Pagina-afbeeldingen
PDF

accepit, quam priusquam acciperet justificatus est A sancto non intrabit in regnum coelorum (Joan. iii), sci

Ahraham (Gen. xix), sicut Cornelius etiam dono spiritus sancti priusquam baptizaretur ditatus est (Act. x). Dicit tamen Apostolus de ipso (Rom. iv), Ahraham signum accepit circumcisiouis signaculum justitiæ fidei, qui jam corde crediderat, et deputa{um illi erat ad justitiam. Cur ergo ei præceptum est, ut omnem deinceps infantem masculum octavo die circumcideret (Gen. xvii), qui nondum poterat corde credere ut ei deputaretur ad justitiam , nisi quia et ipsum per seipsum sacramentum multum valebat? Quod in filio Moysi per angelum manifestatum est (E.rod. xiv), qui cum adhuc incircumcisus a matre ferretur, præsenti et evidenti periculo ut circumcideretur exactum est, et cum factum esset,

depulsa est pernicies. Sicut ergo in Abraham (Exod. B

iv) praecessit justitia fidei, et accessit circumcisio signaculum justitiæ fidei, ita in Cornelio præcessit sanctificatio spiritalis in dono Spiritus sancti, et accessit sacramentum regenerationis in lavacro baptismi. Et sicut in Isaac (Gen. xxi), qui octavo suæ nativitatis die circumcisus est, præcessit signaculum justitiæ fidei et quoniam patris fidem initatus est, secuta est in crescente ipsa justitia, cujus signaculum in infante præcesserat, ita in baptizatis infantibus praecedit regenerationis sacramentum, et si Christianam tenuerint pietatem , sequitur etiam in corde conversio, cujus mysterium præcessit in corpore. Et sicut in illo latrone quod ex baptismi sacramento defuerat, complevit Omnipotentis benignitas, quia non superbia vel contemptu, sed necessitate defiierat : sic in infantibus qui baptizati moriuntur eadem gratia Omnipotentis implere credenda est, quod non ex impia voluntate, sed ex ætatis indigentia, mec corde credere ad justitiam possunt, nec ore confiteri ad salutem. Ideo cum pro eis alii respondent, ut impleatur erga eos celebratio sacramenti, valet utique ad eorum consecrationem, quia ipsi respondere non possunt : at si pro eo qui respondere potest alius respondeat, non itidem valet. Ex qua regula illud in Evangelio dictum est, quod omnes cum legitur naturaliter movet : Ætatem habet, ipse pro se loquatur (Joan. ix). (Cap. 25.) Quibus omnibus rebus ostenditur, aliud esse sacramentum baptismi, aliud conversionem cordis, sed salutem ho

minis ex utroque compleri : nec si unum horum D.

defuerit, ideo putare debemus consequens esse ut et alterum desit : quia et illud sine isto potest esse in infante, et hoc sine illo potuit esse in latrone, complente Deo sive in illo, sive in isto, quod non ex voluntate defuisset. Cum vero ex voluntate alterum horum defuerit, reatu hominem involvi. Et baptismus quidem potest inesse ubi conversio cordis defuerit : conversio autem cordis potest quidem inesse non percepto baptismo, sed contempto baptismo non potest. Neque enim ullo modo dicenda est conversio cordis ad Deum, cum Dei sacramentum contemniuur. » Et quia sicut veridica est sententia Salvatoris nostri: Nisi quis renatus fuerit ex aqua et Spiritu

