Pagina-afbeeldingen
PDF

conversatione frequenti, quam circa vos habuisse A Geraldum, abbatiam silvæ-Majoris, et fuit ibi inut.

d gnoscimur, indubitanter agnosciinus, vos tanquatn spirituales viros quæ Jesu Chisti sunt amplecti semper et quærere, et in iis quæ ad opera charitatis respiciunt vos jugiter exerceri, » etc. Idem ferme occurrit in variis chartis, quas non vacat singillatim laudare. Sed prætermittere non licuit insignem locum instrumenti visitationis a Simone Bituricensi arehiepiscopo anno 1284 per provincias Bituricensem et Burdigalensem factæ. Ibi enim refertur quod cum archiepiscopus ad Silvam-Majorem accessisset, coactus fuerit supra monasterii januam comedere, quod intra loci septa carnibus vesci non liceret; imo, ut ibi additur, cum monachi rescivissent abbatem Sancti Sulpicii cum archiepiscopo ad mensam sedere, et cum eo carnes comedere, hanc regulæ infractionem ægre tulerunt. w Wenit, » ut in ipso instrumento legitur, • dominus apud Sanctum

tum honorifice et solemniter receptus. Siint ibi monachi nigri, et est locus multum insignis, et quia non comeduntur in corpore abbatiæ carnes, dominus cum suis sociis comedit supra portam, et comedit ibi carnes. Et venerunt ad dominum quidam monachi inhibentes abbati Sancti Sulpicii, ne carnes comederet ibi, quia ipse faceret contra constitutionem ordinis sui. » Hic erat etiam extremis istis temporibus monachorum Silventium fervor. Porro monasterium Silvæ-Majoris etiam nunc celebre subsistit, nostræ congregationi Sancti Mauri unitum, ubi inter alia sacra cimelia servatur corpus beati Geraldi, in veteri theca laminis æreis et statwis deargentatis ornata inclusum. Sacrum vero illius

B caput a reliquo corpore sejunctum in vas argenteum,

ejus effigiem referens, ab aliquot annis illatum est.,

VITA S. GERALDI ABBATIS.

M. Auctoris ætas. — Christianæ religionis habitum A $ed ad Dei gloriam facta est hæc descriptio : nemini exsilio Jescenderat. Vere puer Altissimi effectus, A claustro cgress:is, et al publicum productus, multis non lingua, non scripto, non alicujus tractitationis A Deum quaerit medicum infirmitatis suæ. Denique

gerens, omnium Dei fidelium cupiens salutem, universæ Ecclesiæ salutem in Domino. Quoniam video multa praeteritis acta temporibus chartulis commendata , ne oblivione deleantur , placuit quoque, ut quæ facta diebus nostris sunt, nostri officio ingenioli ad posteros transmittantur. Si enim illi patres nostri , quæ solius jactantiæ causa fiebant, tanto sudore nobis curavere notificare , quanto magis nos quæ Dei sunt , ne silentio deprimantur, debemus elaborare. Igitur eorum exempla in bonum nobis vertamus, et quod illi ad humanum favorem, nos ad gloriam faciamus divinam. Aggrediamur itaque quod incœpimus enarrare, et non nobis dulce sit amplius accepto opere evagari. Primum quidem factorem omnium et Redemptorem deprecamur, ut nobis mare tantum ingredientibus manum dignetur porrigere , quatenus qualiter beatissimus Geraldus, Silvæ-Majoris abbas primus, in ejus vitæ exsilio vixerit, quantasque tentationes ei antiquus hostis intulerit, quamque fortiter contra ejus tentamenta , auxilio munitus divino , pugnaverit, quantamque misericordiam ei Dominus omnipotens contulerit, si non ut deceret, qualicunque saltem modo explanantes, charitatis carina subvecti, velificante fide, sancti Spiritus gratia carbasa nostra perflante, per justitiæ semitam ad portum salutis valeamus pertingere. Proinde lector imitetur in Dei servo constantiam, in infirmo patientiam, in patiente longanimitatem, in longanimitate irremissum tenorem; nec præjudicet nimietatem in dictis, quia nec digiti scripto, nec lingua valet ut est exæquare verbis; maxime cuin idem vix ea voluisset referre, ne utique ad laudem $uam videretur proferre. Non ergo noletur in eo aliqua falsæ laudis opinio, quia non ad suam,

