Pagina-afbeeldingen
PDF

rus, levenit. Ubi postea abbas electus atque ordina- A nasterio atque secum cartam portante, episcopo res omicinis laicales præfecit personas, sibi forinsectis A noris causa deosculandum contradidit. Deinde carta usque ad illius tempus exstiterat, tantam copiam A abba ad monasterium sancti Galli veniens, honorifice

uis, ad ultimum monasterium sancti Dionysii " sus, cepit regendum. 5. Tunc prædictus episcopus assumens quendam presbyterum forensem b, nomine Werdonem, obtulit eum ad nostrum monasterium , ut abbatem illum constituisset; ne, si de monachis eisdem aliquem ordinasset, res ab eo aliquatenus cedere videretur. Quem tamen monachi in tali habitu commanentem minime susceperunt abbatem. Quod cum sensisset idem Werdo, cum conversatione habitum inutavit, et uunc demum monachicis indutus vestimentis susceptus, atque, ut decreverat episcopus, abbas est ordinatus. Tunc vero, quodam perversæ fidei pacto inter episcopum et abbatem contra monachorum necessitates effecto, res nostræ magis ac magis in desolationem vergere cœperunt, cum hi qui tutores esse debuerant, afllixissent, et nullus esset ex nostris, qui eos prohibere potuisset. Habuerunt autem adhuc fratres monasterii nostri firmissimum emunitatis praeceptum, quod beatæ memoriæ domnus Pippinus rex illis scribi jusserat, propriaque manu firmatum contradiderat, in quo etiam multum confisi sunt: quod etiam idem episcopus maximo studio saepius investigabat, sed invenire non poterat. Ipsum quoque præceptum, quod superius a Carolo imperatore sub Johanne episcopo factum monstravimus, adhuc in Constantiæ scrimiis detentum, a monacliis non recipiebatur, eo quod, ut superius diximus, depravatum alque contra imperatoris præceptum illorumque mecessitatem fuisset conscriptum. Contigit autem tempore quodam Wolfharium Reminsem episcopum, legatione a domno Carolo sibi injuncta, justitias in lìhetia Curiense faciendas c, ad ipsum pagum venisse, indeque reversum ad nostrum monasterium devenisse, ibique, prout illis facultas erat, benigne susceptus, devoto servitio sustentatus est. Quem cum non lateret calumnia et injustitia, quas passi sunt incolæ monasterii nostri, prædictum emunitatis præceptum sibi ostendere rogavit, quod cum vidisset ac perlegisset, hortatus est eos, ut per aliquem fidum hominem firmitatis cartam domno imperatori dirigerent, se vero res eorum notas imperatori facturum, atque auxilium illis præbiturum promisit. Cujus consilio consentientes, cuidam vasallo imperatoris, nomine Engilrammo, in cujus fide multum præsumebant, ipsam cariam immo totius securitatis d spem commendaverunt. Qui etiam in aluario sancti Galli juravit se ipsam cartam regi perlaturum, atque ipsis monachis cautissime esse redditurum; quod, suadente diabolo, aliter quam promisisset e effecit. Denique discedente eo de mo

a Parisiis anno 796. Mabillon. Annal.

b ld est sacerdolem sæcularem.

• Hunc Wolfharium sub Carolo M. missum lomimicum egisse testatur Marlot in Hist. Rhemensi.

d ld est, jus liberæ electionis abl)alum.'

* Per Teutonismum ponitur Plusquamperfectum pro luperfecto.

B scriptam.

