Pagina-afbeeldingen
PDF

per Cantica canticorum. Collationum patrum tertiam A igere , et in Christi ducere servitute. Hartmotus

et quartam partem. * Regulam sancti Benedicii et reliquorum Patrum in volumine 1. Explanationem super lectiones in volumine M. Libros æthimologiarum Isidori in volum. M. Josephi de onti;uitate Judaica libri 12 in volum. 1. * Item liljros 4 in voliim. A. * Item ejusdem de bello Judaico libri 7 in volum. A. Excerpta le Pompeio in volum. 1. Gesta Alexandri in volum. 1. Librum ymnorum optimum. * Grammaticam Prisciani in volum. 1. * Librum canonum. Passionalem apostolorum. Passionem sanctorum Sergii, el Bachi. Chryicam Eusebii, et llieronimia. * Tractatum 0rigenis in epistolam Pauli ad Romanos. * Rhabani episcopi in posteriorem partem Ilieremiæ prophetæ volumen 1. * Item epistolas Pauli apostoli, et 7 epistolas canonicas in volumine uno b. Actus apostolorum, et apokalipsin in volum. 1. * Wiuam sancti Columbæ in voluim. 1. Item Job, Tobiam, Judith et llester in volum. 1. * Wisiones Wellini et f3aronli. Præterea etiam idem Ilartmotus sub Grimal;li temporibus ipsa fratrum necessaria e, in quantum potuit, meliorare studuit et augere. Quod tunc cons:itutum, usque hodie similiter permanet firmum. Temporibus etiam illis, exigeiiuibus meritorum ejus insigniis, corpus sancti 0timari de ecclesia sancii Petri festive sublatum, in basilicam sancti Galli cum debita laudum honorificeutia est perlatum, presente Grimaldo, abbate et archicapellano regis llludowici , et Salomone Constantiensis ecclesiæ episcopo, cum cætero innumerabili populo 4 feria sub octavo Kalendarum Novembrium died anno incarnationis Dominicae 864. Collocatum est autem corpus sancti viri in ecclesia sancti Galli juxta altarium sancti Johannis Baptistæ, ubi magna miraculorum abundantia meritorum ejus claruere præconia, usque dum nova sibi ædificata basilica e, quæ statim in brevi tempore est peracta, tumbaque argento et auro sibi parala, honorifice in eam sancli viri exuviæ sunt perlatæ. Quæ basilica etiam post tempora Grimaldi ab Ilartmoto al)bale, ita ut hodie videtur, aucta est atque conslructa, tumba videlicet eu altari plenius decoralis. Post hæc igitur temporum transeunte curriculo, Grimaldus abbas cum jam ætatis plurimos dies haberet, coepit sedulo in nostro monasterio comniorari, cupiens reliquum vitæ suæ tempus cum quiete trans• la Ratperti codice 614 erasus est titulus libri, quem codex 267 his verbis recenset : Viuas putrum, quas dicunt majores. “ Iste liber iii cod. 267 non legitur. ô }$ Ê vestitiis. feri Ii • : »ri: \c mu:g\:£$* mensis. ' ld esl, sive ad regis aulam, sive in bellicas expeditiones. * Eidem etiam reliquit libros suos, quorum 55 volumina recenset codex 257 sub hoc titiilo: Istos autem libros domnus Grimoldus de suo dedit ad S. Gallum. De illorum uno hæc habet iste index : Psalte

rium glossatum, quod ipse Grimaldus Notinqo Brixiensi episcopo primum, pvst vero Engilberge regine dedit, et

vero, præcipiente Grimaldo, omnes labores et itinera, sive ad curtem, sive in expeditionem t et ad omnes alias necessitates, vice illius strenue complevit, om:niumque curam negotiorum in semet accepit. Ipse autem Grimaldus, cum alia loca et monasteria suæ dicioni habuisset subjecta, in hoc monasterio 8 præcipue cupiens fiiiem dierum suorum expectare, coepit studiosissim;e monachicis se exercere disci.plinis, et licet habitu non esset, conversatione tamen et voto monachus existebat. Orationibus sepius insistebat, elemosinarum largitatem solus præ ceteris possidebat, in tantum, ut pater pauperum vocaretur et eSSet. llis itaque aliisque similibus bonarum virtutum

