Pagina-afbeeldingen
PDF

'e. !ius, omnis Romana Ecclefia , omnis Africa , | |pofteaquam dumtaxat carceraffulffent, altero etiam i. Nicæna Synodus, atque ita omnis fub Celo vera | | ammo pumiumtor. Haec eft alia Lapforum fpecies. ifi- Chriftianitas, Et fequentia tempora adhuc magis | [Quidam ob Chriftum Dominum conjeâi in carLa- mitigarunt. Nec unum Ecclefiae Saeculum potuit I | ceres, & multis illic fqualloribus affe&i & cala»rà damnare aliud , nec pofterioris Saeculi Do&ores | | mitatibus, acceperant Candidam Martyrii, necN - ad priùs provocare. Etenim uti idem corpus di- I | dum Martyres , attamen gloriofi ConfefTores. i. verfo tempore diverfas veftes, ita eadem ejufdem | | Verùm taedio carceris ac inftantium tormentoΚ Ecclefiae Fides diverfis temporibus exquirit & | | rum metu fra&ti, renuntiarant Chrifto Domino, \teS fibi aptat diverfos mores , diverfos Ritus , diver- | | atque ita fuerant liberati ac dimiffi. Et tunc ftaad fàm Difciplinam. Quod notent illi, qui hoc tem- | | tim dolentes, ac fuam infirmitatem ac Lapfum iE pqre noftram , certè non hefternam , Poenitentiae | | deteftantes, redierant ad Matrem Ecclefiam, poe'On- Difciplinam volunt &ftudent ad avitum rigorem | | nitentiam ac veniam poftularant, & fpontaneè Ipli- reducere. Laudo tamen abufus , qui graves no- | | fe dederant in Fletum. Ac etiam triennio conp bis non defunt, corrigi, profcribi, emendari. Se- | |ftanter fleverant. Eorum cauffâ erat deterior , ï cundâ difcimus, quod quis ftatim à lapfu, & qui- | | quod fine tormentis cecidiffent. Tolerati in carS. dem idololatrico, poffit ftatim redire ad feme-| | cere erant fquallores confideratione digni; attaex tipfum, lamentariex animo, ac veraciter con- | | men & his non defecerat humana compenfatio : ltIO trito corde fuam fœditatem deteftari. Quia nem-| | A fratribus im carcere multa confolatio. Hanc conTllS. pè quorumdam Lapforum cafta in Deum dile&io l | folationem exponit in Libro Apologetico Ter- Cap. 39 , ad „,,„. non fuit exftinéìa ; fed dumtaxat viâa, & fu-||tullianus, dicens in quavis Bafilica effe Gazophy:um £ig'nota preffà, ideoque femoto ho(te ftatim refurgit in | I lacium, feu arcam , in quam quifque Fidelis conque [ fuum Opus. Quod notent& illi zelofi. Ab om-| I fert fuam Eleemofynam, atque adjungens: Hæc \em ni, qui ftatim à Lapfu currit ad Poenitentialem ] | quafi Depofita pietatis fumt , mam imde mom epulir , lunt - Presbyterum , ne credant fingi poenitentiam. mec potaculis , mec ingrati* Voratrimi r difpenfatur , me- . fed egemis alemdir , & fi qui im metallir , & fi qui im $? Infulis , vel im cuffodijr, dumtaxat ex cauffa Dei $eait: &ae alummi confeffiomi* fuae fiumt. Et in Libro ad Cap. i. 'nnI1 C A. IN O IN I I. Martyres fcribit : Inter Carmis alimemta, Bemedi&i $; Martyrer deßgnati, quae vobis & Domima Mater Ecfe- - - - _ || | clefia de uberibus fui* , & ßnguli fratre r de opibus 1am, ij 2U1t€m $ Êftquam in cufto fuit propriis in carcerem fubmimifframt. Et in fegen- iam traditi funt , & in carcere, quenti ejufdem Libri capite : Et faliqua amifffi* qua- tanquam in obfidione » affli&ionesl | vitae gaudia, Š eff aliquid amittere, ut manem iora lucreri*. Nihil adhuc dico de praemio, ad quod mit- gravefque faetores paffi funt; poftea %, Martyres invitat. Ipfam É Â£Ã¤ juò autem fine bello tormentorum capti-| [mem feculi & carceris comparemus , fimom plùs in ym- vi fa&i funt , nimia virium inopia carcere fpiritus acquirit, quam caro amittit. Immò ;efi- - - & quæ juffa funt, caro non amittit per curam Ecfor- & quadam CæC1tate confraéti, Annus clefiae, Agapem Fratrum. Affirmat quofdam lau11 » ad aliud tempus injun&us fufficiet :| |tius in carcere, quàm in propriadomo fuiffè tra'On- - • v &tatos, ideoque ipfis carcerem fuiffe fpeciem nedo- nam 1p{i quoque fe Omn1nO p rO No- gotiationis. Ê Libro Scorpiaco: Bomi- Cap. 1 m. Dia- mine Chrifti affligendos dedere : Sil líùs cùm in carceí fratrem vult vifitari , Confefillis etiam à fratribus in carcere multam ßris imperat curam, Et in fecundo ad Uxorem Cap. 4. * , de- folati {{ i fi Libro: Quis infidelis Maritus fidelem Uxorem jm) : con Olát1On€m affeCut1 funt. Quæ im carcerem ad ofculamda Martyri* vimcula reptare pa{em quidem multiplicata reddent » libe-||tietur ? Et ad illi portanda vi&us folatia. Et LiIn rari cupientes ab acerbiffima captivi- bro de pudicitia carceratos Martyres appellat De-Har- - • . • v mariis fupplicer. Quod nempè illi non folum vi- Cap.** nen- tat€ Diaboli, ejus maxime recordan- &tum, fed & nummos acciperent, immò & fuis gjáí teS qui dicit 9 Spiritus Domini fu- neceßitatibus poftularent. Et in Libro de Jeju1tia - niis affirmat Martyres in carceribus fobriè alen)r«?• per me, quam ob caufam VlnX1t mC : dos, immò & macerandos ; atque profequitur : Cap. t z. ff//r. ut pauperibus evangelizarem mifit] | Planè eff, jm £. popimas exbibere C£- me , & annuntiarem captivi s libera- :g. *; imcertis , we com vetudiney queret, Δe - - - - «edeat vitae, me mova abffimentiae difciplima fcamda

