Pagina-afbeeldingen
PDF

rum etenim lanceæ, licet multo conatu percussor in A cumque jam ad monasterii portam egressura pro85. Miracula ad ejus sepulcrum. — De manifestis A vem etiam a quodam naufrago ex cera compositam,

corpore ejus infixerit, ac si mollis cera esset, replicatum est, ut acumen ferri, quod prius rectum fuerat, post versus hastam retorqueretur. Audiens itaque mater tam admirabile factum filiumque obtentu beati viri a morte ereptum, ad ipsius sepulcrum gratias oblatura cum filiis advenit, ferrum lanceæ secum detulit, multisque diebus supra sepulcrum sancti ipsum ferrum in testimonium virtutis pependit. 50. Hydropicus sanatur. —- In cœnobio Silvæ-Majoris quidam ex fratribus corporis molestia lactus (29), ægritudine gravi laborabat; nam ad instar utris inflata cute tolus vehementer intumuerat , nihilque aliud nisi mortem solam exspecuabat. Sed cum nocte quadam anxius se sopori dedisset, ad beati viri sepulcrum se conspexit in visione assistere, tumuloque illius, ut sibi videbatur, patefacto, suam infirmitatem cum uno ex dentibus sancti frequenter signare. Evigilans autem, et quæ viderat secum pertractans, facto mane, quamvis gravi pondere fatigaretur ægritudinis, all tumulum tamen viri Dei accessit, magnopere implorans ut suis meritis sibi gratiam sanitatis a Domino impetraret. Tali modo sanus effectus hoc nobis fideliter retulit. 51. Moribundus contulescit. — Alio quoque tempore, frater quidam ejusdem monasterii (50) usque ad mortem infirmatus est. Nam sine voce fere triduo permanens, omnes nos, qui eum intuebamur (5!), de sanitate sua desperare fecerat. Sed cum ad hoc venisset, ut de lecto eum ministri abstrahere usque ad terram in cilicio, ut est constretudo morientiiim, deponere festimarent, tristis admo,!um factus se vertit ad parietem. Dominum ut sil)i misereretur orare, sanctumque Geraldum, prout poterat, invocare cœpit in auxilium, et, sicut ipse perhibebat, cum oculos quasi obdormiens clausisset, ecce subito quidam senex, veneranda canitie ac decorus aspectu, astitit ei ; videbatur autem sibi quod non alius nisi vir sanctus esset quem paulo ante invocaverat. Cumque idem senex infirmum tetigisset et aliam in partem vertisset, extemplo ægritudine recedente, sanguinis copia ex illius emanavit naribus; sicque se a periculo mortis obtentu beati viri liberatum esse protestabatur. 52. Pauper nummos invenit. — Aliud quoque miraculum, nimium quidem, sed pietate conditum, idema sanctus operatus est. Cum mulier quædam ex longinquis partibus, consumptis omnibus quæ habebat, venisset ad monasterium illius, nomen ejus frequenter inclamabat; atque veluti vivens ipse in corpore præsens adesset, alimoniam sedulo ab eo petebat;

(29) Et istud miraculum a Petro abbate aJ posteros transmissum fuisse testatur alterius Vit;e áuctor, imo et istu4 inter cætera, ut ipse loquitur, etiam scripto tradidit Petrus, et probato suo testimonio confirmavit.

(50) In altera Vita dicitur monasterii custos.

(51) Sic codex Gorbeiensis. Alii mss. nos, qui in*itebantur, hinc Bellaudiani eos, qui, etc.

pinquaret, duodecim nummos in terram jacentes reperit ; quos accipiens cum gratiarum actione gaudens discessit. 55. Alius perditam clavem.—Nec dissimile huic fuit quod, cum unus ex custodibus monasterii clavem mollicam amisisset et diu multum quæsivisset circumquaque nec invenisset, tandem ad sepulcrum beati viri accessit, ut in hae necessitate subveniret sibi exorans, statimque ut a sepulcro surrexit, clavem ante aitare invenit, satisque admiratus gratias egit. 54. Captivus mire liberatur, auctoris fides. Quidam miles forte captus ab inimicis, Oliverius nomine, filius videlicet illius Augerii de Riontio, qui Silvæ

B Majoris locum sancto Geraldo prius dederat (Sup.