[B profectibus cottidie crescens, senex et plenus dieruui

in confessione veræ fidei de hac luce, Domino vocante, altitudinem conscendit, ut credimus, lucis perpetuæ, atque in eodem monasterio cum omni honore et debita veneratione sepultus, requiescit in Domino h. Contigit autem transitus ejus Idibtis Juniis 6, feria in primo ortu solis anno incarnationis Daminicæ 872. ltexit autem nonasterium nostrum feliciter per annos 50 et unum.

Praemia tantorum cui dona, Christe, laborum !!uicque poliim tribuas, qui sydera celsa crearas, Mattlieus, Marcus, Lucas, p;iriterque Johannes Sint illi comites, qtiorum celebrabàt honores i.

Post obitum vero Grimaldi fratres juxta promissam sibi licentiam protinus cum maximo unanimitatis

... consensu Hartmotum sibi elegerunt abbatem. Cum coiiii a. In aliis præterea ædificiis, ut cerni poterit A abstrahere, illiusque servitio eos auferre •. Nomina

quo pariter quilam de senioribus fratrum ad piissimum regem Illudovicum devenerunt i. Qui cum eorum consensum et desiderium comperisset, sicut prius disposuit , Hartmoto monasterium cum omni securitatis libertate contradidit, nulla addita vel interposita causa, per quam aliquomodo ulterius violari potuisset hujus securitatis integritas. Hartmotus -vero cum fratribus ad monaslerium rediens, optimi se pastoris et patris perfectione studuit ubique et undique exercere. Nam licet præteritoruiii maxima pars ille fuisset laborum atque honorum, uamen nunc quasi incipiens, cumulum et augmentum solitorum desiderabat augere meritorum. Nam parietes basi licæ sancti Galli, et in choro eu foris cliorum, ei posteriora templi , sicut modo cernuntur pictura deaurata, idem eodem in tempore fecit ornari et per IRilibertum magistrum alind restituit. Fngill)erga uxor erat Ludovici II regis Italiæ a Carolo Crasso im Alamammiaim (forte S. Gallum) in exsilium missa Annal. Bertiniani ad annum 882. Videtur ideum esse psalterium, quod in Italia sub nomine Engelberga ce!e!)ra!!:r. " Soi titus hoc epitaphium : Hic mayet interius diviae legis amator. - - Grimoudus humilis templum hoc qui condere jussit

(nempe S. Otmari). Cod. sarc. ix, n. 397, p. 52. i Versus hos alio tenore, et abs Ekkehardo IV correc

tos exliibent codex n. 615 saec. xiii, et editio Goldasti i Nempe moris erat, cum neoelecto partem eli

gentium cum baculo abbatiali regem adire.