innotuit, qui protinus directis illi muneribus non parvis, præfatum cartam, sicut diu cupivit, accepit atque in suam potestatem redegit. Suatim vero cupiens penitus omnem 'spem securitatis nostris auferre, ad ipsum monasterium venit, atque caulissima investigatione perquisivit si alicubi aliquod exemplar ipsius cartæ inveniri potuisset T. Quod cum nequaquam invenisset, quia omnino non erat, delatum est ei, quod Amalgarius 8 monachus et diaconus eam exemplari tradere voluisset. Cujus facti licet ille securus esset, tamen nequaquam de hoc aliter apud episcopum se potuit excusare, nisi in altario sancti Galli cum juramento firmaret, nec se eam ullo modo habere scriptam, nec in aliquo loco scire esse conTunc demum episcopus, securus suæ voluntatis effectus, rediit in sua, atque monachis nostris, qui secum soliti erant commorari, quasi ob aliam causam a se foras transmissis, sepe memoratam cartam ignibus tradidit atque in favillam redegit, ut postea res nobis innotuit. Temporibus vero transactis, Egino episcopus fineim vitæ præsentis accepit anno ab incarnatione l)omiani 815, anno autem imperii h Caroli serenissimi augusti 46. Post cujus obitum episcopatum Constantiensis Ecclesiæ adeptus est Wolfleoz, monasterii sancti Galli cænobiola. 6. Werdone vero abbate postea vitam finiente, Cozbertus, ejusdem coiigregalionis monachus, a fratribus est abba electus, et ordinatus, vir statura procerus , sapientia quoque morumque dignitate praecipuus, anno ab incarnatione Domini 816, anno autem imperii Illudowici imperatoris, filii præfati Caroli augusti, tertio i. Cum igitur Wofleoz episcopus more antecessorum suorum etiam causas monasterii suæ subjiceret ditioni , incolæ monasterii, quasi in proprio fratre et conservo, consolationem in eo se habere posse confisi sunt; ille vero non solum mitior cæteris non existens, aliqua in parte illis de quibus venit pepercit, sed etiam, in quantum potuit, more IHieroboam digitum suum dorso antecessorum suorum erga sibi sul)jectos grossiorem exhibere tentavit, monachosque de quibus exivit, cessante priorum exemplo, aflligere non desuiuit. Quae

D omnia, quanta et qualia fuerint, non decet memoriæ

tradere; tamen necessaria huic textui subnectimus, sed et paucissima. Idem namque episcopus, cum omnes monasterii causas sibi, ubicunque vellet, adferri jussisset, nihilominus ad libitus suos sæpius idem monasterium invisens, omnes ibidem ministeriorum consuetudines ad suas detorserat voluptates. Denique cellario cunctisque similibus monasterii

f Idem Teutonismus.

* Amalgerum oflicia portarii, cellerarii, praepositi obiisse chartæ traditionum testantur. Eum ante altare aureum sedulo orare consuevisse, scribiu Ermeuricus in Cod. n. 265.

h Melius regni Francici.

i Seu quarto.

ministrare solitas; nullusque eorum qui ad hæc ealem ministeria constituti fuerant monachorum, vel intrare aut de his aliquatenus habuit potestatem tractare vel habere a. Quare contigit, non solum alia necessaria, sed etiam victum, supremum videlicet corporis sustentaculum, omnino fratribus defecisse. Tantae igitur causa necessitatis Illudowicum piissimum imperatorem fratres de monasterio sancti Galli adierunt, ejusque clementiam suæ miseriæ solamen esse poscebant. Episcopus quoque eodem tempore praesens aderat, coepiscoporum confisus solatio, aliorumque familiarium regis, quos omnes suæ partis sciebat esse adminiculatores monachorumque adversarios. Maximam tamen suæ pertinatiæ fiduciam habuit in quadam carta, quae diabolicis machinationibus a quodam diaboli ministro conscripta, non solum idem monasterium, sed et alia loca non pauca falsissime canebat b ad episcopii partes quasi hereditario jure pertinere. Monachi vero econtra nullam eo tempore suæ securitatis cartam habuerunt, una, ut prædiximus, concremata, alia vero, sicut etiam præfati sumus, quam suscipere ob aliquam causam monachi noluerunt , ab episcopo detenta. Cum vero altercatio inter episcopum et monachos oriretur coram principe, episcopus petiit: ut sua carta coram imperatore legeretur, et secundum eam res dijudicarentur. lpsam autem, quam supra commemoravimus, mendis plenissimam præferre c cogitavit. Sed divina pietas suis, quibus humana deerant solatia, superna dignata est, intercedente sancto Gallo, conferre subsidia. Denique episcopus, cum de manibus proprii ministri suæ volunlatis se putaret accipere cartam, immo sancti Galli famulos destruendos invidiosam decipulam, non eam quam vo!uit, sed proficuo nobis errore aliam cartam imperatori cumctisque principibus , causæ penitus ignarus, coram designavit, quam ab imperatore Karolo sub Johanne episcopo nobis factam, sed a postris antecessoribus ob alicujus infandæ additionis maculam non receptam supra memoravimus. Quam cum piissimus imperator suscepisset, sigillumque sui patris recognoscendo intuitus esset, venerando deosculatus est, circumque adstantibus similiter ho

a Lege : tractandi vel habendi.

b Lege : cavebat.

c Lege : proferre.

d Is idem census, quem monasteria libera regi persolvebant.

e Voces Adulterata a Joanne adscripsit postea Ekkehardus IV.

t Superest hoc diploma Aquisgrani 6 Kal. Febr., anno 2 imperii, indict. 9 datum.