11. 21), duetusque est apud castrum, quod Mons Revellus (52) dicitur, et ibi magno ferri pondere oneratus nudusque ad solem laete perumctus, ut a muscis avidius impeteretur, positus est. Sed accepti beneficii beatus Geraldus non immemor, huic in tali confusione constituto, non nocte sed die, visibiliter apparens dixit : • Quomodo tibi est, frater? » At ille respondit: « Male.—Surge, inquit sanctus, surge.—Et qualiter, domine, [ait miles] possum surgere, tanto catenarum degressus gravamine? — Surge, inquit [sanctus], quantocius, ne timeas. » Cumque tentasset assurgere, illico omnia in terram corruerunt vincula. At ille obstupefactus : « Quis es, inquit, domine? — Ne cures, ait homo, scire qui sum ego ; sed compedes accipiens ad Sanctæ Mariæ Silvæ-Majoris coenobium concitus perge ; Deoque ibi graiias age. » Videns itaque homo custodes non abesse, necnon in platea quamplurimos deambulanles, form idabat abire. Videns sanctus dixit rursus ad eum : • Ne paveas, quia nullus mortalium usque ad locum quem prædixi obesse tibi prævalebit.—-0bsecro, inquit, domine, ut mihi nomen tuum digneris intimare. » Et ille : « Scito me Geraldum Silvæ-Majoris abbatem esse. » Quo dicto, ab oculis aspicientis illico evanuit. Animatus tandem sponsionibus tanti viri, ex oppido, nemine prohibente, assumptis secum eompedibus, ut jussu fuerat, exiit; sicque lætus et alacer ad cœnobium Sanctæ Mariæ Silvæ-Majoris venit, Deo gratias et sancto Geraldo reddidit; iniraculum fratribus ibidem servientibus seriatim retulit. llli autem confestim summa cum laetitia pulsatis signis, Te Deum laudamus solemniter decantaverunt. Ilaec vero, et alia quæ narramus signa, non ab aliis, nisi ab his qui hæc certissime viderunt et audierunt, vel quibus collata sunt, accepimus.

(52) Hunc locum Papebrochius putavit esse opj'; hujus nominis satis motuiii in provincia

ressiensi, vulgo Montravel. At hic désignatur oppidulum Petrocoriorum, vulgo Montravel dictum,' ad Dordonam situm haud procul a Wasatensi pago. Quod septem leucis a Silvá-Majori, duabus vero a Castellione oppido, distat.

etiam signis (55), ad illius tumulum frequentius patratis, silendum non est (54). Nam viri quamplures, necnon mulieres, amisso sensu, cum ad illius adducti fuissent tumulum a parentibus vel amicis, vigiliis trium aut quatuor noctium celebratis, pristinæ sanitati restituebantur, annuumque monasterio censum reportabant. Tantamque ei Dominus gratiam largiri dignatus est ut absque numero captivos ferro, vinculis compedibusque ab inimicis vehementer astrictos, non tantum de vicinis, sed etiam «de longinquis mundi finibus, liberos abire incunclanter præceperit; ita ut etiam de Nortmannicis regionibus nonnulli ad monasterium ipsius cum catenis et compedibus, et aliis tormentorum generibus, gratias oblaturi advenerint captivi, illum se facie ad faciem vidisse, illiusque nutu ac meritis se solutos esse a vinculis fideliter profitentes, compodibusque supra ipsius sepulcrum appensis, annuoque censu indicto, suam cum gaudio redierunt in patriam. Multi quoque ex accolis patriæ, aliquo tacti dolore capitis, oculorum, manuum, pedum vel aliorum membrorum, invocato ipsius nomine, cereas saepe exprimunt similitudines, quas illius tumulo superpendentes, sospitatem pristinam se meritis ejusdem recepisse fideliter confitentur. Na

(35) Nonnulla addit alterius Witæ auctor, quæ apud Bolland. habentur.