in præsenti, plurimum nostro monasterio decorem suis temporibus ipse patravit ; et, ut plurima breviter comprehendam, ubicumque fuit , sive intus, sive foris, sive apud divites, sive apud mediocres, Domino donante sapientiaque a Deo sibi concessa nostra omnia cautissime providente, nos semper securi ex_ titeramus. Librorum quoque quos ille ad communem monasterii utilitatem suo tempore patravit, hæc sun! nomina b. Lectiones evangelii, quem librum auro et argento ac lapidibus pretiosis ornavit. Lectionarium elephanto e et auro paratum. * 35 volumina beati Gregorii in Job in sex corpora divisa. Collectaria duo de pascha usque ad adventum Domini. ' 7 libros sancti Augustini in heptatheucum. Sancti Ambrosii de fide B contra arrianos libros 5 in volum. 1. * Item ejusdem libri 3 proprie de spiritu sancto, et unum de incarnatione Domini, et alium de laude sanctorum in volum. M. * Vitam sancti Martini in volumine uno. * Vitam sanctorum Galli et 0lmari in volum. 1. * Witam sancti Silvestri in volumine uno. * Instituta paurum, quas nuncupant vitas patrum i:.inores, in volum. M. * 20 duas omelias Gregorii super Ezechielem prophetam in volum. M. * Ambrosii de officiis libri 5 in volumine uno. Sancti Augustini de magistro, et ejusdem epistolas. Item de gratia et libero arbitrio * Collectanea Flori presbyteri de voluminibus sancti Augustini in epistolam Pauli ad líomanos in volum. M. * Sancti Augustini de utilitate credendi, et bono naturæ, et scoliam Cyrilli de in- C carnatione Domini, et paucas quæstiones. * Polihystorem Solini in volum. M * Altercaliones Autici et Cretoboli ad parvum tempus non poterat inveniri, pro qua, antequam inveniretur, scripta est alia, et additus est ei liber sancti Augustini de vita Christiana, et altercatio Ecclesiæ et Synagogæ. Collectanea Flori in epistolam ad Corintliios secundam, et ad Hebreos d. * Decreta pontificum Romanorum in volumine uno. Regulam sancti Basilii, et ceterorum. Alios quoque libros, proprii causa videlicet usus, jocunda patravit scriptura; quos similiter post finem dierum suorum sancti Galli servitio perpetualiter contradidit retinendos ; imprecans etiam illi non parvæ dedecus confusionis, si quis præsumpserit aliquam partem eorum de monasterio sancti Galli

a Codex n. 615, s;ec. 15 his addit : Iste etiam Hartmotus velum optimum , quod adhuc hodie in quadragesima ante crucem e.rtra chorum appendiiur, per manus sororis sue nomine Itichlin tertum donavit. » b Indicem subsequentem Ratpertus ex eodem codice m. 267 descripsit, omisso titulo, qui sic liabet : Ilos vero libros idem II artmotus post Grimoldum abba constitutus sub illudowico supradicto rege, et filio ejus Karolo imperatore in diebus regiminis swi fecit conscribi. c Ebore allidit manus coaeva. Insignes hi duo libri tempore reformalionis subducti (Vudiam de collegiis) dein periere. d Adjungit syllabus librorum in n. 207 : Nunc sunt inter manus. Ex quibus verbis liquet, sylla

vero eorundem librorum sunt hæc. * Quinque libri Moysi, Josue, judicumque in volum. M. * Regum libri 4 in volum. M. * Psalterium de Hebraico translatum f. Proverbia Salomonis, ecclesiastes, et cantica canticorum ; item liber sapientiæ, et Jesu filii Sirach, et paralipomenon libri duo in volumine uno. * Job, Tobias, Judith , et llester in volum. M. Esdras, Neemias, et Maehabeorum `libri 2 in volum. 1. * Esaias, et Hieremias in volum. M. * Ezechiel, et 12 prophetæ, et Danihel in volum. 4. * Evangeliorum volum. M. Reliquorum librorum novi testamenti volum. 1. ' Bedæ libelli diio de natura rerum, et temporibus. * Item unus grandis, et alia argumenta computandi in volum. M. Regula sancti Benedicti, et martyrologium Bedæ; et ymnarius, nee non et omeliæ Cæsarii in vohim. 1. * Ethimologiarum Isidori volum. 2. Medicinalis liber unus. Glossa in epistolas Pauli. Super lectiones volum. 2. Super evangelia volum. 2. * Volumen Orosii. Martiani de nnptiis Mercurii et pliilologiae libri 2. Item de 7 liberalibus artibus libri 7. Boethii 5 libri philosophicæ consolationis in volum. 1. Item alii 5 in altero volumine. Inter hos etiam unam mappam mundi subtili opere patravit, quam inter hos quoque libros connumeravit 8.

Post obitum vero Hludowici piissimi regis in partem Caroli, filii ejus, nostro monasterio pertingente cum cetero regno, omnes immunitatis cartas a patre ejus Hludowico nobis condonatas, ab ipso clementissimo filio ejus Carolo Hartmotus abba mobis renovari fecit, atque illius auctoritate iterato conscribi b.