uod t1onem , & cæcis vifus recuperatio-| flixemtur, quam mec ille Priffimus veffer mom cbrifiiajam nem , & mitterem fra6\os in remiffio | | mus Martyr attigerat , quem & facultate cuffodie om- di \ Domini liberae aliquamdiu fa&um omnibus balneis , quaff Bacim nem, pr2eCl1C2remannum, omini 3C-| fptifmate melioribus , & ommibus luxuriae feceffibus t0- ceptabilem, & diem retributionis. £j* ££; , & gt; 'vitae £;;

I1 illecebris , quaß aetermæ dignioribus , boc puto oblíj. S C H O gatum me mori vellet , poßremo ipfò tribumali* die, - {ol- - L I O N. I. fumma, condito 7, tamquam amtidoto prae

- medicatum', ita emervaffir , ut paucis ungulis ti$. C onfiantinus Harmenopulus praefenti Cano-| I tillatur , boc enim ebrietas femtiebat , quem Docae - ni dat hoc compendium : Qui Lapf fumt, | [mimum confiteretur , interrogamti Præfidi refponrne- Piffert. Proœm. Tom. I. dere

juS /

[ocr errors][merged small][merged small]
[ocr errors]

dere non potuerit ampliur. Atque ita de hoc jam extortur , cum fingultus & ru&us folos haberet , im ipfa megatiome digeffit. Homo Montanifta loquitur, & improperat Catholicæ Ecclefiae. Poffit tamen iftius Civitatis Ecclefia exceffiffe, atque ita ille vera effe locutus. Et hinc magis patet fidelis Populi in carceratos Martyres profufa liberalitas. Quod glomeratim omnes concurrerint ad carceratos Confeffores, lucet ex quinta fanéti Cypriani Epiftola. Et nihilominus ipfe exul fcribit ad fuwm Clerum : Quamquam fciam vos , fratre* Cbariffimi, Literis meis frequemter admonitor effe, ut gloriofa Dominum Voce comfeffír, & im carcere Conffitutir , ommij diligentia praebeatar, tamen itemtidem vobis imcumbo, me quid ad curam defit eis , quibus ad gloriam mibil de-eff. Et inter articulos, ob quos SecundiTigifitani Epifcopi fa&iofa Synodus damnavit Cæcilianum Carthaginenfem Archi-Epifcopum, fuit & hic: Quia Cgcilianus, cum effet Diacomus, vi&um adferri Martyribus im cuffodia conftitutis probibuiffè dicebatur. Ita habes apud fanétum Auguftinum in Breviculo CarthaginenfisColla