licet aut invisibili gratia cum visibili sacramento, aut invisibili gratia sine visibili sacramento renatus, ita veridica est ejusdem Salvatoris nostri sententia, qua dicit : Nisi manducaveritis carnem Filii hominis et biberitis ejus sanguinem, non habebitis vitam in vobis (Joan.vi). Unde idem beatus Augustinusin sermonead infantes ad altare accedentes de Sacramento: • Dominus, inquit, Jesus Christus nos significavit, nos ad se pertinere voluit, mysterium pacis et unitatis nostræ in sua mensa consecravit : qui accipit mysterium unitatis, et non tenet vinculum pacis, non myst rium accipit pro se, sed testimonium contra se. Nulli est aliquatenus ambigendum tunc unumquenque fidelium corporis sanguinisque Dominici participem fieri, quando in baplismate membrum corporis Christi eflicitur, nec alienari ab illius panis calicisque comsortio, etiam si antequam panem illum comedat, et calicem bibat, de hoc sæculo in unitate corporis Christi constitutus abscedat. Sacramenti quippe illius participatione ac beneficio non privatur, quando ipse hoc quod illud sacramentum significat invenitur. » His autem, qui forte obeuntes viatici muneris communione reconciliari petierunt, sed impetrare non potuerunt, convenire posse videtur remedialis sententia ejusdem beati Augustini, quam laudans sensum beati Cypriani de his qui in unitate Ecclesiæ dormierunt, et idcirco ab Ecclesiæ muneribus non separati credebantur, dicit : « Bene quidem præsumpsit quod charitas unitatis cooperire posset multitudinem peccatorum. » Et his concinens beatus Ambrosius in libro de morte Walentiniani inter alia dicit (post medium, versus finem): « Non habet ergo gratiam quam poposcit? Et quia poposcit, accepit : et ubi illud est, Justus quacunque morte praeventus fuerit, anima ejus in requie erit ? Solve igitur, pater sancte, mumus servo tuo, quod Moyses dum in spiritu vidit, accepit, quod David quia ex revelatione cognovit, emeruit (Sap. iv). Solve, inquam, servo tuo Walentiniano munus quod concupivit, munus quod poposcit sanus, robustus, incolumis. Si affectus ægritudine distulisset, tamen non penitus a tua misericordia esset alienus, qui celeritate temporis esset non voluntate fraudatus. Solve ergo servo tuo munus tuæ gratiae, quam ille nunquam negavit, qui ante diem mortis templorum privilegia negavit insurgentibus quos revereri posset. Astabat virorum caterva gentilium, supplicabat senatus : non metuebat hominibus displicere, ut tibi soli placeret in Christo. Qui habuit spiritum tuum, quomodo non accepit gratiam tuam? Aut quia solemniter non sunt celebrata mysterial hoc movet? Ergo nec martyres si catechumeni fuerint coronentur? Non enim coronantur, si non initiantur. Quod si suo abluuntur sanguine, et hunc sua pietas abluit et voluntas. » Et item idem in eodem libro (non longe a principio) : « Beatus plane qui ve, in senectute correxerit errorem : beatus qui vel sub ictu mortis animum avertit a vitiis. Beati enim quorum tecta sunt peccata (Psal. xxxi), quia scriptum

[ocr errors][merged small][merged small][merged small][merged small][merged small]

quod ex baptismi sacramento et communicatione corporis et sanguinis Christi (quæ sacramenta antequam Dominus in crucem ascenderet suis discipulis celebranda et sumenda cunctis fidelibus tradidit), defuerat, complevit omnipotentis benignitas, quia non superbia vel contemptu, sed necessitate defuerat, et sicut parvulis naturali, id est alieno peccato obnoxiis, aliorum, id est patronorum fides pro eis respondentium in baptismate fit ad salutem, ita parvulis, quibus baptismum denegari jussisti, parentum vel patronorum corde credentium, et pro parvulis suis fideli verbo baptisma expetentium, sed non impetrantium, fides et fidelis postulatio professe potuerit, dono ejus, cujus Spiritus quo regeneratio fit ubi vult spirat, quia ipse habet in potestate cujus cor gratia suæ visitationis illustret, sicut et in illis duobus, qui inter Septuaginta conscripti fuerunt a Moyse (Num. xi), ut ad tabernaculum Domini irent, et propagato ejus spiritu inter seniores computaren