Neque hoc silentio praetereundum est, quantum de regalibus donationibus ad nostrum monasterium fuisset illo tempore concessum. Denique i præfatus piissimæ memoriæ rex IIludowicus, vivente abbate Grimaldo, locum qui dicitur Mecchinga, ad monasterium sancti Galli aeternæ causa remunerationis regia auctoritate contradidit j.

Post cujus obitum, Grimaldo quoque defuncto, Carolus clementissimus rex, filius ejus, Ilartmoto intercedente quandam possessionem regi;e potestatis in pago Turgoiense, sitam in loco qui dicitur Itoholvesriuti, sancto Gallo in perpetuam possessionem

bum hunc ßatperti casuum libro esse vetustiorem.

e Earum aliqu;e sic sonant: Auferet si quis, damnetur mille flagellis, judicioque Dei succumbat corpore pesti. Coil. n. 19. Et si quis et hos auffert, gJppo scabieque redundet. Cod. 46.

f (odex perrarus.

& libri hi etiam catalogo bibliothecæ inscripti legiintur, qui in duplo nono sæculo confectus exstat.

h 1)atuiim est lioc diploma anno 877, 15 Kal. Sept., anno l\aroli primo regni illius, indict. 10, sine loco.

i Pro etenim.

j 1)., tum Franconofurt , regio palatio Non. Oct. anno 29 regni, Indict. 10. Willæ Mechingen et Gukti;igem palatio Po;amo vicinæ sunt.

condonavit, quod et protinus suæ auctoritatis con- A ad supportandos varios casus, qui nunc etiam prio

scriptione firmavit a. Quendam etiam montem situm in Hretia Curiense, in quo constructa est basilica sancti Victoris martyris, cujus et nomine vocatur idem locus Mons Wictoris, ipso tempore ad monasterium sancti Ga!li contradidit, firmitatisque cartam regia auctoritate exinde fieri jussit b, rogante Eusebio Scottigena, qui ibidem per 50 annos spontanee clausus Domino serviebat; anno vero incarnationis Dominicæ 884, pridie Kalend. Februarii de hac luce ad lucem migravit perennem c. Postquam vero idem Carolus Italiam ingressus pacifice eam suo subjugavit imperio, alium etiam locum in pago supra dicto similiter regiæ auctoritatis dominio cædentem, nomine Stamheim, cum omnibus ad illum pertinentibus sancto Otmaro imperatoria contradidit potestate, hujusque domationis firmitatem imperialis scripti præcepto firmissime corroboravit d. Sed et illius, quam supra memoravimus, donationis imperaloriam denuo jussit scribi commemorationem, quod factum est, ut imperavit e. Postquam autem idem imitissimus imperator Carolus omnibus Italiæ Germaniæque populis suavissimo ordine imperavit, rogante IIartmoto et efficiente Liutwardo episcopo atque arcljcancellario imperatoris, quandam abbatiolam in Italia sitam, olearum et vinearum feracem, quam tunc idem Liutwardus in beneficio habebat, cui nomen est Massim, ad moPasterium sancti Galli imperatoria auctoritate contradidit; eo quoque pacto, ut idem Liutwardus tempore vitæ suæ sub usufructuario ipsas res possideret, censumque de ipso loco, sicut ipse condixit, singulis annis ad monasterium praedictum persolveret, hoc est vel 6 laguenas de oleo, vel 60 solidos de argento; post obitum vero Liutwardi ipsæ res sine ullius contradictione perpetualiter ad jus pertinerent monasterii. Cujus rei carta prolinus firmissime sua auctoritate est scripta atque firmata, atque ipso imperatore jubente, super altarium sancti Galli est posita, ubi hodie Deo volente cum pace tenetur f. lgitur venerabilis abbas Hartmotus post tantorum, ut supra commemoravimus, perfectionem laborum cupiens etiam finem suæ clarissimæ administrationis aspicere propriis oculis, jam quoque ætate requiem poscente, cœpit sedulo ab imperatore deposcere, et cum fratribus quærere, quatenus ipse ab his laboribus liberaretur, et alius in ejus locum subrogaretur, cujus ætas et valitudo apta existeret