\54) Menardus addit hic : Nam qui de lapide sepulcri ejus contuso aquæ permixto bibebant, sanabantur.

(5ö) Id de sanctimonialibus etiam in Silva-Majori deggntibus interpretatur Papebrochiiis, ubi parthen9nis rudera hódieque videri observat. Certe in plerisque ordinis nòstri monasteriis moniales ali

sepulcro appensam, multoties vidimus qui se, in magno maris discrimine positum, invocatione sola nomiuis sancti Geraldi a morte liberatum mirabiliter fore perhibebat. 36. Auctor scribit in Silva-Majori. — Ut quid nos autem de ejus loquimur mirabilibus, cum hoc solum ad illius declaranda sufficiat merita quod tantum religionis exemplum in hac effulsit patria per eum, quod absque numero peccatores sæculo relicto mortem evaserunt, quod in coenobio ab eo constructo juvenes et virgines (35), senes cum junioribus, laudant nomen Domini ? Nam locus qui quondam spelunca latronum, latibulum luporum et ferarum exstiterat, viro Dei adveniente, doinus orationis,

B locus sanctificationis et religionis pacis effectus est.

Quis tandem ipse, vel quanuæ sanctitatis aut cujus vitæ fuerit, multo melius opera quam dicta elucidant; exitus autem acta probat. Ne igitur verboruria prolixitas lcgentibus tædium inferat, scribendi finem faciamtis, Deum super omnia et in omnibus glorificantes, qui tam egregium doctorem, beatissimum Geraldum, de longinquis finibus ad illuminationem regionis istius mirabiliter destinavit; cui est honor et imperium in sæcula sæculorum. Amen.

quot in vicinis domibus haud procul ab ecclesia habitabant. 0regundis sanctæ conversctionis habitum a S. Geraldo suscepisse dicitur in veteri instrumento. Aliæ passim memorantur. lnter alia monasterii Silvæ-Majoris loca quæ in bulla Coelestini lll memorantur, occurrit parthenon Pomareti in dioecesi Caturcensi, cum suis prioratibus, etc. Eral alius Gavareti in Occitania, Silvæ-Majori subiectus.

VITA SANCTI ADALARDI

ABBATIS CORBEIENSIS,

AUCTORE SANCTO GERALDO ABBATE SILVAE-MAJ0RIS.

(Apud MAbill. Acta Bened., tom. v, pag. 545.)

PROLOGUS AUCTORIS.

4. Magnus Dominus et laudabilis nimis, gloriosus et p præfiguratur imaginem. In hac spes civitatis illius ruentium, dum et angelica præstat nobis suffragia A paulisper,

magnificus in sanctis suis. lpse est enim corona san>torum, ipse spes, exsultatio et gaudium. Ejus singularis visio eorum est universalis delectatio; horum autem exsultatione fundatur universa terra, mons Sion, aquilonis latera, civitas Regis magni, universitatis Ecclesia. Quæ, numeroso compta germine nuptiarum et per eas diverso fecunda ordine filiorum, civibus electis ornat Hierusalem, urbem illam scilicet cœlorum, ad cujus hæc terrestris Ecclesia