5 Ejus ichnographia haud dubie a regis architecto Gerungo delineata, et Gozberlo diaco:io missa, et pedes 5 ; longa, et 24 pedes lata adhuc superest. Wiiniharius et Isenricus monachi operi præerant, columnæ lapideæ omnes immensis molibus advectæ fuere. Epistola Ermenrici.

h Pro Erlebaldo anno 858 defuncto putant aliqui ejus successorem a Ratperto fuisse nomiinandum

RAtrol. CXXVI. -

traditur legenda. Cum vero audisset episcopus contra suum decretum cartæ procedere textum, protinus recusavit istam, asserens perversam, aliamque cupiens suæ perversitatis in praesentiam adferre scripturam. Quod benivolus imperator non consensit, sed tantæ auctoritatis firmitatem monachis restituendo contradidit, ut liberi ad sua redeuntes, potestatem deinceps eligendi sibi abbates haberent, nullamque potestatem episcopi absque magisterii causa spiritalis super eos deinceps haberent ; excepto quodam censu , quem de monaslerio ad episcopatum persolvi debere singulis annis, hoc est unum equum et unam unciam auri d, supra memorata carta e asserebat. Insuper etiam præfatus princeps ad augmentum securitatis eorum cartam emunitalis sua auctoritate illis comtradidit f. Quibus peractis, monachi cum suo abbate Gozperto ad monasterium rediere letantes, episcopo nihilominus ad sua cum tristitia redeunte. Gozpertus vero abbas una eum suis ad monasterium rediens, omni studio satagebat circa communem fratrum utilitatem omnem sui laboris inpendere sollertiam, nostræ in omnibus rebus congregationis ubicumque potuit commoda cumulando; ad augmentum quoque nostri monasterii, veteri destructa, novam sancto Gallo cœpit ædificare basilicam, quæ hodie rationabili proceræque magnitudinis statura cernentibus apparet constructa *, anno videlicet incarnationis Domini 850, Hludowici vero imperatoris 17. Quam utique spacio septem annorum ad plenum ædificando perduxit, annoque nono dedicationem ipsius basilicæ perpetravit, convenienlibus ad idem monasterium Wolfleozo, ad cujus diocesim pertinebat, Constantiensi episcopo, unaque Oadalricho Basiliensi episcopo, Erlebaldo h quoque Augensis monasterii abbate i cum aliquantis suæ congregationis fratribus præsente manente j aliisque Alamannorum principibus non paucis. Dedicatione igitur ipsius basilicae gloriose cœpta et non sine signorum claritate honorifice peracta, postea præfatus abba Gozpertus in omnibus monasterii nostri utilitatibus sine cessatione se studuit exercere. Librorum enim, quorum maxima penuria k in nostro loco

i Quæ sequuntur usque ad vocem dcdicatione diversa manu, coaeva tamen, scripta sunt.

j Hujus translationis acta a S. Galli monacho e Scotia oriundo conscripta, Ratperto in bibliotheca evolvere proclive erat. Vide catalogum librorum sæc. ix.

k Attamen aderant Romano charactere sæculis v, vi, vii exarati, ut tum ex residuis fragmentis, v. g., Virgilii, Evangelii, etc., tum ex novem codicibus ivscriptis, tum et ex nola antiquum, antiquissimum, vetus, vetus valde, legi non potest multis codicibus in catalogo bibliothecæ sæculi Ix adjecta manifestum fit. Sæculó quoque viii S. Galli ascetas libris scribendis jam insudasse, testantur multi ex hoc ævo superstiies codices, praecipue epistolæ S. Pauli n. 70 el liber prophetarum n. 44, ac ea quæ Ratpertus de scriptore Waltone halet.