tionis. Et ibidem adjungitur de quadam Epiftola

Menfurii Carthaginenfis Epifcopi , fcripta circa .hanc praefentem Diocletiani perfecutionem : 2uidam in eadem Epiffola facimoroff arguebamtur , & Fif;i debitorer, qui occafione perfecutionis , vel carere vellent omerofa multis debitis vita , vel purgare fe putarent , & quafi abluere facinora fua , vel certè

acquirere pecuniam, & in cuffodia deliciis perfrui |

de obfequio Chriftiamorum. Tanta erat Fidelium

liberalitas in carceratos Martyres. Ipfam , uti & Martyralis carceris Difciplinam alibi fufiùs expofui. Hanc liberalitatem praefens Canon affirmat efïè folatia, quæ carceris fquallorem ac taedia non levarent folummodò, fed & compenfarent. Quod fubinde fuit omninò verum. Hìnc Canon concludit ifta taedia & fquallores in Lapfisiftis vix effe ad leniendam poenitentiam attendenda. Sancti tamen Petri Paterna Clementia attendit , & leniit. Eis ultra decurfi fletus triennium adjunxit unicum dumtaxat annum , diftribuendum in Auditionem & Subftrationem. Et hanc fuam clementiam fan&us Petrus fundavit in Efaia Propheta, prædicante annum Domini placabilem. Eft fenfus accommodatitius. uaeftionem faciunt haec verba : Quæ quidem multiplicata reddemt , &c. Utique intra carcerem accepta à fidelibus dona & folatia. Videtur fan&us Petrus obligaffe ipfos ad illorum reftitutionem. Et fanè potuerat. Iftae enim Eleemofynae , praefertim fa&læ ex Ecclefiae Gazophylacio,videntur habuiße adnexam, non dumtaxat admonitionem, perfevera , fed infuper conditionem, fperfeveraveris. Ita & apud hanc Univerfitatem Lo$anienfem Præftimoniae, quæ dantur pauperibus {acræ Theologiæ Studiofis , habent fimile vincuJum : Si in Ecclefiaftico ftatu permanferint. Non permanentes obligantur reftituere. Refpondeo tamen & hunc poffè effe fenfum : Lapfi illi haec folatia & dona abundè reftituent , fi jam femetjpfos, uti malè liberarunt è captivitate hominum, benè jam liberent è captivitate Dæmonum . Et hic omninòvidetur fuifíe fenfus fanéti Petri . Et fanè quibus in ftatum priftinum reparatis Divina gratia donat omnia deliéta, quomodo nos illis äatas Eleemofynas non confirmemus ? Porrò

quod hi Lapfi triennio flevifsent, res ipfà clamat. Etenim à judicatis per priorem Canonem Lapfis non differebant, nifi quod fine tormentis ex humana infirmitate ac metu cecidiffent. • Si triennio non fleverant , prioris Canonis Lapfi fuerunt his duriùs caftigati, quodjuftitia non patitur. Hoc

ipfum enim ajunt fequentis Canonis verba: Numc

autem vemiumt ad pæmitemtiam. Hoc eft , qui necdum flere ac palàm poenitere cæperunt. Hi Canones procedunt à minori crimine ad majus, à majori poenitentia ad minorem aut nullam. At verò Tertius de illis, qui necdum caeperunt: adeoque non folummodò primus, fed etiam fecundus agit de illis, qui jam triennio fleverunt. Porrò quale crimen hi omnes Lapfi commiferunt ? Ari Thurificationis, an facrilegæ Manducationis , an Libelli? Non exprimitur. Exiftimo quofdamhujus, quofdam illius fuiffe reos, aut iftius.