habetur, in illa res desiderata tenetur. Hæc beatos facit, illa electos reficit. Nec est ista expers civium illorum; Deus enim cognoscitur in domibus eorum, ubi videlicet imperatores curvantur aute tumulos piscatorum, piscatores honorantur successione pontificum, pontifices religione abbatum. Et ideo summo nos delectet succumbere bono, tanto voluptas sit subesse Domino, qui non modo fautor est cremento proficientium, sed et remediabiliter providet casibus, non deesse, et patrocinia confert sanctorum, quos pro reatibus intercessores non dubitemus efflagitare. Quos cum diversis attributos provinciis communibus omnes conveniat passim honorare officiis, singulis tamen quibusque locis misericorditer provisos attribuit, quos specialiter nobis amplectendos et propensius exorandos voluit. 2. De quorum numero lux patriae beatus Alalardiis, Corbeiensium exstitit abbas prædicandus, qui mon solum Francorum gemma, sed et Saxon:;m oriens effulsit steHa. Genuit filios Ecclesiæ, nutrivit Patres Corbeiæ. Denique sanctus Anscarius, qui a Walone ipsius sancti Adalardi fratre in Corbeia fuit electus, ut a rege Ludov'eo cum Herioldo Danorum rege ad prædicatioiiem Danorum mitteretur; quique postea pro fide Christi multis poenis ab eisdem affecttis, tandem in Bremia archiepiseopatu suo requievi!, multis meritis decoratus, ejusdem sancti Al'alardi auditor fuit et nutricius. ltatbertus quoque Paschasius, ejusdem abbas loci , qui luculentum cdidit librum de Corpore et Sanguine Domini, ejus meruit paternitatem digna filiatione sui: cujus etiam corpore cum reliquis illustratur Corbeia. Qui diversi per diversa, diversæ sanctitatis in Christo adepti sunt merita. Ilic autem qualis fuerit c1 quantus, in quadam epistola (56) testatur abbas Lobiensis Herigerus, qui eo tempore inter sapientes habebatur sapientissimus. Quam quam longum est liic interpo';ere. 5. Ad sanctum Adalardum, de quo digressi sumus

B

calamum studeamus convertere; in cujus charilatis dilatatione, tanta filii sui ferve&ant dilectione, ut a quodam eorum tanta sit composita prolixitate ipsius vita, tanta lamentalionis plena amp'itudine, tanto cantici canticorum amatorio langurore, ut magis epithalamium dici possit quam textus alicujus historiæ. Qua confusione non mediocriter offensus Corbeiensis tunc custos (37) ecclesiæ, sæpe monuit abbatem ut recidi juberet superflua quaeque. Sed illo sæcularibus curis occupato, compunctus iste reverentia sancti, cui hærebat amoris privilegio, flores ipsius vitæ decerpi jussit e tanto viriditatis prato. Cujus parendo jussioni. sub brevitate, non detrahitur priorum senlentiae, excepta illius qui non authentiee sensit de hac hisloria in sancti Witi translatione, non nisi denique per hane scribendi viam ingressus. Quomodo enim aliter interponeret Corbeiam novam, quam construxit sanctus Adalardus, licel ad unguem deseripserit ipsam translationem factam per suecessores ejus, jnordinale tamen erravit de chronicis principum et sancti successoribus. Ad cnjns errorem falsitatis removendum sufficiens sit cunctis legentibus ejusdem scriptoris testimonium, qui etiam hoc quod ignorando asserit, in hac monet histeria requirendum. Quapropler nunc ei hujus inordinationis offensam donemus, eo scilicet tenore, ul in his quæ secus quam sunt sentit, a nullo sit per singula credendus. et sic ad rei veritatem scribendi calamum verlamus.

VITA INCHPIT.