[ocr errors]

i!le patravit, ut locus iste ex eorum multiplicatione non parum excresceret. Qui, quales, et quot fuerint, qui diligentius quæsierit, invenire poterit. 7. Tempore vero procedente idem abbas, cum jam aetatis gravitatem corporisque infirmitatem non sufficere crederet ad instantium necessitatem negotiotiorum, a Illudowico clementissimo augusto impetravit ut Bernwicus, monachus noster, successor illi existeret; quod statim, ut ille postulavit, effectum est. Ordinatus est vero Bernwicus abbas vivente Gozperto, anno incarnationis Domini 857, liludowici autem imperatoris 24. Post hæc vero Hludowicus imperator 12. Kal. Jul. de hac luce migravit anno incarnationis l)omini 840. Eodem etiam anno facta est solis eclypsis 5. Non. Maii in vigilia ascensionis Domini a . Post obitum vero Illudowici imperatoris maxima discordia orta est inter filios ejus, lllotharium, qui primus fuit ætate, et llludowicum et Carolum. Itaque lllotharius cum esset ætate primus, potentia utique et multitudine populorum post se declinantium cæteros præcellebat. Cum igitur, ut diximus, maxima pars populorum Illotharium sequeretur, contigit et Bernwicum nostrum abbatem illius partis fuisse adminiculatorem. Nec minus interea Illudowicus Alamanniam penetrans, singula loca suæ suorumque dicioni sul)jecit; indeque abbauein in nostro monasterio constituit Engelbertum, monachum nostrum. Qua re contigit, ut sicut regna, ita et monasteria diversis erroribus atque laboribus quaterentur. ln tantum autem major pars populorum lllotharium sequebatur, ut quidam principes Alamannorum cum exercitu magno Hludowico obviam pergerent, eumque, ne fines illorum intraret, prohibere vellent. Cum quibus protinus pugnam validam commisit, et imaximam eorum partem prostravit, reliquos vero omnes in fugam convertit; et sic ad fraurem suum Carolum pervenit. In quibus terminis lllotharius cum maximo exercitu aderat contra fratres suos, Hludowicum et Carolum, et ipsi contra illum. Die autem constituta, commissum est prælium validissimum, atque miseria plenum, et Domino disponente juniores exstiterant victores , anno incarnationis Domini 841. Ergo hac miserabili consummatione belli peracta, protinus IIludowicus abbatiam sancti Galli Grimaldo'' destinavit atque contradidit. Qui statim eam, in quantum valuit, causa regiæ auctoritatis obtinuit. 8. Postquam vero divisio regni patrata est, et pax inter germanos reges fìrmata est, Grimaldus

[ocr errors]

atque omni obsequelæ suavitate a fratribus ejusdem monasterii susceptus est, atque devota illorum servitute sustentatus. Causa autem extitit, quam nemini miram puto videri, fratres nostros tristitia non parva agitari, eo quod securitas electionis eorum, quæ tam multis, utante prædiximus, laboribus sepe diflicillime fuerat adquisita, tam facile de eorum potestate deficiebat excussa. Sed hujus tristitiæ, Domino juvanue, jocunda venerat medicina. Nam prædictus Grimaldus prioribus * semper idem monasterium prolegere atque erga illud clementer agere consueverat. Quam causam loco et potestate accepta non minuerat, sed augebat magis caritatem, quam suae potestatis declarans magnitudinem. Qua confidentia monachi eum

B flagitare cœperunt, ut sicut in illo immunitatis pri

vilegium amiserunt, ita cum illo pristinæ securitatis recuperarent augmentum. Quam petitionem ille gratissime suscipiens, studioseque complens, a rege Hludowico permissione illis adquisita concessit, ut statim sibi eligerent, qui post ipsum illos illorumque omnia procuraret, et postea nullam suae securitatis et propriæ electionis dubitationem haberent. Qui protinus gratanter hanc benedictionem d suscipientes, Hartmotum elegerunt, scientia et moribus nobilitateque præclarum, eumque Grimaldus secum ad regem perduxit. Qui cum manibus regis a Grimaldo fuisset contraditus, benigneque ab eo susceptus, protinus a regia potestate ipsum sancti Galli locum cum omnibus ad illum pertinentibus suscepit post Grimaldum secunda vice e regendum; eo videlicet pacto, ut post obitum Grimaldi hæc eadem electionis stabilitas a rege concessa et in Hartmoto coepta, deinceps stabilissime præsentibus cæterisque ad eundem locum futuris signaretur, et firmaretur mansura. Quo peracto, Grimaldus abba cum Ilarumoto lætus, lætantibus pariter fratribus, ad monasterium rediit. Post hæcigitur Grimaldus regularem in nostro monasterio vitam omni sagacitate mentisque alacritate instituere coepit.Cujus rei curam,quia ipse sepius regalibus fuerat occupatus officiis, Ilartmoto injunxit, ut spiritalis structuræ ædificia in fralribus fundaret, et non minus etiam exteriora ollicinarum necessaria studiose construeret. Quam indictionem IIartmotus benigma mente suscipiens studioseque perficiens, cum prius monachi colerent oflicinas suæ utilitati incommodas, non multo tempore succedente, omnia nostri claustri habitacula f, quamvis prius cœpta, pulcherrime ad

e Nempe secundo post abbatem commendatarium loco.