[ocr errors][merged small]

ribus ampliores variantur in mundo. Cujus rei consensum neque apud imperatorem, neque apud monachos facile potuit invenire. Sed cum ille diutissime et omnimodo in hac persisteret petitione, ætatis suae sepius causando gravedinem, tandem difficillime adquisitam istius petitionis ab imperatore. suscepit promissionem. Proinde lætus cœpit ad haec ipsa negotia congruens inquirere tempus. Aliquanto vero temporum transeunte curriculo, contigit domnum imperatorem de Italia redeuntem nostrum in • trare monasterium ; ubi cum maxima laudum honorificentia cunctorumque non parva lætitia fuisset susceptus *, ipse etiam lætus triduo ibidem permansit. Tunc vero venerabilis abl)as lIarimotus oportunum

B tempus suæ voluntati occurrere credens, imperatoris

clementiam, ut suæ promissionis memor existeret, studiosissime coepit flagitare. Piissimus vero princeps nullius preteritæ immemor vel dictionis vel promissionis, volens et abbatis petitioni annuere, & f monachis in omnibus satisfacere, illorum concessit arbitrio, ut quem vellent, de suis abbatem sibi eligerent, lIarimolo videlicet successorem. Quæ res a fratribus audita maximaæ tristitiæ et lacrimarum pariterque intermixtæ lætitiae seminarium existebat : tristitiæ, quia a tanti patris dominio, ipso vivente, se abstrahere cordetenus recusaverunt; lætitia vero, quia idem clementissimus imperator, cum rem finiri necessitas exegisset, non per suos nuntios absens, sed per seipsum nostras causas maluit confirmare

C atque statuere præsens.

Cum igitur hæc, ut diximus, necessitas, imo etiam dignissima utilitas, rem finiri exigerent, omnes pariter senes et juvenes a primo usque ad ultimum, Domino donante, communi consilio atque una voce Bernardum sibi elegerunt abbatem, virum nobilitate et juventute præclarum; cujus sapientia et moribus atque benignitate et regia servitia peragi, et se cum omnibus suis fidissime protegi conlidebant. Cujus rei notitia cum ad imperatorem fuisset perlata, protinus ipse conventui eorum dignatus est interesse, ibique inprimis Hartmotum , ut sepissime postulaverat, honorabiliter atque cum magna gratiarum actione a pondere tantorum lilerum donavit esse laborum, sed non destituit a magisterio ibidem degentium. Postea vero omnibus Bernhardum sibi abbatem poscentibus, statim in praesenti benignissimus princeps eorum desiderium audiens, Bernhardo monasterium cum congregatione commendavit, ip

° Eumdem diem Eusebii emortualem habet mecrologium in cod. 915, saec. 10.

* QiioJ anno 880. 9 Kal. Dec. indict. 12, anno regni in Francia δ, in Italia M, scriptum est.

° Altera curtis Roholvesrüti tráditio conscripta £st Papiæ 5 Non. 0et. indict. 2, anno 885, imperii in ltalia 5, in Francia 2.

' Jam ab aliquot sæculis desideratur autographum hujus diplomatis.

* IIas susceptiones regum Jodocus Mezlerus collegit, et in lect. antiq. Canisii edidit.

sumque aobatem constituit. Qui inter alia plurima A ciens, ipse quoque lætus de monasterio abscessit.

consolatoria verba hoc etiam intulit promittendo : se numquam hanc securitatem nobis ablaturum, tantummodo si inter nostros valeat inveniri, qui ad lioc officium idoneus possit existere. Ommibus vero rationabiliter constitutis, domnus imperator omncs ibidem conversantes lætos efli

Contigit autem ista ordinatio circa finem anni ab incarnatione Domini 885, 6 feria, 8 Ill. Decembris, indictione prima, anno vero Caroli imperatoris tertio a, super omnia vero regnante Domino nostro Jhesu Christo, cui est honor et gloria per indeficientia sæcula. Amen.

a llanc temporis definitionem optime sibi convenire deprehendet curiosus lector.