4. Adalhardi genus. — Tempore igitur quo Carolus & tempore erat, quo Carolus Romanus imperator

agebat in sceptris, ille scilicet Carolus, cui cum seculo terminavit famam palma virtutis, tirocinabatur in palatió Aialardus, puer bonae indolis. Cujus q uidem genitores non silet antiquitas; et ideo quantæ nobilitatis fuerit, celare :;on potest posteriu s. Secu:;dum enim totius generositatis genealogiam , ab ingenuis Francorum regibus deducens mativitatis lineam, Bernardum fratrem magni Pippihi regis habuit patrem : consanguineum quoque :equivocum Pippini Pippinum juniorem, consobrinumque et collegam sub alas scholares eumdem Carolum imperatorem, Fuit quoque Francus nauione, qui Franci dicti sunt a feritate; genere scilicet Trojani, qui per lllyricos sinus deducti

dicebatur et erat. Ipse enim solus fuit, quem fama majorem mundus habuit. 5. Cum Carolo educatus. — Cum quo postquam beatus puer liberalium fontem transivit non inloto pede, inter primos palatii ætate et sapientia cœpit florere, et primus haberi sub ipso sceptrigeranie. Timebat tamen Deum, et omni custodia servabat cor suum. Binos quoque fratres et totidem sorores habebat : quos sicut ætate, ita et meritis anteibat. Licet enim, utpote juvenis, natura cereus esset in vitium flecti, immunis tamen erat ab his vitiis, quibus illa ætas solet inquinari. Semper erat in ore ejus justitiæ attestatio, seinper in corde injurie detestatio, et quanto junior, tanto perspicacior

Maeotii!as inse,'erunt paludes , duce quodam Ante- D 6. Carolo ob repudiatam conjugem indignatus, sae

more. Unde cum l{omanis Æncia signa secutis civilis est ei communitas, et unius imperii quondam fuit et esse debet communis aflinitas. Hoc autem eo

(36) Nimirum in libello De Eucharistia, qui ab I.udovico Cellotio editus est sub titulo Anonymi in appendice ad Historiam Gottescalci : quo in libelio mullis laudatur Paschasius Radbertus. Hujtis auctoris iiomen deprehendi in ms. collice Gemblacensi in quo exstat libellus iste cum luor titulo, et initio :

culum deserit. — Sed ea tempestate, quos sibi amicos obsequium, ab eisdem veritas peperit odium. Imperator quippe Desiderii regis Italorum filiæ legi:

Dicta pomsi AbbAtis HERiGERi de corpore et sanguine Domini. Sicut ante nos dirit quidam sapiens, etc. Herigerus porro vivere desiit anno 1008. (57) Nimiirum Gerardus ipse, qui Corbeiæ primum acdi:uus, dein cellerarius fuit.

timo connubio nupsit; sed postea odio patris injuria A gali, quasi scilicet hac obe;!ientia injuriatus flecte