f Monasterium non instar palatii longis tractibus aedificiorum, sed tanquam vilia, separatis domibus, construxit Ilartinotus; majori ex parte $; phiam supra citatam secutus. EJita habetur hæc imonasterii S. Galli delineatio in Mabillonii Annal. Benediet. tom. ll, pag. 870. Versus autem Leonini illam exponenles liabentur in Canisii lect. antiq.

perfectionem, ut modo cernimus, perducta venienti A vero hujus consilii prolixitas sepius utrimque per

Grimaldo consignavit. Nec non etiam singulare eidem abbati domicilium cum omnibus necessariis ad illud pertinentibus utilissime pulcherrimeque a construxit. Quare Grimaldo apud nostros sepius demorante, conuigit nostri provectus non parum excrescere suavitatem. Sed sicut nox et dies sibi alterhatim successerunt, ita adversa cum prosperis se sepius miscuerunt, talesque vices variaverunt. Venerabilis namque Constantiensis ecclesiæ præsul nomine Salomon, cum suæ sedis dignitatem non solum non minuere, sed etiam in omnibus vellet religiose accumulare, ad nostrum monasterium nuntios direxit, censum, ut sepius præfati sumus, nefanda conditione ex monasterio ad episcopii partes condictum sibi restitui inquirens. Quæ perturbatio fratres aliqua ex parte inquietavit; maxime cum ille census ob hoc a Hludowico imperatore b ita fuisset concessus, ut ipsum monasterium et ab episcopis et ab omnibus sæcularibus potestatibus, absque solis regibus, fuisset absolutum. Grimaldus autem abbas cupiens omnia utrobique.cum pace et caritate finiri, claustra ingrediens monasterii, principes fratrum ad se convocavit; a quibus inquirere coepit cur censum, sicut scriptura ipsorum continebat, ad episcopatum non persolverent? Tunc Hartmotus præ cæteris respondens: Non merito, inquit, debemus hunc censum sicut hactenus fecimus persolvere. Grimaldus dixit : Unde debet cessare census istius ad episcopatum donatio ? Hartmotus respondit : Quia illa securitas, et illa immunitas, quam nobis iste census liberam, regum donante clementia, usque huc fecit, a nobis penitus ablata est. Grimaldus dixit : 0b quam «causam, et per quem eadem libertas vobis ablata est ? Hartmotus respondit : Utique propter vos; quia enim vobis in beneficium traditi sumus, ideo episcopo censum persolvere non debemus. In vestræ enim dominationis servitute nobis sufficere credimus, et ideo in diversa partiri nequimus. His auditis, Grimaldus ex illo tempore coepit cogitare, rogantibus Hartmoto et reliquis fratribus, atque cum illis pertractare, qualiter ipsum monasterium et ab istius census, et ab omni inquietudinis liberaretur molestia. Quod ita peractum, in sequentibus Deo miserante monstrabimus. Exinde igitur utriusque loci rectores, episcopii videlicet et monasterii, cum sibi subjectis perquirere cœperunt, qualiter salubritas pacis inter utrumque locum ita statueretur et firmaretur, ut absque discordia quandoque liceret utrisque Christi servitio inherere. Cum

a Palatium hoc, posthac Pfalz dictum, et marmoreis columnis et picturis deauratis ornatum erat, regiis architectis ei pictoribus Augiensibus opem ferentibus, ut codex coævus n. 597 hisce testatur :

Splendida marmoreis ornata est aula columnis,
Quam Grimoldus ovans firmo fundamine struxit
Qrnavit, coluit, Hludowici principis almi,
Temporibus, multos laetus feliciter annos.
Aula palatinis perfecta est ista magistris,
Insula pictores transmiserat Augiâ clara.