autem grave videatur vel indignum, tantum Spiritus sancti habitaculum vocari sanctum, quia si cognovit et fecit justitiam, et vidit mirabilia magna et exoravit Altissimum, sine dubio inventus est in numero sanctorum. Quicunque hæc legerit vel audierit, ignorantiæ scriptoris ignoscat, et non quali stylo, sed de quo ; per quem factum sit opus [attendat, et] artificem codicis non requirat. Nemo enim sanum sapiens phalerata verborum figmenta [al., concinentiæ] debet attendere, sed utrum catholicum sit, quod attendit mentis intuitu subtiliter perspicere. Islius vero veritatis Deum imprecando lestem, veniamus ad narrationem. 2. Geraldus Corbeiæ natus. Ibi in monasterio educatur. S. Nicolao similis. Geraldus igitur Corbeiæ parentibus non ignotis oriundus, in ipso Corbeiæ coenobio ad Deo serviendum a parentibus est traditus, ubi sic in sancta conversatione pueritiæ suæ annos exercuit, ut ab hujusmudi delectationibus quas amplecti solent pueri omnino alienus videretur, et ab omnibus qui in hoc eodem coenobio erant amplius quam coetanei sui diligeretur. Hunc amabaiit pueri, quia pueros ad omne bonum invitabat : hunc juvenes diligebant, quia in eo totius probitatis et patientiæ exempla capiebant : illum senes mirabantur, quia eum ultra suæ ætatis vires eniti speculabantur. Quid ultra ? Ita ab omnibus qui in coenobio erant, tam monachis quam laicis diligebatur, ut Deus in eo omnipotens et mirabilis prædi

[blocks in formation]

in quantuin poterat, Jesum in se mirabilem ostendebat. Quis unquam Dei mirabilia satis poterit admirari ? Nihil enim est Deo difficile, vel in paucis, vel in majoribus sicut placuerit operari ; quia sive puer, sive in quacunque ætate, necesse est omnes, si voluerit et juverit, ei omnino famulari. Audivimus sanctum Nicolaum ad matris adhuc ubera pendentem , quarta et sexta feria semel in die mammas bibere , et hac vice contentum tota die perseverare ; et Dei opera considerantes non possumus conticere : hunc vero puerum nostris temporibus adeo benedictum talem se omnibus exhibere, ut ab omnibus amaretur, audientes, non ausi sumus Dei mirabilia non prædicare. Laudemus Dominum in sanctissimo Nicolao, magnificemus etiam eum in hoc puero, tam mirabiliter sancti Spiritus gratia repleto : non autem illum sancto Nicolao audemus æquiparare, sed in utroque Dei mirabilia volumus prædicare. Mirabilis enim Deus in sanctis suis (Psal. lxvii), et nunc semper, et per infinita sæculorum sæcula. 5. Fulconi abbati charus. Eaeterioribus praeficitur. — Temporibus autem illis, legibus mortis invidenuibus, abbatem Iticliardum (1) Fulco cjusdem sedis et honoris sorlitus est hæredium. Postquam vere prædictus puer adolescentiæ annos ingressus est, non oblitus quæ in pueritia gesserat, ad aliiora se extendit; et de virtute in virlutcm Dei auxilio conscendens, omnibus bonis se formam et speculum exhibuit. Justificationes Domioi adolescentulus non obliviscens, ab ipso, ut viveret, intellectum expetebat, qui cum toto mcntis affectu quærentibus dat afmuenter, et non in properat. Werc quidem unus ex agricolis, quibus vineæ commissa cura Dominicæ, qui fructum Domino siio congruo reportavit in tempore, talenti etiam commissi die noctuque incessanter meditans lucrum; et illius ineriis servi, qui domini sui pecuniam abscondit, metuens vehementer elogium, felix non desistebat exercere negotium: quatenus domino suo, dum veniret, multiplicatum reportare posset talentum (Matth. xxi, xxv). Cum autem abbas sub quo degebat, videret eum ita, ut diximus, ab omnibus admirari, secum coepit ut sapiens meditari, quia in eo si viveret, boni aliquid excusaret; et Deum, cujus videbat quod erat donum, devote deprecari, ut conservaretur et in melius proficeret. Denique eum ad se asciscens, famulatuique suo ut monachum addicens, cœpit ut solitus erat quocunque pro ecclesiæ suæ responsis necessarium habebat percurrere, eum sibi adjut0rem, et in quibus poterat providum consiliatorem, deducere. Bonæ indolis adolescens corporaliter