C A N O N III. ,

IS autem qui nihil ejufmodi paffi

funt, nec fidei fruétum oftenderunt , fed ad vitium ultrò transfugerunt, à metu & timiditate proditi; nunc autem veniunt ad pœnitentiam, necefsè eft & conveniens infrugiferæ ficus parabolam proponere, ut Dominus dicit : habebat quis ficum plantatam in fuo vineto ; & venit quærens in ea fruétum , & non invenit. Dixit autem vinitori: ecce tres annos, -ex quo ego venio quærens fru&um in hac ficu , & non invenio , exfcinde eam ; cur terram inaniter occupat? Ille verò refpondens dicit illi: Domine dimitte illam hoc quoque anno , donec circà eam fodero, & lætamen injecero , fi quidem fruétum fecerit: fin minùs eam in futurum exfcinde : qua ante oculos accepta , & oftenfo digno fruétu poenitentiæ, in tanto temporis intervallo magis juvabuntur.

[ocr errors][merged small]
[ocr errors][ocr errors][merged small][ocr errors][ocr errors][ocr errors]

1dolotytha , aut Libellum. Et hofcè ad plenam & longam poenitentiam compulerunt , qui Lapfis primi aperuerunt Ecclefiafticae ac Divinae pacis Januam fan&us Cornelius ac S. Cyprianus. Haec in Literis ad Antonianum Epifcopum vox eft fàn

[ocr errors]

Jfatuendum effet circà cauffam Lapforum diffuli : ut cum quie* & tranquillitas data effet , & Epifcopi* im sumum comvemire Ihdulgentia Divina permitteret ; tunc commumicato & librato de ommium collatione confilio ßatueremus , quid fieri oporteret. Et ipfe fan&tus Cyprianus & fan&us Cornelius nufli iftorum Lapfo permiferunt dari pacem, nifi moribundis, ac paucis aliis, quibus Martyres indulfiffent. Sub mortis articulo comprehende & novam perfecutionem. Item excipe Libellatos. Et ambo in medio perfecutionis aeftu funt nobis ablati per Martyrium, atque ita nihil firmè ftatuerunt. Eorum fucceßores videntur cun&os extra violentiam Lapfos ad perpetuam totius vitae poenitentiam compuliffe, & non nifi morientibus impartiviffe pacis viaticum. Iftiufmodi Lapfos infigniter in proprio de ipfis Sermone defcribit fanétus Cyprianus : Exciderumt quibufdam , pro nefar ! Omnia Divina Mandata atque Promiffà, & de memoria recefferunt. Non exfpe&averumt faltem, ut interrogati megaremt ut Tbu* accenderent apprebem/. Ante aciem multi vi&i, fine congreffione proftrati, mec Æoc Mbi reliquerumt , ut facrificare Idolis videremtur inviti: Ultrò ad forum currere, ad mortem fpontè properare, quaf boc olim cuperent, quaß ample&evemtur occafiomem datam , quam femper optaffemt. „Quid illi qui à Magißratibus vefpera urgemte dilati fumt ? Quod eorum differretur interitus , etiam rogaverumt ? Quam vim poteff talis obtemdere , qua crimem fuum purget, cùm vim magis ipfe fecerit ut periret ? Nomne quamdo ad Capitolium fpontè vemtum , quando ultrò ad abfequium diri facinoris acceffum eff , labavit greffus , caligavit afpe&us , tremuerumt vifcera , bracbia comciderumt ? Ac multi; proprius imteritus fatis mom fuit: Hortamentis mutui, im exitium fuum Populus impulfus eff , mors imvicem laetbali poculo propinata eff. Haec omnia procefferunt à primis perfecutionis Edi&tis: Ab incuffo per ipfa metu mortis, carceris, privationis bonorum, deportationis. Et de danda iftiufmodi Lapfis pace, Nicæna Synodus& fan&o Petro &

[blocks in formation]
[merged small][ocr errors][merged small][merged small][merged small][merged small][ocr errors][ocr errors]

- I'j enim qui funt omninò defpc

rati, & poenitentiam non agunt, & pellem Æthiopis immutabilem pof. fident, & pardi varietates, dicetur, quod alii ficui diétum eft. Nequaquam ex te fru&us fiat in æternum, & ideo ftatim quoque exarefcit. In iis enim impletur quod ab Ecclefiafte dictum eft , quod perverfum eft non poterit exornari, & defe&us numerari non poterit. Nifi enim quod perverfum eft priùs re&um fuerit, fieri non poteft ut id exornetur , & nifi prior defe&us expletus fuerit, fieri non poteft ut is numeretur: unde & in fine eis eveniet quod à Propheta Efaia dicitur: & videbuntur, inquit, membra eorum qui tranfgref. fi funt in me. Vermis enim ipforum non morietur , & ignis eorum non extinguetur : & erunt in afpe&um omnis carnis. • Quandoquidem ut & ab ipfo prædictum eft: injuftiautem

[ocr errors]

Attamen non eft ambigendum, quin fan&us Pe- . .

