Pagina-afbeeldingen
PDF
ePub

DE NATURA ET AUCTORITATE CERTITUDINIS

MORALIS.

S. Hilarius 1. 9 de Trinitate : « Proprium Deo

heneficentiâ præstantius. Neque non possunt quid aliud est, quàm cognitio futurorum?,

significare. Est igitur divinatio. » S. Augustinus I. de Divinatione dæmonum c. 5 : « Quæ cùm ita sint, sciendum est, quoniam de divinatione dæmonum quæstio est, eos ea plerumque prænuntiare, quæ ipsi facturi sunt.

Observatio. Accipiunt enim sæpè potestatem , et morbos immiltere, el ipsum aerem vitiando morbidum reddere..... Aliquando autem non quæ ipsi faciunt, sed quæ naturalibus sgnis futura

Occasio sæpiùs extitit, existetque in boc prænoscunt, quæ signa in hominum sensus

opere disserendi de fidei humanæ et traditiovenire non possunt , ante prædicunt..... Ali

nis auctoritate, in quâ ponitur omnis factoquando et hominum dispositiones non solùm

rum certitudo : adeòque de eå fusam instituere voce prolatas, sed etiam cogitatione conce

disputationem planè supervacaneum est : hic ptas , cùm signa quædam ex animo exprimum

igitur paucis observationibus generalia in hảe tur in corpore, perdiscunt , atque hinc etiam

materia principia brevissimè complectemur. multa futura prænuntiant... In cæteris autem

1. «Res æqualiter veræ, et certæ respectu prædictionibus suis dæmones plerumque, et falluntur, et fallunt. Falluntur quidem , quia

nostri, esse possunt, quæ non habent ejusdem cùm suas dispositiones prænuntiant, et impro

generis evidentiam. » Exempli gratiâ, regnåsse

in Galliâ Henricum IV, æquè verum est, et visò desuper aliquid jubetur quod corum consilia cuncta perlurbet... Fallunt autem etiam

certum respcctu nostri, ac verum et certum studio fallendi , et invidâ voluntate, quâ homi

est, solem hesterno die cursum consuetum ab

oriente in occidentem confecisse ; aut tres num errore lætantur. Sed ne apud cultores suos pondus auctoritatis amittant, id agunt ut

angulos in triangulo esse æquales duobus reinterpretibus suis, signorumque suorum con

ctis : quamvis prioris propositionis certitudo jectoribus culpa tribuatur, quando decepti

posita sit in testimonio hominum ; secundæ, fucrint, vel mentiti., Universi etiam Patres

in testimonio sensuum externorum ; tertiæ, negant dæmonem secretarum cogitationum ,

in testimonio sensús interioris. quarum nullum proditum est signum exteriùs,

Sunt hæ tres propositiones æqualiter veræ, habere notitiam, atque Christi Domini divini

quia veritas non recipit majus et minus. Sunt lalem ex eo colligunt , quòd ipsi paterent

etiam æqualiter certæ certitudine, ut dicitur, mentium interiores recessus. Jam verò sine subjecti; quia homines sani æqualiter illis adhåc scientiâ, nulla est prævisio futurorum

hærent sine ullâ crrandi forinidine. Sunt deetiam proximorum, que ex hominum pendent nique æqualiter certæ certitudine molivi , quia voluntatibus.

earum certitudo in idem principium resolvitur, 3° Neque vates ipsi paganorum, augures,

nempe in divinam veracitatem... Elenim ceraruspices , astrologi , aliunde quàm à Deo ipso titudinis metaphysicæ immediatum principium futurorum cognitionem ad se pervenire gloria est clara perceplio convenientize vel disconbantur. Omnis enim divinationis auctoritas in venientiæ inter duas ideas per sensum intehoc ratiocinio fundabatur : « Si sunt dii, neque riorem : et hujus sensus interioris auctoritas ante declarant homini qux futura sunt, aut oritur ex eo, quòd præceptor nobis datus sit non diligunt homines; aut quid eventurum à naturâ, seu potiùs à Deo auctore naluræ, à sit ignorant ; aut existimant nihil interesse cujus judicio ad aliud tribunal provocare non hominum scire quid futurum sit; aut non cen possumus; à quo naturaliter inclinamur ad sent esse suæ majestatis præsignificare homi

assentiendum ; adeòque si nos falleret, falleret nibus , quæ sunt futura ; aut ea nequidem dii

natura, falleret Deus naturæ institutor ; error signisicarc possunt. At neque, non diligunt

esset perpetuus et invincibilis... Certitudinis nos : sunt enim benefici, generique hominum

physicæ principium est clara , et uniformis amici. Neque ignorant ea , quæ ab ipsis con

perceptio rerum sensibilium per sensus extersliluta el designata sunt. Neque nostrâ nihi!