[ocr errors]

exemplum probitatis futurus, custodiam sibi Spiritum sanctum constituit, qui eum ab omni concupiscentia sæculari immunem extorremque custodivit. Nam quocunque se verteret, ut in monasterio solitus erat, jejuniis et orationibus, ut tempus et hora patiebatur, intentus, omne psalmodiæ pensum, ne aliquando quod Deo promiserat deficeret , reddere conabatur ; cum vero ad matris gremium expleto diligenler responso remeabat, parvipendens quæ foris viderat, vigiliis et orationibus et jejuniis carnem fortiter affligebat. 4. Mirandis miranda succedunt. Sic sæcularibus negotiis inerat, ut custodiam mentis non amitteret : sicque jejuniis et orationibus invigilabat, ut tamen

B ecclesiæ utilitatibus usquequaque discurreret. Si

dictis evangelicis attendimus, non est mirandum : promisit enim Deus omnibus in eum credituris se præsto adfuturum; dicit enim in Evangelio: Nolite timere, vobiscum enim sum omnibus diebus vitæ vestræ usque ad consummationem sæculi [Mattli. xxviii). Et alibi : Confidite , ego rici mundum (Joan. x). Et iterum : Venite ad me, omnes qui laboratis et omerati estis, et ego reficiam vos; et discite a me quia mitis sum et humilis corde, et invemietis requiem animabus vestris. Jugum enim meum suave est et onus meum leve (Matlh. xi). Quas voces Dominicas adolescens supradictus intelligens, devotus acquievit, et ad eum ut ea promissa compleret gaudenter accurrit. Superbiam ct pompam saculi omnino derelinquens, ejus se totum præcepto humiliavit, et ut ovis mansuetus, Domini institutionibus nihil hæsitans mancipavit ; cujus tanta fuit erga abbatem sul)jectio, ut omnes præcelleret erga eum abbatis dilectio : sicque licet impar, honor par tamen onus [Boll., oneri] erat, dum usquequaque præsens esset, sicut se habet illud minis erii genus. 5. Nimium fatigatus. Capitis dolorem incurrit. — Et quia locus erat aliquantulum destitutus, penuria temporum (2) et tempestate bellorum, coepit abbas omnibus horis omni ingenio instare ad relevandum. Non nox, aut æstus diei, aut hora edendi aut bibendi remorabatur eos ab utilitate loci, mutata est omnis

[blocks in formation]
[merged small][ocr errors]

