albis : Hodie albati qui in Sabbato sancto baptizati fuerunt, vestibus albis earuuntur. Amalarius, De Sabbato in Albis, cap. 51 : Qui in Christo baptizati sunt et sunt agni novelli, et hodie revertuntur ad fontes ut eruant se albis. (215) Duobus aliis tertiam litaniam incipientibus. Ilodie hæc litania a tribus cappatis de majori sede canitur in cloro finienda, ut ex Ordinario et libris

oflicialibus Rotomag. mss. colligitur : prima vero a B

septem pueris, secunda a quinque clericis de secunda sede in superpelliceis; quæ tres litaniæ describuntur in Ordine Romano et a sacrorum rituum expositoribus. (214) Post Gloria in excelsis, altare incensetur. Ordinarium : Interim archiepiscopus, vel sacerdos cum diacono et subdiacono, camdelabris et thuribulis veniat, et confessione humiliter dicta alte incipiat : Gloria in excelsis Deo, absque tropis ; et prosternat se omnis chorus. Et addit : Et interim omnes campanæ pulsentur, et dehinc per omnes abbatias et parochias totius civitatis. Secus apud nos, nam (ut supra diximus) altare thurificatur dum Kyrie eleison a choro cantauur ; et chorus, dum Gloria in eaecelsis dicitur, ab acolytho incensatur. (215) Duo cappati in pulpito Alleluia, Confitemini celebre camtent. Joanni consonat Liber officialis ms. ad usum Ecclesiae Rotomagensis. Sed in ecclesia cathedrali Alleluia cum versu a duobus canonicis cantoribus qui cantaverint litaniam in cappis canitur in pulpito, alii duo canonici de majori quoque sede cappis induli tractum ante altare succinunt, et lecto Evangelio in sacristiam recedunt. (216) Communicato clero et populo. Ordinarium : Communicatis presbyteris et aliis quibus placuerit, Vesperæ sic incipiantur; et Liler oflicial s I{otomagensis ms. : Communicato clero et populo, etc. Miramur nonnullos recentiores a Patrum institutis adeo abhorrere, ut sacram coinmunionem in h. c missa, quod nocturna sit, populo dari non probent. Certe religiosa illa cousuetudo, si alio unquain tempore, hac potissimum nocte observanda videtur, qua mysticum Christianorum Pascha colitur. Ph. 140 Quod Rabanus, De iustitut. clericorum, l. ni, c. 38, non solum omnibus licitum, sed etiam «quasi necessarium ostendit : Post baptismum vero et {itanias sequitur sancta missarum celebratio, et com•municatio corporis et sanguinis Domini, cujus participatione quicunque fidelium se hac nocte abstinuerit, *vescio quomodo dicam illum Christianum, carce, tis his qui pro capital bus criminibus ea communicat; *aenitentiam gerunt. Item Missalia itotú{i.agensis

catis quibus placuerit, Vesperæ sic incipiantur, etc. (217) Magnificat cantato et altari incensato. Idein habetur in Libro officiali Rotomagensi ms. sed hodie nec altare nec chorus thurificatur, ut etiam præscribit Missale Ecclesiæ Sarisberiensis in Anglia, an. 1555. Non thurificetur altare neque chorus. (218) Hoc peracto quoddam responsorium cantetur. Nullum responsorium canitur, sed dicto Deo gratias, quisque domum revertitur, ut notat Ordinarium Rotomagense ms. Ite missa est festive dicatur, et benedictione accepta recedant; et Ordinarium ms. canonicorum S. Laudi Rotomagensis : Dicto Ite missa est a diacono, missa et Vesperæ pariter finiantur. (219) Post prandium. Prandium appellat non meridianam comestionem, sed unicam. Primis Ecclesiæ temporibus huic celebritati tota nox impendebatur. Decrescente postea baptizandorum multitudine, officium et noctis initium contrahi ( oepit, quod Vesperæ, prand;um, et Completorium subsequebantur. Romæ serior fuit Vesperarum quam prandii introductio. Nam anonymus Romani Ordinis scriptor (quisquis ille fuit) observat sua ætate, in hac nocte de vespertinali synaxi apud Romanos 'nihil actum, neque ante missam, neque post missam; et paulo post subdit, eodem die domnum papam et cæteros IÜomanos ova manducare, et formaticum, id est caseum. PR. (220) Decima hora noctis, elc. Illud sublatum est in Ecclesia I{otomagensi. (221) Diaconus dalmaticatus evangelicam lectionem pronuntiet. Nunc cappatus, incensato allari, candelabris et thuribulo præcedentibus, pronuntiat Evangelium. (222) Unumquodque responsorium a binis clericis indutis canteiur. 141 ln Ecclesia l{otomagensi hodie primum et secundum respons. a tribus in cappis canuntur, teriium vero a quatuor qui cantaverint invitatorium, quod in festis triplicibus teniporis paschalis observatur. (225) Post tertium responsorium officium sepulcri celebretur. De oflicio sepulcri fuse disserit Joannes ßelethus, lib. De div. offic , c. 113, et Guill. Durandus,