nos : et horum sensuum auctoritas in eo sita interest scire ea quæ eventura sunt : erimus

est, quòd sicut sensus interior dalus est ad enim cautiores , si sciemus. Neque hoc alic

dignoscendas affectiones animi et abstractas B! ducunt à majestate suả : nihil est enim

vcritales, ita sensus externi dati sunt ab anclore naturæ tanquàm rerum sensibilium

Cunti : hi quoque naturaliter extorquent om · Harum ergo veritatum et aliarum similium nium assensum ; si fallerent, falleret Deus ; summa certitudo est. Ejusdem generis certituerror esset perpetuus et ineluctabilis... Cerui. do nascilur ex uniformi depositione plurium ludinis moralis principium est clara perce hominum de facto publico et sensibili ; ubi sunt prio facti alicujus per attestationem hominum illi homines studiis divisi : atque in illo casu circa eamdem rem consentientium, cujus al nulla est necessitas inquirendi in testium botestationis nulla alia causa esse potest, nisi nam fidem, quia stalim intelligitur homines facti realitas vel communis delusio : et hujus studiis, commodis et propensionibus divisos in attestationis auctoritas summa est, quia homi fraudem consentire non velle. Certum quoque num consentientium fides solum medium est moraliter censeri debet factum aliquod, quod datum ab auctore paturæ ad res absentes vel testantur plures viri probi, si eorum sie nota præteritas cognoscendas : hæc fides impetrat sit probitas , ut uniuscujusque testimonium naturaliter assensum; ac si fallerel uniforme rem valdè probabilein redderet , quia nulla hominum testimonium, f'alleret Deus, et error polest esse suspicio eos consentire voluisse ad in saclis (atque in his vertitur vila honiinum) fraudem hominibus sine causå imponendam. esset perpetuus et ineluctabilis. Verum quidem Probilas autem cognoscitur ex infinitis indiciis. est, quòd veritates abstractæ et metaphysicæ llem certum erit moraliter factum, quod leversentur circa objecta necessaria et immuta stabuntur plures homines, quorum dubia est bilia ; veritates autem physicæ et morales , probitas, vel etiam nola improbilas, si factum circa objecta contingentia : at hæc diversitas habeat multa adjuncta ; et seorsim interrogati objectorum nullo modo afficit certiludinem, convenientia omnes lestentur ; et aliunde ut dicitur motivi : quia hæc in omni veritale, certum sit eos convenire inter se de responquocumque donetur nomine, posila est in ne. sionibus non potuisse ; atque etiamsi inter se cessitale hypotheticâ et consequente , hoc est convenire potuerint, eorum fraudem, si quả in necessarià connexione inter perceptionem uti velint, facilè plerumque deteget solers inclaram, seu per sensum intimum, seu per terrogator, si de levibus circumstantiis intersensus externos, seu per testimonium homi rogaverit , et testes eorumdem omnium se num, et veritatem rerum metaphysicarum, memores aul oblitos esse profiteantur. Hæc physicarum et moralium. Ideò etiam omnis certitudo lanla est, ut in judiciis, apud omnes certitudo dici potest metaphysica.

gentes, duorum hominum convenientibus lesII. « Ided certitudo summa in unåquảque re limoniis gravissimæ causæ determinentur. Et existit ubi motiva, quibus inducimur ad assen rectè quidem, quia hæc omnia convenientia. liendum, vel supponunt rei veritatem, vel de lestimonia et responsiones considerari debent, lusionem in auctorem naturæ refundendam. ut totidem effectus, quorum aliqua causa assi– Exempli gratiâ : si tres anguli in triangalo gnari debet, quæ sæpissimè nulla alia esse ponon essent æquales duobus rectis, existeret in test, nisi facti veritas. animo sensus interior falsus, à Deo insitus. Si III. « Non est necesse ad impetrandum assol cursum suum hesterno die non confecerit, sensum, ut motiva credendi habeant hanc fuerunt homines ab auctore naturæ delusi. Si summam evidentiam : securitas existit, ubi adnulla sit urbs Roma, si consensionem genera sunt omnes rationes credendi, quæ in simililem non peperit urbis existentia, exstitit com causâ adesse solent; ct quæ solæ adessent, si. munis deceptio, à bis mille quingentis annis ; rcs credenda exstitisset , vel etiam ubi ratiocujus nulla alia causa esse potest præler uni nes multæ ad assentiendum inclinant, nulversalem causam : quae enim alia fingi potest? læ animum in contrariam partem trahunt. »

PRO OE MIU M.