A sericordiæ Dei nec mensuras possumus ponere, nec tempora diffinire, apud quem nullas patitur veniæ moras vera confessio, dieente Dei Spiritu per prophetam (Isa. xxx): Cum ingemueris, tunc salvus eris; et alibi : Dic tu iniquitates tuas prior, ut justificeris [Isa. xliii); et iterum : Quia apud Dominum misericordia est, et copiosa apud Deum redemptio (Psal. cxxix). In dispensandis itaque Dei donis non debemus esse difliciles, nec accusantum se gemitus lacrymasque negligere, cum ipsam pœnitendi affectio. nein ex Dei credamus inspiratione conceptam, dicente Apostolo (II Tim. 1): Ne forte det illis Deus poenitentiam, ut resipiscant a diaboli laqueis, a quo capti tenentur ad ipsius voluntalem. » Et paulo post: * Verum , ut dixi, etiam talium necessitati ita auxiB liandum est, ut actio illis pœnitentiæ, nec communionis gratia, si eam etiam amisso vocis oflicio per indicia iiitegri sensus postulant, negetur. At si aliqua vi ægritudinis ita fuerint aggravati, ut quod paulo ante poscebant, sub pr;esentia sacerdotis significare non valeant, testimonia eis fidelium circumstantium prodesse debebunt, ut simul et pœnitentiæ et reconciliationis beneficium consequantur. , Et Gregorius : « Pastores Ecclesiæ ei poenam debent amovere quam meruit, qui non erubuit confiteri quod fecit. » Et sacri Nicæni canones generaliter oiuni cuilibet in exitu posito, et poscenti sibi communionis gratiam tribui manifeste præcipiunt (cun. 15). Tertium capitulum est de his qui nimis amando sententiam suam, vel invidendo melioribus, usque ad

tur, et remanentes in castris prophetaverunt, et sicut C praecidendæ communionis, et condendi schismatis tentatio est : nimis autem amando sententiam suam, A mgare possit aut solvere. Sed solvitur qui cum

ante baptismum in Cornelium et amicos ejus supervenit, et sicut secundum Africanum concilium et decreta Leonis, etiam signa petentium, et testes communionem postulantium, proficere ad salutem debere legitur, ita eisdem petentibus, licet non impetraiitibus, communionem, quibus eam 'enegari jussisti, per viscera misericordiæ Dei nostri, qui posuit tenebras latibulum suum, et cujus misericordiæ nec modum possumus ponere, nec tempora diflinire, dicente Dei Spiritu per prophetam : Cum ingemueris, tunc salvus eris (Isa. iii), quia apud Dominum misericordia et copiosa apud eum redemptio, ipsa ex desiderio fidelis postulatio, si non præscientia Dei ex retributione justiti;e fuerunt in massa perditionis humani generis relicti ad pœnam, sed gratia Dei ex eadem massa prædestinati ad gloriam, prodesse valuerit. Tamen tu securus esse non potes, si aliqui sine eisdem sacramentis per tuam jussionem obierunt, ut non districte inde judicetur tua malignitas, quod in eis complere valuit 0mnipotentis lenignitas, si per dignos pœnitentiæ fructus ac profusas lacrymas veniam non obtinuerit tibi apud Deum vera humilitas ; dicente Leone (epist. 59, ad Theodorum), et per eum calliolica et apostolica Ecclesia : • His, inquit, qui in tempore necessitatis, et in periculi urgentis instantia, præsidium pœnitentiæ et mox reconciliaiionis implorant, nec satisfactio interdicenda est, nec reconciliatio deneganda, quia mi