D lib. vi, c. 87; et concordant cum nostro sepulcri (225) Post capitulum. Sic quoque Ordinarium A in a'jntorium, sed dicto Pater noster, sic incipiantur:

officio, quod videas in fine post nostras observationes. (223) Finita oratione. Hic inserenda videtur processio ad crucifixum, quam mirum hac die vel tunc in usu non fuisse, vel certe a Joanne, qui similium ad sequentes dies meminit, praetermissam. Eam describit Ordinarium, docetque solemni benedictione terminari consuevisse. IIoc finito (inquit) benedicantur ab archiepiscopo, si præsens fuerit ; et osculetur omnes fratres, dicens ad singulos : Resurrexit Dominus. PR. hunc ritum in Graecia tam, cleras quam populus religiose tenet, quisque enim in die sancto Pascivae sic salutem dicit : Xota ro; £via rt.

ltotoinagense ius. Dehinc in capitulo, et ibi legatur lectio de Martyrologio ab uno puero, et sequatur $ Pretiosa est in conspectu Domini. 0ratio Sancta Maria, isti sancti, et omaes alii, etc. Per omnia sæcula sæculorum. Amen. Tum postea legatur ab uno canonico diacono de expositione Evangelii (226) Tertia cantata processio per claustrum. Processionem sic disponit Ordinarium Rotomagense ms. Sequitur processio per atrium in cappis, sacerdos et diaconus in Albis, et subdiaconus tunicam habeat cum cruce, candelabris et signis. Cantor incipiat : Maria Magda'ene , cum versu et regressu; quo finito tres de majori sede cantent : Salve, festa dies, usque ad stationem, In statione cantor incipiat å Sedit angelus. Tres de majoribus (nunc quatuor) in pulpito 5 Crucifixum in cruce [al., carne]. Nolite. Ad introitum chori dominus archiepiscopus, si præsens fuerit, si non, cantor, incipiat : Christus resurgens, cum 5 D cant nunc Judæi; quo finito dominus archiepiscopus, si præsens fuerit, benedicat populum, et statim incipiatur missa. Et dominus archiepiscopus, si præsens fuerit, habeat secum septem diaconos et totidem subdiaconos revestilos , 142 de qwibus duodecim sint de secunda sede, etc. Ad processionem omues de choro sunt in cappis cum celebranle, diaconus dalmatica iudutus, et subdiaconus tunica, cujus vice acolythus crucem defert tunica indutus. (227) Officium diei celeberrime compleant. Ordinarium sæpe laudatum : Archiepiscopus, si præsens fuerit, fuiat benedictionem super populum ante Agnus Dea. Finito Agnus Dei, omnes qui voluerint, communicemt. PR. Tres benedictiones episcopales olim in missa fieri solitas describimus ex ms. Pontificali bibliothecæ cathedralis Rotomagensis, quas in missis pontificalibus revocari optat rituale Rotomagense, p. 1, p. 503. (228) Cum processione, etc. In his omnibus concordat Ordinarium Rotomagense ms. ; sic autem habet in die Paschæ, pag. 88. Ad Vesperas tres de majori sede in cappis cantent ad processionem : Salve, festa dies, cum diacone et subdiacono revestitis, cruce, candelabris, thuribulis et signis; descendat processio per dextram alam ecclesiæ, usque ad occidenta

