Pagina-afbeeldingen
PDF
ePub

hoc vinculum esse causam præcipuam, propter

listæ tantùm, nescio utrùm ignorantiæ dicam, quam ratio naturalis in externum cultum nos an pervicaciæ habent, ut Abellum, Enoccum, sert, id adeò est falsum, quàm quod falsissi Noemum, Lolum, Abrahamum , Melchisede mum. Ac proinde falsum ctiam est, si unus chum, Jobum, quòd ante legem scriptam vixehomo in terris esset, fore ut nullus cullus illi rint, non alio fuisse lumine, quàm rationis esset cxercendus. Non exercetur quidem cul ductos, ac proinde non habuissc ullum Relitus quoad Deum, quasi verò ille bujusmodi gionis systema , nisi naturale, opinentur. At cullu indigcat, aut ab eo aliquod percipiat illi ipsi libri, ubi historiam laudesque eorum emolumentum, sed quoad nos, ut affectus heroum (quos prædecessores suos appellare animi cum corpore conjuncti pios fovcamus audent) hi legunt, eos etiam docent, nonnisi proliteamurque, nos Deo supremo domino sub fide illos Deo gratos fuisse, genusque hoc vitæ jeclos esse. Quæ causæ etiam in homine illo,

naluræ puræ, gentisque justæ præsidio uno reliqui solus in terris degeret, locum haberent (1). gionis pulidum esse commenlum. Non sola ergo

Quamvis autem has generales notiones ratio ratio, sed revclatio etiam externum cultum docognoscere per se potest , et in se, ut ita di

cuit mortales primos, quo Deus coli volebal. cam, hos igniculos primos, qui ad exteriorem El sanè in gentium divisione, populis ex illå cullum eam impellunt, inveniat, tamen quibus electå gente, penès quam traditio et revelatio in angustiis, quibus in lenebris luctaretur permanserunt, separatis, quid unquàm de cultu homo, ut invenirel cultum hunc consiilueret exteriori factum est ? Pro libidinc cujuscumque? Quam relationem quosdam actus molus que exercitus avaritiæ, politicaque inserviit, que inter, Deumque oculis corporeis non ob ut sacrilega evaserit superstitio quà et recla jectum, infinitumque reperiret? Nostrarum lædebatur ratio, Deusque alliciebatur injuria. facultatum ille dominus cst ,ila. At quo argu Illud , in cujus honorem exerceri debebat, mento induceret animum ad credendum, quas cratque divinitas sola, immulatum fuit, et in dam ex iis igne consumere, aul gladio eas ma ejus locum vilissima quæque crcata fuerunt clare, gratum illi sulurum ? et oleo saxum substituta, temerati fuêre ritus, qui argumenta persusum, aut igne combussum thymiama illi pii integrique animi esse debebant, obscenique honori esse? Num carnem taurorum manducabo crudelesque fuerunt illi susfecti. Arcana eo(inquit Deus ipse) aut sanguinem hircorum bi rum mysteriorum infandas velabant turpitudibam? Unà ergo cum mundo sacrificiorum usus nes , cæremoniarum studium in quibusdam inveleravit; at si à remolo rationis fonte pole perridiculis observationibus versabatur, pietarant scaturire (vid. D. Thom. 2-2, quæst. 85, lis amor etiam humano cruore aras perfur:debal. art, 1), motum tamen habebant, impulsumque Jam in hâc tantâque distorlarum opinionum à revelatione illius, qui volebat, ut homines varietate, quænam doctissimorum sapientissiiis victimis et oblationibus non tam honorem morumque virorum tùm Lalii, lùm Græciæ illi impertirentur, quàm fidem, et spem conci scntentia fuit! debere unumquemque, quod perent victimæ perfectissimæ, quæ una vi suå et supradiximus, religionem patriam sequi. polerat debebatque Allissimo esse grata , et Ila Socrales , qui morti proximus jussit, Æscusui oblatione obsequium illo dignum ei præ lapio gallum gallinaceum immolari; ita CiceSlare. Ex hoc igitur revelationis vel proximæ, ro, qui suit ex collegio augurum, et adeo stuvel ab homine primo per traditionem profici duit, scripsitque tam multa de iis ridiculis scentis fonte originem procul dubio patriar ritibus; ita docuit Plato, ita Epictetus, ita charum sacrificia habuerunt suam , quæ pri vulgò alii , ut facilè ex antiquitatis monumenmis mundi seculis Deo grata fuerunt. Natura tis intelligi potest. Jam quæ håc magis perver