perosam repudiavit, et perjuris optimatibus Franco-
rum publico adulterio alteram regno fsuperduxit.
Qu3e res quantum detestabilis fuisset, etiam nunc
O fens Occidenti nuntiare valet. Et si minus justis
oinnino displicebat, credo quia bonis et perfectis
placere non poterat. Quapropter adolescens, omni-
modo detestans propinqui sui illicitum conjugium,
publice obtestans perjuros esse optimates Francorum,
elegit adhuc puer palatium et cum palatio sæculum
postponere quam talibus videretur communicari et
consentire, ut propinquo quem contraire prohibendo
non posset, saltem fugiendo se dissentire monstraret.
7. Corbeiam se recipit. — Abdicatis igitur palatii
insignibus et tirocinio, vicesimum ætatis agens an-
num, quando juvenilis animus proclivior habetur in
peccando, staluit suscipere jugum Christi, liberta-
tem suam ejus servitute nobilitando. Cui quia non
ficte militare disponebat, coenobium in quo militandi
exemplum acciperet, nova religione quærebat; cujus
religionis officina decens invenitur locus, qui vo-
catur Corbeia. Nec spes eum fefellit, quia quod
devote quærebat devotius sibi cessit. Quantæ enim
fuerit nobilitatis tunc locus ille, satis cernentibus
adhuc claret vestigiis tantum veteris ruinæ. Ut enim
minus quam decet dicam de laude ejus, ipsa erat
veraciter aula Dei et absque concupiscentia pomi
alter paradisus. Et qualis tunc erat quæ modo vix
signa Corbeiæ servat ? utique talis qualem deceb..t
militem summi imperatoris.
8. Ubi recte institutus. — In hoc itaque loco pulsans
et pulsando admissus, secundum regulam sancti
Benedicti instituendus, primo deposita sarcina et
habitu saeculari ingrediendo, cœpit ctvrrere viam
mandatorum Dei, statimque discipulus effectus legis
divinæ, qui antea jam perfectus erat imagister mun-
dialis scientiæ, per summæ humilitatis adeptionem
breviter apprehendit utriusque legis perfectionem.
Ad hoc enim veneral ; ideo non magnus labor dis-
cendi erat. Sancti quoque Spiritus gratia omnia sibi
faciebat docibilia, omnia penitus possibilia. Qnidquid
imperabatur, ita parebat ac si divinitus imperaretur.
Nulli secundus erat humilitate, et, licet novitius,
cunctis tamen prior religione. Erga priores digna
acclinis veneratione, erga juniores paterna affectus
dilectione. Sicque omnibus omnia factus, paulo post
omnes præcedit virtutibus qui paulo ante omnium
erat pedissequus. Postquam conversionem morum
actu atque habitu professus, quem quærebat mona-
clium , victorem in cœnobio se fecit monomachum,
dextera quippe Dei confortatus, pugnabat contra ne-
quitia: spiritualia in cœlestibus.
9. Ilortum excolit. — Cumque jam in tantum efllo-
ruisset ut intra umonasticam disciplinam magis inesse
animo coelestibus quam terrenis crederetur et esset,
committitur ei quædam obedientia, ut in omnibus
probetur ille novus coenobita. Commendatur ci cura
horti excolendi, causa scilicet obedientiæ fructum
exindc referendi, et (ut quidam asserunt) jussu re-

retur animo ad palatium regre/!i. Quam obedientiam monachice et libenter suscepit, el susceptam pro posse et nosse, devote supplevit. Excolel)at horium, et cum Maria requirebat in horto resurgentem Jesum. Videre erat novum cultorem nuper inter primos palatii latera sua tenentem, nunc rastro et ligone urticas terræ rapientem. Widere erat juvenem hortu' lanum nunc laborantem in cuculla non sua, nuper inter palatinos sericalum. Sed hæc mutatio dexteræ Excelsi, qui quos vult et quales vult eligit sibi, prorsus hæc ei at via per quam erat iturus ad astra.

10. Cognatos fugiens.—Nec via sufficit ista, postquam usu progressionis affectata est, posse veneri B visa. Quærit arctiorem, ut possit ascendere de virtute in virtutem. Nihil ei videtur ista convers'onis ingressio, nisi per hanc procedat sibi major virtutum progressio. Considerat sibi non parum obesse cognatis et parentibus medium interesse. Nimis quippe diligebatur a suis, et ideo ultra voluntatem suam visitabatur ab eis; quæ visitatio non solamen sibi erat, sed mentis desolatio. Eligens quippe non per vices Christi esse discipulus, quia etiam seipsum reliquerat totum totus, nolebat propositum suum impediri a parentibus. Oderat nativitatis solum, quia pro talibus quæstum audierat referri centuplicatum. Eo igitur animi processit ut talia fugiendo , quia aliter non polerat, declinare decreverit. Nam si quæsisset licentiam, sciebat sibi omnino neganC dam. Quid ergo faceret? irreligiosum videbatur, si ita discederet, sed irreligiosius, si inter luc:aiites amicos remaneret. 11. Secedit Casinum. — Proinde dum talia mente volvit et revolvit, omnem dubitationem bona intentio pessumdedit. Alter Elias statim fuga laljitur, fugiens voluptatem carnis, quatenus ipse sibi inveniretur. Cujus autem rei gratia loco suo cessit, testis est locus ad quem secessit. Non enim quæsivit aliquod remissioris vitæ diverticulum, sed voluntate et itinere direxit gressus ad montem Casinum, ubi non parum honeste susceptus nihil instantis et quæsitæ rei, sed alia pro aliis est commentatus. 12. Eremita praedicente revocatur.—Non tamen diu potuit latuisse quem Deus nolel)at latere, imo hac [) fuga gloriosius magnificare. Quidam eremita ibi habebatur qui, dum cum famulo Dei hospitalitatis humanitate sermocinatur, prædicit sibi quæque futura, et quis esset, et unde esset et cujus rei advenisset grátia. Addit insuper quæ sibi minime placerent, scilicet quia legati imperatoris, seculi eum ad reducendum, sine dilatione venturi essent. Quibus auditis vir Dei dissimulat quidem, sed tristis ellicitur; et brevius prolato colloquio invicem, ab invicem pro se orari petunt, et consolantur, sicque secedens ad Patrem monasterii causam adventus sui tandem confitetur; quærit consultum, petit auxilium, precatur abscedendi copiam, licentiam, tcmpus et locum, ut liceat sibi ulterius migrare quo nec audiatur nomen soium. At ille laudans intentiomem, non avertit petitionem, sed differt responsio- A quæ sibi affluebat per erogationem. Erogabat et