Awlequàm hanc adversùs deistas disputaLionem aperiamus, visum est à re nostrâ non alienum brevem totius ceconomiæ divină de

scriptionem et successivam illius diversis lemporibus hominibus factam à Deo dispensationem præ oculis ponere: tum quia solent ad-.

versarii magnis clamoribus esllagilare, u' ante veneno lethifero tacla caro confestim exarsit , quàm ad rationes nostras expendendas voce motuque agilata perturbalo similes in animo mus eos, non dedignemur rem in controversia perturbationes excitavit : obnubilata mentis positam exponere: quasi verò talis esset divina acies ccepit hebescere ; corporis molus jam æconomia , cujus cælestem originem prædica pulsabant lemerè animum, nec expectabant mus, quæ apertam lucem ferre non posset , rationis imperium ; solioque ferè deturbavit manifestasque baberet nolas falsitatis ; lum ducem illam vitæ et reginam appetitûs vis iinetiam quia nihil ad doctrinam ulilius dari à moderata. Amisit etiam homo cum originali me posse putavi brevi illå scicntiæ christianæ justitiâ el naturæ suæ optimo slatu corporis complexione, ex quà totius providentiæ Dei

augustam speciem el dignitatem, nec illius aut supernaturalis ratio possit intelligi.

sormam ampliùs animantes tremebant aut voPræterea arripiemus opportunitatem eas cem agnoscebant. Exclusus tandem paradiso , ponderandi impiorum hominum rationes , quas hortisque illis divinâ manu consilis , in terelsi vendant ut invicta argumenta , quibus sa ram incultam ejectus est ad labores et ærumpiens avocari debeat eliam ab examine nostra

nas eas quas experimur, quas tamen hominis rum rationum, vix tamen præsumptiones nun malitia graviores fecit, quàm natura. cupari possunt; quæque cùm totam divinæ Homini lapso et divinæ facto obnoxio iraæconomiæ formam impugnent, idcircò ad nul. cundiæ nullus erat pænitentiæ locus, nec læsse lam operis partem commodè revocari potue potuit Dei majestati satisfacere, nec ullâ potuit runt.

industriâ pristinam recuperare felicitatem; pro1. Religionis revelatæ summa.

scriplus à lleo filiosquegeneransærumnis el mi

seriis iisdem obnoxios , palerni reos criminis , Post perfectam lotius mundi fabricam, ho damnationis et maledictionis ejus hæredes ; sicminem formavit Deus, iisque cumulavit inge que res humanæ in pejus semper ruissent, ac nii ct corporis dotibus, ut procreatorcm suum animæ immortales solutæ corporibus in æterná in orbe corporeo exprimerel, el ejus quasi vica morle cum dæmonibus permansissent. llæc in rius esset. Animus rerum cognitione et scien ordine à Deo primùm constituto erant delicii liâ amplissima instructus, uullis commovebatur proto-parentis nostri stipendia, generisque perturbatis motibus, nec appetitus aut præcur Deo invisi naturalis conditio. In hâc lucluosa rebat temerè rationein aut ignavè sequcbatur : sorte constitutum humanum genus divinam habuit homo vilæ arborem , immortalitatis denuò expertum est, quam non merueral, bealimentum ; nec experturus erat , quamdiù in nevolentiam. Non est passus Deus interire nocens et reclus permansisset, vel dolores, hominem , sed stupendo charitatis mysterio, vel interitum : divinam in eo venerabantur in quo verè justitia et pax osculatæ sunt, nihilbestiæ omnes imaginem, fundebatque tellus que derogatum est divinæ majestatiet sanctitati, facilem jucundumque victum. Habuit quoque consuluit ejus, posterorumque saluti. Homo in vitæ interioris et spiritualis principium super gratiam recipitur, capitis sententia in exilii penaturale, gratiam sanctificantem el inhabi nam mulatur propler merita futuri liberatoris ex lanlem in se spiritum Dei. In tam felici statu semine mulieris oriundi : hujus semivis heneconstituti humani generis auctores, ad proba dicti mediatione novum sancitur pactum, verè Lionem obedientiæ et virtutis facillima jussi pietatis magnum sacramentum, cujus hæc fuêre exequi mandata , eaque salutaria , videlicet fundamenta , hæ conditiones, quibus parendo perfectionis et felicitatis incre Unigenitus filius Dei, factus propensissimå in menta mereri, et ad slabilem pervenire perfe nos suâ et patris voluntale hominum patronus; ctionis et felicitatis supernaturalis conditionem tolam gentem humanam sibi cognatione conpotuissent , haud tamen obtemperarunt , sed jungere, assumptâ nostra ex virgine natura , oblili divinorum munerum et beneficiorum , decrevit, et carne indutus eam offerre Deo maligni spiritus consiliis , quem species tege plenissimam satisfactionem, quam reddere ipsi bat serpentis, divina ausi sunt monita minas homo naturâ filius ir et debitor non poluit. que contemnere. Carpsêre lethalis arboris Ita factus propitiatio pro delictis totius mundi mala, quibus illos interdixerat optimus parens, delevit chirographum, quod erat contrarium et quorum mortiferum virus docuerat. Quo nobis, expoliavit principatus el potestates, atpiam perfecta felicitas et iniquitas in constitutio que ab æternâ morte humanum genus liberane entis sanctissimi nequeunt consociari , quasi vit : quoniam quidem per hominem mors, el per