[Boll., tractationis] modo. Modus enim non erat aliquis infirmitatis, quem ferre nequiret, nisi Dei clementia [sustentus] mortalium aliquis. Habebatur autem in capite, qui locus quantæ gravitatis sit, in hoc apparet quod ea pars corporis caetera membra solet dirigere; nec est aliqua hujus infirmitatis comparatio, ubi videlicet, si fieri posset, decapiuatio unica videretur doloris remissio. A mento denique usque ad verticem non ferri, sed quæ gravior erat, infirmitatis ligatus vallagia, nusquam caput nisi cum totius corporis circumferre valebat machina. 0mnes adamantinæ venæ capitis torquebanl juvenem sine intermissione, nulla doloris requies, omnes horæ diei inæquales; omne tempus importunum,

præfato servitore suo tantum conscio, ubicunque valet, et quæcunque valet subtrahit ori suo, eu in pauperibus ministrat Christo. Occasione medicorum ab ainicis quæque valet accipit, et exinde tres pauperes ad imitationem Dominicæ cœnæ sibi constituens, pedes eorum quotidie abluit, lacrymis rigat, capillis ct camisia tcrgit, mensam et cibos apponit; deinde projiciens se in eodem loco ante pedes eorum ad orationem, quasi ibi pr;esentialiter videret sanclam Trinitatem : c Sancta Trinitas, clamabat cum lacrymis, aufer a me hanc quam ferre nequeo infirmitatem. Ubi est, Deus, promissum tuum ? Quacunque hora me invocaveritis, dicam : Ecce adsum (Psal. cxv). Ul)i sunt tot misericordiae, tot misera

omnis locus auctor dolorum. Si enim exiret ad B tiones, tot clementiæ tuæ ? Sed suffers, quia pia inbat, cum adhuc interiorem infirmitatem nesciens, A quendi, non amittendo infirmitatem, sed admittendo

solem, videbatur sibi videre totum mundum vertentem ; si respiceret cœlum superius, videbatur sibi ruere super caput inferius; si equitaret, videbatur sibi suspectus ne in præceps caderet; si sederet in tecto aut in monasterio [al., domicilio], videbatur sibi quasi totam molem ædificii susuinere capite suo. Existimabat autem hanc se infirmitatem incurrisse, insueta videlicet cibi potusque et somni mutatione; sed, sicut monstrabitur in sequentibus, revera fiebat summi Judicis præjudiciali voluntate, quanquam hæc omnia peccatis suis studerel imputare : et quoquo modo fieret, nemo erat conscius quanta angustia laborarel, excepto uno servitore suo æquivoco suo, quem ea asciverat sibi familiaritate, ut sibi succurreret in hoc præjudicio. Remanserat siguidem in juvene quidam pudoris respectus, cum cætera omnia laterent, præter quae portendebat suffusio oculorum et moeror languentis vultus. Omnibus enim devitabat conscientiam suam insinuare, ne mollior [al., melior, seu vilior] fieret ipsa infirríitatis devotione. Quid ergo faceret, quo se verteret ? erat miseriam et dolorem videre, florem scilicet primæ juventutis non sine gravi damno marcescere. Si quis enim videret oculos lacrymis suffusos [cod. 1, suffossos], et vultum dolentis mutantem colores varios, non illi dubium esset quanla angustia et tristitia eum interius turbaret. 6. Ad medicos frustra recurrit. A Deo mede!am erspectat. — Tandem non valens amplius ferre, cœpit sententiam medicorum inquirere ; et quia quod homines tot sententiæ, unus asserit eum curandum venæ frontalis incisione; [alius] adhibendo potiones et totius species medicinæ, Quæ omnia ille ferebat patienti animo. Si enim vivus arderet, haberet quasi pro remedio, cum omne ingenium et inlustria medicorum cederet econtrario. QuiJ enim illi proficerent hominum medicinæ, quem Deus saacti Adalhardi curandum reservabat magnificentiæ ? (infr., n. 14.) Muiia itaque sine utilitate sui medicis expendendo, cœpit excogitare, quia non es¥ Deus ut homo; et, quicunque sit medicus, Domini est salus; quamobrem crescente infirmitate in deterius, spem suam omnem tollit ab homine, et