nem. Cujus responsionis dilatione statim intercipiuntur imperatoris precatoria légatione. Et quia annns est, dum moliuntur, molitiones, illico dissolvuntur. Auditur imperiale n:andatum, et audito pariter reditur monasterium. 15. Corbeiæ reclusus. — Et quia ad volum res cœpta sibi non suppeditabat, in suo disponit esse qualiscunque in alieno loco esse decreverat. Inter parentes stat et parentes fugit, quia claustrum Tro eremo habens, orationibus insistit. Nihil habet præter se, de seipso regnum Dei studet sibi comparare, vigiliis vacat, jejunio se excruciat. 14. Abbas eligitur. Italia regem Pippinum moderatur. — Proinde talis eflicitur ut non solum ordine, sed etiam honore sublimari dignetur. Nec fit aliqua sublimandi dilatio, cunctorum corda ad id dispomente Deo. Pater quippe monasterii, corporis viribus se sentiens destitui, electum adnutu cunctorum subrogavit Adalarduim. Cujus dignitatis honore indusiatus, et a principe regni legaliter intronizatus, mon eflicitur philopompus (58), non ut plures adsolent, pompolentus. Qualis ipse erat, tales suos esse volebat, et ut essent, exemplo trahebat, verbis prædicabat. Nec deerat prædicationi multiplex scientia ; scientiam vero fundabat in cordibus auditorum prædulcis facundia. In qua quam decenter emicuit, omnis Gallia, quæ ejus consilio innitebatur, pacata probavit ; maxime vero Italia quae sibi a Carolo fuerat cvmmissa, ut Pippino Juniori ad regendum magistraret, et ad stateram justitiæ regnum Italicum informaret, ubi tantam operatus est aequitatem ut a populo comparaverit sibi angelicam laudem. Nullius enim in judicio personam accepit neque in scirpo nodtim quæsivit. In ingressu suo omnem tyrannicam deposuit potestatem, eorum scilicet, qui velut prædones in populo exercebant rapiendi tyrannidem; unicuique sua restituit, et sic inter eos jurgandi causam destituit, pacemque uiuitam constituit. 15. A Leone papa laudatus. Quam liberalis. Taliter igitur disponendo regnum, pervenit fines Romanorum, ubi a Leone papa tanta susceptus est familiaritate quanta neminem Francorum constat prius susceptum fuisse. Nec id casu evenit, talem quippe eum invenit; ideo hoc ei testimonium perhibuit : « Scias, inquit, optime Francorum, quia si aliud te invenero præter quod affeci animum, nulli «leinceps credam vestratum. » Magnæ auctoritatis homo, cujus fides parum devia unius regni fieret evacuatio. Sed quomodo ab ea posset deviare, qui eam deviantibus studebat redintegrare, el etiam imperatoribus scriptis intimare ? In hac utique dives erat, sed rerum mundi aporiam [indigentiam] sponte sibi inferebat, quia in Christo pauper esse volebat. Accipiebat a multis mutuo, ut semper daret, et semper haberet; et tamen semper egeret restituendo. Semper inter marius habebat largitatem,