hominem resurrectio mortuorum ; et sicul in Adam immaculati cruento sacrificio aliquando sore omnes moriuntur, ila et in Christo onines vivifi. liberandos. llis duobus, fide redemptoris el cabuntur. Håc ratione empto huinano genere,

sacrificiis fidem exprimentibus , continebatur non corruptibilibus auro el argento, sed pretioso oninis primorum hominum legi naturali susanguine suo, imperium in homines oblinuit à peraddita religio, et ex his fontibus , sed varia Deo Patre, qui propter passionem mortis exalta ratione corruptis, fluxere vetustissimæ gentivit illum et donavit illi nomen , quod est super

lium religiones (1). omne nomen , omnemque dedit potestatem. Hoc Beati et felices homines, si tantæ benigninomine novi fæderis ab initio mundi auctor et Latis memores retulissent gratiam, divinisque mediator fuit, quod foedus gratiæ optime dici benè usi auxiliis fuissent ! Sed citò omnis caro tur quod Deum obstrinxisse erga homines intel corrupit viam suam, eòque provecta est homiligilor ct homines erga Deum. Pactus est pro ho num impietas, ut generali diluvio ulcisci eam minibus apud Patrem, ut eis ea imperiirelur gra divina justitia decreverit. liæ auxilia, quibus dignè ei servire elila placere A communi generis humani naufragio erepossenl; atque in filios adoptionis et cohæredes plum Noe cum suå familia , benignissimè suis regni eos assumeret, qui lide ac charitate illi con promissis Deus consolatus est, eique et filiis jungerentur : cùmque jam homines majoribus legis naturalis præcepta positive suâ voce traobnoxii tentationibus ingentes difficultates in didit , et auctoritate sancivil, quorum præceexercitatione virtutum experiantur, primava plorum memoria semper apud Hebræos suit. legis , juxla quam peccalum erat humanis vi. Cepit denuò homines oblivio lum divinorum ribus irreparabile et ejus stipendium mors, judiciorum, tum præceptorum : passim erat rigorem temperavit ; et pro nobis etiam pecca spatio quadringentorum annorum memoria toribus ea stipulatus est gratiæ dona , quibus ferè deleta ; Deum non mente, sed oculis quæpænitere, Deoque conjuncti Christo satisfa rere homines cæpère, solem et stellas colere cere possemus. Denique in bonorum operum alii, demortuos alii parentes et reges adorare, mercedem maxima præmia obtinuit. Ex altera alii muta et frigida simulacra venerari. parle quoniam mediator Dei est apud homines, Evanescenti jam veræ religioni rursùm sucPatrisque sui dignitati debet consulere , lege currit Dei benignitas, decernitque unam à naevangelicâ hominibus strictissimè injungit tionibus cæteris gentem segregare, cujus ipse unius veri Dei cullum, religionis naturalis esset quasi gentilitius et tutelaris Deus, quamstrictissimam observantiam, et, ut fide ipsi ad que singulari carå legeret, augeret, instituebæreant, ipsiusque freti meritis Deum audeant rel. In hanc adoptionis gratiam assumpsit interpellare, variasque insuper addidit condi Abraham, dum diis serviret alienis, jussumque liones temporum circumstantiis convenientes. è familià suå et lerrå egredi, ita tuitus est , ut En brevis et imperfecta divinæ æconomia inter extraneos et invidos opibus, gloriâ et descriptio, quam nequaquàm habemus tolam auctoritate valuerit. Pactum cum eo inivit, cogitatione comprehensam : illius jam succes quod solemni ritu et jurejurando sanctum sivæ dispensationis historiam instituamus.