[ocr errors]

tentione differs. » 7. Abbatem Ilomam euntem comitatur. — Adhue ergo recenti incisione plagarum et gravissima incensione arteriarum, abbas Fulco, statuens ire l{omam ecclesiasticæ utilitatis et gratia orationum, prædictum juvenem secum monet ire, ut fidelem amicum. At ille libenter obediens paratum se respondem, et si corpore , sed non bona voluntate deficiens. Sed cum abbati ab exteriora videntibus suggestum fuisset quod juvcni itineratio tanta periculosa foret, iterum ut quiescat amabiliter monet. Ille vero humiliter totus obsistit, ea tantum intentione ut, si humanis decederet, Deus misereretur ejus animæ; si autem Dei clementia Romam perveniret, a sancto Petro, cujus erat servus, misericordiam sanitatis imploraret. Quid ergo ? vicit humilitas in isto, amicitia in illo; prædatur amicos, diripit ab eis diligenter nummos, de quibus per viam relevet aporiatos. Ita viam ingreditur, et quod sanissimus quispiam vix valeret, infirmus aggreditur, laborat dolore plagarum , et nimietate infirmitatum. Semper solus rctrorsum equitabat, quia quæ levamen esse deljcret, etiam loquela sociorum sibi gravis erat, utpo:e qui, nisi Dei se clementia detineret, pene extra se aliquando fiebat. Cumque tamen obviaret pauperibus, virtute qua poterat, descendens de equo nummcs et seminuimmos clam claudebat in eorum manib;;s, et dulciter exosculans, quasi ad præsentem Deum [al., Dominum], ut veraciter erat, cum gemitibus et

D lacrymis clamans aiebat : Domine Deus, succurre

mihi in cunctis tuis imiserationibus. Et sie asceiiso equo stupefactus ibat, menteque, quæ sana tantum remanserat, semper hærens Deo. 8. Alpes conscendit. — Pervenitur ubi dicuntur Sancti Dionysii hospitia, adhuc celebrata ex me · mine ejus, ibique servitor, cui deputatum erat, respectis ut solcbat incisionibus : IIeu , domine, ait, res tua quotidie cedit in deterius. Non poteritis viam perficere; necesse est vos cum seniore nostro consilium habere. Deinde abbati suggessit. Al)bas tristis fratrem accersivit, ut ibi remaneat, aut electis quos malit hominibus redeat retro, omnino monet, precatur et consulit. lioc aulem dicetantum exteriorem videbat, celaverat enim sicut et reliquos rem suam abbatem suum, ea videlicet causa, ne impediret iter coeptum. Cujus monitioni humiliter obsistens omnimodis precibus : Nom, ait, domine, causa retrogradiendi, sed causa proficiscendi, si Deus et vos permiseritis, sum hoc iter aggressus. Veni jussioni vestræ obediendo, praeter eam etiam alia restat necessitas in supplendo. Quapropter precor in Dei amore vestram paternitatem, ne reditu eam imponatis mihi, cui contradicere non valeam, jussionem. Ad hæc videns abbas perseverantiam juvenis, annuit ejus voluntati et desiderio Donæ intentionis. Cum autem ad montem Jovis (Montjouae) pervenissent, ascendit montem non tantum Jovis sed etiam Bardonis, nec equo sed pede; nec animæ tantum causa, quantum flectendæ pietatis Dei in recuperanda salute. Tanta erat vis doloris, tantus amor adipiscendæ sanitalis, in cujus comparatione viluerant omnia quæ creaverat Conditor orbis. Ubi vero ascendit Gaudii montem, nudis pedibus et cuculato capite incedens, lacrymis et singultibus occulte pascebat dolorem. 9. Romam pervenit. — Pervenit Romam; cujus ardens desiderio, quot passibus tot angustiis quæsierat eam, quæritur hospitium, itur oratum. Quis posset referre quantas lacrymas ibi fudit ante Dominum suum? Non eget referre, si quis amorem et dolorem, desiderium et infirmitatem velit conferre. Manserunt ibi diebus octo, ubi juvenis satisfacere