[ocr errors]

abundabat; donabatur cum dabat; quia divina retribufto eum semper præveniebat. Quod suis non credentihus, sed ferentibus indigne taliter olim propalatum est divina bonitate. 16. E.rimio eremplo. — Tanta denique super petentes largitate nsus est aliquando ut fratribus pulmenti nihil esset residui omnino, non pisces, non caseus, non aliquis præter panem monachorum victus. Unde plus justo indignatus frater, qui talium erat assignatus minister : • Miror, ait, Pater, c.uid sil)i velit tanta expensio, et cxinde nulla a quocunque repensio. Non animo relucis penurias fratrum, ut deberes; sed egentibus succurris, et ipse eges. » At ille subridens dissimulando : • Non turberis, ait, frater, inquirentes enim Dominum non deficient omni bono. Tu, inquit ille, ita semper polliceris; sed non sic continuo dabitur quod indesinenter effundis. Prius sentient fratres expendentem quam debeant videre rependentem. » Tanta lacessitum Patrem indignatione qui indignantem patiebatur fratrem pro charitate, respexit filius charitatis, et porrexit manum largitatis. Statim enim adsunt duo plaustra pro foribus, non boum ministerio, sed ministro I)ei deducta divinitus, unum onustum caseis, aiterum piscibus. Qua beatus Pater visitatione relevatus, et

plus redargitione fratris quam etiam ipsa relevatio

ite gavisus, jubet, et adest illico ille jussus. Quo praesto: ,Timentibus, inquit, Deum, frater, nihil deest aliquando; beatus vir qui sperat in eo. Ecce, quod timebas a Deo arguitur, et incredulitas tua aperte conviiicitur. Convictus tandem erubesce, et acceptis quæ repetebas, noli amplius desperare. » Al ille discedens confusus, erat enim simplicitate , sed non sine felle columbinus: w Da mihi, inquit, Pater, veniam, peto; deinceps quippe credam tibi omiiia cedere pro voto. Redditur quod dedisti, quia habes quod accepisti, gratiam quam meruisti. » Vera confessio, nec dissona a merito. Non enim erat semilargus, sed ex integro totus. Mentior, si testimoniis destituor.

17. Pia discretione. — Si quando fortuna egentes sibi præsentabat bis unum, et agapem utrisque competentem non habebat ad manum, satius censebat alteri totum tribuere, quam uterque eoriim pene ineleemosynatus videretur recedere; isti impendebat pietatis effectum, illi bcnevolentiæ tantummodo affectum.

M8. Lacrymarum dono præditus.—Nec erat inanis a visceribus pietatis; quæ quanta sibi inesset, parum corde, minus celare poterat oculis. Semper quippe quasi aliquod aquagium manabant ex eis lacrymæ, quæ, ut videri poterat, testes erant dulcedinis, non vel pœnitentis conscientiæ. Qui cum a suis secretioribus interrogaretur lamenti causam, • Plango ne ipsum, filii, dicebat, non ostentando humilitatem meam, sed conveniendo conscientiam. Ego me intus et mente novi; ideo plango quod commisi. » Dicebat hoc non quod talis esset, sed qui tales erant, ut ad

(38) Forte philocompus, qûàxovTo;, fastuosus; nam auctor postea subit pompolentus, quod idem est ae

philopompus.

« VorigeDoorgaan »