voluit, quod his verbis in Religionis annalibus

describitur Gen. cap. 17 : 1 Postquàm nonaII. Religionis revelatæ successiva evolutio.

• ginta et novem

esse cæperat Primis nostris parentibus, statim post esper < (Abraham), apparuit ei Dominus, dixitque ad lam tristem illam ex inobedientiâ calamitatem, i eum : Ego Dominus omnipotens; ambula benignissima sua in eos, eorumque genus coram me, et esto perseclus; ponamque fæomne, consilia Deus patefecit : venturum ali 1 dus meum inter me el le, et multiplicabo le quando liberatorem monuit ex semine mulie ( vehementer nimis... erisque paler multarum ris, qui serpentis antiqui caput contereret, gentium... faciamque crescere te vehemenveniam peccatis hominum mereretur, et coba 1 tissimè, et ponam te in gentibus, regesquc redes regni sui eos efficeret, qui lide ipsi con ( ex te egredientur, et statuam pactum meum juncti pié et rectè viverent; pollicitusque est o inter me et le, et inter semen luum post le propter hujus seminis benedicti merila se hu « in generationibus suis foedere sempiterno, mano generi non defulurum. Vique hujus ( ut sim Deus tuus et seminis lui post le ; liberaloris memoria diutiùs vigeret, mactatio daboque tibi et semini tuo terram peregrinibus bestiarum coli voluit, quibus clare (1) De religione primitiva, vid. ad calcem significabatur homines morti destinalos, agn: hujus voluminis, $ 5.

annorum

o nalionis tuæ, omnem terram Chanaan, in Cùm statim post Jacobi mortem gens electa • possessionem æternam, eroque Deus eorum.) divinis auspiciis multùm crescere deberet , nec Dixitque iterùm ad Abraham : « Et tu custo bine constitutione aliquâ civili populus ille « dies pactum meum quod observabitis inter

posset contineri, sapientissimo consilio Jaco« me el vos, et semen tuum post te. Circum bum cum familiâ suâ in magnum regnum transe i cide:ur ex vobis omne masculinum, et cir tulit Deus, ubi augeri per ducenta circiter ( cumcidetis carnem præputii vestri, ut sit in annos sine invidiâ proximarum gentium potuit, « signum fæderis inter me et vos. Infans ocio et sine civili constitutione propria consistere. o dierum circumcidetur in vobis, omne mas Ne tamen gens Abrahamitica Ægyptiorum usi1 culinum in generationibus vestris, tam ver bus et institutis se accommodaret, neve anil

naculus quàm emptitius circumcidetur, et terel memoriam divinorum promissorum, illa

quicumque non fuerit de stirpe vestrå : erit filiis suis diligenter exposuit Patriarcha Jacob i que pactum meum in carne vestrâ in fædus morti proximus et oratione rhythmica suæ fa1 æternum. Masculus-cujus præputii caro cir miliæ ventura fata cecinit : neque solùm suam 1 cumcisa non fuerit , delebitur anima illa de stirpem fore aliquando ingentem populum ada populo suo, quia pactum meum irritum fe monuit filios , sed certiores eos fecit, non aucit. , Iterùm propter fidem et obedientiam

( ham: In semine tuo benedicentur omnes familie Abrahæ eadem pollicitus est Deus cum jura

i lerræ. Vobis primùm Deus suscitans Filium mento his verbis c. 22, v. 16 : « Per memet I suum, misit eum benedicentem vobis , ut ipsum juravi, dicit Dominus, quia fecisti hanc ( convertat se unusquisque à nequitia suâ. ,