sa ralio ? Quis dubitare polest, omnes eoruni (1) « Exercentur etiam ab hominibus quæ

riluum pravitatem non cognovisse ? Tamen dain sensibilia opera, non quibus Deum exci·lent, sed quibus se ipsos provocent in di

neque ab iis abstinere sunt ausi, nec in eorum i vina... et Deus affectum mentis , et etiam locum alios substituere puriores sciverunt.

volum corporis non propter se acceptat, Naturalistas nostrorum temporum, qui re1 sed propter nos facimus, ut per hæc sensibilia opera intentio nostra dirigatur in

velatione non indigentes lumina purissima do« Deum, et affectio accendatur : simul etiam clissimæ mentis suæ sequuntur, nunc audia* per hoc Deum profilemur animæ et corporis mus. Auctor libri de Moribus, qui dici polest o auctorem, cui et spiritualia , et corporalia i obsequia exbibcmus. , S. Thomas 3 cont.

eorum casuisla , falelur « rationis lumina nihil Gent. cap. i 19.

certi detinitique suggerere de modo cultimi

i exlernum Deo exbibendi; » fatetur lamen , in quxstione, hoc est, non esse religionem ro i neccsse esse externum cultum Deo præ velalam ; si enim hæc esset, non solùnı sa1 slare (1),, at inquit, inihil hoc probare, pienti cultus ille externus, qui convenire cum i utrùm hic, an. ille cultus sit præslandus. religione naturali non polest, esset deserendus, Ergo, inquio, an opus erit, ut Deus ipse cul sed ille etiam, qui errore alicui revelato dog. tum ejusmodi necessarium prescribat, definiat mati contrario fulciretur. Jam scriptor noster, que ? Nihil verò minùs, ille respondet, quan qui testatur in Admonitione (1) suo operi prædoquidem Deo fortassė (2) non minùs arridet lixå, se velle, ut liber suus legalur à Mahumei diversitas cultuum, qui sibi exhibentur in dano juxta, alque à Christiuno, et se scribere , « diversis religionibus, quàm ille, quo in ronja ut doceat quatuor lerrarum plagas, non poterat i nå Ecclesià quidam regulares viri mediâ non complecti exceptione sua etiam religionem ( nocle matutinas horas recitant, aliique manè, revelatam creditam in quatuor terrarum plai aliique canunt, alii legunt. Ex quo præcla gis, notamque iis pro quibus scribebat, et à ro principio hic præstans magister morum quibus se legi cupiebat; at si id innuebat, jam colligit supradielum præceptum, debere pru victus erat, corruebatque per se thesis. 2o Vedentem quemque suæ patriæ cullum sequi : rùm id prætermittamus. Si libido nobis est « Debet sibi quisque (sunt ejus verba) hanc cognoscendi, quàm præclaras, quàm rectas re« legem praescribere, ne illum unquàm violet ligionis naturalis notiones habeat, et quàm fe( nec illum perturbando nec abjurando (3). 1 liciter iis ducibus internoscat, qui exterior At ille parumper respondeat : Polesine Deus cultus sit recipiendus, aut qui rejiciendus; loequè respicere varias, contrarias falsasque cum legamus integrum : Quod pertinet ad sententias, hoc est, varium internum cultum , i exteriorem cultum , in quo nalus altusque qui in diversis religionibus sibi habetur ? Opi prudens est, si potest cum religione naturali nor, nisi à Deo sapientiam , sanctitatem, pro i convenire , debet sibi hanc legem præscrividentiam et justitiam aufert, et non concipit < bere, ne illum nunquàm violet, nec illum Deum omninò bardum, eum non posse erro perturbando, nec abjurando. » Rinc è vestirem hunc effutire. Pergamus porrò. Cultus gio velut per consecutionem inquit (2): « Ignosexterior nihil aliud est nisi publica professio I co Torcæ, si est Mahumedanus, at non ignossignificatioque interioris et à diversis animi in i co Christiano, si Turca fiat ; furor est, et Deum sensibus originem suam trahit, hoc est, « quidem maximus, perturbare conscientias iis lit sit vel rationalis, si sunt justi, aut supersti i de rebus, quas credimus nihil ad Dei gloliosus, si sint erronei. Si Deus quoad diversi ( riam pertinere.) Ita dicitur in hujusmodi lilalem diversarum religionum interioris cultûs bris, ut ralio extollalur. Hæc sunt illa argunequit se æquè habere, neque poterit æquè menta, quibus convincuntur homines, homirespicere obsequia, seu cultum exteriorem , nem quoad religionem non aliâ indigere luce, qui ab illo regitur, et per quem ille significatur ut recià ambulet, quàm sua. Ignosco Turcæ , cxprimiturque. Sluduit sanè, ut exceptione si est Mahumedanus. Ergo ne in eà sectà omnia philosophus noster vim argumenti eluderet , .cum religione nalurali congruunt ? Nempe, cùm inquit, quemlibet sequi debere cullum specimen afferamus. Articulus præcipuus , suum, inodò cum religionis naturalis principiis quem simul cum Dei unitate profiteri debet consonet. Al ut quisque videat, quantùm in ra Mahumedanus, est credere Mahumedem protiocinando secum constet , satis erit adver phetam Deo afflatum, cujus dicta in Alcorano tere, 1° hanc exceptionem sumere id quod est contenta singula sint oracula divina. Quis est, (1) • La nécessité de rendre à Dieu un culte