[merged small][merged small][ocr errors]

Raefens Canon à Conftantino Harmenopulo accepit hoc Compendium : Qui poffquam lapfî fumt, mom paemituerimt , fumt rejiciemdi. Licet fan&usCornelius & fan&us CyprianusSpontanée Lapforum Pacem cenfuerint non præcipitandam , ideoque fuum de illa Judicium voluerint pendere,

de Viatico provideri. >Hoc Decretum laudat & firmat fan&us Cyprianus in multis 'Epiftolis, &

[ocr errors]
[ocr errors]

mon modicae auétoritatis. Decretum tamen habuit |

|juvabuntur, Prophetæ di&um medi| tantes, & dicentes: Puellus genitus [eft nobis, filius & datuseft nobis, cu

|jus Principatus eft in humero fuo, & imur à fpe commumicatiomi , & Pacis , f? in infirmita- |!

adjun&am claufulam & exceptionem , de qua Martyr Cyprianus in laudatis ad Antonianum ILiteris: Pænitemtiam mom agemter , mec dolorem de}i&orum fuorum toto corde & manifeßa lamemtationis fuae profeffione teftanter, prohibendo, omninò cemfui

te atque im periculo cæperint deprecari, Quia rogare illos nom deli&i paenitentia , fed mortir urgentis admomitio compellit. Nec dignur eff im morte accipere folatium, qui fe mom cogitavit effe moriturum. Qui ante infirmitatem non pulfavit fores Ecclefiae, non flevit ad ejus veftibula, nec fe dedit inter poenitentes. Et Cyprianus & Cornelius, & omnis Ecclefia tunc probavit paraemiam: Pa-mitemtia fera eff rarò vera. Iftiufmodi feros in mortis leéto pœnitentes permiferunt antiquo rigori. Eos non donarunt extremae Pacis & reconciliationis Viatico , fed judicandos tranfmiferunt ad fummum in Dei Patris dextera Sacerdotem. Et iftam exceptionem hic fequitur omninò, & firmat etiam fanétus Petrus. Quin & iftos feros pænitentes quafi habuit pro defperatis, utique ad terrorem. Et iftud clemens de reconciliandis lapfis , uti eft fan&ti Zephyrini pro Maechis, Decretum , alii etiam Epi{copi variè funt moderati. Lucet ex Elibernia Synodo, que duplicata aut accumulata diverfa iftiufmodi fpeciei deli&a refervavit antiquæ Difciplinae. Etiam homicidium. At Nicaena Synodus omnes has exceptiones circumfcripfit ac abolevit. Cun&is, quibufcumque & qualibufcumque, in fine poenitentibus juffit dari Viaticam Sacramenralis Reconciliationis. •

[ocr errors]
[ocr errors]
[ocr errors]

C A N O N V. , ' - - f. - - I'É autem qui fimularunt ficut & 1 David, qui fe epilepticum fingebat, ne moreretur, quamvis reverâ epilepticus non effet ; & non nudè negationem infcripferunt, fed in multis anguftiis , tanquam pueri confi

ufque ad perfecutionis expun&ionem , ad plenam! ; lio & p. rudentia p ræditi 1 nter pu ergs Synodum; cun&is tamen morientibus voluerunt] ; infipientes, inimicorum infidias ludi

[ficati funt, vel ut qui Altaria perva

ferint, vel tanquam qui Chirographum dederint, velut qui profe Eth

]nicos immiferint , etiamfi nonnulli

eorum qui confeffi fünt , ut audivi, aliquibus eorum ignoverunt, quoniam maxima cautione vitarunt, nè ipfi fuis

| manibus ignem facerent, & dæmonas

impuros fuffirent : licet verò, ex agentis ignorantia eos latuit ; femeftris tamch poenitentiæ pœna illis imponetur: fic enim ipfi quoque magis

vocatur nomen ejus, Magni Confilii Angelus. Qui, ut fcitis, in fexto menfe conceptionis , cùm alius infans praedicaffet, ante adventum ejus, pœnitentiam in remiffionem, peccatorum, conceptus eft & ipfe ad prædicandam pœnitentiam. Etenim utrofque audimus imprimis prædicantes non folùm de pœnitentia, fed & de Regno Cœlorum : quod quidem, ut didicimus, intra nos eft, quod propè nos fit Verbum quod credimus, in òre noftro, & corde noftro, quod JESUS eft. CHRISTUS : credentes in corde noftro , quod Deus ipfum fufcitavit ex mortiiis : ut qui aüdiant quòd corde quidem creditur ad juftitiam, ore autem confeffio fit ad falutem. ···

[ocr errors][ocr errors]
[ocr errors][ocr errors][ocr errors][ocr errors][ocr errors][ocr errors]

S C H O L I O N.