vel hæresis sacrilegium perveniunt. Unde illem doctor catholicus ac solertissimus dicit (August., lib. ii de Bapt. cap. 4, 5): ' Hoc, inquiens, facit sanitas pacis, ut cum diutius aliqua obscuriora quæruntur, et propter inveniendi difficultatem, diversas pariunt in fraterna disceptatione sententias, donec ad verum liquidum perveniatur, vinculum permaneat unitatis, ne in parte praecisa remaneat insanabile vulnus erroris. Et ideo pierumque doctioribus minus aliquid revelatur, ut eorum patiens et humilis charitas, in qua fructus major est, comprobetur, vel quomodo teneant unitatem, cum in rebus obscurioribus diversa sentiunt, vel quomodo accipiant veritatem, cum contra id quod sentiebant declaratam esse coD gnoscunt. Quorum duorum manifestatum tenemus unum in beato Cypriano, id est, quomodo tenuerit unitatem cum eis a quibus diversum sentiebat. Ait enim : Neminem judicantes, aut a jure communionis aliquem si diversum senserit amoventes. Alterum autem, id est, quomodo accipere potuerit veritatem contra id quod sentiebat inventam, et si litteræ tacent, merita clamant; si epistola non invenitur, corona testatur; si concilium non judicat episcoporum, consortium indical angelorum. Non enim parvum documentum est pacatissimæ animæ, in ea unitate martyrium meruisse, unde se diversum sentiens noluit separare. Homines enim sumus. Uude aliquid aliter sapere quam se res habet, humana vel invidendo mulieribus, usque ad præciden';e comminionis et condendi schismatis vel hæresis sacrilegium pervenire, diabolica præsumptio est : in nullo autem aliter sapere quam se res habet, angelica perfectio est. Quia itaque homines sumus, sed spe angeli sumus, quibus æquales in restirrectione futuri sumus (Matth. xxii), quamdiu non habemus perfectionem angeli, non habeamiis præsumptionem diaboli. 1, leo dicit Apostolus : Tentatio vos non apprehcndat, nisi humana (I Cor. x). Iiumanum est ergo aliquid aliter sapere. Propterea dicit alio loco : 0uotquot ergo perfecti hoc sapiamus. Et si quid aliter sapitis, hoc quoque robis Deus revelabit (Philip. iii). {}uibus autem revelat cum voluerit, sive in hac vita,

columba fecerit pacem, et ligatur qui cum co. lumba non habet pacem, sive aperte foris sit, sive intiis esse videatur. Dathan vero et Abiron (Num. xvi), qui sibi sacrificandi licentiam usurpare conati sunt contra unitatem populi Dei, et filii Aaron, qui alienum ignem altari imposuerunt, novimus quod impune non fecerint : nec nos alia scelero dicimus impunita remanere, nisi se tales correxerint,

si patientia Dei ad pœnitentiam adducens tempus.

corrigendi largitur. (Aug., lib. iii de Bapt., c. 16.) * Spiritus autem sanctus, qui in sola catholica pei mantis impositionem dari dicitur, nimirum hoc j;, telligi majores nostri voluerunt quod Apostolus ait : Quoniam charitas Dei diffusa est in cordibus nostris

sive post hanc vitam, nisi ambulantibus in viam pa- B per Spiritum sanctum qui datus est nobis (Rom. v)

cis, et in nullam praecisionem deviantibus ? Non quales isti sunt, qui “viam pacis non agnoverunt, nec propter aliud unitatis vinculum diruperunt. Ideoque Apostoliis cum dixisset (Ephes. iv), Et si qtiid aliter sapitis, hoc quoque vobis Deus revelavit, me putarent præter viam pacis quod aliter sapiebant sibi posse revelari, continuo addidit (I Cor. xiii): Verumtamen in quod pervenimus, in eo^ambulemus. In quo ambulans Cyprianus perseverantissima tolerantia, ne fuso sanguine, sed in unitate non fuso, quia si traderet corpus suum ut arderet, et non haberet charitatem, nihil ei prodesset, per martyrii confessionem pervenit ad angelicam lucem : ut si non antea, ibi certe revelatum agnosceret, quod cum aliter saperet, sententiam diversæ opinionis vinculo mon præposuit unitatis. » Quod autem adjungit Cyprianus et dicit (lib. v de Bapt. c. 5): t Non tamen quia aliquando erratum est, ideo semper errandum est, cum magis sapientii)us et Deum timentibus congruat, patefactæ et perspect;e veritati libenter atque incunctanter obsequi, quam pertinaciter atque obstinate contra fratres et consacerdotes pro hæreticis reluctari, verissime dicit, nec alteri potius quam sibi adversatur qui resistit apertissimæ veritati. Primatus autem non est nisi in sancta conversatione et vita bona, quo pertinent omnes, ex quibus tanquam membris constat illa sponsa non habens maculam neque rugam, et illa columba inter multorum corvorum improbitatem gemens. Nisi forte cum Esau propter lenticulæ concupiscentiam primatum perdiderit, temere primatum arbitrandi sunt fraudatores , raptores , feneratores, invidi, ebriosi, et cæteri hujusmodi, quales in Ecclesia sui temporis etiam per litteras Cyprianus ingemuit. Quapropter aut quod est tenere Ecclesiam, non hoc est in divinis tenere primatum, aut si omnis qui tenet Ecclesiam, etiam primatum tenet, omnes illi iniqui Ecclesiam non tenent, qui tamen intus videntur, et baptismum dare et habere a nullo nostrum negantur. Nam eos primatum in divinis habere quis dicat, nisi qui niliil divinum sapit ? » Et foris quidem, id est in h;eresi vel schismate nec ligari aliquid potest nec solvi, ubi non sit qui aut