qui non vidcat, quàm præter rationem fidem1 extérieur ne prouve rien en faveur de tel que sint isthæc? Nota ejus missionis (ut silen1 culte particulier. » Ibid.

tio plura alia innumera argumenta prætermit(2) Peut-être Dicu n'est-il pas plus mécontent , de la diversité des hommages qu'on lui rend

tantur) eum nobis ostendit sycophantam, qui dans les différentes religions, qu'il ne l'est de (1) « Je veux qu'un Mahometan puisse me i ce que dans l'Eglise romaine quelques reli lire aussi bien qu'un Chrétien : j'écris pour "gieux récitent les matines à minuit, et d'au « les quatre parties du monde.) Avertis. pag.8.

tres le matin ; de ce que quelques-uns les (2) i Je pardonne à un Turc d'être Musul( chantent et d'autres les psalmodient.) Ibid. i man; mais je ne pardonne pas à un Chrétien

(3) «Et quant au culte extérieur dans lequel i de le devenir. Il y a pis que du fanatisme « il est. .... il doit se faire une loi de n'y ja cà alarmer les consciences pour des matières

mais donner alteinte, ni en le troublant, ni qu'on ne juge pas intéresser la gloire de i en l'abjurant. Ibid.,

« Dieu.Part. 1, art. 2.