tractaretur, tandem salubri consilio reperto, rectores præfati cousentientibus partis utriusque familiis invenerunt, et decreverunt, ut quædam possessiones de monasterio ad episcopatum contraderentur; per quarum donationem monasterium ab episcopatu segregaretur, ab omni census molestia deinceps redderetur securum. Quod decretum ab episcopo et abbate inventum, placuit ambobus, episcopii videlicet filiis et monasterii incolis. Interea contigit Hludowicum, piissimum regem, publice placitum suum habere in villa quæ dicitur Ulma, præsentibus filiis suis aliisque regni sui principibus. Ad quod placitum istius conventionis causa perlata est. Et cœpit exinde rex sollerter et caute cum suis cogi

[blocks in formation]

` nullam potestatem episcopi in rebus ejusdem monasterii haberent, neque in censu neque in ulla alia simili causa, preter spiritalem tantummodo episco• palis officii dignitatem; sed pura mente ex hoc et deinceps licentiam haberent monachi idem e Deo servire, nullique sæculari potestati, nisi solis regibus suhjacerent. Hæc confirmatio cum regia auctoritate circa utramque partem fuerit f stabilita, oriebatur et alterius similis causæ necessitas in præsenti, quæ et protinus in eodem concilio penitus finiebatur. Nam cum ipsa loca ita unitate fuissent antea copulata, ut velut uni semper viderentur caedere potestati, hujus causa communionis quidam hereditatem suam ad Constantiam census debito cædentem monasterio contradiderunt, et econtra tributarii monasterii eandem tributariam hereditatem ad episcopalum contradiderunt. Et ut in hoc etiam penitus omnis dissensio auferretur, idem rex

b Istum censum post Carolum M. et Ludovicum g$; Ludovicus ejus filius ratihabuit diplomate ranconofurt anno M regni, 14 Kal. Nov. indict. 12, dato et adliuc superstite. Ludovici pii confirmatio conventionis hujus {j"°j'$ adhuc ) data est Aquisgrani 5 . Non. Jun. anno Imp. 5, indict.

c Id est optimates. d Id est vertere. * nempe ibidem. f Lege fuisset.

ιle parte monasterii, consentientibus al)l)ate et fra- A analogio d atque confessione ita innovari, maxima

tril)us, quasdam res ad Constantiam coudonavit; ea videlicet ratione, ut omnia quæ tunc in potestate monasterii erant, vel a præfatis tributariis illuc delegata, vel qualicumque modo ibidem confirmata, postea sine ullius contradictione personæ firmarentur ibidem in perpetuum permansura.

' llis vero ita a elementi rege omni cum consensn compositis, jussit idem rex suae auctoritatis praeceptum utrique parti ad perpetuam confirmationem istius pacti statim in præsenti eonscribi. Et ut cautius hæc eadem firnitatis scriptura communiretur, praecepit primitiis tantummodo dictatam et in aliqua scaeda conscriptam sibi praesentari. Et cum ille causam comprobarct, tunc demum cancellario praecepit, in legitimis cartis conscribere præfati paeti confirmationem a. Et cum perscriptæ fuissent, propriæ manus auctoritate eas confirmans, unam episcopo cum suis, aliamque abbati monachisque contradidit perpetue firmitatis sine aliqiia eversione ita retinendas indicio. Quisquis autem vult scire quantæ fuerint caus;e ob redemptionem prædicti census et monasterii securitatem, et praeterea ob tributariorum prædictorum reconciliationem ad episcopatum contraditae, legat in cartis supra memoratis, et invenire poterit quol quaerit. Praeterea rex piissin;us IIludowicus statim jussit monachis fieri aliam cartam firmissimæ immunitatis, ut post Grimaldum deinceps potestatem in perpetuum haberent eligendi sibi abbates, nullique hominum nisi solis regibus

[ocr errors]

subjacerent; et in eadem carta conscrihi jussit re- C

gia dona sibimetipsi secundum consuetudinem aliorum monasteriorum securitale præditorum quotannis ventura, id est, duos caballos et duo scuta cum lancois. Et sic etiam istam cartam sua manu confirmatam proprioque anulo consignatam monacbis tradens b, l;etos eos in sua redire permisit. • ' 9. His ita Deo disponente peractis, Grimal;!us abbas omnia monasterii negotia Hartmoto commendans, ipse securus regali se frequentabat exhil)ere præsentiæ. Hartmotus itaque cum fratribus tandein optatæ securitatis quiete percepta, operibus necessariis totis studebat insistere ; atque inprimis templum Dei in honore sancti Galli constructum, variis coepit ornamentis decorare et sublimare. Principio vero tumbam sancti Galli c cum reliquis altaribus eu