Onftantinus Harmenopulus praefenti Canoni dedit hoc Compendium : Qui diffimulati6nem adhibuerimt , & irriferimt eor, à quibus cogebamtur, atque ita, quo-mimùr facrificarumt, effùgerunt, fex menfibus caffigamtor. At non percepit mentem Canonis. Quod S. Petrus hic appellat chyrograpbum dare, S. Cyprianus appellat dare aut facere Libellum, aut effe Libellatum. In Literis ad Romanæ Ecclefiae Clerum diftinguit duas lapforum fpecies: Eor qui facrilegis conta&ibus mahus fuas atque vra maculaffemt, vel mefamdis Libellir , mibilomimùs confcientiam polluiffent. Solam confcientiam, non manus aut ora? Et in Literis ad Epifcopum Antonianum fcribit: Exploraffè collega* moffro* fciar , & veriffimè comperiffe mulla Cornelium Papam Libelli, ut quidam ja&amt , labe maculatu» effe. Et infra: Nec tu exiffimer, frater chariffime, ficut quibufdam videtùr , Libellaticos cum Sacrificatis æquari oportere, quando imter ipfor etiam qui facrificaverint, & conditio frequenter & cauffa diverfa fit. Neque enim aeqaamd fumt , ille qui ad facrificium mefamdum' fatim voluntate profiìivit , & qui relu&atus & comgreffùs diù ad hoc fumeffum opur neceffitate pervemit. cùm ergô inter ipfor qui facrificarunt, fit mülta diverfitas , quæ imclementia eff , & quàm acerba durizia, Libellaticos cum iis qui facrificaverunt jungere , Quamdo is , cui Libellus acceptus eff, dicat: Ego Ariùr legeram , & Epifcopo tra&amte cognoveram mom facrificamdum Idolis , mec fimulacra fervum Dei adorasre debere ; & idcircò boc facerem , quod mom liceδat, cum occafio Libelli fuiffet oblata, quem mec ipfum,

[ocr errors]

•vel vemi , vel alio eumte mandavi ; Cbriffiamum me! effe, facrificare mibi mom licere, ad ara* Diaboli me, •vemire mo* poffe, & ob boc me dare praemium , quod 2non licet , faciam. Nunc tamem etiam iffe, qut LibelJo maculatus eff,' poffeaquam mobi* admonemtibus diedicit , « mec boc fe facere debuiffe, etfi mamur pura f*, «* os ejus feralis cibi contagia mulla polluerint, ' comfcientiam famem ejus effe pollutam ; fet auditis mobi*, & lamentatur , & quod dehquerit mumc admomtur, & mom tam crimine, quàm errore deceptur, quod jam de cætero inffru&ur, ac paratur ßt , conte/fatur. Et rursùs ih eadem Epiftola: Multò & gravior ;& pejor Mecbi quàm Libellatici cauffa, cum bic meceffeate , ille voluntate peccaverit. Et de Bafilide Legionenfi & Martiale Arturicenfi Epifcopis fcribit ad iftas Ecclefias: $ignificamter Bafiliaem & Marrialem Idololatriae. Libellis maculator. Hinc infert ipfos ab Apoftolico Canone degradatos, ideóque nullo pa&o poffè permanere in Minißerio. Pergit in Sermóne de Lapfis : Nec fibi, quo-mimìr agamt pæmitemtiam , blandiantur, qui etfmefamdifficrificiir mamur non contamimaverunt , Libelli* tamem confcientiam pofluerumt. Et illa Profeffo denegamtis ; conte/fatio eff Cbriffiami , quod fuerat abmuemtir : ciffe fe dixit, quidquid aliur faciendo commifit. ' Viderit am minore vel dedecore, ve! crimine apud bomime , publicaverit,' quod admifit. Deum tamen Judicem fubterfugere & vitare mom poterit. Perfpicit ille abdita , & fecreta atque occulta comffderat. Nec Dei oculos poteff aliquis evadere. Videt ille corda & pe&ora fingulorum , & judicaturus ef? mom tantùm de faûis , fed & de verbi, & cogitationibus noflrij, Nico