1007

vixerit ( surâ 33 ver. 47), « Deum ut ho aliquid furoris, quod conscientiam perturba( mini sancto el prophetæ privilegium dedisse 1 ret iis de rebus, quas credit nibil ad Dei g!:o sibi habendi abutendique ad libitum , qui riam pertinere. » Discrimen enim, quoil il« bus et quot uxoribus , et quot anciliis vel lercedit inter cultus qui duabus his in religio« let ; , quod ipse est excculus, habuitque nibus Deo habentur, non est hujus morum mulieres undecim, aut tredecim , aut septem præceptoris sententiâ majus illo, quod inter el decem, aut, ut alii scribunt, viginti sex di recitationem horarum matutinarum nocte media, clo sibi audientes, ct testatus est, « Deum el recilationem summo manc factam interest; ! ( Vid. Marac. Prodrom. ad Refut. Alcorani quapropter Deus æquè ad hos cullus se debet

part. 1, cap. 26 et 27) ejus felicitatem in habere. Requiro à prudenti lectore, num qui " mulieribus, et in odorum suavitate consti ila cogitat, qui hæc scribit, babeat quidquam,

luisse. Quid convenientius naturali juri , non dicam religionis , sed rationis, sensúsque quàm genua flecterc buic homini, cultumque communis ? Hæc tamen est spirituum fortium ui prophetæ, misso alllatoque à Deo præstare? nostræ ætatis, qui nihil aliud crepant plenis Progrediamur ulteriùs. Quis cultus ritnsque buccis, quàm honestatem, quàm rationem, religiosus magis rationi consonus est jejunio nota potissima. Mahumedana secla moribus illo, quod Mahumedes suis imperat, quod anic turpis, dogmatibus fabulosa, stulta, et irridencedere debet nox integra, per quam cibis cujus da ritibus panegyricis, orationibus horum hocumquegeneris, potuque se ingurgitare debent, minum virtute præditorum, acutorum ratioci. simulque promiscuis amplexibus sæpiùs incul natorum, philosophorumque boni sensûs magis catis et pudentissimè jussis dare operam ? magisque in dies ornalur; qui in christiana deinde verò lucescente aurorà per diem lotum religione nibil comperiunt nisi absurditates in suis templis divinis vacare debent ? Quod liclionemque. Præter specimen mošlò allatum nam pulchrius præmium hominibus ratione auctoris libri de Moribus, satis erit cursim lepræditis proponi poterat in alterå vità (surå 2, gere Epistolas Judaicas, Epistolas Persicas, vers. 25), quàm borti amoenissimi, perpetuæ Epistolam Personati medici Arabis, vitam Ma. que voluptates, wternaque gaudia cum pul humedis scriptam à Boullenviliero, aliosque cherrimis mulierculis ? Hæ alieque turpitudi hujus farinæ scriptores recenles, ut de hoc nes innumeræ reperiuntur in Turcarum reli convincamur eodem tempore, et stomachemur. gione permixlæfabulosis traditionibus pluribus, Furor fanaticus erga Alcoranum et Rabbinisconsuetudinibus vitiosis, rilibus ridiculis , mum recentissimus mos est. Quis putåsset, se sanæque menti adversantibus, ut obiter etiam hoc auditurum in Europâ, et seculo lam litAlcoranum legenti, vilam Mahumedis vel le terato ! viter pervolventi, intuentique vel per transen Sed jam redeundum est ad propositum; nam Turcarum mores innotescil (1). Auctor proclive erit ex hactenus dictis arguere, quàm tamen Morum his omnibus posthabitis, ignos necesse fuerit, ut homini cul!um illum, quem cit Turcæ, si est Mahumedanus, sive quod eò sibi exhiberi volebat, Deus revelaret. Deliradem redit, credit nibil in interiori cullu, ac menta recentium naturalistarum recensuiproinde in externo, qui ab illo derivatur, ni mus, non ul hinc argumentum communis hohil, inquam , esse in Mahumedis religione , minum infirmitatis in propositâ materiå dequod simul cum naturali jure componi non duceremus. Secernuntur jam ab omnibus cx possit ; quod est præclarum principium illud, quâdam ipsorum cogitandi ratione propria, quo vult hominem prudentem regi, ut vel se que prætergreditur vulgò errandi terminos , quatur, vel deserat patriam religionem. Gralize