[ocr errors]

Ipse est enim charitas, quam non habent qui ab Ecclesiæ cathoiicae communione præcisi sunt, ac per hoc eiiam si linguis hominum et angelorum loquantur, si seiamt omnia sacramenta, et omnem scientiam, et si habeant omnem prophetiam et omnem fidem, ita ut montes transferant, et distribuant omnia sua pauperibus, et tradant corpus suum ut ardeant, nihil eis prodest. Non autem habet Dei charitatem qui Ecclesiæ non diligit unitatem : ac per hoc recte intelligitur dici, non accipi nisi in catholica spiritus sanctus. Neque enim temporalibus et sensibilibus miraculis attestantibus per manus impositionem modo datnr Spiritus sanctus (Act. viii), sicut antea dabatur ad commendationem rudis fidei, et Ecclesiae primordia dilatanda. Quis enim nunc hoc exspectat, ut in quibus manus ad accipiendum Spiritum sanctum imponitur, repente incipiant linguis loqui? Sed invisibiliter et latenter intelligitur pro vinculo pacis eorum cordibus divina charitas inspirari, ut possint dicere : Quoniam charitas Dei diffusa est in cordibus nostris per Spiritum sanctum qui datus est nobis (Rom. v). Multæ autem sunt operationes Spiritus sancti, quas idem Apostolus, cum quodam loco quantum sufficere arbitratus est commemorasset, ita conclusit : 0mnia autem hæc operatur unus atque idem Spiritus dividens unicuique pro ut vult (I Cor. xii). Cum ergo aliud sit sacramentum, quod habere etiam Simon Magus potuit (.4ct. viii), aliud operatio Spiritus, quæ in malis etiam hominibus fieri solet, sicut Saul habuit prophetiam (I Reg. xii) : aliud operatio ejusdem Spirittis, quam non nisi boni habere possunt, sicut est finis præcepti charitas de corde puro, et conscientia bona, et fide non ficta (I Tim. 1), quodlibet hæretici et schismatici accipiant, charitas quæ cooperit multitudinem peccatorum (1 Petr. iv), proprium donum est catholicæ unitatis et pacis, nec est in omnibus, quia nec ejus sunt omnes, sicut suo loco videbimus. Praeter ipsam tamen esse i!la charitas non potest, sine qua caetera, etiamsi agnosci et appro'ari possunt, prodesse tamen et liherare non possunt. » Et sanctus Gregorius in libro Moralii;m (lib. xviii, c. 14) : • Conflationis ignis, qui extra catholicam toleratur Ecclesiam, quam nullius ,,,„„i„, virtutis sit, Paulus apostolus insinuat dicens: A S; tradidero corpus meum ut ardeat, charitatem autem non habeam, nihil mihi prodest (/ Cor. xxxiii). Alii quippe prava de Deo sentiunt, alii recta de auctore tenent, sed unitatem cum fratribus non tenent : illi errore fidei, isti vero schismatis perpetratione divisi sunt. Unde et in ipsa prima parte Decalogi utrarumque partium culp;e reprimuntur, cum divina voce dicitur: Diliges Dominum Deum tuum ex toto corde tuo, et er tota anima tua, et er tota virtute tua (Deut. vi), atque mox subditur, piliges prorimum tuum sicut teipsum. Qui enim de Deo perversa sentit, fiquet profecto quia Deum non diligit. Qui vero de Ineo recta sentiens a sanctæ Ecclesi;e unitate divistis est, constat quia proximum non amat, quem habere socium recusat. Quisquis ergo ab hac unitate matris Ecclesiæ, sive per hæresim de Deo perversa sentiendo, seii errore schismatis proximum non diligendo, dividitur, charitatis hujus gratia privattir, de qua hoc quod præmisimus Paulus dicit : Si tradidero corpus meum ut ardeat, charitatem autem non habeam, nihil mihi prodest (I Cor. xiii); ac si aperta voce diceret, extra locum suum conflationis mihi ignis adhibitus tormento me cruciat, mundatione non purgat. Ilunc omnes sanctæ pacis amatores summo studio locum quærunt, hunc quærentes inveniunt, hunc invenientes tenent, scientes peccatorum remissio, vel ubi, vel quando, vel qualibus detur. Ubi quippe, nisi in catholicæ matris sinu ? Quando, nisi ante venturi exitus diem ? quia ecce nunc tempus acceptabile, ecce nunc dies salutis. Et : Quærite Dominum dum inveniri potest, invocate eum dum prope est. Qualibus, nisi conversis, qui ad parvulorum imitationem magistra humilitate formantur, quibus dicitur : Sinite parvulos venire ad me : talium est enim regnum cælorum (11 Cor. vi); et : Nisi conversi fueritis, et efficiamini sicut parvuli, mom intrabitis in regnum coelorum (Isa. lv). » Et in decretis apostolicæ sedis, quando Vigilius ex apostolico, post multa et terribilia praestita sacramenta in hæresim lapsus Constantinopoli detinebatur, ab Ecclesiæ Romanæ catholicis clericis Joanni schismatico presbytero directis, quæ ipsa sancta Romana Ecclesia inter catholicas regulas retinet, inter alia seriptum est : Sic semper habuit omnis Ecclesia, quia qui in una communione consentiunt, imo dogmate, una charitate, uno tenentur assensu. Sicut enim communio et ex omnibus offerentibus una fit, et una redit in omnibus, non parte corporea, sed virtute divina : sic unanimitas per omnes illic communicantes excurrit. Nam si non est unius consensionis signum una communio, quid erit quod ad confitendam per omnem Ecclesiæ consonantiam mystice celebretur? Nec nobis jam dicas (Matth. xix): Ergo si criminosus sit sacerdos, crimen redundat in populos. Aliud est enim quod committitur, aliud qtiod etiam prædicatur. Privatum est quod ab unoquoque committitur : commune vero fit Ecclesiæ quod publice prædicatur, tantorumque sacerdotum