S. autem Paulus in Ep. ad Galatas c. 3, v. 16, i rem, et non pepercisti filio tuo unigenito

scripsit : « Abrahæ dictæ sunt promissiones et propter me, benedicam tibi et multiplicabo ( sernini ejus; non dicit : Et seminibus, quasi I semen luum sicut stellas coeli et velut arenam i in multis, sed quasi in uno : et semini tuo, quæ est in littore maris ; possidebit semen

i qui est Christus. , Deinde pergit Apostolus

his verbis : Hoc autem dico testamentum 1 luum portas inimicorum suorùm, et bene ( confirmatum à Deo : quæ post quadringentos 1 dicentur in semine tuo omnes gentes terrä.)

i et triginta annos facia est lex non irritum Paclum hoc confirmatum fuit Isaac et Jacob,

« facit ad evacuandam promissionem. Nam si

« ex lege hæreditas, jam non ex promissione : neque Deus omnipotens dedignatus est appel « Abrahæ autem per repromissionem donavit lari Deus Abraham, Deus Isaac et Deus Jacob. Du ~ Deus. Quid igitur lex ? propter transgressio

i nes posita est, donec veniret semen,

cui plex igitur fuit hujus pacti pars: alia temporalis

I promiserat, ordinata per angelos in manu pertinebat ad progeniem carnalem et terram

i mediatoris.... Lex ergo adversùs promissa Chanaan; alia spiritualis spectabat semen bene « Dei? absit... priùs aulem quàm veniret sides diclum et universam gentem humanam (1).

e sub lege custodiebamur conclusi in eam fi

i dem, quæ revelanda erat. , Idem Apostolus (1) Has varias factas Patriarchis promissio ad Gal. c. 4, v. 22, habet: « Scriptum est enim, nes intelligunt quamplures recentiores Judæi ,

i quoniam Abraham duos filios habuit, unum el cum bis quidam judaizantes Christiani , de i de ancillà et unum de liberå. Sed qui de multiplicatione solùmmodò sobolis et de pros , ancillà secundùm carnem natus est , qui auperitate gentis Israeliticæ temporali; quæ i tem de liberâ per repromissionem : quæ sunt ianta promittitur futura, ut reliquæ gentes ( per allegoriam dicia. Hæc enim sunt duo sibi mutuò benedicant, sumptâ ab Israelitis si · Testamenta : unum quidem in monte Sinå in militudine et quasi per proverbium dicant : o servitutem generans, quæ est Agar ..... nos « Dcus vestram gentem multiplicet, ut semen « autem, fratres, sccundùm Isaac promissionis Abrahæ, Isaaci et Jacobi multiplicavit ; vel be filii sumus. Sed quomodò tunc is, qui secunnedicant sibi ipsis dicentes : Benedicat nobis i dùm carnem natus fuerat , persequebatur Deus, sicut benedixit Abrahæ. » Hanc exposi , eum, qui secundùm spiritum : ita et nunc. ) tionem avidè amplectuntur omnes nostræ Re Ex quibus locis ac multis aliis, quæ afferre ligionis adversarii. Alii Judæi etiam hæc intel liceret, manifestum est Apostolum, in promisligunt de felicitate temporali afferendâ omni sionibus factis Abrahamo, Isaaco et Jacobo bus populis per Messiam regem suum, qui duplicem partem distinxisse : unam minùs omnes gentes suo imperio subjecturus est. principalem, quæ pertinebat ad progeniem

At omnes ferè interpretes christiani con carnalem, ad possessionem terræ Chanaan et cordes sunt in exponendis prædictis locis de prosperitatem judaicæ gentis temporalem; quæ promissà spirituali benedictione in omnesgentes habuit complementum per pactum initum in diffundenda per Messiam, seu Christum, ex monte Sina per mediatorem Moysem, et Dei semine Patriarcharum oriundum; atque in hâc supernaturalem in gentem judaicam usque ad suâ interpretatione habent auctores SS. Pelrum Christum providentiam; aliam spiritualem, speet Paulum. Prior elenim Act. 3, v. 25, hæc clantem ad semen benedictum et universam verba fecit ad populum judaicum : « Vos estis gentem humanam, quæ in eo benedicenda i lilii Prophetarum et testamenti , quod dispo. prædicitur : hæc completionem habuit in Chrio suit Deus ad patres nostros, dicens ad Abra sto Domino, quod his rationibus conficitur.

« VorigeDoorgaan »