delirium veriùs quàm ratiocinium est quidem habendæ sunt illi maximæ, quòd ita dicenda. Vidimus tamen, quantùm in liàc favet christianæ religioni, ut ’nolit parcere maleriâ etiam viri præstantissimi hallucinali Christiano, si Mahumedanæ religioni nomen fucrint, et ex corum erroribus colligere podederit ; id tamen non ex eo fil, quòd impro luimus, qui, quàmque varii et monstrosi hubam el rationi absonan Mahumedanam sectam, manæ mentis essent furores, si ad libitum aul christianam religionem eà potiorem putet, suum bomines religionem regerent. Clara sed quia illi videtur migratio hæc habere posse nimis experimenta habemus etiam in iis con

ventibus , qui revelationem morum suorum (1) Præter Thyrsum Gonzalez, Adrianum Relindum, Maraccion et alios, legatur Jails

ducem habent; superstitio furorque ex ignoucs Gaznicrus , in Mahumedis vilá.

rantià ci infirmilale, ccu arbore fructus, pra

el quæ

ducuntur; qui furor, quæ superstitio identi lio ubique honestatis, virtutisquic prxcepla dem , ut zizania electo grano, vigilantia, præscribunt. vocibusque sapientissimorum virorum nihil 2° Hujus legis custos supremus Dcus est. pensitatis, qui vellent perfectam analogiam Ille ejus observantiæ invigilat, ut 'cultores inter cultum externum internumque esse , præmiis afficiat, et in violatores animadvertat. hujusque summam conjunctioncm cum ra Iloc eliam gentes omnes senserunt. Baylius tione et divino verbo permiscentur. Si tamen ipse hunc communem consensum fatetur, errores abususque singularium hominum in aitque, rempublicam nullam fuisse, quae inter håc parte ansam libertinis præbere non de præcipua præcepta servanda non juberet, bent, ut societatem lolam accusent, quæ hu credi judicem supremum oculis corporeis non jusmodi errores abususque in divinum cultum subjectum præmiorum, pænarumque distriirrepentes damnat, nobis tamen evidenti butorem. Warburtonus in Anglia, Patuzzius argumento sunt, revelationem, ut homines in Italiå, quanquàm uterque spectaret aliò, regerentur, necessariam fuisse. Si interdùnı, caput hoc perspicuè illustrarunt. Naturalista tanto lumine affulgente, cæcutiunt hi , cut etiam, qui contra atheos et deistas fatentur tumque indebitum illi præstant, puritatemque Deum, et Deum provisorem, sapientein , religionis consuetudinibus indecoris stultisque sanctum, potentem, ex necessarià consecuinaculant : si carerent omninò duce, et lumine tione hoc quoque dogma fateri debent; neque aut in summam impietatem cullum nullum illud, quin sibi contradicant, rejicere possunt, Deo exhibendo, aut in superstitionem inpu ut dilucidè demonstrabimus. rum illi habendo prolaberentur.

3° Duabus his veritatibus, hoc est, legis im

perantis, Dei punientis, addenda tertia est, cùm Sectio IV.

luctuosa, tùm clara, communique experientia Reconciliatio peccatoris.

comprobala, homines per diem totum legem Inquisitio veritatum, quæ à nobis sciantur, hanc lædere; atque hinc illi ipsi per eam necessariarum, et investigatio necessitatis, quae conscientiam , quæ nihil est aliud, nisi duarum magis magisque augetur, revelationis , unà quas supra diximus veritatum verissimarum procedunt. Quod usque hùc diximus, planum consecutio, se reos agnoscunt, se reos falenid facit. Quod modò dicturi sumus, evidentis lur æternis suppliciis dignos. Homini ila jasimum eflicit argumentum. Ratio, quâ peccalor centi quinam alii surgere in animo motus se cum Deo conciliet, adcò est necessaria, possunt, nisi desperationis, ni rationem norit, quæ à nobis sciatur, ut ea ignoratà non possi quả cum Deo concilietur, evitelque supplicia? mus nisi in desperationem adduci; ea tamen Quare ab omnibus revelationis adversariis omnibus humanis investigationibus est adeò requiro, num homo per se certò rationem occulta , ut sine divinâ revelatione sciri non hanc comperire possit? possil. Hæc ergo divina revelatio est magno