[ocr errors]
[ocr errors]

manu subseribitur. Et sicut tu absolvi non potes si contraria ore praedices, contraria uno eodemque tempore manu subscribas : sic ipsa omnium vestrum collectio absolvi non potest si contraria dicat et contraria faciat; id est, si communicet sacerdoti, a cujus prædicatione et subscriptione dissentit. Sicut enim os tuum et manus tua uniis ejusdemque corporis membra sunt, ita unius ejusdemque Eccle. siæ membra sunt sacerdotes et populus, sive cum catholicis catholiciis, sive eum non fidelibus infidelis. Inde est enim quod a Domino in finem sæculi co! igi jubentur zizania et alligari fasciculos ad comburendum (Matth. xiii). Hinc est quod sancto propheta Ezechiele testante : Si sacerdos non dis. tinrerit populo, ipse qutdem populus in suo peccato morietur, animam tamen ejus de manu sacerdotis inquirit (Ezech. 111), non ait, quia extra peccatum populus est non morietur, sed quia in stio peccato morietur, sed populus quidem pro seipso tantum, sacerdos vero etiam pro populo. Hinc est : Si cæco cæcus ducatum præbeat, non ipse qui ducatum præheu solus, sed ambo in foream cadunt (Matth. xv). Et item in eisdem decretis, Schismaticus enim et hæreticus populus schismatico et hæretico sacerdoti communicans, sicut universa Dei semper temuit et tenet Eeclesia, schismaticus et hæreticus in regnum Dei inirare non possunt, sed pars ejus est in gehenna. Cessa igitur talia prædicare, quae scelus sit cogitare : cessa vastare gregem Christi, ne sicut et ipse megare non potes, super tuum caput sit illius populi universi perditio. Qiiod quidem tibi perfectae damnationis est eausa, illos vero absolvere omnino non poterit. Et item ibi, quod et in alio loco istius ipsius opusculi posui : Quisquis assentit principi schismatis, sehismaticus esse negare non poterit. Quod si et omnes sacerdotes et mundus assentiat , damnatio consentientes involvit, non praevaricationem consensus absolvit. Non enim crimen minuitur sed accrescit, cum generale fit ex privato. Hoc enim Deus omnium indicavit, qui mundum peccantem generali diluvio interemit. Sel quid miseri faeietis, quia qui illum et prædixit et fecit, ipse ignis diluvium nunc minatur, ipse gehennæ sine fine tormenta ? Sicut enim justos in æternam vitam prædixit ituros, sic impios æterno