Putavit lacrymis suis et voto; sed quomodo satisfa- C.

ceret, quamdiu eum tanta angustia premeret ? Weniebat quotidie ad ecclesiam, et quasi ore ad os deberet colloqui sancto Petro, lumbo tenus intrabat sanctuarii arcam (3), ubi pulsans fidei pietate, non solum affectu cordis, verum etiam motu corporis, patefactis memoriæ ostiolis, Deo et sancto Petro solis testibus, omnia illic lavit, rigavit lacrymis et fletibus; aliis dormientibus ipse vigilabat, et clam surgens, locatis (4) custodibus, Sanctum Petrum revisebat. Erat autem hæc summa petitionis suæ ut si non mereretur adipisci salutem, impedientibus peccatis suis, vel hanc sibi Petrus impetraret veniam apud clementiam summi Judicis, nec illam quæ adhuc erat scintillulam amitteret sanæ mentis. 0 altitudo divitiarum sapientiæ et scientiæ Dei ! quam inscrutabilia sunt judicia tua, Domine! Non vis dare Petro Romæ quod reservabas sancto Adalhardo Corbeiæ. 10. In Apuliæ itinere, a latronibus invaditur. Casinum invisit. — Expletis itaque octo diebus, gratia ecclesiasticæ utilitatis tendit abbas ulterius, sanctum Leonem papam, qui tunc erat versus montem Garganum, secutus. llluc etiam, licet deficiat corpus, juveni tamen amplior crescit animus se

(3) Per fenestram quæ ibi habebatur. V. S. Gregor.' Turon. lib. 1 De gloria mart., cap. 20.

(4) Id est pretio sibi conciliatis, nec est necessaria, uti censüit Papebrochius, hujus vocis mutatio

in deterius; unde si prius graves, postmodum sustinuit angustias graviores. Quia enim inter Romanos et Apuliones inhorruerat solito superius [Boll., asperius.] tempestas bellorum cum maximo periculo, equitantes quotidie exspectabant fortunæ eventum. Nec defuit fortunæ stropha; incidentes quippe in latrones omnia sua perdidere. Al)bas projectus de equo, r.usquam terrarum mon fuisse voluisset tunc libentius quam illo. Geraldus quoque, sicut semper solebat, retrorsum solus et pendulus equitabat, aurum etiam et argentum abbatis secum habebat; sed quid faceret? quomodo evaderet ? Invaditur, de equo projicitur, distrahitur, impellitur, spoliatur; et ad augmentum infirmitatis, etiam B graviter flagellatur. Sui quippe, ut melius quisque poterat, fugiebant; nihil putantes perdidisse ex eo quod adhuc vivebant. Recuperatis vero equis per quemdam militem, perveneruntad montem Casinum, ubi juvenis iterum pedes cum lacryumis requisivit Sanctum Benedictum, cumque ibi morarentur biduo, abbati ipsius loci infirmitatem suam intimavit ex consilio. Cui ille cuin lacrymis et suspiriis condolendo : Heu frater, ait, sub quanto laboras periculo! eamdem quam et tu paleris infirmitatem quidam ex fratribus nostris incurrit, quam 1anta afflictione et tanta passione miser sustinuit diutius, donee modo ad ultimum omnis sensus et omnis humana intentio sibi non sine maximo damno decurrit. Ad hæc ille stupefactus, a quo speravit discedere consultus, recessit desperatior factus. 11. Subit montem Garganum, fit sacerdos, Cor*eiam redit. — Pervenitur ad montem Garganum, ut devotius potuit, oravit Michaelem archangelum; stil'a guttantis aquæ multoties respersit caput suum. Sed quid plura ? Occulta sunt judicia Dei; non sanctus Michael in suo Gargano, non sanctus Benedicius in suo Casino, non sanctus Petrus in sua Roma, quod sanctus Adalardus promeruit de hac re in sua Corbeia. Invento itaque papa Leone, omnimodis satagebat, quatenus apud eum sarcinam peceatorum suorum posset exonerare; sed cum non esset accedendi locus, nec commorandi speciale tempus, coepit contristari et æstuare, si quo modo ad exitum rei posset pervenire. Interea videt quemdam pontificem, nomine Hubertum (5), cui omnem suam conscientiam patefecit, infirmitatem qua laborabat aperit, et quomodo relicta medicina, omnem spem suam commisisset, custodiæ spirituali. At ille temperans modum pœnitentiæ pro modo infirmitatis, laudat propositum juvenis, hortatur insistere cœptis, imperat ne amplius quid faciat sine licentia abbatis. Ita confecto negotio, utrisque a papa eiiam sacerdotibus effeclis, se cum abbate suo, reditur Corbeiam non sine magno vitæ suæ periculo. Jamque de cor