[merged small][ocr errors][ocr errors][merged small][merged small][ocr errors][ocr errors][ocr errors][ocr errors][merged small][ocr errors][merged small][merged small]
[merged small][merged small][merged small][merged small][merged small][ocr errors][ocr errors][merged small]
[ocr errors]
[ocr errors][merged small][ocr errors][merged small][merged small][ocr errors][merged small][ocr errors]
[ocr errors]

OPUSCULA ET EPISTOLAE IN CAUSA IHINC. MARI LAUDUNENSIS.

Epistola Hincmari Rhemensis ad Hincmarum Laudunen

Seim. 279 Epistola Ilincmari Laudunensis ad Ilincmarum RhemenSem. 280 Epistola Iiincmari Rhemensis ad Hincmarum LaudunenSeim. 2»'0 Epistola IIincmari Laudunensis ad IIincmarum Rhemensetn. - 2S t Epistola ejusdem ad eumdem. 23 !

OpuscULUM LV CApituloruvi adversus Ilincmarum Laudunenscm.

[ocr errors]

CAP. II. — De adiministratione palatii et abbatia contra canones adeptis, et quod vocatus ad syuoduin nou venerit, et de irregulari excommunic ' i- •ne Aiinalberti. 295 CAP. III. — De exconuiuuuicatione aliorum episcoporum parochianos iulentata. - 29.) CAP. IV. — De eo quod scii] ta contra se prolata inceufi postulabat. 299 C\p. V. — De duobus Ilincmari judiciis, quæ a sede apostolica rescissa dicebat. 302 {`AP. \ I. — De eo quod dicebat Hincmarum degradari debere. 510 CAP. VI}. — De eo quod saeculari consultu purgari qu;esierit. 513 CAP. VIII. — De epistolis [a, æ pro ejus reclamatione scriptis. 515 CAP. IX. — De monacho a Laudunensi excommunicato. 515 CAp. X. — De compilatiot.e ex epistolis apostolicæ sedis in qualerniunculis iuissis, et ue veri»o prvmulgo, et capitulo Leonis papæ. 516 t Ap. XI. — Quod latius de sacris ordinibus et canonum disciplinis ex 0. lloJoxorum vcrbis et seusiUus sit dicenduin. 524 UAP. XI!. — Qui sint ordines in cœlo, el in Ecclesia, et in terrena re pul)lica. 323 Cap. XIII. — Quod si orlo generalis est omnibus episcopis, non tamen coiutiuus est dignitas oiuijil)us. 326 (`ap. XIV. — (Juod et in re, ublica ad iustar cœlestis militiæ diversi sint ordiiues. 527 (Ap. XV. — I)e paternitatibus et incolatibus in coe!o, et in Ecclesia et republica. 3,28 (.ap. XV I. — De metropo!i Rheinorum, et castro Laiidumo; et q:iod tres primari;e sedes una fuit sedes Petri. lloriwisdae ad sanctum Remigium epistola. 554, CAP. XVII. — I)e rebeilione miaùrum sacerdotum erga potiores, et de Constauliuopolituila sede reluctanle ad, ersus apostolicam. 5 i(} CAP. XVIII. — Quod insanae mentis homines per inuiscretionem iu Scripturis sanclis erraverunt. 5*;() ('AP. XIX. — QuoJ in sanctarum traditionum sanctiones male iuteliigentes erraverint 5.) 2 Cap. XX.-- Quoil in antiquis epislolis sedis apostolic;e, sicut in legibus, quaedam post abrogata vel immutata fuerint. De sex synodis generalibus, et de septima apuJ Græcos, deque synodo l rancica, et epistolis Julii papæ ac Felicis. 355 Cap. XVI. — Quod non nis: viginti capitula in concilio Nic;et.o fuerint cou- titula. 3(33

« VorigeDoorgaan »