D damnandos interitu, ut sicut non potest finiri beatiei præjudicant aliena peccata, quia unusquisque in A tibi necessarium est replicari, dicit (Cypriam., epist.

tudo justorum, sic nec impiorum tormenta finiantur. Hæc hæreticis schismaticisque sunt : et quia quidquid nunc gerit Ecclesia, mystice typus est futurorum, si gustabunt de pane coelesti, id est de suavitate divina gehennæ participes, damnatio est schismaticis et hæreticis corporis Christi communio. Et saiictus Augustinus in epistola concilii Africani ad Doiiatistas : ' Quisquis, inquit (August., epist. 152), a catholica Ecclesia fuerit separatus, quantumlibet laudabiliter se vivere existimet, hoc solo scelere quod a Christi unitate disjiii c;us est non habebit vitam, sed ira Dei manet super eum. Quisquis autem in hac Ecclesia bene vixerit, nihil ea proprium portabit, sicut Apostolus dicit : Et quicunque in ea corpus Christi mandueaverit indigne, judicium sibi manducat et bibit (I Cor. xi) : cum enim dicit judicium sibi manducat, satis ostendit quia non alteri judicium manducat, sed sibi : quia communio malorum non maculat aliquem participatione sacramentorum, sed consensione factorum. Nam si in factis malis non eis quisque consentiat, portat malus causam suam et personam suam, nec praejudicat alteri, quem in consentione mali operis sociam non habet criminis. » Et Prosper in libro Sententiarum : « Escam vitae accipit, æternitatis poculum bibit, qui in Christo manet, et cujus Christus habitator est. Nam qui «liscordat a Christo, nec carnem Christi manducat, nec sanguinem bibit, etiamsi tantæ rei sacramentum ad judicium suæ præsumptionis quotidie indifferenter accipiat. » Audis, frater, quia nimis amando quis sententiam suam, vel invidendo melioribus, ad sacrilegium schismatis pervenit; audis, quia non in schismate, nec nisi in unitate Ecclesiae est primatus ; audis, quia non in schismate , et nonnisi in Ecclesiæ unitate vera sunt ligamenta, in qua vera et ad salutem pertinentia sunt sacramenta; audis quia non in schismate , et non nisi in unitate Ecclesiæ datur vel accipitur Spiritus sanctus, per quem diffundituir charitas in cordibus nostris ; audis quia illis, qui non sunt in unitate pacis ecclesiasticæ, si gustant de pane cœlesti, est perfecta damnatio corporis Christi communicatio. Depone ergo tumorem cordis tui, et pertinaciam contumacis animi tui : et nimium amando sententiam tuam, noli te præcidere ab illa charitatis compage, in qua omnia sacramenta ecclesiastica catholice percepisti, et in qua idcirco es ordinatus episcopns, ut in ea permaneres, et alios in ea permanere fide et operibus, exemplis et verbis doceres. Denique unde oriantur schismata, idem catholicus doctor dicit (August., de Bapt., lib. I, cap. 11 et cap. 15) : • Origo et pertinacia schismatis nulla est alia, nisi odium fratris, et Ecclesia non prius carnales, vel animales, et postea spiritales habuit, sed in ipsa sorte mortalitauis nostræ, ex quo de Adam nascimur, non est prius quod spiritale, sed quod animale, postea spiritale. Ex ipso autem animali sensu, quia homo animalis non percipit quæ sunt Spiritus Dei, omnes dissensiones et schismata generantur. In quo sensu perseverantes Apostolus dicit ad Vetus Testamentum pertinere, id est ad terrenorum promissorum cupiditatem, in quibus quidem spiritalia figurantur, sed animalis homo non percipit quæ sunt Spiritus Dei. Quocunque ergo tempore tales homines esse coeperint in hac vita, jam divinis pro sæculorum distributione sacramentis imbuti, adhuc tamem carnaliter sapiunt , et carnalia de Deo sive in hac vita, sive post hanc vitam sperent atque desiderent, animales sunt. » Et item ex verbis beati Cypriani, ut partim et supra scripsi, quod