[ocr errors]

latas Rigaltius legit : Quidquid aliu* fafemdoeommifit. Le&io eft omninò legitima. Et proverbis: Apud bominer publicaverit , videtur legendum : Apudhomine * mom publicaverit. Hinc enim fanétus Cyprianus addit, inculcat, & iterat, quod Divinæ Scientiae oculus non poffit evadi. Notanda funt verba in Literis ad Antonianum: cum Libelli occafio fuiffet oblata , &c. Pagani Romanarum Provinciarum Præfe&i Chriftianos, quos ex Auguftis Edi&is debebant perfequi,quandoque miferabantur. In Libro ad Scapulam Africae Pro-Confulem Tertullianus adducit hgc exempla : Quamti aut Praefide r & comffantiores & crudeliorei diffimulaverumt ab bujufmodi cauffir? Ut Cimcia* $everus, qui Thyfàri ipfe dedit remediam, quomodò refpomderemt Chriffiami, ut dimitti poffent. Ut Peft promiur Camdidur, qui Cbriffiamum , quaftumultuofum civibus fuir fatisfacere, dimifit. Ut Afper, qui modicè vexatum hominem , & mox deje&um , nec facrificium compulit facere, ante profeffus ihter Advocator & Affeffores , dolere fe incidiffe im banc cauffam. Pudem* etiam miffum ad fe chriftiamum, im elogia concuffiome ejus imtelleéfa , dimifit , fciffo etiam elogio, fme accufatore fe megam, auditurum homimem, fecundum mamdatum. Naturalisquorumdam Gentilium benignitas horrebat faevirein homines, quos videbant probos ac imnoeentes. Quod ipfum de fe profitetur in Literis ad Imperatorem Trajanum Pli

| nius Secundus Pro-Conful Bythyniae. Iftiufmodi | igitur Praefides, nè in nos negare & facrificare de| treétantes, cogerentur exercere quæftiones & tor

menta, offerebant aut diffimulando permittebant evadi per Libellum. Quod præfertim evenit, dum integrae Civitates ad propofita perfecutionis Edi&a concurrerent, offerrent fe ad tribunal Praefidis,

Martyris. • Adfimilem turmam Arius Antoninus, Afiae Pro-Confùl refpondit : o mifèri, fperire cupitir, babeti* præcipitia & reffes. Malebat ipfos à femetipfis occidi , quàm fe cogi ad tantam Carnificinam. Et ifta Libelli occafione infirmi fideles paffim gaudebant & utebantur. • •-. - • ,

Aliam Occafionemexprimit fàn&tus Cyprianus in laudata Epiftola. Ob hoc me dare præmium. Eadem de re videtur fcribere Celerinus Martyr ad Martyrem Lucianum: Etecufam femper appellavi, quia pro fe doma mumeravit , facrificaret ; fèd tantùm afcemdiffe videtur ufque ad Triamfa&a , & inde deftemdiffe. Jacobus Pamelius commentatur: Triamfa&a videtur locus fuiffe, im quo facrificabatur , vide autem binc verum ufum Libellaticorum, quia mempe pro fe doma mumerabamt , me facrificuret. 'Et Nicolaus Rigaltius: Etecufa facrificandi meceffitatem mummir redemerat. $ic plerique folebamt, qui fuis adperferenda tormenta viribus diffidebant: Itaque pacifcebantur cùm Delatore, vel Milite, vel furumculo aliquo Præfde. Et in Scholio laudatae ad Antonianum Epiftolae : Cùm occafio Libelli fuiffet oblata, ab avdro fcilicet Præfaae , vel forte am mifericordi , ac de melioribur Ethnicis. An meliores hi & mifericordes gratis Libellos fieri obtulerint, aut permiferint , ignoro. Certùm eft ipfosà multis fmißè venditos. Nam Syriae Praefes Feftus fperabat à fan&o Paulo, utpote fua vincula redempturo , pecuniam accipere. Et apud Romanos omnia fuiffe venalia té

ftatur

Cap. 4

[ocr errors]
« VorigeDoorgaan »