Gentes sanè cunctæ ostenderunt, se necesperè homini necessaria. Propositiones tres sitatem hujus cum Deo in gratiam reditůs demonstrationi, cui naturalistas omnes simul cognoscere; sed electione modorum non lam provocamus ad respondendum, viam sternent. variorum, quàm ad libidinem confictorum,

1° llomo habet legem, quæ illi jubet sequi ineplorumque, sc id consequi per se non quod rectum est, et declinare ab eo quod est posse ostenderunt. Celebres apud antiquos lurpe. Hæc lex naturæ dicitur, quòd morta ethnicos, ut maculas purgarent, placarentque lis quicumque insitam in animo eam habel. numinum iram, lotiones sunt aquis fluminum Hæc inter quascumque vices corrupłosque el maris factæ. Hinc Ajax, ut plurima alia mores ubique gentium viguit; alhei ipsi , quod exempla prætermittam, ita loquitur apud Sofatetur Baylius, nôrunt has æternas rectique, phoclem (Ajax flagel. vers. 665): honestique regulas, imò ille vult , licet perperám, hinc ducere argumentum eoruin virtutis.

Lavacra pelo, el.pelagus quæ littora Naturalistæ, qui Deum et in Deo providen

Circumjacent, maculis ibi criminum

Lotis, acerbam ut effugiam iram dex. liam agnoscuni, secundùm systema suum has ieges integras admiltere debent; et sand glo Alii ritus ct sacrificia innuniera adhibebanrianlur se illas agnoscere; hinc illa eorum Lur ad hunc finem quæ ideò à Græcis înaotixá, ethices specimina, illi morum tractatus, alia á quotixá, xabaptizá, et à Latinis placanuina , que miscellanea , in quibus censorio superci februa, piamina appellabantur; hoc est, placa

tionis numinum, purgarionis hominum, et ex (lib. 7 prop. inil. ) : « Unum ( aiebal) præ pialionis criminum ( vid. Joan. Lomejeri de i omnibus quæro, quæ causa est, ut, si ego reterum gentil. Lustrationibus). Facilè quis • porcum occidero, Deus mulel affectum anique videt ab Hebræis, à quibus derivatæ sunt I mosque, el rabiem ponat. Si gallinulam, gentes, religioque, hujusmodi caeremonias ad ( vitulum sub illius oculis, atque altaribus delenda crimina, ad placandum læsum nu i concremavero, oblivionem ducat injuria, men statutas esse profectas, ut inter alios i et ab sensu penitùs offensionis abscedat ?... adnotarunt Justinus Martyr ( Apol. 11 pro « Ergone injurias suas dii vendunt, atque ut Christ.), et Tertullianus (1). Error namque I parvuli pusiones, quò animosiùs parcant, gravissimus est Marshami et Spenceri (2), qui ( abstineantque ploratibus, passerculos, puhos ritus Hebræos ab ethnicis didicisse, putant. pulos, equuleos, panes accipiunt, quibus At ad gentiles pervenerunt ceu umbræ cu

« avocare se possint, ita dii immortales plajuslibet substantiæ expertes, ceu corpora sine I camenta isla sumunt, quibus iras alque spiritu, quo informarentur. Erant apud Ile

i animos ponant, et in gratiam suis cum bræos illa sacrificia expiatoria, non ex hostia offensoribus redeant? , Ipsa eadem justisrum quæ immolabantur , vi, sed ex fide quà sima convicia legi possunt apud Justinum offerebantur, quod docet D. Aug. : « In victi Martyrem, S. Augustinum, Lactantium, alios1 mis (inquit cont. Faustum lib. 20) peco que Patres. Imò gentiles ipsi, qui erant « rum, quas offerebant Deo, sicut re tantà