[ocr errors]

65, ad Antonianum) : « Ignosci enim potest simpliciter erranti, sicut de seipso dicit apostolus Paulus : Qui primum fui blasphemus, et persecutor, et injuriosus, sed misericordiam merui quia ignorans feci (1 Tim. 1). Post inspirationem vero et revelationem factam qui in eo quod erraverat perseverat, prudens et sciens sine venia ignorantiae peccat. Praesumptione enim atque obstinatione quadam nititur, cum ratione superetur. » Hinc Augustinus (August., de Bapt., lib. iv, cap. 5) : « Hoc verissimum est, longe gravius esse peccatum ejus qui sciens quam ejus qui nesciens peccaverit. Et ideo vir sanetus Cyprianus, non solum doctus, sed etiam docibilis, quod in laude episcopi tamen designat Apostolus, sic ipse intellexit ut diceret, etiam hoc in episcopo esse diligendum, non solum ut scienter doceat, sed etiam patienter discat. Docibilis autem ille est qui est ad discendi patientiam lenis et mitis. Oportet enim episcopos non tantum docere, sed et discere : quia et ille melius docet, qui quotidie crescit et proficit discendo meliora. His utique verbis satis indicat vir sanctus, et pia charitate præditus, non esse metuendum sic ejus epistolas legere, ut si quid postea pluribus et diuturnioribus inquisitionil)us compertum Ecclesia confirmavit, non ambigamus, quia sicut multa erant quæ doctus Cyprianus doceret, sic erat et aliquid quod Cyprianus docibilis disceret. » Haec, frater, auribus percipe, et mente intellige, et non dedigneris cum Cypriano et Augustino, Apostolo præcipiente, docil)ilis esse episcopus, et quia si perseverare in obstinatione et praesumptione tua delegeris cum ratione supereris, prudens et sciens sine venia ignorantiæ peccabis. Hinc enim psalmus dicit: Descendant in infernum virentes (Psal. Liv), id est labantur in peccatum scientes. Unde Leo ad Constantinopolitanos seribit dicens (epist. 25): * Nam si vix in laicis tolerabilis videtur inscitia, tant0 magis in eis qui præsunt nec excusatio est digna nec venia : maxime cum etiam defendere perversarum opinioniim commenta præsumunt, et in consensum stium, aut terrore, aut gratia insanabiles quosque traducunt. Separentur hujusmodi a sanis membris corporis Christi, neque sibi catholica libertas infidelium jugum patiatur imponi. » Revoca ergo te a pertinacia tua, quoniam illi, quos in conventiculis tuis ad tecum subscribendum pellexisti vel coegisti, habent quidem excusationem, quoniam aut captivas manus sine cordis consensione timori dederunt, aut ignorantes quid agerent, palliata suasione tua de vinculo pacis et communione pacis tuæ consensu etiam deliquerunt, aut forte scientes et illi et isti quiddam tibi exinde suggerere ausi non fuerunt. Unde beatus Gregorius : « Nemo, inquit, amplius in Ecclesia nocet, quam qui perverse agens nomen vel ordinem sanctitatis habet. Delinquentem namque hunc redarguere nullus præsumit, et in exemplum culpa vehementer extenditur, quando pro reverentia ordinis peccator honoratur, quibus est facilior ve

« VorigeDoorgaan »