in lucratis. (5) sic Corb. Silv. 1 Robertum, alii Ubertum,

Menardus Gubertum, qucm Papebrochius suspicatur

fuisse archiepiscopum Sipontinuim. `

poris sanitate desperatus, a:iimæ quærebat salutem A eum assidue habebat et intentum, nulla existenle

attentius, eleemosynis instare, pauperibus deservire, ccclesiis inhærere, missas, quia noviter ordinatus fuerat, frequenter celebrare; quarum etiam eucharistiae dum astaret, ita præ angustia infirmitatis stupefactus reddebatur ut nisi Dei clementia, quem inter manus tenebat, teneretur [al., tueretur], totus extra se fieret. 12. Fit sacrista, ecclesiam exornat. — Taliter expleto anno postquam a Roma rediit, custos ecclesiae, qui tunc erat, humanis decessit; cui Geraldus in obedientia successit. Successit obedienter, licet ab ipsa impediretur infirmitate, non aliqua, utpole qui seipsum non habebat, illectus cupiditate, sed ut tali obedientia promereretur a Deo gratiam sali:tis recuperandæ. Nec deerat tantæ voluntatis occasio, obsistentibus temporibus priorum proposito. Templum quippe noviter fundatum ex tolo desertum erat (6), ovibus et porcis et pecoribus patebat, quasi platea aquis pluvialibus ita plenum erat ut anseres et anates natarent per illud, pro pavimento habens unius cubili sterquilinium, omnibus erat fastidio, omnes transeuntes movebant caput super eo. Iluic operi juvenis coepit instare, si quo modo divinum respectum ad suam miserationem posset inclinare; et licet impediretur penuria temporum, tamen sibi providente Deo, purgavit templum, composuit sedilibus, et ornavit desuper columnulis cujn basibus cinorum, purgavit cryptam et deambulatoria, aptavit in suis locis decenter altaria. Quid amplius moror? Monasterium quod jam diu ab omnibus dimissum erat, infra tempus sat modicum ita coaptavit, ut ad Deo serviendum videretur idoneum, et tantæ congregationi valde necessarium. Quadam vero die fratres, qui majoris in coenobio consilii erant, videntes monasterium, ut diximus, optime apparatum, abbatem adeunt, aul violendum quæ viderant adducunt; consilium tribuunt, ut corpora sanctorum qui in monasterio vetusto erant tollerentur, et in loco, quem Geraldus sat convenienter mundari fecerat, cum summa veneratione collocarentur. Consilium datum est et prol)atum, el quæcunque deerant ad hoc inquiruntur, et omnia, ut diximus, cum gaudio et episcoporum vicinorum confirmatione et populi firma attestatione adimplentur; sicque juvenis magis ac magis in opere suscepto desudans, omnibus necessariis ;adornavit, iilo subministrante, cujus hæc agebat desiderio et annote. 13. S. Adalhardi implorat opem. — Proficiebat quidem in voto, sed nullo adhuc infirmitatis levabatur remedio; non ideo tamen desistebat, et summae sacrarium pietatis pulsans, regno Dei vim faciebat. Opportunitas quoque ecclesiæ et orationum præsto

(6) Ecclesia Corbeiæ principalis igne s ncccnsa fuerat iempore Richardi abbatis, ut ipse Ger.i;us narrat lib. 1 Mirac. S. Adalhardi suprà iaudato in notis ad Irum. 5.