emunci naris, ridebant, et ut alibi etiam · dignum erat, prophetiam celebrabant futu

dictum est, quàm inepla hæc sacrificia, et hä • ræ victimæ, quam Christus oblulit , in

expiationes, quæ à profanis sacerdotibus cretemporum plenitudine, quæ sola vi suâ verè dulæ plebi explicabantur, essent ad purganda peccata delere, pacernque homini peccatori

peccata, et ad deos miligandos, videbant. impetrare poterat. Cùm non essent itaque Quare aiebat Ovidius (Fast. 11, vers. 45): gentilium sacrificia hoc spiritu informata, ne

Ab! nimiùm faciles, qui tristia crimina cædis que hâc fide oblata , quam humana mens nisi

Fluminea tolli posse potatis aqua ! per revelationem concipere non poterat, erant omnia inania elementa, quæ nequibant homi

Et Plautus in Prologo Rudentis : nem innocentem efficere, imò cæremoniæ su

Atque hoc scelesti illi in animum inducunt saum, perstitiosae, quæ illum reum multò magis esi

Jovem se placaro posse donis, hostiis : ciebant (3). Hinc Arnobius ethnicos alloquens

Et operam el sumptum perdunt.

Et Stobuus (Serm. 4) asserens celebre illud (1) De Præscr. advers. här. c. 40 : « Si Euripidis effatum : • Numa Pompilii superstitiones revolvamus, Humana delet mare cuncta crimina, ( si sacerdotalia oflicia, insignia, et privilegia, si sacriticialia ministeria, et instrumenta,

statim adjungit : « Cadit autem hoc dictum in i et vasa ipsorum sacrificiorum, ci piaculo

r superstitiosos , qui mari lustrari solent. , (rum, et votorum curiositatem considere Si ergo ridiculæ ineplæque lotiones , sacri( mus, nonne manifestè diabolus morositatem

ficiaque ad abluenda crimina erant, quem alium 1 illam Judaicæ legis imitatus est ? » (2) Leg. Natal. Alex. tom. i llistor. V. T.

modum per se homo reperire poterat , quo in in 4 mundi ætate dissert. 3, art. 1, ubi gratiam cum Deo rediret ? Eruditissimus Hueopinio eorum duorum scriptorum examinatur

tius vult , ( quæst. Alnet. lib. 2, cap. 20, n. 4) ex prosesso, et confutalur. (3) Multò lamen magis reum, ridiculumque

• peccata salubri pænitentià esse eluenda , populum gentilem reddebant aliæ cæremoniæ ( mores emendandos , animum ad Dei cultum adhibitæ ad expianda crimina, et placanda

i esse revocandum , atque ila placandum numina, neque sanè unquàm ab Hebræis usurpalæ, hoc est, spectacula scenica memorata à

« Deum , gentium omnium præceptum esse , Livio dec. 1, lib. 7, cap. 11 : « Ludi scenici... i inter alia cælestis iræ placamina instituti

Et sacra humanarum victimarum ad placan

dam cæli iram : ! dicuntur, el lectisternia, , quorum sæpè idem historicus facit mentionem ; cruentique

Sanguine placàstis ventos, et virgine cæsa gladiatorum ludi Syınmacho à Prudentio

Cùm primùm liacas, Danai, venistis ad oras; objecti lib. 1 :

Sanguine quærendi reditus, animâque litandam
Argolicà est.

Virg. Æneid. 2.
Respice terrifici scelerata sacraria Ditis,
Cui cadit infausta susis gladiator arena,

Poeta semper servat in fabulis? morem; et Heu! malé lustralæ Phlegelontia viclima Romæ !

áv@pontcouaia, ut dicemus alibi , erat inter

gentes penè communis. Ex quibus inferat Nempe Caron jugulis miserorum , se duce, dignas lector, quò progrediantur homines à Deo Accipit ip ferias placalus crimide cucrc.

deserli.

« VorigeDoorgaan »