Kyrie eleison, etc. (229) Per kyrie eleison Vesperas incipiant. Pius ille ritus, quem germanæ antiquitatis ignorantia nostro demum sæculo abolevit, e ltomanis fontibus ad nos emanaverat. Ordo Romanns : Die sanctu Paschæ conveniente schola temporius cum episcopis et diaconibus ad sanctum Joannem in ecclesia majore ad locum crucifixi, incipiunt, Kyrie eleison, et veniunt usque ad altare : ascendentibus diaconibus in pogium, 143 episcopi et presbyteri statuuntur in locis suis, et scholæ ante altare. Finito Kyrie eleisom, innuit archidiaconus primo scholæ : et ille inclinans se illi, incipiat Alleluia cum psalmo : Dixit Dominus Domino meo, etc. Alcuinus lib. De divin. offic. Eadem die ad Vesperas ad sanctum Joanneni congregatur nuaturius universus gradus ecclesiasticus in ecclesia majore, in loco qui vocatur crucifirio : ibique inchoat schola : Kyrie eleison, et eo concentu perveniunt usque ad altare, etc. Pa. (230) Benedicamus Domino ab his qui Alleluia cantarunt dicatur. Nunc a tribus de secunda sede in superpelliceis. (251) Psalmum : Laudate , pueri, Dominum, cantantes ad fontes pergant. Iste processionis ritus laudabiliter observatur in calliedrali et plurimis parochialibus ecclesiis hujus civitatis, qui in ordinario ms., p. 88, describitur diseriis hisce verbis : Unus de majoribus incipiat : Alleluia, et unus de regentibus chorum incipiat : Laudate, pueri, Dominum, laudate nomen Domini, Alleluia. Sit nomen Doinini benedictum, etc. Alleluia : et sic cantando psalmum eat processio ad fontes cum diacono et subdiucono, et ampullæ a duobus presbyteris albatis, et cereo benedicto, quem ferat unus diaconus (dalmaticatus) de secunda sede, et chorus psalmum finiat, et dicat Alleluia quatuor, et Haec dies sine Alleluia, et versu. Et post cantetur ante altare S. Joannis : Alleluia, $ Laudate, pueri et reiteretur Alleluia; quo finito sacerdos dicat : Oremus. Deus, qui ecclesiam tuam. Per Christum Dominum. Festive unus de majori sede incipiat : Alleluia, et unus de regentibus chorum psal. la exitu Israel de Ægypto, Alleluia, § Facta est Judæa sanctificatio ejus, etc. Alleluia, alle

lem portam ecclesiæ, et processione ordinata in navi D luia; j Mare vidit et fugit, etc. alleluia, alleluia, alle

ecclesiæ unus de cantoribus incipiat : Kyrie eleison, et processio ad chorum redeat cantando : Christe eleison; et finito Kyrie eleison, incipiatur ab uno de majori sede ant. Alleluia. Illi qui cantaverint ad processionem : Salve, festa dies, regant chorum, et unus ex illis incipiat in dextro choro psal. Dixit Dominus, psal. Confitebor, psal. Beatus vir. Ant. Alleluia quatuor. Eadem legere est in libro officiali Rotomagensi ms; et apud Durandum Ration., lib. vi, c. 89. De ista processione ante Wesperas, et de Kyrie eleison, nihil hodie fit in Ecclesia Rotomagensi, licel habeantur in Breviariis ad usum Rotomagensis Ecclesiæ an. 1491 et 1578 editis; et in Breviario Dominicanorum : Ad Vesperas non dicatur : Deus PAtaol. CXLVII.

Juia. Et sic ad finem perducatur, et in fine psalmi dicatur : Gloria Patri, Alleluia. Sicut erat, Alleluia, alleluia. Surrexit Dominus de sepulcro, Alleluia, alleluia, alleluia. Et cantando psalmum descendat processio per aliam alam ecclesiæ ad occidentalem portam ecclesiæ; et processione in navi ecclesiæ statuta, et ultimo versu psalmi finito, tres (nunc, duo) de majori sede in pulpito cumtent Alleluia, j Redemptionem, non reiteretur Alleluia in fine; quo finito sacerdos dicat versum : Dicite in nationibus. Oremus. Deus, qui pro nobis Filium. Sequatur memoria ibidem beatæ Mariæ, antiphona : Paradisi porta. § Post partum. Oremus. Gratiam tuam 144 quæsumus, Domine Ad introitum chori memoria omnium san

[ocr errors]
« VorigeDoorgaan »