a Datum Ilulmam palatio regio II Kal. Aug., anno 21, regni in orientali Francia, indict. 2. b Dátum est hoc diploma Ulmæ eodem anno, et die ac præcedens, ast manifesto errore pro 2 Kal. in eo positum legitur 11 kal. c Vox Tumba hic locu!um argenteum in sacelli formam f.:bricauum denotat, in quo in processionibus S. Galli ossa circumferebantur. II ymnus Ratperti de S. Gallo in Camisii lect. antiq. d Erat pulpitum, de quo conciones habebantur, et evangelium miss;e legebatur. e ld est orbis argenteus, de quo plures dependebant lampades, unde vox Kronleuchter. f Fornices hanc chori absisiam constituentes, spiris convoluti erant. Ichnographia surc. ix. 6 Indicem subsequentein lúatpertus ex cod. nslo

que ex parte totum ex integro fecit ædificari, sicut hodie videtur et cernitur. Praeterea coronis e argen . teis, aliisque diversis luminaribus pariter cum mul- timodis variorum ornamentorum splendoribus ipsam magnopere stm fuit insignire basilicam. Al)sidam t quoque post altarium sancti Galli ita honorifice pictura deaurata, sicut in præsenti videmus, ipso composuit tempore. I.ibrorum etiam non parvam copiam sub eodem al)bate lIartmotus composiiit; quorum nomina haec esse scias 8:

* Quinque lihros Moysi, Josue, judicumque in volumine M. Regum libros 5 in volumine uno. * Tres libros Salomonis, et librum sapientiae, vel Jesu, Job el Tobiam in volumine uno. * Paralipomenom, Judith, Hester et Hesdram, Machal»eorumque libros 2 in volumine M. * Omnes prophetas in voluii;ine !. * Epistolas Pauli, Actus apostolorum, 7 Epistolas ca nonicas, et Apocalypsin Johannis in volumine 1. * Sancti Augustini super Johannem partem 2 et 5. * 22 libros de civitate I)ei in duobus volumiu;il)us. * Augustini de civitate Dei libros 15 in volumine 1. ' Contra Faustum manicheum libros duos in volumine M. * 82 qiiaestiones, et contra adversarium legis et prophetarum in volumine ! h. * Augustini super psalmos 6 volumina. * Item de eisdem libris in voluminibus duobus excerpta valde necessaria. * Libros 12 confessionum sancti Augustini. Ejusde.n libros 7 de baptismo. * In Genesim ad litteram lihros 12. Sancti Ambrosii contra Arrianos liber 1, et epistola ejus, et sancti Augustini contra eosdem in volumine ! pusillo. * De doctrina Christiana libri 4 in volumine M. Recapitulationes sancti Augustini. Lectionarium ad basilicam i. * Duo volumina epistolarum sancti Ilieronimi. * 0melias Johannis Crysostomi, et de compu;nctione cordis, ac reparatione lapsi in volumine M. Sancti Hilarii super Matheum volumen 1. * Collectarios j duos in singulis voluiminibus de adventu Domini usque in pascha. * Sancti Ambrosii episcopi in evangelium secundum Lucam in volumine 1. * Ejusdem in epistolas Pauli volumina 2. Ejusdem de bono mortis, et IIieronimi in Apocalypsin Johannis in volumine M. Victorini de sancta Trinitate. Librum sancti Clementis. Passionales k duos in duobus voluminibus. * Cassiodori super omnes psalmos in tribus volumiuibus. Bedæ su

. 267 mutiiatus est, nbi h'inc titulum praefert : Hos libros patravit Grimoldus abba in monasterio S. Gal/i in diebus Illudowici regis Germanie cum adjntorio l! artmoti pra positi sui per annos 50 et unumn. Codices * præfixum habentes in bibliotheca nosira adliuc exstant.

b Codex altefatus n. 267 habet in voluminibus duobus.

i Codex Ratperti n. 6! 4 addit sine erangeliis.

j lll est collectiones sermonum SS. Patrum per anni circulum in choro, et durante prandio legenlorum diebus Dominicis ut in cod. 105, p. 255 no1atur.

k Sic vocabant libros SS. martyrum cruciauis proseqtienles.

« VorigeDoorgaan »