(7) Id est post completorium, nisi fallor. Alterius

mensura veniarum, in tantum ut digitalibus juncturis nodi insurgerent, et petra durius callum. Quæ enim esset mensura ad Deum clamandi, cujus [ed., cui] nulla erat infirmandi ? Videns denique preces suas nihil adhuc proficere, et omnes labores suos, quantum ad hominem, incassum ire, divina animatus inspiratione, saiictum Adalhardum præter omnes et super omnes omnimoda aggreditur petitione; cujus assistens altari, usque ad desperatio. nem jam confusus, miserabili compunctionis humilitate in omnes preces redditur diffusus. Werum illo desuper niserante qui appropinquat contiibulatis corde, pervenit ad hoc, quod si prius fecisset, Dei clemeniia jam liberatus fuisset. Sancto enim B Adalhardo vovet laudabile vo;um, se scilicet pro posse semper et ubique magnificare nomen ejus gloriosum, si sibi impenderet diguationis suæ auxilium ; quo se ubi voto ligavit, paulisper solutionem infirmitatis sentire cœpit. Sicque divina clementia ad petitionem quotidie magis ac magis animatus, aliquando post completam (7) coram aluari se efTundens in omnium orationum effectus, usque ad singulius verba interrumpentes, pene liquescebat in currentes laerymarum fluctus; tandem laxata vox invenit iter, gemitusque soluti in hæc verba prorumpunt : Sancte Adalharde, Christi amice, suscipe me iiuiserum ante omnes et post omnes confugientem ad te. 14. Qui eum sanat. Ejus laudes Geraldus celebrat. - Ubi ergo satis est visus sibi idoneum instruxisse sanctum Adalhardum apud judicem Christum, surrexit, faciem tersit, el gemebundus rediit ad lectum suum; cumque ibi sederet, adhuc singultiensetamens, ex parte altaris specie fulgurea advolavit spendoris globus, qui reverberatis ejus oculis, illustravit totum corpus ejus. At ille stupefactus hæsit, cum subiuo ruptis infirmitatum nodis, inter cutem, et quasi quibusdam chordulis, caput ipsum ingens crepuit; et non ferens dolorem : Sancte Adalharde, snccurre, miserabili voce clamavit; moxque sub silentio se repressit, quia cum ipso dolore virtutem in se factam sensit. Sicque $ileratus ab ipsa infirmitate, cujus liberationis desiderio tanlo erat fatigatns tempore, laudavit liberatorem libera voce; nec defuit voto, quod paulo ante voverat sancto ; ubicunque enim potuit, gloriam ejus exaltavit, exaltando etiam taliter magnificavit. Witam ipsius apostrophis elegiacis et superfluitate sui offendentem animos legentium, exstirpari fecit ex ipsis sentibus superfluitatum, et plane reductam ad florem historiæ mystice hexametro decoravit (8). Festivitatis ipsius parum quid fiebat memoriæ, sed compositis antiphonis et responsoriis, alta et digna fecit venerari celebritate,

tamen Vitæ auctor, qui nullam S. Adalhardi mentio. nem facit, id j>osi celebratam a Geraldo missam contigisse scribit. (8) Vitam S. Adalhardi primo scripsit S. Paschasius-RadJ)ertus abbas Corbeiæ celebris, quam sicut

« VorigeDoorgaan »